Λύσεις — Κεφάλαιο 1.3 (Ερωτήσεις σελ. 78) – ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1.3 (Ερωτήσεις σελ. 78)

Απαντήσεις στις 15 ερωτήσεις του κεφαλαίου 1.3.

Ερώτηση 1 — Γάζα χειρουργείου

Ερώτηση: Σε τι διαφέρει η γάζα του χειρουργείου από την κοινή γάζα;

Απάντηση:

• Στο χειρουργείο χρησιμοποιούνται γάζες βαμβακερές, λευκές, υδρόφιλες, συγκεκριμένης ποιότητας.
• Η βασική διαφορά από την κοινή γάζα είναι ότι στην ύφανσή τους έχουν μια ακτινοσκιερή μπλε ή μαύρη ίνα, ώστε να μπορεί να ανιχνευθεί ακτινολογικά, σε περίπτωση που ξεχασθεί κατά την εγχείρηση μέσα σε κοιλότητα του αρρώστου.
• Επιπλέον, ο αριθμός και το μέγεθος των γαζών κάθε χειρουργικού πακέτου είναι αυστηρά καθορισμένα. Όσο υπάρχει ανοικτό πεδίο χρησιμοποιούνται μόνο ακτινοσκιερές γάζες· μετά την επίδεση της τομής χρησιμοποιείται απλή γάζα, όμοια με αυτή των τμημάτων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η γάζα του χειρουργείου έχει στην ύφανσή της ακτινοσκιερή μπλε ή μαύρη ίνα, ώστε να ανιχνεύεται ακτινολογικά αν ξεχαστεί μέσα στον άρρωστο.

Ερώτηση 2 — Αποφυγή απώλειας γάζας

Ερώτηση: Ποια μέτρα παίρνονται, για να αποφευχθεί ο κίνδυνος απώλειας γάζας κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης;

Απάντηση:

• Για να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος να ξεχασθεί γάζα μέσα σε κοιλότητα του αρρώστου:
  • Χρησιμοποιούνται γάζες με ακτινοσκιερή ίνα, που ανιχνεύεται ακτινολογικά· όσο υπάρχει ανοικτό χειρουργικό πεδίο χρησιμοποιούνται αποκλειστικά ακτινοσκιερές γάζες.
  • Γίνεται λεπτομερής καταμέτρηση των γαζών από τη συσκευασία τους στην Κ.Α. μέχρι και τη λήξη της επέμβασης, απαραίτητα 4 φορές.
  • Είναι αυστηρά καθορισμένος ο αριθμός και το μέγεθος των γαζών κάθε χειρουργικού πακέτου (π.χ. για λαπαροτομία 10 γάζες 10 x 10 εκ. σε ένα πακέτο και 5 σπληνία 30 x 30 εκ. σε δεσμίδα· σε μικρές κοιλότητες και 5 x 5 εκ. με την ίδια τυποποίηση).
  • Τα μικρά τολύπια γάζας φέρουν επίσης ακτινοσκιερή ίνα και καταμετρώνται το ίδιο σχολαστικά από το νοσηλευτικό προσωπικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χρήση μόνο ακτινοσκιερών γαζών όσο το πεδίο είναι ανοικτό, καταμέτρηση απαραίτητα 4 φορές από τη συσκευασία στην Κ.Α. έως τη λήξη της επέμβασης, αυστηρά καθορισμένος αριθμός και μέγεθος γαζών ανά πακέτο, σχολαστική καταμέτρηση και των τολυπίων.

Ερώτηση 3 — Χρήση ραμμάτων

Ερώτηση: Πού χρησιμοποιούνται τα χειρουργικά ράμματα;

Απάντηση:

• Τα χειρουργικά ράμματα χρησιμοποιούνται:
  • για τη ραφή των ιστών του σώματος, και
  • για τη ραφή του αυλού των αγγείων, σταματώντας την αιμορραγία (αιμόσταση).
• Κατασκευάζονται από φυσικές, ζωικές και συνθετικές ύλες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τη ραφή των ιστών του σώματος και τη ραφή του αυλού των αγγείων, για αιμόσταση.

Ερώτηση 4 — Κατηγορίες ραμμάτων

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα χειρουργικά ράμματα;

Απάντηση:

• Τα χειρουργικά ράμματα χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες με δύο κριτήρια:
• 1. Ανάλογα με τον αριθμό των ινών:
  • μονόκλωνα: μία μόνη ίνα· συναντούν μικρότερη αντίσταση στους ιστούς, δεν προσφέρουν θέσεις ανάπτυξης μικροοργανισμών, δένουν εύκολα αλλά σπάνε εύκολα,
  • πολύκλωνα: πολλές ίνες τυλιγμένες ή πλεγμένες· έχουν ισχύ και ευλυγισία, αλλά προσφέρουν κρύπτες για ανάπτυξη μικροοργανισμών.
  2. Ανάλογα με τη συμπεριφορά τους μέσα στον οργανισμό:
  • απορροφήσιμα: διαλύονται από τα ένζυμα των ιστών και απορροφώνται,
  • μη απορροφήσιμα: δεν διαλύονται, παραμένουν άθικτα στους ιστούς ή, αν πρόκειται για δέρμα, κόβονται και αφαιρούνται μετά τη συνένωσή του.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανάλογα με τον αριθμό των ινών σε μονόκλωνα και πολύκλωνα· ανάλογα με τη συμπεριφορά τους στον οργανισμό σε απορροφήσιμα και μη απορροφήσιμα.

Ερώτηση 5 — Απορροφήσιμα

Ερώτηση: Πώς διαιρούνται τα απορροφήσιμα ράμματα;

Απάντηση:

• Τα απορροφήσιμα ράμματα χωρίζονται, ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους, σε δύο κατηγορίες:

• α. Από ζωικά υλικά (κυρίως κολλαγόνο ιστό εντέρου βοοειδών, προβάτων ή συνδετικό ιστό απονεύρωσης βοδινού):

  • το απλό Cat-gut (Plain), που απορροφάται σε 6-8 ημέρες,
  • το Cat-gut Χρωμέ (Chromic), που λόγω επεξεργασίας με χρωμιούχα άλατα απορροφάται σε 12-14 ημέρες,
  • το Collagen, από τένοντες βοοειδών, και άλλα από το ίδιο υλικό (ταινία Fascialata, μεμβράνη Cargile κ.λπ.).

  β. Από συνθετικά υλικά: απορροφώνται, συγκρατώντας τους ιστούς για πολύ μεγαλύτερο διάστημα από τα ζωικά· π.χ. το Dexon με χρόνο απορρόφησης μέχρι 30 ημέρες (ανάλογα με το πάχος) και το Vicryl μέχρι 90 ημέρες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από ζωικά υλικά: απλό Cat-gut (6-8 ημέρες), Cat-gut Χρωμέ (12-14 ημέρες), Collagen· από συνθετικά υλικά: π.χ. Dexon (έως 30 ημέρες) και Vicryl (έως 90 ημέρες).

Ερώτηση 6 — Μη απορροφήσιμα

Ερώτηση: Πώς διαιρούνται τα μη απορροφήσιμα ράμματα;

Απάντηση:

• Τα μη απορροφήσιμα ράμματα χωρίζονται, ανάλογα με το υλικό κατασκευής τους, σε δύο κατηγορίες:

• α. Από φυσικά υλικά:

  1. το μετάξι (κυρίως πολύκλωνο, στριμμένο ή πλεκτό, ευρύτατης χρήσης),
  2. το βαμβάκι και το λινό (χρησιμοποιούνται ελάχιστα πλέον),
  3. η ανθρώπινη τρίχα (για συρραφή τενόντων και νεύρων),
  4. το ανοξείδωτο σύρμα (για στέρνο, λεπτό οστό, τοιχώματα τραύματος με κίνδυνο εκσπλάχνωσης),
  5. τα χειρουργικά μεταλλικά Clips (για συρραφή ιστών και αιμόσταση).

  β. Από συνθετικά υλικά: το Nylon (νάιλον), το Polyester (πολυέστερ) και το Polypropylene (πολυπροπιλέν), που δημιουργούν μικρή αντίδραση στους ιστούς, είναι ισχυρά και χρησιμοποιούνται κυρίως για συγκράτηση ιστών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από φυσικά υλικά: μετάξι, βαμβάκι και λινό, ανθρώπινη τρίχα, ανοξείδωτο σύρμα, μεταλλικά Clips· από συνθετικά υλικά: Nylon, Polyester, Polypropylene.

Ερώτηση 7 — Υλικό βελονών

Ερώτηση: Από τι κατασκευάζονται οι χειρουργικές βελόνες;

Απάντηση:

• Οι χειρουργικές βελόνες κατασκευάζονται από ανοξείδωτο χάλυβα υψηλής ποιότητας.
• Ο χάλυβας αυτός επιλέγεται γιατί είναι ισχυρός, εύκαμπτος (ώστε να μη σπάει και αρκετά στέρεος ώστε να μη λυγίζει) και δύσκολος στο σκούριασμα. Έτσι οι βελόνες είναι λεπτές, ισχυρές, σταθερές στο βελονοκάτοχο και διεισδύουν εύκολα στους ιστούς με τις λιγότερες δυνατές κακώσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Από ανοξείδωτο χάλυβα υψηλής ποιότητας, που είναι ισχυρός, εύκαμπτος (δεν σπάει, δεν λυγίζει) και δύσκολος στο σκούριασμα.

Ερώτηση 8 — Χαρακτηριστικά βελόνας

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά μιας χειρουργικής βελόνας;

Απάντηση:

• Για να περιγράψουμε μια χειρουργική βελόνα αναφερόμαστε στα εξής στοιχεία:
• 1. Σχήμα: ευθύ ή κυρτό (η κυρτότητα μετράται σε κλάσματα του κύκλου: 1/4, 3/8, 1/2, 5/8)· υπάρχουν και ημίκυρτες και σύνθετες κυρτές.
  2. Μέγεθος: μικρές και μεγαλύτερες.
  3. Οφθαλμός (μάτι): απλές ή τραυματικές βελόνες πολλαπλών χρήσεων (με κοινό ή σχιστό-γαλλικό οφθαλμό) ή ατραυματικές με τυφλό οφθαλμό, όπου το ράμμα στερεώνεται πρεσαριστά μέσα σε σωλήνα της βελόνας.
  4. Ακίδα (μύτη): δίνει αιχμηρότητα και ποικίλλει ανάλογα με τη σκληρότητα και το είδος του ιστού.
  5. Σώμα (στρογγυλό ή κοφτερό), όσο το δυνατόν λεπτό χωρίς συμβιβασμούς στην ισχύ· αυτό συλλαμβάνει το βελονοκάτοχο.
• Ως προς τους τύπους, οι βελόνες είναι τέμνουσες (συμβατικές, ανάστροφα, πλαγίως τέμνουσες), στρογγυλές, στρογγυλές τέμνουσες και αμβλείες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σχήμα (ευθύ ή κυρτό), το μέγεθος, ο οφθαλμός (απλές-τραυματικές ή ατραυματικές), η ακίδα (μύτη) και το σώμα (στρογγυλό ή κοφτερό).

Ερώτηση 9 — Προσφορά βελονοκατόχου

Ερώτηση: Πώς προσφέρεται το οπλισμένο βελονοκάτοχο στον Χειρούργο;

Απάντηση:

• Το βελονοκάτοχο προσφέρεται στον Χειρουργό με την αιχμή της βελόνης να κοιτάζει τον αντίχειρά του, έτσι ώστε να χρησιμοποιηθεί απευθείας, χωρίς άλλο χειρισμό.
• Η βελόνα έχει τοποθετηθεί στο βελονοκάτοχο στα 3/4 από τη μύτη της, και η ισχύς του βελονοκάτοχου είναι ανάλογη με την ισχύ της βελόνας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με την αιχμή της βελόνης να κοιτάζει τον αντίχειρα του Χειρουργού, ώστε να χρησιμοποιηθεί απευθείας χωρίς άλλο χειρισμό.

Ερώτηση 10 — Ζεύγη βελονοκατόχων

Ερώτηση: Πώς συναλλάσσονται τα βελονοκάτοχα κατά την εργαλειοδοσία και γιατί;

Απάντηση:

• Τα βελονοκάτοχα χρησιμοποιούνται συνήθως κατά ζεύγη. Ο εργαλειοδότης πρώτα παίρνει από τον Χειρουργό το χρησιμοποιημένο βελονοκάτοχο με τη βελόνη και στη συνέχεια του δίνει το δεύτερο, οπλισμένο με βελόνη και ράμμα.
• Αυτό γίνεται για να είναι σίγουρος ότι όλες οι βελόνες επιστρέφουν σε αυτόν και δεν παραμένουν στο χειρουργικό πεδίο, όπου είναι επικίνδυνες. Με την επιστροφή τους οι βελόνες καρφιτσώνονται στο βιβλίο βελονών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κατά ζεύγη: ο εργαλειοδότης παίρνει πρώτα το χρησιμοποιημένο βελονοκάτοχο με τη βελόνη και μετά δίνει το οπλισμένο, ώστε όλες οι βελόνες να επιστρέφουν σε αυτόν και να μη μένουν στο πεδίο, όπου είναι επικίνδυνες.

Ερώτηση 11 — Ύψος λαβής βελόνας

Ερώτηση: Σε ποιο ύψος της βελόνης εφαρμόζεται το βελονοκάτοχο;

Απάντηση:

• Το βελονοκάτοχο εφαρμόζεται στα 3/4 από τη μύτη της βελόνας.
• Έτσι υπάρχει αρκετό μήκος βελόνας για να διαπεράσει τους ιστούς, ενώ το βελονοκάτοχο δεν είναι πολύ κοντά στον οφθαλμό, όπου η βελόνα θα έσπαγε.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στα 3/4 από τη μύτη της βελόνας, ώστε να μένει αρκετό μήκος για να διαπεράσει τους ιστούς και να μην είναι πολύ κοντά στον οφθαλμό, όπου θα σπάσει.

Ερώτηση 12 — Βιβλίο βελονών

Ερώτηση: Τι είναι το βιβλίο βελονών;

Απάντηση:

• Το βιβλίο βελονών είναι ένα ραμμένο κομμάτι υφάσματος διπλωμένο στα δύο, στο οποίο καρφιτσώνονται οι απλές βελόνες, ώστε να περικλείονται και να μην αλλοιώνεται η κόψη τους από την επαφή με τα εργαλεία μέσα στον δίσκο· σε αυτό και αποστειρώνονται.
• Πριν τοποθετηθούν στο βιβλίο βελονών, οι βελόνες ελέγχονται για την κατάσταση της αιχμής και του οφθαλμού τους. Κατά την επέμβαση, οι βελόνες που επιστρέφουν καρφιτσώνονται ξανά σε αυτό, για να μην παρασυρθούν από κάποια γάζα μέσα στο τραύμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ραμμένο κομμάτι υφάσματος διπλωμένο στα δύο, όπου καρφιτσώνονται και αποστειρώνονται οι απλές βελόνες, ώστε να μην αλλοιώνεται η κόψη τους· σε αυτό καρφιτσώνονται και οι βελόνες που επιστρέφουν κατά την επέμβαση.

Ερώτηση 13 — Φροντίδα βελονών

Ερώτηση: Ποια είναι η φροντίδα των βελονών;

Απάντηση:

• Η φροντίδα των βελονών περιλαμβάνει:
  • Οι ατραυματικές βελόνες φθάνουν στο χειρουργείο αποστειρωμένες από τις βιομηχανίες ραμμάτων.
  • Οι απλές καρφιτσώνονται στο βιβλίο βελονών, όπου και αποστειρώνονται, αφού ελεγχθούν με προσοχή για την κατάσταση της αιχμής και του οφθαλμού τους.
  • Αν ο οφθαλμός σπάσει κατά την επέμβαση (ο σχιστός είναι ευαίσθητος), πρέπει οπωσδήποτε να βρεθεί το χαμένο κομμάτι.
  • Με την επιστροφή τους οι βελόνες καρφιτσώνονται στο βιβλίο βελονών, για να μην παρασυρθούν από κάποια γάζα μέσα στο τραύμα.
  • Μετά τη συρραφή σηπτικών ιστών οι βελόνες (και τα βελονοκάτοχα) απομακρύνονται από την κυκλοφορία.
  • Μετά από τρύπημα του γαντιού, η βελόνα απομακρύνεται ως μη αποστειρωμένη και αλλάζει το γάντι.
  • Οι βελόνες καταμετρώνται τουλάχιστον 4 φορές, όπως οι γάζες, από τη συσκευασία μέχρι το τέλος της εγχείρησης.
  • Σε απώλεια, η βελόνη αναζητείται μέχρι να βρεθεί· αλλιώς γίνεται ακτινογραφία για επιβεβαίωση ότι δεν υπάρχει στο εγχειρητικό πεδίο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποστειρωμένες ατραυματικές από τη βιομηχανία· απλές ελεγμένες και αποστειρωμένες στο βιβλίο βελονών· αναζήτηση σπασμένου κομματιού· επιστροφή στο βιβλίο βελονών· απομάκρυνση μετά από σηπτικούς ιστούς ή τρύπημα γαντιού· καταμέτρηση τουλάχιστον 4 φορές· σε απώλεια αναζήτηση και ακτινογραφία.

Ερώτηση 14 — Χρήση βελονών

Ερώτηση: Ποια είναι η χρήση των βελονών;

Απάντηση:

• Οι χειρουργικές βελόνες χρησιμοποιούνται για την τοποθέτηση του χειρουργικού ράμματος στον ιστό που θέλουμε να ράψουμε. Κατά τη χρήση τους ισχύουν τα εξής:
  • Για τις κυρτές βελόνες απαιτείται βελονοκάτοχο, ενώ για τις ευθείες όχι (χρησιμοποιούνται στην επιφάνεια, π.χ. δέρμα).
  • Η ισχύς του βελονοκάτοχου είναι ανάλογη με την ισχύ της βελόνας (ισχυρή βελόνα — ισχυρό βελονοκάτοχο, λεπτή βελόνα — λεπτό βελονοκάτοχο).
  • Το βελονοκάτοχο εφαρμόζεται στα 3/4 από τη μύτη της βελόνας.
  • Το ράμμα περνά στον οφθαλμό (κοινό και γαλλικό) από το εσωτερικό μέρος της καμπύλης, ώστε το μικρό τμήμα του ράμματος να είναι στην εξωτερική καμπύλη και να μη βγαίνει κατά την έλξη.
  • Το βελονοκάτοχο προσφέρεται με την αιχμή προς τον αντίχειρα του Χειρουργού.
  • Τα βελονοκάτοχα χρησιμοποιούνται κατά ζεύγη: ο εργαλειοδότης παίρνει πρώτα το χρησιμοποιημένο και δίνει μετά το οπλισμένο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τοποθετούν το ράμμα στον ιστό· οι κυρτές με βελονοκάτοχο ανάλογης ισχύος, εφαρμοσμένο στα 3/4 από τη μύτη, οι ευθείες χωρίς· το ράμμα περνά από την εσωτερική πλευρά της καμπύλης· το βελονοκάτοχο δίνεται με την αιχμή προς τον αντίχειρα και ανταλλάσσεται κατά ζεύγη.

Ερώτηση 15 — Καθετήρες, σωλήνες, προθέσεις

Ερώτηση: Ποια είναι η φροντίδα των ελαστικών καθετήρων, σωλήνων και χειρουργικών προθέσεων;

Απάντηση:

• Για τους καθετήρες και τους σωλήνες:
  • Κυκλοφορούν στο εμπόριο σε ατομική συσκευασία, αποστειρωμένοι από τις βιομηχανίες.
  • Οι σωλήνες παροχέτευσης που κόβονται και αποστειρώνονται στην Κεντρική Αποστείρωση συσκευάζονται σε ατομική συσκευασία φιλμ αποστείρωσης και όχι σε κουτιά ή βάζα σε μεγάλες ποσότητες, ώστε να μην ανοίγει κάθε φορά το κουτί με κίνδυνο μόλυνσης του περιεχομένου.
  • Οι μεγάλου μήκους σωλήνες (π.χ. αναρρόφησης) καθαρίζονται αμέσως μετά τη χρήση με χλιαρό νερό, για να μην κολλάνε στον αυλό τους οι ζωικές ουσίες.
  • Καταβάλλεται προσπάθεια να αποφεύγεται η χρήση σωλήνων παροχέτευσης στα χειρουργικά τραύματα· όπου χρησιμοποιούνται, εξέρχονται από διαφορετικό σημείο κοντά στο τραύμα και όχι από το ίδιο το τραύμα, μέσα από οπή που ανοίγεται με τροκάρ.
• Για τις χειρουργικές προθέσεις το βιβλίο αναφέρει ότι ενισχύουν ή αντικαθιστούν τη λειτουργία οργάνου ή μέλους (π.χ. πλέγματα κοιλιακού τοιχώματος, μοσχεύματα αγγείων, βαλβίδες καρδιάς, φακοί οφθαλμών) και χρησιμοποιούνται από όλες τις ειδικότητες· δεν δίνει χωριστούς κανόνες φροντίδας για αυτές.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ατομική αποστειρωμένη συσκευασία· οι παροχετεύσεις που αποστειρώνονται στην Κ.Α. σε ατομική συσκευασία φιλμ, όχι σε κουτιά-βάζα· καθαρισμός των μακριών σωλήνων αμέσως μετά τη χρήση με χλιαρό νερό· αποφυγή παροχετεύσεων και, όπου χρησιμοποιούνται, έξοδος από διαφορετικό σημείο κοντά στο τραύμα μέσω τροκάρ.