Λύσεις — Κεφάλαιο 5.2 (Ερωτήσεις σελ. 256) – ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 5.2 (Ερωτήσεις σελ. 256)

Απαντήσεις στις 11 ερωτήσεις του κεφαλαίου 5.2.

Ερώτηση 1 — Ταξινόμηση τραυμάτων

Ερώτηση: Ποια είναι η ταξινόμηση των χειρουργικών τραυμάτων;

Απάντηση:

• Τα χειρουργικά τραύματα ταξινομούνται ανάλογα με τον βαθμό μικροβιακής μόλυνσης κατά την επέμβαση — και άρα τον κίνδυνο μετεγχειρητικής λοίμωξης — σε τέσσερις κατηγορίες (σελ. 243-244):
• 1. Καθαρά τραύματα: εκλεκτικές επεμβάσεις χωρίς φλεγμονή, χωρίς άνοιγμα του πεπτικού, αναπνευστικού ή ουρογεννητικού σωλήνα και χωρίς παραβίαση της άσηπτης τεχνικής (π.χ. κήλη, θυρεοειδεκτομή, μαστεκτομή, ορθοπεδικές με εμφυτεύματα)· κίνδυνος λοίμωξης 1-2%.
  2. Καθαρά-δυνητικά μολυσμένα: ελεγχόμενο άνοιγμα κοίλου σπλάχνου (πεπτικού, χοληφόρων, ουροποιητικού, γεννητικού, αναπνευστικού) χωρίς σημαντική διαφυγή περιεχομένου και χωρίς φλεγμονή (χολοκυστεκτομή, γαστρεκτομή, υστερεκτομή, σκωληκοειδεκτομή χωρίς φλεγμονή)· 5-10%.
  3. Μολυσμένα: πρόσφατα ανοιχτά τραύματα (τραυματικά < 4 ωρών), μεγάλη διαφυγή εντερικού περιεχομένου, επεμβάσεις με οξεία μη πυώδη φλεγμονή, σοβαρή παραβίαση της ασηψίας, άνοιγμα μολυσμένων ουροφόρων-χοληφόρων· 15-20%.
  4. Ρυπαρά-σηπτικά (μολυσμένα-σηπτικά): παλιά τραύματα με νεκρωμένους ιστούς, τραύματα με πύον, διάτρηση σπλάχνου-περιτονίτιδα, αποστήματα, γάγγραινα — μικρόβια ήδη παρόντα στο πεδίο πριν την επέμβαση· > 30%.
• Η κατηγορία καθορίζει την προφυλακτική αντιβίωση, τα μέτρα ασηψίας-απομόνωσης, τη σειρά στο πρόγραμμα (σηπτικές τελευταίες) και την καθαριότητα της αίθουσας μετά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1. Καθαρά (χωρίς άνοιγμα σωλήνα, χωρίς φλεγμονή)· 2. καθαρά-δυνητικά μολυσμένα (ελεγχόμενο άνοιγμα χωρίς διαφυγή)· 3. μολυσμένα (πρόσφατα ανοιχτά, μεγάλη διαφυγή, οξεία φλεγμονή, παραβίαση ασηψίας)· 4. ρυπαρά-σηπτικά (νεκρώσεις, πύον, διάτρηση-περιτονίτιδα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Μέτρα πριν τη σηπτική

Ερώτηση: Ποια προστατευτικά μέτρα λαμβάνονται πριν από μια σηπτική εγχείρηση;

Απάντηση:

• Πριν από μια σηπτική (μολυσμένη) εγχείρηση λαμβάνονται μέτρα ώστε να μη μολυνθεί το χειρουργείο, οι επόμενοι άρρωστοι και το προσωπικό (σελ. 244-245):
• • Προγραμματισμός: η επέμβαση τοποθετείται τελευταία στο πρόγραμμα της ημέρας, ή γίνεται σε ειδική αίθουσα σηπτικών επεμβάσεων αν υπάρχει· ενημέρωση όλου του προσωπικού (χειρουργείου, αναισθησίας, καθαριότητας, Κ.Α.) για το είδος της μόλυνσης.
  • Προετοιμασία της αίθουσας: απομάκρυνση κάθε περιττού εξοπλισμού, μηχανήματος, επίπλου και υλικού (ντουλάπια άδεια ή σφραγισμένα), ώστε να μολυνθούν όσο το δυνατόν λιγότερα αντικείμενα· μένουν μόνο τα απαραίτητα.
  • Υλικό: προτίμηση σε υλικά και ιματισμό μιας χρήσης (αδιάβροχα πεδία-μπλούζες, σάκοι αναρρόφησης), ελάχιστα εργαλεία (μόνο το απαραίτητο σετ), προετοιμασία δοχείων-σακουλών με σήμανση «μολυσματικό» για απορρίμματα, ιματισμό και εργαλεία, δοχείο με απολυμαντικό για τα εργαλεία.
  • Προσωπικό: ελάχιστο και έμπειρο, με δύο νοσηλευτές κυκλοφορίας (ένας για μέσα, ένας για έξω), προστατευτικά μέσα έτοιμα (διπλά γάντια, αδιάβροχες μπλούζες-ποδιές, γυαλιά), αποκλεισμός ατόμων με πληγές στα χέρια, έγκυες εκτός.
  • Σήμανση της πόρτας («σηπτική επέμβαση — απαγορεύεται η είσοδος») και κλείσιμο των πορτών· ρύθμιση αερισμού (αρνητική πίεση αν διατίθεται).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τελευταία στο πρόγραμμα ή ειδική αίθουσα, ενημέρωση προσωπικού· απομάκρυνση περιττού εξοπλισμού-υλικού· υλικά-ιματισμός μιας χρήσης, ελάχιστα εργαλεία, σημασμένες σακούλες-δοχεία με απολυμαντικό· ελάχιστο έμπειρο προσωπικό με δύο Ν.Κ. και προστατευτικά μέσα· σήμανση-κλείσιμο πόρτας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Μέτρα κατά τη σηπτική

Ερώτηση: Ποια προστατευτικά μέτρα λαμβάνονται κατά τη σηπτική εγχείρηση;

Απάντηση:

• Κατά τη διάρκεια της σηπτικής εγχείρησης (σελ. 245-246):
• • Δύο νοσηλευτές κυκλοφορίας: ο ένας μέσα στην αίθουσα (θεωρείται μολυσμένος και δεν βγαίνει) και ο άλλος έξω, που φέρνει ό,τι χρειαστεί μέχρι την πόρτα — η πόρτα ανοίγει ελάχιστα και το υλικό παραλαμβάνεται χωρίς επαφή.
  • Οι πόρτες μένουν κλειστές, κανείς δεν μπαίνει ούτε βγαίνει χωρίς λόγο (όχι επισκέπτες-μαθητές), ελάχιστη κίνηση.
  • Πλήρης προστασία του προσωπικού: διπλά γάντια, αδιάβροχες μπλούζες-ποδιές, μάσκα, γυαλιά-ασπίδα, καλύμματα παπουτσιών· αυστηρή άσηπτη τεχνική και γενικές προφυλάξεις — ιδιαίτερη προσοχή στα αιχμηρά (παράδοση σε δίσκο, δοχείο αιχμηρών).
  • Απομόνωση του σηπτικού χρόνου: τα εργαλεία-γάζες που έρχονται σε επαφή με το πύον-μολυσμένο περιεχόμενο ξεχωρίζονται σε χωριστό λεκανάκι (δεν επιστρέφουν στο τραπέζι), αλλαγή γαντιών-εργαλείων μετά τον σηπτικό χρόνο, προστασία των χειλέων του τραύματος με πεδία.
  • Τίποτα δεν βγαίνει από την αίθουσα κατά την επέμβαση — όλα τα υλικά, εργαλεία, απορρίμματα, δείγματα μένουν μέσα μέχρι το τέλος· τα δείγματα σε διπλή συσκευασία με σήμανση «μολυσματικό».
  • Χρήση αναρρόφησης με σάκο μιας χρήσης, κλειστά συστήματα· αποφυγή πιτσιλισμάτων· ό,τι πέφτει κάτω μένει εκεί για τον καθαρισμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο Ν.Κ. (μέσα-έξω, πόρτα ανοίγει ελάχιστα), κλειστές πόρτες-καμία είσοδος/έξοδος, πλήρη προστατευτικά μέσα και γενικές προφυλάξεις (αιχμηρά), απομόνωση του σηπτικού χρόνου με χωριστά εργαλεία-γάζες, τίποτα δεν βγαίνει από την αίθουσα, δείγματα σε διπλή σημασμένη συσκευασία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Μέτρα μετά τη σηπτική

Ερώτηση: Ποια προστατευτικά μέτρα λαμβάνονται μετά τη σηπτική εγχείρηση;

Απάντηση:

• Μετά το τέλος της σηπτικής εγχείρησης (σελ. 246-247):
• • Άρρωστος: μεταφέρεται με καθαρό φορείο-ιματισμό (ο μολυσμένος ιματισμός μένει μέσα), με άσηπτη επίδεση του τραύματος, και ενημερώνεται η ανάνηψη-το τμήμα για τις προφυλάξεις.
  • Απορρίμματα και ιματισμός: όλα τα μολυσμένα υλικά μιας χρήσης, γάζες, πεδία, μπλούζες συλλέγονται μέσα στην αίθουσα σε διπλές, ανθεκτικές, σημασμένες σακούλες («μολυσματικό») που κλείνουν ερμητικά· ο ιματισμός πολλαπλών χρήσεων σε ειδική υδατοδιαλυτή/σημασμένη σακούλα προς το πλυντήριο για απολύμανση.
  • Εργαλεία: πριν το πλύσιμο βυθίζονται σε απολυμαντικό διάλυμα για ½ ώρα (ή μεταφέρονται σε κλειστά σημασμένα δοχεία στην Κ.Α. για απολύμανση σε πλυντήριο-απολυμαντή) και μετά καθαρίζονται-αποστειρώνονται με προσοχή· τα αιχμηρά σε δοχείο.
  • Μηχανήματα-εξοπλισμός: το τραπέζι, ο αναρροφητήρας (σάκος μιας χρήσης απορρίπτεται κλειστός), η διαθερμία, ο εξοπλισμός αναισθησίας (κύκλωμα αλλάζεται), οι προβολείς, τα τραπέζια απολυμαίνονται επιτόπου πριν βγουν.
  • Προσωπικό: βγάζει τη στολή-γάντια-καλύμματα μέσα στην αίθουσα ή στον προθάλαμο, κάνει μπάνιο και φορά καθαρή στολή πριν συνεχίσει· πλύσιμο-αντισηψία χεριών· αναφορά τυχόν τραυματισμού-έκθεσης.
  • Αίθουσα: σχολαστικός καθαρισμός-απολύμανση (βλ. επόμενη ερώτηση), αερισμός· καταγραφή της επέμβασης ως σηπτικής στο έντυπο και ενημέρωση της Επιτροπής Λοιμώξεων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άρρωστος με καθαρό φορείο-ιματισμό· μολυσμένα υλικά-ιματισμός σε διπλές σημασμένες σακούλες· εργαλεία σε απολυμαντικό ½ ώρα (ή κλειστά δοχεία προς Κ.Α.) πριν το πλύσιμο· απολύμανση μηχανημάτων-τραπεζιού επιτόπου· προσωπικό βγάζει στολή μέσα, μπάνιο, καθαρή στολή· καθαρισμός-απολύμανση αίθουσας, καταγραφή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Καθαριότητα μετά σηπτική

Ερώτηση: Πώς πρέπει να γίνεται η καθαριότητα της χειρουργικής αίθουσας μετά τη σηπτική επέμβαση;

Απάντηση:

• Σύμφωνα με τα σύγχρονα δεδομένα, η αίθουσα μετά από σηπτική επέμβαση δεν χρειάζεται να κλείσει για 24 ώρες (όπως παλιότερα, με «καπνισμό» φορμόλης) — αρκεί σχολαστικός υγρός καθαρισμός και απολύμανση, μετά τον οποίο μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί (σελ. 247):
• 1. Το προσωπικό καθαριότητας φορά γάντια, αδιάβροχη ποδιά, μάσκα, γυαλιά.
  2. Απομάκρυνση όλων των μολυσμένων υλικών, απορριμμάτων, ιματισμού (σε σημασμένες σακούλες) και των εργαλείων (σε απολυμαντικό)· μαζεύονται με λαβίδα-φαράσι ό,τι έπεσε κάτω.
  3. Υγρός καθαρισμός με απολυμαντικό (χλωρίνη 1:10 σε κηλίδες αίματος-πύου, ή εγκεκριμένο απολυμαντικό επιφανειών) όλων των επιφανειών που λερώθηκαν ή αγγίχθηκαν: χειρουργικό τραπέζι και εξαρτήματα, προβολείς-λαβές, διαθερμία, αναρροφητήρας, μηχάνημα αναισθησίας, τραπέζια, σκαμνιά, κουβάδες, πόμολα-διακόπτες, τοίχοι (ψεκασμός-πλύσιμο όπου έχουν πιτσιλιές, μέχρι το ύψος που λερώθηκαν).
  4. Σφουγγάρισμα του δαπέδου σε όλη την αίθουσα με φρέσκο απολυμαντικό διάλυμα, σύστημα δύο κουβάδων, καθαρή σφουγγαρίστρα (μιας χρήσης ή που πάει αμέσως για πλύσιμο), από τα καθαρά προς τα βρώμικα σημεία· χρόνος επαφής του απολυμαντικού ≈ 5 λεπτά (ή κατά τον κατασκευαστή) πριν στεγνώσει-ξεβγαλθεί.
  5. Αερισμός της αίθουσας με το σύστημα κλιματισμού (αρκετές αλλαγές αέρα) και, όπου προβλέπεται, απολύμανση χώρου με αερόλυμα.
  6. Ο εξοπλισμός καθαριότητας απολυμαίνεται-στεγνώνει· επανεφοδιασμός της αίθουσας με καθαρό υλικό· έλεγχος από τον νοσηλευτή και καταγραφή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν κλείνει 24 ώρες: με προστατευτικά μέσα, απομάκρυνση μολυσμένων, υγρός καθαρισμός με απολυμαντικό όλων των επιφανειών-μηχανημάτων-τοίχων που λερώθηκαν, σφουγγάρισμα με φρέσκο διάλυμα-καθαρή σφουγγαρίστρα και χρόνο επαφής ~5΄, αερισμός, απολύμανση εξοπλισμού καθαριότητας, επανεφοδιασμός-έλεγχος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Βασικές αρχές καθαριότητας

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές αρχές καθαριότητας στο χειρουργείο;

Απάντηση:

• Οι βασικές αρχές καθαριότητας του χειρουργείου (σελ. 248-250):
• • Πάντα υγρός καθαρισμός με απολυμαντικό — ποτέ στεγνό σκούπισμα, σκούπα ή ξεσκονόπανο που σηκώνουν σκόνη-μικρόβια.
  • Σειρά: από πάνω προς τα κάτω (οροφή-προβολείς → επιφάνειες → δάπεδο) και από το καθαρότερο προς το βρωμιότερο (από την αίθουσα προς τους διαδρόμους, από το κέντρο προς τις πόρτες).
  • Σύστημα δύο κουβάδων: ένας με απολυμαντικό διάλυμα, ένας με νερό ξεβγάλματος· αλλαγή του διαλύματος κάθε ώρα (ή μετά από κάθε αίθουσα) — το βρώμικο διάλυμα διασπείρει μικρόβια.
  • Όχι σφουγγάρια (κατακρατούν υγρασία και μικρόβια) και όχι μόνιμες-υγρές σφουγγαρίστρες που μένουν στον κουβά: σφουγγαρίστρες-πανιά μιας χρήσης ή πλενόμενα μετά από κάθε χρήση, στεγνά μεταξύ των χρήσεων· χωριστά μέσα για δάπεδα και για επιφάνειες, χρωματική κωδικοποίηση.
  • Καθαρισμός πριν την απολύμανση (τα οργανικά αδρανοποιούν τα απολυμαντικά), εγκεκριμένα απολυμαντικά σε σωστή συγκέντρωση, φρέσκα διαλύματα.
  • Μόνιμο, εκπαιδευμένο προσωπικό καθαριότητας του νοσοκομείου με αποκλειστική απασχόληση στα χειρουργεία — όχι εξωτερικό συνεργείο· ο προϊστάμενος των υπηρεσιών καθαρισμού εκπαιδευμένος σε λοιμώξεις-απολύμανση-αποστείρωση-αντισηψία· γάντια-ποδιά για το προσωπικό.
  • Καθοδήγηση-έλεγχος από την προϊσταμένη νοσηλεύτρια· η καθαριότητα είναι μέλημα όλου του προσωπικού (νοσηλευτές, χειρουργοί, τεχνικοί, αναισθησιολόγοι), αλλά η ευθύνη για τον τέλειο καθαρισμό ανήκει στον νοσηλευτή του χειρουργείου· ο τομεάρχης ελέγχει αν τηρούνται τα πρότυπα.
  • Καθαριότητα καθημερινή (πρωινή, ενδιάμεση, τελική) και περιοδική (γενική), με γραπτά πρωτόκολλα και καταγραφή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υγρός καθαρισμός (όχι σκούπα), από πάνω προς τα κάτω και από καθαρό προς βρώμικο, δύο κουβάδες με αλλαγή διαλύματος κάθε ώρα, όχι σφουγγάρια-μόνιμες σφουγγαρίστρες, καθαρισμός πριν την απολύμανση, μόνιμο εκπαιδευμένο προσωπικό αποκλειστικά στα χειρουργεία, καθοδήγηση προϊσταμένης, ευθύνη νοσηλευτή, έλεγχος τομεάρχη, καθημερινή και περιοδική.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Μέσα καθαριότητας

Ερώτηση: Ποιες αρχές διέπουν τη χρήση μέσων καθαριότητας στο χειρουργείο;

Απάντηση:

• Τα μέσα καθαριότητας — απολυμαντικά-απορρυπαντικά και εξοπλισμός (κουβάδες, σφουγγαρίστρες, πανιά, μηχανές, συσκευές αερολύματος) — χρησιμοποιούνται με τις εξής αρχές (σελ. 249-250):
• • Εγκεκριμένα απολυμαντικά από την Επιτροπή Λοιμώξεων (χλωριούχα, φαινολικά, τεταρτοταγές αμμώνιο, αλκοόλη 70% για μικρές επιφάνειες), κατάλληλα για κάθε επιφάνεια (μη διαβρωτικά για μηχανήματα), σε σωστή συγκέντρωση-αραίωση, φρέσκα διαλύματα (παρασκευή την ημέρα, όχι συμπλήρωμα σε παλιό), χρόνος επαφής κατά τον κατασκευαστή, όχι ανάμιξη ουσιών, σήμανση δοχείων.
  • Πρώτα απορρυπαντικό-καθαρισμός, μετά απολυμαντικό· οινόπνευμα για το υγρό ξεσκόνισμα των επιφανειών.
  • Εξοπλισμός αποκλειστικός για το χειρουργείο (δεν βγαίνει στους θαλάμους), χρωματική κωδικοποίηση ανά χώρο-χρήση (δάπεδα/επιφάνειες/τουαλέτες), χωριστός για σηπτικές αίθουσες.
  • Σφουγγαρίστρες-πανιά μιας χρήσης ή πλενόμενα σε πλυντήριο ≥ 70 °C μετά από κάθε χρήση, στεγνά πριν ξαναχρησιμοποιηθούν· όχι σφουγγάρια· κουβάδες που πλένονται-απολυμαίνονται και στεγνώνουν ανάποδα μετά τη χρήση· αλλαγή διαλύματος κάθε ώρα.
  • Μηχανές δαπέδου-αναρρόφησης μόνο με φίλτρα HEPA και υγρή λειτουργία, καθαρισμένες μετά· απαγορεύονται σκούπες-ηλεκτρικές σκούπες χωρίς φίλτρο.
  • Συσκευές απολύμανσης χώρου με αερόλυμα (αεροζόλ) — νεφελοποίηση απολυμαντικού (υπεροξείδιο υδρογόνου, φορμαλδεΰδη) σε κλειστή, άδεια από ανθρώπους αίθουσα για ½ έως 5 ώρες, μετά αερισμός· χρήση κατά τις οδηγίες και μετά από σηπτικές επεμβάσεις ή γενική καθαριότητα.
  • Προστασία του προσωπικού (γάντια, ποδιά, μάσκα-γυαλιά για ψεκασμούς), αποθήκευση των μέσων σε ξεχωριστό, αεριζόμενο χώρο, εκπαίδευση στη χρήση και γραπτές οδηγίες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εγκεκριμένα απολυμαντικά σε σωστή συγκέντρωση, φρέσκα, με χρόνο επαφής· καθαρισμός πριν την απολύμανση· εξοπλισμός αποκλειστικός για το χειρουργείο με χρωματική κωδικοποίηση· σφουγγαρίστρες-πανιά μιας χρήσης/πλενόμενα-στεγνά, όχι σφουγγάρια, αλλαγή διαλύματος κάθε ώρα· μηχανές με φίλτρα· συσκευές αερολύματος ½-5 ώρες σε κλειστή αίθουσα· προστασία-εκπαίδευση προσωπικού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Κατηγορίες καθαριότητας

Ερώτηση: Αναπτύξατε τις κατηγορίες καθαριότητας (ποιες είναι, τι περιλαμβάνει η κάθε μία ξεχωριστά).

Απάντηση:

• Η καθαριότητα και απολύμανση του χειρουργείου γίνεται σε καθημερινή και περιοδική φάση, σε τέσσερις κατηγορίες (σελ. 250-251):
• 1. Προπαρασκευαστική πρωινή καθαριότητα — σε καθαρά χειρουργεία, πριν την έναρξη του προγράμματος:
  • Υγρό ξεσκόνισμα με οινόπνευμα όλων των επιφανειών της αίθουσας εκτός του δαπέδου: τραπέζια, πάγκοι, ντουλάπια, χειρουργικοί προβολείς κ.ά. (απομάκρυνση της σκόνης που κατακάθισε τη νύχτα).
  • Έλεγχος καθαριότητας των μεταλλικών δοχείων, των δίσκων (sets) και του υλικού πριν μπουν στην αίθουσα· ο εξοπλισμός που βρίσκεται έξω καθαρίζεται πριν μεταφερθεί μέσα.
• 2. Ενδιάμεση καθαριότητα (μεταξύ των εγχειρήσεων):
  • Απομάκρυνση του χρησιμοποιημένου υλικού, εργαλείων, γαζών, ιματισμού, βιολογικών απορριμμάτων.
  • Υγρό καθάρισμα με απολυμαντικό των λερωμένων επιφανειών και συσκευών: χειρουργικό τραπέζι, αναρροφητήρες, κουβάδες κ.ά.
  • Σφουγγάρισμα του δαπέδου στον χώρο όπου δούλεψε η χειρουργική ομάδα ή όπου αλλού πετάχτηκαν απορρίμματα-βιολογικά υγρά.
• 3. Τελική καθαριότητα της ημέρας — πολύ σχολαστική:
  • Απομάκρυνση του χρησιμοποιημένου υλικού.
  • Καθάρισμα και απολύμανση όλων των συσκευών-μηχανημάτων της αίθουσας: χειρουργικό τραπέζι, διαθερμίες, αναρροφητήρες, μηχάνημα αναισθησίας, τραπέζια εργαλείων, σκαμπό, κουβάδες, προβολείς κ.ά.
  • Σφουγγάρισμα όλης της επιφάνειας της αίθουσας με μετακίνηση του εξοπλισμού και τοπικό καθάρισμα των τοίχων όπου χρειάζεται.
  • Καθαρίζονται νιπτήρες, διάδρομοι, αποθήκες, φορεία και όλα τα τροχοφόρα — με προσοχή στα ράμματα που έχουν παρασυρθεί στις ρόδες.
  • Ιδιαίτερη προσοχή σε πόμολα, ντουλάπια, πόρτες, που πλένονται με απολυμαντικό.
  • Γίνεται πάντα, ανεξάρτητα αν πραγματοποιήθηκαν επεμβάσεις ή όχι.
• 4. Γενική καθαριότητα — σε προκαθορισμένα τακτά διαστήματα, σε συνεργασία με την Επιτροπή Ενδονοσοκομειακών Λοιμώξεων:
  • Καθαριότητα-απολύμανση όλων των επιφανειών των χειρουργικών αιθουσών: οροφή, τοίχοι, δάπεδο, εξοπλισμός, φίλτρα κλιματισμού.
  • Καθαριότητα-απολύμανση όλων των χώρων του τομέα των χειρουργείων.
  • Καθαριότητα του εσωτερικού όλων των ντουλαπιών και συρταριών, με πλύσιμο-απολύμανση του εξοπλισμού που δεν χρησιμοποιείται συχνά και φυλάσσεται σε αυτά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 1. Προπαρασκευαστική πρωινή (υγρό ξεσκόνισμα με οινόπνευμα εκτός δαπέδου, έλεγχος δοχείων-sets)· 2. ενδιάμεση (απομάκρυνση υλικού, απολυμαντικό στις λερωμένες επιφάνειες-τραπέζι-αναρροφητήρες, σφουγγάρισμα στον χώρο της ομάδας)· 3. τελική ημέρας (όλα τα μηχανήματα, όλο το δάπεδο με μετακίνηση εξοπλισμού, τοίχοι τοπικά, νιπτήρες-διάδρομοι-φορεία-ρόδες, πόμολα-πόρτες — πάντα)· 4. γενική (τακτά διαστήματα με Επιτροπή Λοιμώξεων: οροφή-τοίχοι-δάπεδο-εξοπλισμός-φίλτρα, όλοι οι χώροι, εσωτερικό ντουλαπιών).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Πολυτραυματίας

Ερώτηση: Πώς αντιμετωπίζεται ο πολυτραυματίας στο χειρουργείο;

Απάντηση:

• Η αντιμετώπιση του πολυτραυματία στο χειρουργείο δημιουργεί προβλήματα που προκύπτουν ξαφνικά και χρειάζονται άμεση επίλυση· οι απαιτήσεις του αρρώστου πρέπει να καλύπτονται άμεσα, γρήγορα, οργανωμένα, μεθοδικά, χωρίς προχειρότητες και χάσιμο χρόνου. Υπεύθυνη για τον συντονισμό, την ετοιμότητα εφοδίων-υλικού και την οργάνωση δράσης του προσωπικού είναι η προϊσταμένη (σελ. 251-252).
• Η έγκαιρη και έγκυρη ενημέρωσή της από τον υπεύθυνο χειρουργό αποσκοπεί στη:
  • Σωστή επιλογή νοσηλευτικού προσωπικού για εργαλειοδοσία και κυκλοφορία (έμπειροι).
  • Επιλογή χειρουργικής αίθουσας ανάλογα με τις ανάγκες — π.χ. εμπλοκή πολλών χειρουργικών ειδικοτήτων, ανάγκη ακτινολογικού εξοπλισμού.
  • Επιλογή κατάλληλου υλικού αποστειρωμένων πακέτων (σετ λαπαροτομίας, θωρακοτομίας, αγγειακά, ορθοπεδικά) και υγειονομικού υλικού.
  • Έλεγχο και ετοιμότητα των μηχανημάτων και προετοιμασία της αίθουσας (αναισθησία, αναρροφήσεις, διαθερμία, θερμαντικά, μεταγγίσεις).
  • Κατάλληλη μεταφορά του πολυτραυματία από τους πλέον έμπειρους τραυματιοφορείς (προσοχή σε σπονδυλική στήλη-κατάγματα).
  • Λήψη μέτρων για διατήρηση της ασηψίας, από τη στιγμή που η ένταση και η ταχύτητα των ενεργειών δεν συνηγορούν στη διατήρησή της.
  • Ψύχραιμη ιεράρχηση των προτεραιοτήτων (αεραγωγός-αναπνοή-κυκλοφορία/αιμορραγία πρώτα, μετά τα υπόλοιπα).
• Η επιτυχής αντιμετώπιση εξαρτάται από την καλή συνεργασία ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού και τον καλό συντονισμό του χειρουργείου από την προϊσταμένη, σε συνθήκες ασφαλείας για τον πολυτραυματία και τη χειρουργική ομάδα (γενικές προφυλάξεις — άγνωστο ιστορικό).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άμεσα-γρήγορα-οργανωμένα-μεθοδικά, με συντονισμό της προϊσταμένης· η έγκαιρη ενημέρωση από τον χειρουργό στοχεύει σε: επιλογή προσωπικού, αίθουσας (πολλές ειδικότητες, ακτινολογικό), υλικού, ετοιμότητα μηχανημάτων, μεταφορά από έμπειρους τραυματιοφορείς, μέτρα ασηψίας, ψύχραιμη ιεράρχηση προτεραιοτήτων· επιτυχία = συνεργασία ιατρικού-νοσηλευτικού και ασφάλεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 10 — Προετοιμασία για ομαδικά ατυχήματα

Ερώτηση: Ποια πρέπει να είναι η προετοιμασία του χειρουργείου για την αντιμετώπιση ομαδικών ατυχημάτων;

Απάντηση:

• Ομαδικά ατυχήματα είναι όσα μπορούν να έχουν πολλά θύματα (σεισμοί, πυρκαγιές, συγκοινωνιακά, κοινωνικές συγκρούσεις). Το νοσοκομείο, σε συνεργασία με άλλους φορείς (αστυνομία, τοπική αυτοδιοίκηση, υπηρεσίες υγείας), πρέπει να είναι έτοιμο να θέσει σε λειτουργία το «πρόγραμμα δράσης μαζικών καταστροφών». Το Χειρουργείο, ενώ εντάσσεται στο γενικό σχέδιο, επιβάλλεται να έχει δικό του λεπτομερές σχέδιο δράσης για ομαδικό ατύχημα μέσα ή έξω από το νοσοκομείο, που συντάσσεται από την Τομεάρχη Νοσηλεύτρια και την Επιτροπή Χειρουργείου (σελ. 252-253).

• Η Προϊσταμένη του Χειρουργείου πρέπει να έχει εξασφαλίσει παρακαταθήκη αποστειρωμένου υλικού, πακέτων ιματισμού και άλλων μέσων — ακόμη και εξειδικευμένων — που φυλάσσεται χωριστά από το υπόλοιπο υλικό και ανανεώνεται σύμφωνα με τους κανόνες αποστείρωσης.

• Το πρόγραμμα αντιμετώπισης του Χειρουργείου πρέπει να περιλαμβάνει:

  1. Τον τρόπο επικοινωνίας και ενημέρωσης του νοσηλευτικού προσωπικού που χρειάζεται να προσέλθει στην εργασία (λίστες, τηλέφωνα, αλυσίδα κλήσεων).
  2. Την ιεράρχηση και ευθύνη καθηκόντων κάθε ατόμου της ομάδας: ποιος θα εργαλειοδοτήσει και πού, ποιος θα αναλάβει την υποδοχή-προετοιμασία των θυμάτων, ποιος την υποστήριξη των συγγενών, ποιος την αιμοδοσία, τον ανεφοδιασμό κ.ά.
  3. Την εκπαίδευση του προσωπικού σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης: ετοιμότητα για αντιμετώπιση καταγμάτων-αιμορραγιών, επείγουσα προεγχειρητική προετοιμασία θυμάτων, φροντίδα των προσωπικών τους πραγμάτων κ.ά.
  4. Την εκπαίδευση έκτακτου προσωπικού και εθελοντών και τη συνεχή ενημέρωσή τους.
  5. Συχνές εκπαιδευτικές δοκιμές και αιφνίδιες κλήσεις για αξιολόγηση και βελτίωση της δράσης.

  Οι νοσηλευτές που συμμετέχουν πρέπει να έχουν ικανότητες γρήγορης, ψύχραιμης και σωστής αντίδρασης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δικό του λεπτομερές σχέδιο δράσης (Τομεάρχης + Επιτροπή Χειρουργείου) μέσα στο πρόγραμμα μαζικών καταστροφών του νοσοκομείου· παρακαταθήκη αποστειρωμένου υλικού χωριστά-ανανεούμενη· πρόγραμμα με: επικοινωνία-ενημέρωση προσωπικού, ιεράρχηση καθηκόντων (εργαλειοδοσία, υποδοχή θυμάτων, συγγενείς, αιμοδοσία-ανεφοδιασμός), εκπαίδευση σε έκτακτη ανάγκη, εκπαίδευση έκτακτου προσωπικού-εθελοντών, συχνές δοκιμές-αιφνίδιες κλήσεις.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 11 — Οργάνωση νοσοκομείων — ΤΥΝΑΥ

Ερώτηση: Πώς πρέπει να οργανώνονται και διαρρυθμίζονται τα σύγχρονα νοσοκομεία για την αντιμετώπιση ομαδικών ατυχημάτων;

Απάντηση:

• Στα σύγχρονα νοσοκομεία θεωρείται αποτελεσματική αντιμετώπιση των ομαδικών ατυχημάτων η ύπαρξη και οργάνωση κατάλληλων Τμημάτων Υποδοχής και Νοσηλείας Απωλειών Υγείας (ΤΥΝΑΥ) (σελ. 254):
• • Στελέχωση: λειτουργούν με δύο στελεχώσεις — τη στελέχωση της ήρεμης περιόδου και εκείνη της ενεργοποιημένης περιόδου, με προσκόλληση προσωπικού κυρίως από τις χειρουργικές κλινικές.
  • Θέση: στο ισόγειο, για εύκολη πρόσβαση των μέσων μεταφοράς, δίπλα στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών, ώστε να χρησιμοποιούν τους χώρους και τον εξοπλισμό του αν χρειαστεί.
  • Χώροι του ΤΥΝΑΥ: ελικοδρόμιο, υπόστεγο ασθενοφόρων, αίθουσα ταχείας ανάνηψης, αναμονή και γραφείο καταγραφής, εξεταστήρια, ακτινολογικό εργαστήριο, αίθουσα ανάνηψης χειρουργημένων, αίθουσα εντατικής παρακολούθησης ή τραυματικής καταπληξίας και χειρουργεία — όπου χειρουργούνται οι ελαφρά τραυματισμένοι χειρουργικοί-ορθοπεδικοί ασθενείς, ενώ οι βαριά τραυματισμένοι προωθούνται στα κανονικά Χειρουργεία του νοσοκομείου.
  • Η ύπαρξη ΤΥΝΑΥ δεν καταργεί την ανάγκη ετοιμότητας των χειρουργείων για μαζικά ατυχήματα, αλλά απαιτεί οργάνωση, ετοιμότητα και καλή συνεργασία των δύο.
  • Σχέδιο: το προσωπικό γνωρίζει το πλήρες σχέδιο, που είναι γραπτό, ανακοινωμένο σε προσιτό σημείο και γνωστό σε όλους· γίνονται τακτικές ασκήσεις ετοιμότητας, τα αποτελέσματα καταγράφονται, συγκρίνονται με προηγούμενα, εντοπίζονται οι αδυναμίες και το σχέδιο βελτιώνεται.
  • Διαλογή: η αξιολόγηση και η προτεραιότητα των θυμάτων γίνεται από το ιατρικό προσωπικό στο ΤΥΝΑΥ ή στο Τμήμα Επειγόντων και ενημερώνονται ταυτόχρονα το Αναισθησιολογικό τμήμα και η Προϊσταμένη Χειρουργείου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με Τμήματα Υποδοχής και Νοσηλείας Απωλειών Υγείας (ΤΥΝΑΥ): δύο στελεχώσεις (ήρεμης-ενεργοποιημένης περιόδου με προσωπικό χειρουργικών κλινικών), στο ισόγειο δίπλα στα Επείγοντα, με ελικοδρόμιο, υπόστεγο ασθενοφόρων, ταχεία ανάνηψη, καταγραφή, εξεταστήρια, ακτινολογικό, ανάνηψη, εντατική-καταπληξίας, χειρουργεία για ελαφρά τραυματισμένους (βαριά → κανονικά χειρουργεία)· γραπτό-γνωστό σχέδιο, τακτικές ασκήσεις με καταγραφή-βελτίωση· διαλογή από ιατρικό προσωπικό με ενημέρωση αναισθησιολογικού-προϊσταμένης.

Κριτήρια αξιολόγησης: