Λύσεις ασκήσεων κεφ. 15 (1-9) (σελ. 262) – ΒΡΕΦΟΚΟΜΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις ασκήσεων κεφ. 15 (1-9)

Πλήρεις λύσεις των 9 ασκήσεων του κεφαλαίου 15 — σημασία παιχνιδιού, συμβολικό παιχνίδι, θεωρίες, βαθμίδες Piaget, σχέσεις, υπολογιστές, περίπατος.

Ερώτηση 1 — Σημασία παιχνιδιού ανά τομέα

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία του παιχνιδιού για: α) την κοινωνική ανάπτυξη, β) τη συναισθηματική ανάπτυξη, γ) τη γνωστική ανάπτυξη και δ) τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού;

Απάντηση:

• Η ανάγκη του παιδιού για παιχνίδι είναι εξίσου σημαντική με την ανάγκη του για φαγητό, αγάπη και φροντίδα (σελ. 235-239):

  α) Κοινωνική ανάπτυξη: το παιχνίδι ενθαρρύνει διάφορες μορφές κοινωνικών σχέσεων και βοηθά το παιδί να καταλάβει τη θέση του μέσα στην κοινωνία· μαθαίνει να συνεργάζεται, να συμβιβάζεται και να διαπραγματεύεται (μια ομάδα που χτίζει πύργο με τουβλάκια πρέπει να ακούσει ο ένας τον άλλον), να μοιράζεται και να περιμένει τη σειρά του — έτσι προετοιμάζεται για την ενήλικη ζωή και δημιουργεί τις πρώτες φιλίες.

  β) Συναισθηματική ανάπτυξη: μέσα από το δραματικό παιχνίδι αποκαλύπτει επιθυμίες, σκέψεις, εσωτερικές συγκρούσεις και φιλοδοξίες· αποτελεί καθαρτική εμπειρία — εκφράζει αρνητικά συναισθήματα χωρίς φόβο τιμωρίας (χτυπά το μαξιλάρι της κούκλας, «μαλώνει» το παιδί-κούκλα όταν ζηλεύει το αδελφάκι)· μαθαίνει να αντιμετωπίζει πιέσεις και φόβους, εξοικειώνεται με επιτυχία και αποτυχία, ηρεμεί, αισθάνεται ασφαλές και σίγουρο και χειρίζεται καλύτερα τον θυμό και την επιθετικότητά του· επίσης γνωρίζει τον εαυτό του και τι του αρέσει (γωνιά μεταμφίεσης).

  γ) Γνωστική ανάπτυξη: διαμορφώνει ιδέες για τον κόσμο και τον τρόπο που λειτουργεί· μαθαίνει απλές μαθηματικές και επιστημονικές έννοιες (με την πλαστελίνη ανακαλύπτει ότι αλλάζει μορφή χωρίς να αλλάξει ποσότητα) που είναι η βάση των μετέπειτα γνώσεων — αν δεν τις μάθει μικρό, μπορεί να δυσκολευτεί αργότερα· γίνεται δημιουργικό και μαθαίνει να αναλύει καταστάσεις και να λύνει προβλήματα (το αυτοκίνητο χωρίς στρογγυλά τουβλάκια για ρόδες)· αποκτά νέες δεξιότητες και έννοιες και ασκεί μυαλό και σώμα.

  δ) Γλωσσική ανάπτυξη: το παιχνίδι το βοηθά να μάθει να επικοινωνεί — πριν πει τις πρώτες λέξεις, εκφράζει ιδέες και εντυπώσεις με σύμβολα (μπογιές, μολύβια, μαρκαδόρους, κιμωλία) και με το σώμα του· το αυθόρμητο δραματικό παιχνίδι εξασκεί την ικανότητα επικοινωνίας με τους άλλους και με τον εαυτό του· γενικά, «παίζοντας τα παιδιά αναπτύσσουν τον λόγο τους, κοινωνικοποιούνται, εξελίσσονται νοητικά και ωριμάζουν συναισθηματικά και ψυχοκινητικά».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κοινωνική: συνεργασία, συμβιβασμός, διαπραγμάτευση, μοίρασμα, σειρά, κοινωνικές σχέσεις-φιλίες, προετοιμασία για την ενήλικη ζωή. Συναισθηματική: έκφραση επιθυμιών-συγκρούσεων, καθαρτική εμπειρία χωρίς φόβο τιμωρίας, διαχείριση φόβων-θυμού, αυτογνωσία, ασφάλεια. Γνωστική: ιδέες για τον κόσμο, βασικές μαθηματικές-επιστημονικές έννοιες, δημιουργικότητα και λύση προβλημάτων. Γλωσσική: επικοινωνία με σύμβολα και με το σώμα, δραματικό παιχνίδι, ανάπτυξη λόγου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Σημασία συμβολικού παιχνιδιού

Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία του συμβολικού παιχνιδιού για την ανάπτυξη των παιδιών;

Απάντηση:

• Το συμβολικό παιχνίδι κυριαρχεί κατά τον Piaget ανάμεσα στο 2ο και το 7ο έτος (κατά τους Rubin-Fein-Vanderberg ξεκινά στους 12-15 μήνες): τα παιδιά αναπαριστούν τις εμπειρίες τους με σύμβολα — ένα χαρτοκιβώτιο γίνεται αυτοκίνητο, ένα ξύλο μολύβι, μια κούκλα η μητέρα — και προσποιούνται ότι είναι κάποιο άλλο πρόσωπο (αστυνομικός, νοσοκόμα), ενώ δημιουργούν και φανταστικό «φίλο» (σελ. 240-243).

  Σημασία (σελ. 236-237, 165-166 του κεφ. 11):

  • Η φαντασία παίρνει ενεργό ρόλο: η πραγματικότητα γίνεται σύμβολα και το παιδί «μεταμορφώνεται» ανεξάρτητα από χρόνο και τόπο.
  • Μας δίνει την ευκαιρία να καταλάβουμε τι σκέφτεται: δεν μιμείται απλώς (τον πατέρα, τον ταχυδρόμο) αλλά αποκαλύπτει τις δικές του σκέψεις και εντυπώσεις για τη συμπεριφορά των άλλων, καθώς και τις επιθυμίες, τις εσωτερικές συγκρούσεις, τις συναισθηματικές εμπειρίες και τις φιλοδοξίες του.
  • Αποτελεί καθαρτική εμπειρία: εκφράζει αρνητικά συναισθήματα χωρίς κίνδυνο τιμωρίας (ο θυμός βρίσκει διέξοδο στο χτύπημα του μαξιλαριού, η ζήλια για το αδελφάκι στο «μάλωμα» της κούκλας).
  • Μιμείται τις δραστηριότητες και την κοινωνική συμπεριφορά των ενηλίκων, δοκιμάζοντας ρόλους — έτσι προετοιμάζεται κοινωνικά για την ενήλικη ζωή και μαθαίνει να επικοινωνεί.
  • Απαιτεί συνεννόηση και αμοιβαία κατανόηση, φέρνοντας τα παιδιά πιο κοντά (κοινά χαρακτηριστικά, κοινά «προβλήματα», βάση για φιλίες).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το παιδί αναπαριστά τις εμπειρίες του με σύμβολα (αντικείμενα-ρόλοι, φανταστικός φίλος) από τα 2 έως τα 7 έτη: αναπτύσσει τη φαντασία, αποκαλύπτει σκέψεις-επιθυμίες-συγκρούσεις, εκφράζει αρνητικά συναισθήματα χωρίς φόβο τιμωρίας (καθαρτική λειτουργία), μιμείται και δοκιμάζει ρόλους ενηλίκων, επικοινωνεί και έρχεται πιο κοντά στα άλλα παιδιά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Θεωρίες για το παιχνίδι

Ερώτηση: Να αναφέρετε μερικές από τις κυριότερες θεωρίες για το παιχνίδι.

Απάντηση:

• Οι κυριότερες θεωρίες (σελ. 239-240):

  • Spencer (1898): το παιχνίδι είναι διέξοδος στην πλεονάζουσα ενεργητικότητα του παιδιού.
  • Groos (1901): το παιδικό παιχνίδι αποτελεί προετοιμασία για την ενήλικη ζωή — είναι ο τρόπος της φύσης να εφοδιάζει τα παιδιά με τις πρακτικές ικανότητες που θα χρειαστούν αργότερα.
  • James Sully (1912): το παιχνίδι είναι το μέσο με το οποίο τα παιδιά εκφράζουν τις ιδέες τους και προσπαθούν να κατανοήσουν άγνωστα σε αυτά γεγονότα και έννοιες.
  • Erikson (1972): μέσα από το παιχνίδι τα παιδιά δημιουργούν ιδανικές καταστάσεις και δρουν χωρίς τον φόβο των συνεπειών του πραγματικού κόσμου, κάτι που τα βοηθά να αντιμετωπίσουν δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις και συγκρούσεις (π.χ. εκφράζουν στο παιχνίδι θυμό που αλλιώς δεν τολμούν).
  • Jerome Bruner (1972): το παιχνίδι βοηθά το παιδί να εξασκήσει τις ικανότητές του, να δοκιμάσει συμπεριφορές σε ασφαλές περιβάλλον και να προετοιμαστεί για την ενήλικη ζωή.
  • Piaget (1951): το παιχνίδι είναι πράξη αφομοίωσης και όχι συμμόρφωσης — το παιδί χειρίζεται ελεύθερα τα πράγματα και αλλοιώνει την πραγματικότητα για να ικανοποιήσει τις ανάγκες του (η πραγματικότητα προσαρμόζεται στις επιθυμίες του παιδιού)· το παιχνίδι βοηθά σημαντικά στη γνωστική ανάπτυξη.

  Σήμερα το παιχνίδι θεωρείται και μηχανισμός με τον οποίο το παιδί ξεκαθαρίζει ιδέες, συναισθήματα και σχέσεις, γνωρίζει τον εαυτό του και αποκτά γνώσεις και εμπειρίες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Spencer: διέξοδος πλεονάζουσας ενεργητικότητας. Groos: προετοιμασία για την ενήλικη ζωή. Sully: μέσο έκφρασης ιδεών και κατανόησης του άγνωστου. Erikson: δράση χωρίς φόβο συνεπειών για να αντιμετωπιστούν συναισθηματικές συγκρούσεις. Bruner: εξάσκηση ικανοτήτων και δοκιμή συμπεριφορών σε ασφαλές περιβάλλον. Piaget: πράξη αφομοίωσης — η πραγματικότητα προσαρμόζεται στο παιδί, βοηθά τη γνωστική ανάπτυξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Είδη-βαθμίδες κατά Piaget

Ερώτηση: Ποια είναι τα είδη-βαθμίδες του παιχνιδιού, σύμφωνα με τον Piaget;

Απάντηση:

• Ο Piaget διακρίνει τρία είδη-βαθμίδες (σελ. 240-241):
  1. Το παιχνίδι άσκησης ή αισθησιοκινητικό παιχνίδι (τα δύο πρώτα χρόνια): δίνει στο παιδί τη δυνατότητα να εξερευνήσει το περιβάλλον και να βρει τρόπους να το χειριστεί· αποτελείται από επαναλαμβανόμενες πράξεις από τις οποίες αντλεί ικανοποίηση (άλλοτε παίζει μόνο του, άλλοτε με τον ενήλικα). Π.χ. στο «πάρε-δώσε» με την κουδουνίστρα, το παιδί συντονίζει τους μυς του και συνειδητοποιεί ότι η πράξη του προκαλεί την αντίδραση ενός άλλου ατόμου.
  2. Το συμβολικό παιχνίδι (2ο-7ο έτος): χρησιμοποιεί τα αντικείμενα ως σύμβολα για κάτι άλλο (χαρτοκιβώτιο-αυτοκίνητο, ξύλο-μολύβι, κούκλα-μητέρα), προσποιείται ότι είναι άλλο πρόσωπο (αστυνομικός, νοσοκόμα) και δημιουργεί με τη φαντασία του έναν «φίλο»· η συνεργασία με τους άλλους από επιφανειακή γίνεται σταδιακά ουσιαστική.
  3. Το κοινωνικό παιχνίδι ή παιχνίδι με κανόνες (μετά το 7ο έτος): τα παιδιά καταλαβαίνουν τις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων, γίνονται πιο κοινωνικά και συνεργάσιμα, δέχονται και σέβονται κανόνες, κατανοούν με τη λογική γιατί υπάρχουν οι κανόνες και πώς επηρεάζουν τους παίκτες, μαθαίνουν να μοιράζονται και συνειδητοποιούν ότι όλοι έχουν δικαιώματα και υποχρεώσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1) Παιχνίδι άσκησης/αισθησιοκινητικό (0-2 ετών): επαναλαμβανόμενες πράξεις, εξερεύνηση, συντονισμός μυών, συνειδητοποίηση της αντίδρασης των άλλων. 2) Συμβολικό (2-7 ετών): αντικείμενα ως σύμβολα, ρόλοι, φανταστικός φίλος. 3) Κοινωνικό/με κανόνες (μετά τα 7): αποδοχή και κατανόηση κανόνων, μοίρασμα, δικαιώματα-υποχρεώσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Εξέλιξη συμβολικού παιχνιδιού

Ερώτηση: Να περιγράψετε την εξέλιξη του συμβολικού παιχνιδιού από τη στιγμή που κάνει την εμφάνισή του.

Απάντηση:

• Κατά τους Rubin, Fein & Vanderberg το συμβολικό παιχνίδι ξεκινά ανάμεσα στους 12 και 15 μήνες, καθώς τα παιδιά αναπτύσσουν την ικανότητα να αναπαριστούν τις εμπειρίες τους με σύμβολα, και γίνεται ένα από τα αγαπημένα τους (σελ. 242-243):
  • 12-15 μηνών: τα αντικείμενα χρησιμοποιούνται για τον σκοπό για τον οποίο έχουν κατασκευαστεί (το κουτάλι για φαγητό) και αποδέκτης της πράξης είναι το ίδιο το παιδί — ταΐζει ή χτενίζει τον εαυτό του με το κουτάλι-παιχνίδι ή τη χτένα της κούκλας.
  • 15-21 μηνών: αλλάζει ο αποδέκτης — προσπαθεί να ταΐσει ένα άλλο άτομο ή, συνήθως, μια κούκλα. Οι κούκλες είναι απαραίτητο παιχνίδι σε αυτή την ηλικία, γιατί επιτρέπουν να κάνει σε αυτές ό,τι κάνει στον εαυτό του (τάισμα, χτένισμα, πλύσιμο, ντύσιμο).
  • 2-3 ετών: αρχίζει να χρησιμοποιεί τα αντικείμενα για άλλον σκοπό από αυτόν για τον οποίο φτιάχτηκαν: μια σκούπα γίνεται άλογο ή μοτοσικλέτα, ένας μαρκαδόρος χτένα, μικρόφωνο ή όπλο, τα τουβλάκια «φορτηγό».
  • Προσχολική ηλικία — κοινωνικο-δραματικό παιχνίδι: υιοθετούν ρόλους και «μεταμορφώνονται» σε κάποιον άλλον («μαμά και παιδί», «κλέφτες και αστυνόμοι», «ο γιατρός και ο άρρωστος»)· από το απλό «παίρνω έναν ρόλο», το παιχνίδι γίνεται πιο πολύπλοκο — αναθέτουν ρόλους ο ένας στον άλλον και δίνουν ξεκάθαρες οδηγίες για το τι θα κάνει ο καθένας· την ίδια περίοδο δημιουργούν και πρόσωπα της φαντασίας τους (έναν «φίλο» που τα συντροφεύει).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ξεκινά στους 12-15 μήνες με αντικείμενα στη σωστή χρήση και αποδέκτη τον εαυτό του (ταΐζει τον εαυτό του)· 15-21 μηνών ο αποδέκτης γίνεται άλλος ή κούκλα· 2-3 ετών τα αντικείμενα παίρνουν άλλη χρήση (σκούπα-άλογο, μαρκαδόρος-μικρόφωνο)· στην προσχολική ηλικία κοινωνικο-δραματικό παιχνίδι με ρόλους, ανάθεση ρόλων και οδηγίες, καθώς και φανταστικός φίλος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Ενθάρρυνση του παιχνιδιού

Ερώτηση: Πώς μπορούμε να ενθαρρύνουμε και να βοηθήσουμε τα παιδιά να παίξουν;

Απάντηση:

• Βασικός ρόλος του ενήλικα είναι η παρατήρηση των παιδιών καθώς παίζουν — έτσι τα γνωρίζει καλύτερα (εξέλιξη, ιδιοσυγκρασία, προτιμήσεις, τι τα χαροποιεί ή τα τρομάζει) και αποφασίζει πώς να διαμορφώσει τον χώρο, πότε να δώσει νέο υλικό και πότε να επέμβει. Για να ενθαρρύνουμε το παιχνίδι, ο/η βρεφονηπιοκόμος φροντίζει να παρέχονται (σελ. 243-244):

  1. Χώρος οργανωμένος και διαμορφωμένος ώστε να διευκολύνεται το παιχνίδι.
  2. Κατάλληλο υλικό: φυσικά υλικά (άμμος, νερό, κοχύλια, πηλός), υλικά ζωγραφικής-γραψίματος, υλικά για δραματικό παιχνίδι (ρούχα, αντικείμενα), υλικά κατασκευών, μουσικά όργανα.
  3. Ευκαιρία συναναστροφής και μάθησης από άλλα παιδιά και ενήλικες.
  4. Χρόνος, ώστε να παίξουν με τον δικό τους ρυθμό.
  5. Διαθέσιμοι ενήλικες που βοηθούν, διευκολύνουν και εμπλουτίζουν τις εμπειρίες με κατάλληλα σχόλια (παίζουν βασικό ρόλο στην ποιότητα του παιχνιδιού και της μάθησης).
  6. Βιβλία και άλλο έντυπο υλικό.
  7. Επισκέψεις σε μέρη που εξάπτουν τη φαντασία (μουσείο, μαγαζί με ζώα).

  Επειδή δεν υπάρχουν κανόνες για τη συμμετοχή του ενήλικα, αποφασίζουμε προσεκτικά πότε και πώς συμμετέχουμε: κάποια παιδιά καλοδέχονται τα σχόλια, άλλα μπορεί να διακόψουν το παιχνίδι τους. Με τη συζήτηση βοηθάμε το παιδί να σκεφτεί τι κάνει ή τι «ανακάλυψε» και να αποκτήσει το λεξιλόγιο που του λείπει, ενώ διακριτικά διατηρούμε το ενδιαφέρον του ή το στρέφουμε σε νέες ιδέες και έννοιες. Τέλος, επιλέγουμε παιχνίδια ασφαλή, γερά, κατάλληλα για την ηλικία, ελκυστικά, δημιουργικά και εύκολα στο καθάρισμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με παρατήρηση του παιχνιδιού τους και παροχή: οργανωμένου χώρου, κατάλληλων υλικών (φυσικά, ζωγραφικής, δραματικού, κατασκευών, μουσικά), ευκαιριών συναναστροφής, χρόνου με τον δικό τους ρυθμό, διαθέσιμων ενηλίκων που εμπλουτίζουν με σχόλια, βιβλίων και επισκέψεων· επεμβαίνουμε προσεκτικά, βοηθάμε με τη συζήτηση και το λεξιλόγιο, και επιλέγουμε ασφαλή-κατάλληλα παιχνίδια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Παιχνίδι και σχέσεις

Ερώτηση: Με ποιον τρόπο βοηθάει το παιχνίδι τις σχέσεις των παιδιών;

Απάντηση:

• Το παιχνίδι αποτελεί βασικό μέσο για τη δημιουργία σχέσεων μεταξύ των παιδιών (σελ. 255-257):

  • Τα δύο πρώτα χρόνια: παίζουν κυρίως με τους γονείς και μόνα τους (μοναχικό παιχνίδι)· ενδιαφέρονται περισσότερο για τα αντικείμενα παρά για τα άλλα παιδιά, αν και πλησιάζουν, χαμογελούν και ανταλλάσσουν παιχνίδια.
  • 2ο-3ο έτος: αναγνωρίζουν το ένα την παρουσία του άλλου αλλά δεν συνεργάζονται — παίζουν δίπλα-δίπλα (παράλληλο παιχνίδι).
  • ~3ο έτος: παίζουν μαζί αλλά όχι οργανωμένα (συντροφικό παιχνίδι) — χωρίς σαφή διαχωρισμό ρόλων και κατανομή εργασίας.
  • Στη συνέχεια: παίζουν μεταξύ τους, βοηθούν ο ένας τον άλλον για κοινό σκοπό και αναλαμβάνει ο καθένας συγκεκριμένους ρόλους (συνεργατικό παιχνίδι).

  Το παιχνίδι βάζει τις βάσεις για τις πρώτες φιλίες: στην αρχή «φίλοι» είναι όσοι παίζουν συχνά μαζί (οι λέξεις «σύντροφος στο παιχνίδι» και «φίλος» είναι σχεδόν συνώνυμες), και αργότερα η φιλία περιλαμβάνει εμπιστοσύνη, αμοιβαία κατανόηση και άνεση. Μέσα από το δραματικό παιχνίδι (που απαιτεί συνεννόηση) ανακαλύπτουν κοινά χαρακτηριστικά, εμπειρίες και προτιμήσεις, λύνουν μαζί κοινά «προβλήματα» και συνειδητοποιούν ότι μοιράζονται έναν κόσμο διαφορετικό από αυτόν των ενηλίκων· και στο παιχνίδι με κανόνες αποκτούν φίλους σχηματίζοντας «συμμαχίες» και συνεργαζόμενοι για κοινό σκοπό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Είναι το βασικό μέσο δημιουργίας σχέσεων: μοναχικό (0-2), παράλληλο (2-3, δίπλα-δίπλα χωρίς συνεργασία), συντροφικό (~3, μαζί χωρίς ρόλους), συνεργατικό (κοινός σκοπός με ρόλους)· βάζει τις βάσεις των πρώτων φιλιών — μέσα από το δραματικό παιχνίδι και το παιχνίδι με κανόνες βρίσκουν κοινά ενδιαφέροντα, συνεννοούνται και συνεργάζονται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Ρόλος στο παιχνίδι με υπολογιστή

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος του/της βρεφονηπιοκόμου στο παιχνίδι με τον ηλεκτρονικό υπολογιστή;

Απάντηση:

• Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των παιδιών μόνο αν χρησιμοποιηθούν σωστά — δηλαδή με την καθοδήγηση και τη βοήθεια του ενήλικα (σελ. 257-259). Ο ρόλος του/της βρεφονηπιοκόμου:

  • Τηρεί τα ηλικιακά όρια: οι ειδικοί δεν συνιστούν χρήση κάτω των 3 ετών (τα μικρά παιδιά γνωρίζουν τον κόσμο με το σώμα τους και έχουν ανάγκη να μπουσουλήσουν, να περπατήσουν, να μιλήσουν, να κάνουν φίλους)· από τα 3-4 έτη τα παιδιά είναι έτοιμα να εξερευνήσουν τον υπολογιστή με τη βοήθεια ενηλίκων.
  • Περιορίζει τον χρόνο: η επαφή πρέπει να είναι περιορισμένη — όχι περισσότερο από μία ώρα — γιατί τα παιδιά έχουν ακόμη ανάγκη να κινηθούν, να παίξουν δραματικό παιχνίδι, να ακούσουν ιστορίες και να «διαβάσουν» ένα παραμύθι στην αγκαλιά του ενήλικα.
  • Είναι παρών: η παρουσία του δίνει σιγουριά και βοήθεια σε κάθε πρόβλημα· καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, από καθοδηγητής γίνεται επόπτης που διευκολύνει όπου χρειάζεται.
  • Επιλέγει τα κατάλληλα προγράμματα για την ηλικία, τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητές τους: προγράμματα που δίνουν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν τη φαντασία τους, να λύσουν «προβλήματα», να μιλήσουν μεταξύ τους, να πειραματιστούν και να αποκτήσουν δεξιότητες, που αξιοποιούν τις αισθήσεις (ήχοι, μουσική, «φωνή») και είναι ρεαλιστικά και ενδιαφέροντα.
  • Αφήνει τα παιδιά να επιλέγουν παιχνίδια-προγράμματα και να παίζουν με τον δικό τους ρυθμό, μαθαίνει μαζί τους, τα ενθαρρύνει να μαθαίνουν το ένα από το άλλο και τα παρατηρεί την ώρα που χρησιμοποιούν τον υπολογιστή.

  Γνωρίζει επίσης ότι το παιχνίδι με τον υπολογιστή δεν αντικαθιστά αλλά συμπληρώνει τις εμπειρίες από τουβλάκια, άμμο, νερό, βιβλία και δραματικό παιχνίδι, και ότι δεν βλάπτει την κοινωνική ανάπτυξη: παίζοντας σε ζευγάρια τα παιδιά μαθαίνουν να συνεργάζονται και να περιμένουν τη σειρά τους, ενώ αναπτύσσεται και ο λόγος τους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν επιτρέπει χρήση κάτω των 3 ετών, από 3-4 ετών με βοήθεια και περιορισμένο χρόνο (έως μία ώρα), είναι παρών για σιγουριά (καθοδηγητής → επόπτης καθώς μεγαλώνουν), επιλέγει κατάλληλα προγράμματα (φαντασία, λύση προβλημάτων, συνομιλία, αισθήσεις), αφήνει τα παιδιά να επιλέγουν και να παίζουν με τον ρυθμό τους, μαθαίνει μαζί τους και τα παρατηρεί· ο υπολογιστής συμπληρώνει, δεν αντικαθιστά τις άλλες εμπειρίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Σημασία περιπάτου

Ερώτηση: Να σχολιάσετε τη σημασία του περίπατου στην ανάπτυξη του παιδιού.

Απάντηση:

• Ο περίπατος έξω από το σπίτι ή τον βρεφικό σταθμό είναι απαραίτητος για τη σωστή ανάπτυξη των παιδιών (σελ. 260):
  • Από πολύ μικρά — ακόμη και μέσα από το καρότσι τους — τα παιδιά απολαμβάνουν και έχουν ανάγκη την επαφή με τον αέρα, τους θορύβους, τις εικόνες και τα πρόσωπα που συναντούν έξω.
  • Όσο μεγαλώνουν και γίνονται πιο κινητικά, η επαφή με το εξωτερικό περιβάλλον γίνεται πιο άμεση και ενεργητική: έξω μπορούν να τρέξουν, να κάνουν θόρυβο, να ασκήσουν τους μυς τους και να διοχετεύσουν την ενέργειά τους με τρόπους που δεν ευνοούνται σε κλειστούς χώρους.
  • Προϋποθέσεις: επιλέγουμε ασφαλή μέρη, ελέγχουμε ότι το παιδί είναι ντυμένο άνετα για τη δραστηριότητα και βεβαιωνόμαστε ότι είναι ξεκούραστο και έχει διάθεση.
  • Οι περίπατοι στην πόλη πρέπει να εναλλάσσονται όσο γίνεται πιο συχνά με περιπάτους στην εξοχή: η επαφή με το φυσικό περιβάλλον είναι πολύ σημαντική — αν τα παιδιά δεν γνωρίσουν τη φύση και τη σημασία της, δεν θα μπορούν ως ενήλικες να πάρουν σωστές αποφάσεις για τη χρήση και την προστασία της.
  • Η επαφή με τη φύση επιδρά και ψυχολογικά (πηγή ηρεμίας και χαλάρωσης) και βοηθά τα παιδιά να μάθουν νέες έννοιες, να εξερευνήσουν τον φυσικό κόσμο και να πειραματιστούν με φυσικά υλικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απαραίτητος για τη σωστή ανάπτυξη: επαφή με αέρα, ήχους, εικόνες και πρόσωπα, ελεύθερη κίνηση-τρέξιμο-άσκηση και διοχέτευση ενέργειας που δεν γίνεται σε κλειστούς χώρους· με ασφαλή μέρη, άνετο ντύσιμο και ξεκούραστο παιδί· εναλλαγή πόλης-εξοχής, γιατί η επαφή με τη φύση ηρεμεί, διδάσκει νέες έννοιες και προετοιμάζει υπεύθυνους ενήλικες για την προστασία του περιβάλλοντος.

Κριτήρια αξιολόγησης: