Λύσεις — Κεφάλαιο 5.1 (Ερωτήσεις σελ. 240) – ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Κεφάλαιο 5.1 (Ερωτήσεις σελ. 240) – ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5.1 (Ερωτήσεις σελ. 240)

Απαντήσεις στις 19 ερωτήσεις του κεφαλαίου 5.1.

Ερώτηση 1 — Ελλιπής προεγχειρητική ετοιμασία

Ερώτηση: Πώς μπορεί να αποφευχθεί ο κίνδυνος του αρρώστου από ελλιπή προεγχειρητική ετοιμασία;

Απάντηση:

Ο κίνδυνος από ελλιπή προεγχειρητική ετοιμασία υπάρχει όταν ο άρρωστος φθάνει στο χειρουργείο με γεμάτο στομάχι, χωρίς τη διενέργεια υποκλυσμού (όταν απαιτείται) ή χωρίς την περιποίηση του εγχειρητικού πεδίου κ.ά. Αποφεύγεται με (σελ. 225):
Επακριβή τήρηση και συμπλήρωση του προεγχειρητικού δελτίου στο χειρουργικό τμήμα.
Λεπτομερειακό έλεγχο της τήρησης των σημείων του προεγχειρητικού δελτίου στο Χειρουργείο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με επακριβή τήρηση και συμπλήρωση του προεγχειρητικού δελτίου στο χειρουργικό τμήμα και λεπτομερειακό έλεγχο της τήρησης των σημείων του στο Χειρουργείο.

Ερώτηση 2 — Λάθος άρρωστος

Ερώτηση: Πώς μπορεί να αποφευχθεί ο κίνδυνος παραλαβής λάθος αρρώστου;

Απάντηση:

Ο κίνδυνος παραλαβής λάθος αρρώστου (άλλου από αυτόν που έχει προγραμματισθεί) εμφανίζεται σε συνωνυμίες αρρώστων ή σε ελλιπή εφαρμογή των κανόνων παραλαβής. Αποφεύγεται με (σελ. 225-226):
Πλήρη καταγραφή των στοιχείων του αρρώστου.
Τήρηση των όρων του προεγχειρητικού δελτίου στο χειρουργικό τμήμα.
Υποδοχή στο χειρουργείο και παραλαβή του αρρώστου από υπεύθυνο νοσηλευτή.
Έλεγχο της τήρησης των σημείων του προεγχειρητικού δελτίου κατά την υποδοχή.
Οι άρρωστοι που επικοινωνούν ερωτώνται και επιβεβαιώνουν οι ίδιοι τα στοιχεία τους.
Έλεγχο των στοιχείων από κάθε άτομο του προσωπικού που πρόκειται να ασχοληθεί με τον άρρωστο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλήρης καταγραφή των στοιχείων, τήρηση του προεγχειρητικού δελτίου στο τμήμα, υποδοχή-παραλαβή από υπεύθυνο νοσηλευτή, έλεγχος του δελτίου κατά την υποδοχή, επιβεβαίωση των στοιχείων από τον ίδιο τον άρρωστο (αν επικοινωνεί) και έλεγχος από κάθε μέλος του προσωπικού που ασχολείται μαζί του.

Ερώτηση 3 — Λάθος εγχείρηση

Ερώτηση: Με ποιον τρόπο μπορούμε να βεβαιωθούμε, ότι δεν διενεργούμε λάθος εγχείρηση σε σωστό άρρωστο;

Απάντηση:

Το λάθος εντοπίζεται συνήθως στα διπλά όργανα (π.χ. δεξιός-αριστερός οφθαλμός, νεφρός, ουρητήρας, πόδι, χέρι). Για να βεβαιωθούμε ότι δεν γίνεται λάθος εγχείρηση σε σωστό άρρωστο (σελ. 226):
Σωστή καταγραφή του είδους και του σημείου της εγχείρησης (π.χ. «ακρωτηριασμός αριστερού άκρου ποδός»).
Σωστή τοποθέτηση (θέση) του αρρώστου πάνω στο χειρουργικό τραπέζι.
Έλεγχος της θέσης του αρρώστου από τον χειρουργό, πριν από την κάλυψή του με τον αποστειρωμένο ιματισμό της εγχείρησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με σωστή καταγραφή του είδους και του σημείου της εγχείρησης, σωστή τοποθέτηση του αρρώστου στο τραπέζι και έλεγχο της θέσης από τον χειρουργό πριν από την κάλυψη με τον αποστειρωμένο ιματισμό.

Ερώτηση 4 — Σωστή χειρουργική θέση

Ερώτηση: Ποια είναι τα μέτρα για την τοποθέτηση του αρρώστου στην κατάλληλη χειρουργική θέση;

Απάντηση:

Η λάθος τοποθέτηση μπορεί να προκαλέσει πίεση ή κακοποίηση των νεύρων και κακή αιμάτωση στις πιεσμένες περιοχές. Μέτρα (σελ. 226):
Ο νοσηλευτής κυκλοφορίας επιβλέπει τη σωστή τοποθέτηση του αρρώστου στην κατάλληλη θέση πάνω στο χειρουργικό τραπέζι.
Ελέγχει αν ο άρρωστος παραμένει στην αρχική του θέση κατά τη διάρκεια της εγχείρησης.
Χρησιμοποιούνται προστατευτικά μαξιλάρια, στρώμα χειρουργικής κλίνης από σιλικονούχο ζελέ, κουλούρες κ.ά., για την ελαχιστοποίηση της πίεσης σημείων του σώματος σε «δύσκολες» θέσεις.
Λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες του σώματος κάθε αρρώστου (π.χ. αναπηρίες, αγκυλώσεις).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επίβλεψη της σωστής τοποθέτησης από τον νοσηλευτή κυκλοφορίας, έλεγχος ότι ο άρρωστος παραμένει στην αρχική θέση, χρήση προστατευτικών μαξιλαριών, στρώματος σιλικονούχου ζελέ, κουλουρών κ.ά., και σεβασμός των ιδιαιτεροτήτων του σώματος (αναπηρίες, αγκυλώσεις).

Ερώτηση 5 — Πτώση από το τραπέζι

Ερώτηση: Πώς προλαμβάνεται η πτώση του αρρώστου από το χειρουργικό τραπέζι;

Απάντηση:

Η πτώση μπορεί να συμβεί από το χειρουργικό τραπέζι ή το φορείο κατά τη μεταφορά από το ένα στο άλλο (και αντίστροφα) ή κατά τη διάρκεια της αναισθησίας ή της ανάνηψης. Προλαμβάνεται με (σελ. 226-227):
Κατάλληλα εκπαιδευμένο βοηθητικό νοσηλευτικό προσωπικό (τραυματιοφορείς-βοηθοί νοσοκόμοι).
Επίβλεψή τους από τον νοσηλευτή κυκλοφορίας.
Σταθεροποίηση του αρρώστου πάνω στο φορείο με προστατευτικά κάγκελα ή στο χειρουργικό τραπέζι με ιμάντες.
Ο ασθενής δεν αφήνεται ποτέ χωρίς επιτήρηση πάνω στο χειρουργικό τραπέζι, είτε είναι ξύπνιος είτε αναισθητοποιημένος, πολύ περισσότερο στη φάση της ανάνηψης· η επιτήρησή του αποτελεί νοσηλευτική ευθύνη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εκπαιδευμένο βοηθητικό προσωπικό υπό την επίβλεψη του νοσηλευτή κυκλοφορίας, σταθεροποίηση με κάγκελα στο φορείο ή ιμάντες στο τραπέζι και συνεχής επιτήρηση του ασθενή (ποτέ μόνος του).

Ερώτηση 6 — Ξένο σώμα στο τραύμα

Ερώτηση: Με ποιους τρόπους αποφεύγεται η εγκατάλειψη ξένου σώματος στο τραύμα;

Απάντηση:

Ξένο σώμα είναι υλικά, εργαλεία ή εξαρτήματά τους που μένουν μέσα στο χειρουργικό τραύμα. Η εγκατάλειψή τους αποφεύγεται με (σελ. 227):
Σερβίρισμα μικρών εργαλείων, υλικών και γαζών με την τεχνική «ένα προς ένα».
Σωστή καταγραφή και καταμέτρηση εργαλείων και γαζών πριν από τη διάνοιξη του τραύματος και λίγο πριν από το κλείσιμό του.
Αν διαπιστωθεί έλλειψη γάζας ή εργαλείου, ο νοσηλευτής κυκλοφορίας υποχρεούται να ενημερώσει τον χειρουργό, για να ψηλαφίσει το εσωτερικό του τραύματος.
Αν δεν βρεθεί το ξένο σώμα ή αν το τραύμα έχει ήδη συρραφεί, καλείται ο χειριστής του ακτινολογικού μηχανήματος για ακτινογράφηση του τραύματος· αν βρεθεί, ανοίγεται το τραύμα, ανασύρεται το ξένο σώμα και ξαναράβεται.
Το γεγονός καταχωρείται στο φύλλο εγχείρησης και υπογράφεται από τους νοσηλευτές και από τον χειρουργό, κυρίως όταν δεν ανευρεθεί το ξένο σώμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σερβίρισμα «ένα προς ένα», καταγραφή-καταμέτρηση εργαλείων και γαζών πριν από τη διάνοιξη και πριν από το κλείσιμο του τραύματος, ενημέρωση του χειρουργού σε έλλειψη, ακτινογράφηση αν δεν βρεθεί, καταχώρηση του γεγονότος στο φύλλο εγχείρησης με υπογραφές.

Ερώτηση 7 — Απώλεια παρασκευάσματος

Ερώτηση: Πώς πρέπει να λειτουργήσει το προσωπικό του χειρουργείου, για να μην χαθεί το «παρασκεύασμα» της εγχείρησης;

Απάντηση:

Το παρασκεύασμα μπορεί να χαθεί όταν είναι πολύ μικρό ή πολύ μεγάλο και σηπτικό (αν αφεθεί στους κουβάδες αντί στις λεκάνες, μπορεί να πεταχτεί), ενώ το μπέρδεμα συμβαίνει όταν ο χρόνος μεταξύ των εγχειρήσεων είναι μικρός. Το προσωπικό λειτουργεί ως εξής (σελ. 227-228):
Οι χειρουργοί παραδίδουν τα παρασκευάσματα στον νοσηλευτή-εργαλειοδότη με σαφείς εντολές για την τύχη τους.
Ο νοσηλευτής-εργαλειοδότης τα παραδίδει στον νοσηλευτή κυκλοφορίας με σαφείς εξηγήσεις για την τύχη τους.
Καταγράφονται υποχρεωτικά σε ετικέτα τα στοιχεία του αρρώστου, το είδος του παρασκευάσματος, η ημερομηνία, η ώρα, η αίθουσα χειρουργείου και η προεγχειρητική διάγνωση· η ετικέτα επικολλάται στο δοχείο και όχι στο καπάκι του, γιατί τα καπάκια μπορεί να μπερδευτούν στο εργαστήριο.
Μετά την καταγραφή προωθούνται στα αντίστοιχα εργαστήρια με τη διαδικασία της υιοθετημένης ρουτίνας.
Γίνεται καταγραφή στο βιβλίο παρασκευασμάτων, όπου υπογράφουν τα εργαστήρια για την παραλαβή τους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Χειρουργός → εργαλειοδότης → νοσηλευτής κυκλοφορίας με σαφείς εντολές· ετικέτα με τα στοιχεία (ασθενής, είδος, ημερομηνία, ώρα, αίθουσα, διάγνωση) κολλημένη στο δοχείο και όχι στο καπάκι· αποστολή στα εργαστήρια· καταγραφή στο βιβλίο παρασκευασμάτων με υπογραφή παραλαβής.

Ερώτηση 8 — Αλλεργίες αρρώστου

Ερώτηση: Πώς προστατεύεται ο άρρωστος από τον κίνδυνο αλλεργιών στο Χειρουργείο;

Απάντηση:

Οι αλλεργικές ή αναφυλακτικές αντιδράσεις του αρρώστου μπορεί να προέρχονται από τα αναισθησιολογικά φάρμακα ή αέρια, από την αποτριχωτική κρέμα ή από τις οσμές των απολυμαντικών ουσιών. Ο άρρωστος προστατεύεται με (σελ. 228):
Καταγραφή των αλλεργιών στο προεγχειρητικό δελτίο από το χειρουργικό τμήμα.
Έλεγχο του προεγχειρητικού δελτίου κατά την υποδοχή και παραλαβή του αρρώστου στο χειρουργείο, για ανεύρεση καταγεγραμμένων αλλεργικών εκδηλώσεων.
Ενημέρωση του αναισθησιολόγου και του χειρουργού.
Αποφυγή των αλλεργιογόνων παραγόντων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καταγραφή των αλλεργιών στο προεγχειρητικό δελτίο, έλεγχός του κατά την υποδοχή στο χειρουργείο, ενημέρωση αναισθησιολόγου και χειρουργού, αποφυγή των αλλεργιογόνων παραγόντων.

Ερώτηση 9 — Πηγές μετεγχειρητικών λοιμώξεων

Ερώτηση: Από ποιους παράγοντες μπορεί να προέρχονται οι μετεγχειρητικές λοιμώξεις;

Απάντηση:

Όλοι σχεδόν οι κανονισμοί του χειρουργείου έχουν σκοπό την πρόληψη των μετεγχειρητικών λοιμώξεων, που μπορεί να προέρχονται από παράγοντες που έχουν σχέση (σελ. 229):
α. Με τον ίδιο τον ασθενή και την κατάστασή του: η φυσιολογική χλωρίδα του δέρματός του, οι ημέρες νοσηλείας πριν από την εγχείρηση, το προεγχειρητικό ντους, η σειρά προτεραιότητας της εγχείρησης, ο ευπρεπισμός της γεννητικής περιοχής και ο χρόνος που έγινε· η προχωρημένη ηλικία, η υπερβολική παχυσαρκία, η κακή θρέψη, η αναιμία, ο σακχαρώδης διαβήτης· οι βλάβες του δέρματος, η ανατομική περιοχή, η έκταση και η διάρκεια της επέμβασης, το είδος του τραύματος (καθαρό, μολυσμένο ή ρυπαρό) και τα φάρμακα που παίρνει.
β. Με το περιβάλλον του χειρουργείου: 1. το φυσικό περιβάλλον του (π.χ. η σκόνη του αέρα)· 2. τα μολυσμένα αντικείμενα (εργαλεία, υλικά, ιματισμός, μηχανήματα).
γ. Με τη συμπεριφορά του προσωπικού, που αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πηγή μόλυνσης του χειρουργικού τραύματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α. Από τον ίδιο τον ασθενή και την κατάστασή του· β. από το περιβάλλον του χειρουργείου (το φυσικό περιβάλλον και τα μολυσμένα αντικείμενα: εργαλεία, υλικά, ιματισμός, μηχανήματα)· γ. από τη συμπεριφορά του προσωπικού.

Ερώτηση 10 — Προφύλαξη από τον εαυτό του

Ερώτηση: Πώς μπορεί να προφυλαχθεί ο άρρωστος μέσα στο Χειρουργείο από τον κίνδυνο μόλυνσης, που προέρχεται από τον εαυτό του και από την κατάστασή του;

Απάντηση:

Ο ίδιος ο άρρωστος αποτελεί πηγή μόλυνσης του τραύματος. Φροντίδα προστασίας (σελ. 229-230):
Παραμονή στο νοσοκομείο το λιγότερο δυνατό χρόνο πριν από την εγχείρηση.
Προεγχειρητικά 2 ολόσωμα ντους (και όχι μπάνιο) με αντιμικροβιακό σαπούνι, το ένα την παραμονή του χειρουργείου και το άλλο λίγο πριν από την εγχείρηση.
Ο ευπρεπισμός της γεννητικής περιοχής και του εγχειρητικού πεδίου, όταν δεν αποφεύγεται, γίνεται με αποτριχωτική αλοιφή ή μηχανή κουρέματος λίγο πριν από την επέμβαση, ώστε να μην τραυματίζεται και μολύνεται το δέρμα.
Οι ασθενείς με παχυσαρκία ή κακή θρέψη παίρνουν κατάλληλη δίαιτα πριν από το χειρουργείο.
Αποκαθίσταται, όσο γίνεται, η κακή κατάσταση υγείας πριν από την εγχείρηση (π.χ. αναιμία, σακχαρώδης διαβήτης).
Ο καθαρισμός του εγχειρητικού πεδίου γίνεται πρώτα με πλύσιμο και μετά με αντισηψία (κυκλικές κινήσεις από το κέντρο προς την περιφέρεια) και ακολουθεί επικάλυψη με αυτοκόλλητο πλαστικό ή μεμβράνη με ιωδοφόρμιο.
Η χειρουργική ομάδα εργάζεται ήπια, αποτελεσματικά και με ταχύτητα, με σεβασμό στους ιστούς, ώστε να ελαττωθεί ο χρόνος και η έκταση της εγχείρησης.
Τα καθαρά τραύματα συρράπτονται, ενώ τα ρυπαρά αφήνονται να κλείσουν κατά δεύτερο σκοπό.
Η προληπτική λήψη αντιβίωσης όχι μόνο δεν προφυλάσσει, αλλά, όταν χρησιμοποιείται συστηματικά, δημιουργεί ανθεκτικά στελέχη μικροβίων και πληθαίνουν οι μετεγχειρητικές λοιμώξεις.
Τηρείται σοβαρά και υπεύθυνα ο καταμερισμός των επεμβάσεων στο πρόγραμμα του χειρουργείου, με βάση το είδος της εγχείρησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύντομη προεγχειρητική νοσηλεία, 2 ολόσωμα ντους με αντιμικροβιακό σαπούνι, ευπρεπισμός με αποτριχωτική αλοιφή ή μηχανή κουρέματος λίγο πριν, δίαιτα και αποκατάσταση της υγείας (αναιμία, διαβήτης), πλύσιμο και αντισηψία του πεδίου από το κέντρο προς την περιφέρεια με επικάλυψη, ήπια και γρήγορη χειρουργική τεχνική, συρραφή μόνο των καθαρών τραυμάτων, όχι συστηματική προληπτική αντιβίωση, σωστός καταμερισμός των επεμβάσεων.

Ερώτηση 11 — Φυσικό περιβάλλον

Ερώτηση: Τι πρέπει να γίνει, ώστε να προφυλαχθεί ο άρρωστος από τον κίνδυνο του φυσικού περιβάλλοντος του Χειρουργείου;

Απάντηση:

Η σκόνη που κυκλοφορεί στον αέρα του χειρουργείου αποτελεί πηγή μόλυνσης των τραυμάτων· γι' αυτό υπάρχει κλιματισμός θετικής πίεσης αέρα, τα ντουλάπια και τα διαφανοσκόπια είναι εντοιχισμένα και τα τραπέζια, οι λυχνίες και το δάπεδο καθαρίζονται με υγρό καθαρισμό. Φροντίδα προστασίας (σελ. 230-231):
Οι πόρτες των χειρουργικών αιθουσών μένουν κλειστές, για την αποφυγή ρευμάτων αέρα, εισροής ακάθαρτου αέρα και ανατάραξης της σκόνης.
Ο ιματισμός απλώνεται και μαζεύεται με ήπιες κινήσεις και όχι με τινάγματα.
Ο καθαρισμός της σκόνης από τις επίπεδες επιφάνειες γίνεται με υγρό ξεσκόνισμα· το στεγνό ξεσκόνισμα απαγορεύεται. Το ίδιο ισχύει για το δάπεδο, που καθαρίζεται τοπικά αμέσως μόλις πέσουν βιολογικά υγρά, πριν στεγνώσουν και κονιορτοποιηθούν.
Ο αριθμός των ατόμων στην αίθουσα είναι αυστηρά περιορισμένος· όσοι δεν έχουν συγκεκριμένη δουλειά την ώρα της επέμβασης δεν μπαινοβγαίνουν.
Απαγορεύεται η είσοδος στους επισκέπτες, εκτός από ελάχιστους που τηρούν τους κανόνες ιματισμού και συμπεριφοράς.
Οι ομιλίες γίνονται σε χαμηλούς τόνους· απαγορεύονται τα γέλια και ο βήχας, γιατί εκτινάσσουν σταγονίδια μικροβίων σε μεγάλη απόσταση.
Το προσωπικό με λοίμωξη του δέρματος ή σταφυλοκοκκική λοίμωξη απομακρύνεται από την εργασία του.
Τα εργαλεία δεν μένουν εκτεθειμένα σε πολύωρες εγχειρήσεις, γιατί μολύνονται από τη σκόνη (σε 4 ώρες τα 2/3 τους θεωρούνται μη αποστειρωμένα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κλειστές πόρτες, ήπιο άπλωμα-μάζεμα ιματισμού, υγρό ξεσκόνισμα (όχι στεγνό) και άμεσος καθαρισμός βιολογικών υγρών από το δάπεδο, αυστηρά περιορισμένος αριθμός ατόμων, όχι επισκέπτες, χαμηλές ομιλίες χωρίς γέλια-βήχα, απομάκρυνση προσωπικού με δερματική ή σταφυλοκοκκική λοίμωξη, όχι εκτεθειμένα εργαλεία σε πολύωρες εγχειρήσεις.

Ερώτηση 12 — Μολυσμένα αντικείμενα

Ερώτηση: Πώς αποφεύγεται ο κίνδυνος από μολυσμένα αντικείμενα;

Απάντηση:

Τα αντικείμενα (εργαλεία, υλικά, ιματισμός, μηχανήματα) αποτελούν πηγή μόλυνσης όταν δεν είναι καθαρά και σωστά αποστειρωμένα· ακόμη και σωστά αποστειρωμένες, οι ανοιχτές παροχετεύσεις λειτουργούν σαν δρόμος διπλής κατεύθυνσης. Τα ενδοσκόπια για εγχειρήσεις αποστειρώνονται, ενώ όσα χρησιμοποιούνται για ενδοσκοπήσεις αποστειρώνονται από ημέρα σε ημέρα και απολυμαίνονται από άρρωστο σε άρρωστο· τα μηχανήματα καθαρίζονται και απολυμαίνονται και τα ελαστικά τους τμήματα αποστειρώνονται. Φροντίδα προστασίας (σελ. 231-232):
Περιορισμένη χρήση παροχετεύσεων.
Οι παροχετεύσεις είναι κλειστού τύπου (αναρρόφησης) και δεν εξέρχονται από τα χείλη της χειρουργικής τομής.
Οι ανοσοκατασταλμένοι άρρωστοι εξετάζονται πρώτοι με τα ενδοσκόπια, για να είναι αποστειρωμένα.
Οι φορείς μολυσματικών ασθενειών (π.χ. AIDS, ηπατίτιδες, φυματίωση) εξετάζονται τελευταίοι και τα ενδοσκόπια αποστειρώνονται μετά ή, καλύτερα, υπάρχουν διαφορετικά ενδοσκόπια για τους φορείς.
Απαγορεύεται η χρήση μη αποστειρωμένων εργαλείων στο χειρουργικό πεδίο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Περιορισμένη χρήση παροχετεύσεων, παροχετεύσεις κλειστού τύπου που δεν βγαίνουν από τα χείλη της τομής, ανοσοκατασταλμένοι πρώτοι και φορείς μολυσματικών νόσων τελευταίοι στα ενδοσκόπια (ή χωριστά ενδοσκόπια), καμία χρήση μη αποστειρωμένων εργαλείων στο πεδίο.

Ερώτηση 13 — Προσωπικό ως πηγή κινδύνου

Ερώτηση: Πώς πρέπει να λειτουργεί το προσωπικό, ώστε να μην αποτελεί πηγή κινδύνου για τον άρρωστο;

Απάντηση:

Η συμπεριφορά του προσωπικού αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πηγή μόλυνσης του χειρουργικού τραύματος· όλο το προσωπικό αφήνει στο πέρασμά του απολεπισμένα σωματίδια με βακτήρια, και ο αριθμός των μικροβίων του αέρα σχετίζεται άμεσα με τον αριθμό των ατόμων που κυκλοφορούν. Φροντίδα προστασίας (σελ. 232-233):
Όταν βγαίνουν, έστω και για λίγο, από τον τομέα των χειρουργείων, αλλάζουν στολή και, επανερχόμενοι, φορούν μια δεύτερη ειδική στολή χειρουργείου.
Μέσα στις αίθουσες κυκλοφορούν με τη μάσκα σωστά τοποθετημένη (εφαρμοστή στα μάγουλα και στο σαγόνι, να καλύπτει στόμα και μύτη), είτε εξελίσσεται επέμβαση είτε όχι.
Τα παπούτσια είναι κλειστά (όχι ανοιχτά πίσω, π.χ. σαμπό) και από υλικό που πλένεται καθημερινά στο πλυντήριο.
Η ειδική στολή καλύπτει όσο το δυνατόν περισσότερο το σώμα, διαφορετικά χρησιμοποιείται καλσόν.
Ο σκούφος καλύπτει όλα τα μαλλιά της κεφαλής (και του προσώπου για τους άνδρες)· σκούφος και μάσκα αλλάζονται σε κάθε εγχείρηση.
Τα νύχια είναι κομμένα και τα χέρια πλένονται πολύ καλά.
Τηρούνται οι κανόνες άσηπτης τεχνικής· την επίβλεψη έχει ο νοσηλευτής κυκλοφορίας, αλλά κάθε μέλος της ομάδας που βλέπει λάθος οφείλει να το εντοπίσει και να απαιτήσει τη διόρθωσή του.
Οι επισκέπτες και οι μαθητευόμενοι βρίσκονται υπό την επιτήρηση του νοσηλευτή κυκλοφορίας.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αλλαγή στολής σε κάθε έξοδο από τον τομέα, σωστά τοποθετημένη μάσκα, κλειστά πλενόμενα παπούτσια, στολή που καλύπτει το σώμα, σκούφος που καλύπτει όλα τα μαλλιά (σκούφος-μάσκα αλλάζονται σε κάθε εγχείρηση), κομμένα νύχια και καλό πλύσιμο χεριών, τήρηση της άσηπτης τεχνικής με υποχρέωση όλων να επισημαίνουν λάθη, επιτήρηση επισκεπτών-μαθητευομένων από τον νοσηλευτή κυκλοφορίας.

Ερώτηση 14 — Συνθήκες εργασίας

Ερώτηση: Πώς θα προστατευθεί το προσωπικό από τους κινδύνους, που απορρέουν από τις συνθήκες εργασίας του στο Χειρουργείο;

Απάντηση:

Η πολύωρη ορθοστασία, τα μεγάλα βάρη, το τέντωμα του κορμού και το περπάτημα σε σκληρό δάπεδο καταπονούν τη σπονδυλική στήλη (οσφυαλγίες, κήλες μεσοσπονδυλίων δίσκων) και το κυκλοφορικό σύστημα (κιρσοί των κάτω άκρων). Φροντίδα προστασίας (σελ. 233-234):
Σωστή τεχνική στην ανασήκωση βάρους· ανύψωση του βάρους πλησιάζοντάς το στο σώμα.
Ολιγόλεπτη ξεκούραση μεταξύ δύο επεμβάσεων.
Γυμναστική εκτός ωρών εργασίας, για να διατηρείται σε καλή κατάσταση το μυϊκό και το κυκλοφορικό σύστημα (κυρίως ραχιαίοι και κοιλιακοί μύες).
Χρήση της κατ' ισχίον άρθρωσης όταν πρόκειται να σκύψει.
Σπρώξιμο και όχι τράβηγμα των αντικειμένων.
Χρήση σκαμπό για τα ψηλά αντικείμενα, χωρίς τέντωμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή τεχνική ανασήκωσης βάρους (κοντά στο σώμα), ολιγόλεπτη ξεκούραση μεταξύ των επεμβάσεων, γυμναστική εκτός εργασίας (ραχιαίοι-κοιλιακοί), σκύψιμο με την κατ' ισχίον άρθρωση, σπρώξιμο αντί για τράβηγμα, σκαμπό για τα ψηλά αντικείμενα.

Ερώτηση 15 — Λοιμώδη νοσήματα

Ερώτηση: Πώς μπορεί να προστατευθεί το προσωπικό από τον κίνδυνο μολύνσεων από λοιμώδη νοσήματα;

Απάντηση:

Κίνδυνοι μολύνσεων υπάρχουν από φυματίωση, ηπατίτιδες, Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσοποιητικής Ανεπάρκειας (AIDS) κ.ά., μέσω τραυματισμού από χειρουργικά εργαλεία, τρυπήματος από χρησιμοποιημένη βελόνη, χειρισμού παρασκευασμάτων, πιτσιλισμάτων βιολογικών υγρών σε βλεννογόνους και δέρμα με λύση της συνέχειας, και διασωλήνωσης ασθενή. Φροντίδα προστασίας (σελ. 235):
Όλοι οι ασθενείς αντιμετωπίζονται σαν να είναι φορείς και χρησιμοποιούνται διπλά γάντια, μάσκα, γυαλιά, μπλούζα.
Γίνεται προσπάθεια αποφυγής τραυματισμών και για ήπιες κινήσεις.
Όσοι έχουν δερματίτιδες απέχουν από την άμεση περιεγχειρητική φροντίδα.
Γίνεται εμβολιασμός του προσωπικού (υποχρεωτικά).
Γίνεται τακτική ενημέρωση του προσωπικού.
Κάθε ατύχημα αναφέρεται και ακολουθείται η πάγια διαδικασία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όλοι οι ασθενείς θεωρούνται φορείς (διπλά γάντια, μάσκα, γυαλιά, μπλούζα), αποφυγή τραυματισμών και ήπιες κινήσεις, αποχή όσων έχουν δερματίτιδες, υποχρεωτικός εμβολιασμός, τακτική ενημέρωση, αναφορά κάθε ατυχήματος με την πάγια διαδικασία.

Ερώτηση 16 — Χημικά-απολυμαντικά-φάρμακα

Ερώτηση: Πώς αποφεύγεται ο κίνδυνος του προσωπικού από χημικά-απολυμαντικά-φάρμακα;

Απάντηση:

Τα χημικά, τα απολυμαντικά και τα φάρμακα (π.χ. αναισθητικά αέρια) προκαλούν κυρίως αναπνευστικά προβλήματα, πονοκεφάλους, υπνηλία και δακρύρροιες. Φροντίδα προστασίας (σελ. 235-236):
Επαφή όχι με γυμνό δέρμα αλλά με γάντια, μάσκα, μπλούζα, γυαλιά.
Φύλαξή τους σε καλά αεριζόμενο χώρο (16-20 φορές/ώρα).
Εκπαίδευση του προσωπικού και καθιέρωση προτύπων εργασίας.
Ανιχνευτές αναισθητικών αερίων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επαφή μόνο με γάντια, μάσκα, μπλούζα, γυαλιά· φύλαξη σε καλά αεριζόμενο χώρο (16-20 φορές/ώρα)· εκπαίδευση και πρότυπα εργασίας· ανιχνευτές αναισθητικών αερίων.

Ερώτηση 17 — Αλλεργίες προσωπικού

Ερώτηση: Με ποιες κινήσεις του προσωπικού αποφεύγεται ο κίνδυνος των αλλεργιών;

Απάντηση:

Οι αλλεργίες του προσωπικού προέρχονται κυρίως από τα χειρουργικά γάντια και προκαλούν δερματίτιδες με κνησμό και αίσθημα καύσου και οίδημα. Αποφεύγονται με τις εξής κινήσεις (σελ. 236):
Αλλαγή τύπου γαντιών (π.χ. υποαλλεργικά γάντια).
Αλλαγή του αντιμικροβιακού διαλύματος κατά το πλύσιμο.
Χρήση βαμβακερού γαντιού κάτω από τα αποστειρωμένα γάντια λάτεξ.
Επάλειψη των χεριών με λοσιόν ή κρέμα μετά το πλύσιμο και πριν από το γάντι.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αλλαγή τύπου γαντιών (υποαλλεργικά), αλλαγή αντιμικροβιακού διαλύματος πλυσίματος, βαμβακερό γάντι κάτω από τα γάντια λάτεξ, λοσιόν ή κρέμα στα χέρια μετά το πλύσιμο και πριν από το γάντι.

Ερώτηση 18 — Ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι

Ερώτηση: Πώς προφυλάσσεται το προσωπικό από ψυχοκοινωνικούς κινδύνους;

Απάντηση:

Οι ψυχοκοινωνικοί κίνδυνοι προέρχονται από την έντονη επαγγελματική πίεση (άγχος), η οποία, όταν δεν διοχετεύεται προς τα έξω, συσσωρεύεται και οδηγεί στην απομόνωση και στη δύσκολη κοινωνική συναλλαγή· σε αυτό συμβάλλει και ο κλειστός, απομονωμένος χώρος του χειρουργείου, χωρίς φυσικό φως και καθαρό αέρα (σελ. 236).
Φροντίδα προστασίας: οι φορείς υγείας πρέπει να υιοθετήσουν προγράμματα υποστήριξης ψυχικής υγείας για όλο το νοσηλευτικό προσωπικό και ιδιαίτερα για το προσωπικό των χειρουργείων, των μονάδων εντατικής θεραπείας, των ογκολογικών κλινικών κ.ά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με προγράμματα υποστήριξης ψυχικής υγείας, που πρέπει να υιοθετήσουν οι φορείς υγείας για όλο το νοσηλευτικό προσωπικό και ιδιαίτερα για το προσωπικό των χειρουργείων.

Ερώτηση 19 — Κοινοί κίνδυνοι

Ερώτηση: Πώς αποφεύγονται οι κοινοί κίνδυνοι στο Χειρουργείο (αρρώστων και προσωπικού);

Απάντηση:

Οι κοινοί κίνδυνοι για αρρώστους και προσωπικό είναι η κακή λειτουργία των μηχανημάτων και η πυρκαγιά-έκρηξη (σελ. 236-238).
α. Κακή λειτουργία μηχανημάτων (κυρίως των καλωδίων τους και της σύνδεσής τους με την παροχή ρεύματος — λάθος πληροφορίες για την κατάσταση του ασθενή, κίνδυνος ηλεκτροπληξίας):
- Καλή συντήρηση των μηχανημάτων και των καλωδίων τους σε τακτά χρονικά διαστήματα.
- Εκπαίδευση του προσωπικού.
- Ειδική τεχνική κατά τη χρήση των Laser.
- Γειωμένο δάπεδο και μηχανήματα.
- Μηχανήματα με την ένδειξη «μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε επικίνδυνες ατμόσφαιρες».
- Ειδική κάρτα ελέγχου στα μηχανήματα που προκαλούν στατικό ηλεκτρισμό.
- Αποφυγή της διαθερμίας όταν χρησιμοποιούνται εύφλεκτα αναισθητικά αέρια.
- Ειδικές αντιεκρηκτικές πρίζες στις χειρουργικές αίθουσες.
- Υγρασία 50-60% στην ατμόσφαιρα της αίθουσας, ώστε ένα φιλμ υγρασίας στις επιφάνειες να προλαμβάνει τον στατικό ηλεκτρισμό.
- Απαγορεύονται τα πολύπριζα (ειδικά στο δάπεδο) και τα κινητά τηλέφωνα, γιατί αποσυντονίζουν τα μηχανήματα παρακολούθησης των αρρώστων.
β. Πυρκαγιά και έκρηξη (χρησιμοποιούνται πτητικά αντισηπτικά και εύφλεκτα αναισθητικά αέρια, υπάρχει οξυγόνο και πηγές ανάφλεξης, όπως ηλεκτρικά μηχανήματα και σπινθήρες στατικού ηλεκτρισμού):
- Αποφυγή χρήσης διαθερμίας συγχρόνως με πτητικά αντισηπτικά υγρά και εντερικά αέρια.
- Αντιεκρηκτικές πρίζες, ώστε να μη δημιουργούνται σπινθήρες στην είσοδο και έξοδο του φις.
- Ιματισμός από βαμβάκι 100% ή βαμβάκι 70% και πολυεστέρα 30%· απαγορεύεται η μάλλινη ίνα.
- Κάθε μέλος του προσωπικού γνωρίζει το σχέδιο δράσης σε περίπτωση πυρκαγιάς: θέση πυροσβεστήρων, γνώση της χρήσης τους, έξοδοι κινδύνου και ποια μέλη θα τις χρησιμοποιήσουν, τρόποι περιορισμού των ρευμάτων αέρα, τρόποι προφύλαξης του εαυτού τους και των ασθενών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μηχανήματα: τακτική συντήρηση, εκπαίδευση, ειδική τεχνική στα Laser, γείωση, μηχανήματα για επικίνδυνες ατμόσφαιρες, κάρτα ελέγχου, όχι διαθερμία με εύφλεκτα αέρια, αντιεκρηκτικές πρίζες, υγρασία 50-60%, όχι πολύπριζα-κινητά. Πυρκαγιά-έκρηξη: όχι διαθερμία με πτητικά αντισηπτικά-εντερικά αέρια, αντιεκρηκτικές πρίζες, βαμβακερός ιματισμός (όχι μάλλινος), γνώση του σχεδίου δράσης για πυρκαγιά.