Λύσεις ασκήσεων κεφ. 4 (1-17) (σελ. 52) – ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ
Λύσεις ασκήσεων κεφ. 4 (1-17)
Πλήρεις λύσεις των 17 ασκήσεων του κεφαλαίου 4 — πρώτη περιποίηση, Apgar, εξέταση κατά σύστημα, συγγενείς ανωμαλίες, κολικοί.
Ερώτηση 1 — Στάδια πρώτης περιποίησης
Ερώτηση: Ποια στάδια ακολουθούμε για να πραγματοποιήσουμε την πρώτη περιποίηση και φροντίδα του νεογέννητου;
Απάντηση:
- Τα στάδια της πρώτης περιποίησης (σελ. 42):
- Απολίνωση του ομφάλιου λώρου: πιάνεται με λαβίδα και κόβεται (οριστική απομάκρυνση από τη μητέρα)· δένεται με κλιπ, που πέφτει μόνο του τις επόμενες μέρες αφήνοντας το κολόβωμα (ομφαλός).
- Ελευθέρωση των αναπνευστικών οδών (μύτη, στόμα) με γρήγορες κινήσεις από υγρά, βλέννες, αίμα και μηκώνιο που ίσως κατάπιε ή εισρόφησε.
- Καθαρισμός των ματιών και ενστάλαξη με σταγονόμετρο μιας σταγόνας πενικιλίνης ή διαλύματος νιτρικού αργύρου σε κάθε μάτι, για πρόληψη μόλυνσης (το βρέφος περνά από τον μολυσμένο κόλπο).
- Σκούπισμα όλου του σώματος με αποστειρωμένα πανιά, για απομάκρυνση υγρών-βλεννών-αίματος και για να μείνει στεγνό και ζεστό.
- Ζύγισμα.
- Πρώτο μπάνιο με σαπούνι και νερό 36-37 °C.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Απολίνωση λώρου (λαβίδα, κόψιμο, κλιπ → κολόβωμα) → ελευθέρωση μύτης-στόματος → καθαρισμός ματιών + σταγόνα πενικιλίνης/νιτρικού αργύρου → σκούπισμα με αποστειρωμένα πανιά (στεγνό-ζεστό) → ζύγισμα → μπάνιο 36-37 °C.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 2 — Εξέταση κατά Apgar
Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει η εξέταση κατά Apgar;
Απάντηση:
-
Τα πέντε πρώτα λεπτά της ζωής ο παιδίατρος αξιολογεί τη γενική κατάσταση του νεογέννητου με τον δείκτη Apgar, που εξετάζει πέντε στοιχεία (καθένα βαθμολογείται 0, 1 ή 2) (σελ. 42-43):
Κριτήριο 0 1 2 Καρδιακοί παλμοί απουσιάζουν κάτω από 100/λεπτό πάνω από 100/λεπτό Αναπνοή απουσιάζει αργή ή χωρίς ρυθμό κλάμα Αντίδραση στα ερεθίσματα καμία μικρή κίνηση κλάμα, βήχας ή φτάρνισμα Μυϊκός τόνος χωρίς τόνο μικρή κάμψη άκρων έντονη κινητικότητα Χρώμα κυανωτικό ροδαλό σώμα, κυανωτικά άκρα όλο το σώμα ροδαλό Το νεογέννητο πρέπει να έχει δυνατό κλάμα, ικανοποιητικό μυϊκό τόνο, ροδαλή επιδερμίδα, αντίδραση στα ερεθίσματα και καρδιακό ρυθμό από 100 σφύξεις/λεπτό και πάνω. Τελείως υγιές νεογνό: Apgar 10· αποδεκτή βαθμολογία ≥ 7.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αξιολόγηση στα πρώτα 5 λεπτά: καρδιακοί παλμοί, αναπνοή, μυϊκός τόνος, αντίδραση στα ερεθίσματα, χρώμα — 0/1/2 το καθένα· υγιές 10, αποδεκτό ≥ 7 (παλμοί ≥ 100/λεπτό, δυνατό κλάμα, ροδαλό).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 3 — Σμήγμα – ερύθημα
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το σμήγμα και τι για το ερύθημα;
Απάντηση:
-
Σμήγμα: κολλώδης υπόλευκη ουσία που παράγεται από τους σμηγματογόνους αδένες ήδη μέσα στην αμνιακή κοιλότητα και καλύπτει το δέρμα του νεογέννητου· το προστατεύει και το αδιαβροχοποιεί. Μπορεί να παραμείνει μετά τη γέννηση· δεν το απομακρύνουμε επίμονα, γιατί είναι προστατευτικό της επιδερμίδας και φεύγει σιγά-σιγά. Δεν φεύγει με σαπούνι και νερό, αλλά με γάζα εμποτισμένη με ελαιώδη ουσία.
Ερύθημα: το υποκόκκινο χρώμα που παίρνει το δέρμα τις πρώτες μέρες της ζωής, ως αντίδραση στα ερεθίσματα του καινούριου περιβάλλοντος. Συχνά συνοδεύεται από απολέπιση του δέρματος και ταυτόχρονη εξαφάνιση του ερυθήματος. Είναι φυσιολογικό, δεν ανησυχούμε και δεν χρειάζεται ειδική φροντίδα πέρα από την καθημερινή καθαριότητα (σελ. 43).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σμήγμα: υπόλευκη λιπαρή ουσία σμηγματογόνων που προστατεύει-αδιαβροχοποιεί το δέρμα· όχι επίμονη αφαίρεση, φεύγει με ελαιώδη γάζα, όχι με σαπούνι. Ερύθημα: υποκόκκινο χρώμα πρώτων ημερών (αντίδραση στο νέο περιβάλλον), με απολέπιση — φυσιολογικό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 4 — Χνούδι
Ερώτηση: Το χνούδι είναι φυσιολογικό στα νεογέννητα;
Απάντηση:
-
Ναι. Συχνά παρατηρείται χνούδι, ιδίως στα χέρια, στην ωμοπλάτη και στα πόδια του νεογέννητου. Υποχωρεί τις επόμενες μέρες της ζωής του και συμβαίνει σε μεγάλο αριθμό νεογέννητων, οπότε είναι φυσιολογικό και δεν χρειάζεται καμία αντιμετώπιση (σελ. 44).
Πρόκειται για το εμβρυϊκό χνούδι που καλύπτει το δέρμα κατά την ενδομήτρια ζωή και εξαφανίζεται μετά τη γέννηση (σελ. 27-28). Παρόμοια φυσιολογικά και παροδικά είναι τα μικρά λευκά σημάδια στο πρόσωπο-μύτη (απόφραξη σμηγματογόνων αδένων, φεύγουν στο τέλος του 1ου μήνα).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι — εμβρυϊκό χνούδι σε χέρια, ωμοπλάτη, πόδια, πολύ συχνό, υποχωρεί τις επόμενες μέρες χωρίς αντιμετώπιση.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 5 — Πηγές κεφαλιού
Ερώτηση: Τι είναι η μεγάλη και τι η μικρή πηγή στο κεφάλι του νεογέννητου;
Απάντηση:
-
Στο κεφάλι του νεογέννητου παρατηρούνται δύο βαθουλώματα, στο μπροστινό και στο πίσω μέρος: η πρόσθια (μεγάλη) πηγή και η οπίσθια (μικρή) πηγή αντίστοιχα — δύο διαστήματα από εύθραυστο χόνδρο ανάμεσα στα οστά του κρανίου.
Υπάρχουν επειδή το κρανίο ακολουθεί παθητικά την ανάπτυξη του εγκεφάλου και γι’ αυτό τα οστά του κρανιακού θόλου δεν είναι πλήρως ενωμένα (επιπλέον, η ελαστικότητα διευκολύνει τη διέλευση από τον γεννητικό σωλήνα). Με το πέρασμα του πρώτου χρόνου αρχίζουν να οστεοποιούνται και δεν ψηλαφώνται πια εύκολα (σελ. 44).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο βαθουλώματα από εύθραυστο χόνδρο: πρόσθια/μεγάλη (μπροστά) και οπίσθια/μικρή (πίσω) πηγή, γιατί τα οστά του κρανίου δεν είναι ενωμένα (ακολουθούν την ανάπτυξη του εγκεφάλου)· οστεοποιούνται μετά τον 1ο χρόνο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 6 — Προκεφαλή – κεφαλαιμάτωμα
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για την προκεφαλή και τι για το κεφαλαιμάτωμα;
Απάντηση:
- Και οι δύο είναι κακώσεις του κρανίου που οφείλονται στην πίεση του κεφαλιού από τον τράχηλο και τον στενό γεννητικό σωλήνα κατά τον τοκετό (σελ. 44):
- Προκεφαλή: η πιο συχνή κάκωση. Πρόκειται για οίδημα των μαλακών μορίων του κεφαλιού με οροαιματηρό υγρό, που απορροφάται σε λίγες ημέρες χωρίς θεραπεία.
- Κεφαλαιμάτωμα: κάπως πιο σοβαρό, με την ίδια αιτία. Πρόκειται για συγκέντρωση αίματος κάτω από το περιόστεο· η απορρόφησή του γίνεται σε μερικές εβδομάδες.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Προκεφαλή: συχνότερη, οίδημα μαλακών μορίων με οροαιματηρό υγρό, απορρόφηση σε λίγες ημέρες. Κεφαλαιμάτωμα: σοβαρότερο, αίμα κάτω από το περιόστεο, απορρόφηση σε εβδομάδες. Και τα δύο από την πίεση του τοκετού.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 7 — Εξέταση ματιών
Ερώτηση: Τι παρατηρεί ο παιδίατρος κατά την εξέταση των ματιών του νεογέννητου;
Απάντηση:
-
Ο παιδίατρος εξετάζει (σελ. 44-45):
- Την ύπαρξη κόρης και οπτικού βολβού.
- Τον επιπεφυκότα για πιθανές αιμορραγίες, που συνήθως γίνονται κατά τον τοκετό και απορροφώνται τις επόμενες εβδομάδες χωρίς ιδιαίτερη θεραπεία.
Επισημαίνεται ότι το νεογέννητο δεν βλέπει καθαρά πέρα από τα 20 εκατοστά και τον πρώτο μήνα δεν έχει δάκρυα όταν κλαίει. Επίσης, ένας βαθμός στραβισμού (αλλήθωρα μάτια) είναι φυσιολογικός μέχρι τον 2ο μήνα, γιατί οι κινήσεις του ενός ματιού είναι ανεξάρτητες από του άλλου — δεν έχει ωριμάσει το οπτικό νεύρο.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ύπαρξη κόρης-οπτικού βολβού, αιμορραγίες επιπεφυκότα (από τον τοκετό, απορροφώνται)· όραση έως 20 cm, χωρίς δάκρυα τον 1ο μήνα, φυσιολογικός στραβισμός έως τον 2ο μήνα (ανώριμο οπτικό νεύρο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 8 — Έλεγχος μύτης
Ερώτηση: Γιατί πρέπει να γίνει καλός έλεγχος στη μύτη του μωρού αμέσως μετά τον τοκετό;
Απάντηση:
-
Η μύτη του νεογέννητου είναι στην αρχή πλατιά και κοντή, κάτι που το εμποδίζει να παίρνει εύκολα αναπνοή από αυτήν. Όμως το βρέφος χρησιμοποιεί τη ρινική αναπνοή και μόνο αν αδυνατεί πλήρως να αναπνεύσει από τη μύτη αναπνέει από το στόμα.
Γι’ αυτό πρέπει να γίνει πολύ καλός έλεγχος της μύτης αμέσως μετά τον τοκετό, για πιθανή ατρησία των ρινικών χοανών (απόφραξη), που θα έθετε σε κίνδυνο την αναπνοή του (σελ. 45).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί το βρέφος αναπνέει από τη μύτη (στόμα μόνο αν αδυνατεί πλήρως)· ελέγχουμε για πιθανή ατρησία των ρινικών χοανών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 9 — Λαγώχειλο – λυκόστομα
Ερώτηση: Τι είναι το λαγώχειλο και τι το λυκόστομα;
Απάντηση:
- Ανωμαλίες που αναζητά ο παιδίατρος στην εξέταση του στόματος (σελ. 45):
- Λαγωχειλία (λαγώχειλο): σχισμή του άνω χείλους, που εμποδίζει το νεογέννητο να θηλάσει από τον μαστό. Θεραπεία χειρουργική, κατά τον πρώτο ή δεύτερο μήνα της ζωής, αν το επιτρέπουν οι συνθήκες του βρέφους.
- Λυκόστομα: ατελής ένωση των οστών της υπερώας (του ουρανίσκου). Και αυτή η ανατομική βλάβη εμποδίζει τον θηλασμό και αντιμετωπίζεται χειρουργικά.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Λαγώχειλο: σχισμή άνω χείλους, εμποδίζει θηλασμό, χειρουργείο 1ο-2ο μήνα. Λυκόστομα: ατελής ένωση οστών υπερώας (ουρανίσκου), εμποδίζει θηλασμό, χειρουργικά.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 10 — Σύνδρομο Turner
Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου Turner;
Απάντηση:
- Κατά την εξέταση του τραχήλου ο παιδίατρος προσέχει για δερματικές πτυχές στα πλάγια του τραχήλου — χαρακτηριστικό φαινόμενο του συνδρόμου Turner. Άλλα χαρακτηριστικά του συνδρόμου (σελ. 46):
- λιποβαρές νεογέννητο,
- οι γωνίες του στόματος προς τα κάτω, σαν να δείχνει λυπημένο,
- μικρό σαγόνι,
- αυτιά σε πιο χαμηλό σημείο από το κανονικό,
- βλέφαρα που πέφτουν στα μάτια.
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δερματικές πτυχές στα πλάγια του τραχήλου, λιποβαρές, γωνίες στόματος προς τα κάτω (λυπημένο), μικρό σαγόνι, χαμηλά αυτιά, πεσμένα βλέφαρα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 11 — Ψευδομαστίτιδα
Ερώτηση: Ανησυχούμε, αν μας πουν ότι το νεογνό παρουσιάζει ψευδομαστίτιδα;
Απάντηση:
-
Όχι. Η ψευδομαστίτιδα είναι συχνό φαινόμενο που παρατηρείται τόσο στα αγόρια όσο και στα κορίτσια: πρόκειται για διόγκωση των μαστών, ενώ είναι δυνατό να βγαίνει και υγρό από τις θηλές.
Η αιτία της είναι ορμονική (ορμόνες της μητέρας) και περνά από μόνη της, χωρίς ιδιαίτερη θεραπεία (σελ. 46).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι — συχνή, ορμονικής αιτίας διόγκωση των μαστών (± υγρό από τις θηλές) σε αγόρια και κορίτσια, που περνά μόνη της χωρίς θεραπεία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 12 — Κρυψορχία
Ερώτηση: Τι είναι η κρυψορχία και πώς αντιμετωπίζεται;
Απάντηση:
-
Κατά την εμβρυϊκή ηλικία οι όρχεις δεν βρίσκονται στο όσχεο (τη δερματική σακούλα τους) αλλά στην κοιλιακή χώρα· κατεβαίνουν στο όσχεο περίπου δύο μήνες πριν από τον τοκετό ή κατά τη γέννηση.
Κρυψορχία παρατηρείται όταν δεν βρεθούν ο ένας ή και οι δύο όρχεις στην περιοχή του όσχεου, επειδή ο όρχις βρίσκεται ακόμη μέσα στην κοιλιακή χώρα και δεν έχει κατέβει. Η αντιμετώπιση είναι χειρουργική (σελ. 47).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο ένας ή και οι δύο όρχεις δεν έχουν κατέβει στο όσχεο (μένουν στην κοιλιακή χώρα — φυσιολογικά κατεβαίνουν 2 μήνες πριν τον τοκετό ή στη γέννηση)· αντιμετώπιση χειρουργική.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 13 — Φίμωση – επισπαδίας
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη φίμωση και τι για τον επισπαδία;
Απάντηση:
- Δύο μικρές, αντιμετωπίσιμες ανωμαλίες των γεννητικών οργάνων των αγοριών (σελ. 47):
- Φίμωση: αρκετά συχνή· το δέρμα της πόσθης (που καλύπτει το πέος) είναι τόσο στενό ώστε να μην μπορεί να αποκαλυφθεί η βάλανος. Η συνεχής κάλυψη της βαλάνου διευκολύνει τον σχηματισμό μικροβίων. Αντιμετώπιση χειρουργική.
- Επισπαδίας: ο πόρος της ουρήθρας βρίσκεται σε θέση πιο ψηλά από το κανονικό (αντίθετα, στον υποσπαδία ο πόρος βρίσκεται πιο χαμηλά).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Φίμωση: στενή πόσθη που δεν αφήνει να αποκαλυφθεί η βάλανος, ευνοεί μικρόβια, χειρουργική αντιμετώπιση. Επισπαδίας: ο πόρος της ουρήθρας ψηλότερα από το κανονικό (υποσπαδίας = χαμηλότερα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 14 — Ψευδοπερίοδος
Ερώτηση: Η ψευδοπερίοδος είναι κάτι το ανησυχητικό και σε ποιο από τα δύο φύλα συμβαίνει;
Απάντηση:
-
Η ψευδοπερίοδος συμβαίνει στα κορίτσια και δεν είναι ανησυχητική. Αμέσως μετά τον τοκετό μπορεί να βγαίνει από τον κόλπο λευκή παχύρευστη βλέννα, η οποία μερικές φορές έχει κόκκινο χρώμα — το φαινόμενο αυτό ονομάζεται ψευδοπερίοδος.
Το αίτιο είναι ορμονικό (όπως και η προεξοχή των μικρών χειλέων από τα μεγάλα) και περνά από μόνο του, χωρίς καμία θεραπεία (σελ. 47).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι ανησυχητική· συμβαίνει στα κορίτσια: λευκή ή κοκκινωπή βλέννα από τον κόλπο μετά τον τοκετό, ορμονικής αιτίας, περνά μόνη της χωρίς θεραπεία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 15 — Συγγενές εξάρθρημα ισχίου
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για το συγγενές εξάρθρημα του ισχίου και με ποια εξέταση γίνεται αντιληπτό;
Απάντηση:
-
Το συγγενές εξάρθρημα του ισχίου είναι αρκετά συχνή συγγενής ανωμαλία της άρθρωσης του ισχίου: η κοιλότητα, αντί να είναι ημισφαιρική, είναι επίπεδη και δεν μπορεί να συγκρατήσει τη σφαιρική κεφαλή του μηριαίου οστού. Όταν το παιδί αρχίσει να περπατά, κουτσαίνει: η κεφαλή του μηριαίου, κάτω από το βάρος του σώματος, μετατοπίζεται προς τα πάνω και το πόδι κονταίνει κατά ένα εκατοστό — ασυμμετρία των δύο άκρων.
Διάγνωση αμέσως μετά τον τοκετό: με την ελαττωμένη απαγωγή των ισχίων και την ανεύρεση του σημείου του Ortolani — χαρακτηριστικός ήχος κατά την εξέταση (απαγωγή) της άρθρωσης των ισχίων (σελ. 48, 51).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Επίπεδη αντί ημισφαιρικής κοτύλη που δεν συγκρατεί την κεφαλή του μηριαίου → κουτσαίνει, πόδι κοντύτερο 1 cm. Διάγνωση με ελαττωμένη απαγωγή των ισχίων και το σημείο Ortolani (χαρακτηριστικός ήχος).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 16 — Αναγωγή vs εμετός
Ερώτηση: Ποια η διαφορά αναγωγής και εμετού;
Απάντηση:
-
- Αναγωγή: η έξοδος γάλακτος που δεν έχει ακόμη χωνευτεί, λίγο μετά τα γεύματα. Είναι συχνή στα νεογέννητα, χωρίς ιδιαίτερη σημασία, και οφείλεται τις περισσότερες φορές στη λαιμαργία — καταναλώνει γρήγορα μεγαλύτερες ποσότητες από όσες μπορεί.
- Εμετός: διαφέρει γιατί το γάλα που βγαίνει έχει στο μεγαλύτερο μέρος του χωνευτεί.
Συγγενής ενόχληση είναι και ο λόξυγγας, από την πολλή και γρήγορη κατάποση γάλακτος (σελ. 49).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναγωγή: έξοδος αχώνευτου γάλακτος λίγο μετά το γεύμα, συχνή-αθώα, από λαιμαργία. Εμετός: το γάλα που βγαίνει έχει στο μεγαλύτερο μέρος του χωνευτεί.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση 17 — Κολικοί
Ερώτηση: Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε το νεογνό που έχει κολικούς;
Απάντηση:
-
Οι κολικοί του εντέρου (κοιλιακοί πόνοι) συνοδεύονται από έντονο κλάμα. Συνηθισμένη αιτία είναι η κατάποση ποσότητας αέρα, που περνάει στο έντερο και δυσκολεύεται να βγει.
Βοηθάμε το νεογνό να βγάλει τον αέρα κάνοντας ελαφρύ μασάζ στην κοιλιά του. Μόλις βγει ο αέρας από το έντερο, ανακουφίζεται αμέσως και παύει να κλαίει (σελ. 49).
Σύνοψη: (ενδεικτική) Με ελαφρύ μασάζ στην κοιλιά, ώστε να βγει ο αέρας που κατάπιε και πέρασε στο έντερο· μόλις βγει, ανακουφίζεται και σταματά το κλάμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
