Λύσεις — Κεφάλαιο 2.2 (Ερωτήσεις σελ. 116) – ΤΕΧΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΕΙΟΥ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 2.2 (Ερωτήσεις σελ. 116)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του κεφαλαίου 2.2.

Ερώτηση 1 — Αρχές τοποθέτησης

Ερώτηση: Ποιες είναι οι βασικές αρχές τοποθέτησης υλικού στον κλίβανο;

Απάντηση:

• Για να φτάσει ο ατμός σε κάθε σημείο του φορτίου, το υλικό τοποθετείται στον κλίβανο με τις εξής βασικές αρχές (σελ. 108-110):
• 1. Όχι υπερφόρτωση του θαλάμου — το φορτίο δεν αγγίζει τα τοιχώματα, την οροφή και την πόρτα.
  2. Κενά (2-5 cm) μεταξύ των πακέτων και όχι στοίβαγμα — τα πακέτα τοποθετούνται όρθια-πλάγια (στην κόψη) ώστε ο ατμός να κυκλοφορεί, να διεισδύει και να φεύγει ο αέρας και το συμπύκνωμα.
  3. Δοχεία, λεκάνες, νεφροειδή: ανοιχτά και γυρισμένα πλάγια ή ανάποδα, ώστε να μη συγκρατούν αέρα και νερό· τα ίδιου μεγέθους χωριστά με ύφασμα μεταξύ τους.
  4. Βαριά-μεταλλικά κάτω, ελαφριά-υφασμάτινα-πλαστικά πάνω (το συμπύκνωμα των μετάλλων να μη βρέχει τα πακέτα ιματισμού)· ξεχωριστά φορτία για ιματισμό και εργαλεία όπου γίνεται, ή μεικτά με σωστή διάταξη.
  5. Θήκες χαρτιού-πλαστικού όρθιες, με τη χάρτινη πλευρά προς τη χάρτινη (ή πλαστικό προς χαρτί), μέσα σε καλάθια.
  6. Πακέτα μέτριου μεγέθους (έως 30×30×50 cm, 5,5 kg), όχι πολύ σφιχτά· εργαλεία με ανοιχτές αρθρώσεις, αποσυναρμολογημένα, με το δείκτη-ετικέτα ορατά.
  7. Υλικά με ίδιες απαιτήσεις προγράμματος στο ίδιο φορτίο· υγρά χωριστά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι υπερφόρτωση, κενά μεταξύ πακέτων και όρθια τοποθέτηση, δοχεία ανοιχτά-πλάγια, βαριά κάτω-ελαφριά πάνω, θήκες όρθιες χαρτί προς χαρτί, μέτρια πακέτα με ανοιχτές αρθρώσεις, όμοια υλικά στο ίδιο πρόγραμμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Παράγοντες κακής αποστείρωσης

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες της κακής αποστείρωσης;

Απάντηση:

• Η αποστείρωση αποτυγχάνει (το υλικό βγαίνει μη στείρο ή δεν παραμένει στείρο) από τέσσερις βασικούς παράγοντες (σελ. 111-112):
• 1. Ανεπαρκής καθαρισμός του υλικού: αίμα, ιστοί, λίπη, άλατα σχηματίζουν στρώμα που προστατεύει τα μικρόβια από τον ατμό ή το αέριο. Δεν αποστειρώνεται ό,τι δεν είναι καθαρό.
  2. Λάθος συσκευασία και φόρτωση: πολύ μεγάλα-σφιχτά πακέτα, ακατάλληλο υλικό συσκευασίας, υπερφόρτωση, κλειστά δοχεία, στοιβαγμένα πακέτα → ο ατμός δεν διεισδύει ή μένει αέρας μέσα.
  3. Λάθος παράμετροι ή βλάβη του κλιβάνου: ανεπαρκής θερμοκρασία-πίεση-χρόνος, λάθος πρόγραμμα, παραμονή αέρα στον θάλαμο (κακό κενό, διαρροή πόρτας), υγρός ατμός ή υπερθερμασμένος ατμός, βλάβη οργάνων, κακή ποιότητα νερού.
  4. Λάθος αποθήκευση και χειρισμός μετά την αποστείρωση: υγρά πακέτα, τρύπια-σκισμένη συσκευασία, επαφή με δάπεδο-υγρασία, υπέρβαση χρόνου διατήρησης, άνοιγμα με μη άσηπτη τεχνική — το υλικό επιμολύνεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανεπαρκής καθαρισμός, λάθος συσκευασία-φόρτωση (δεν διεισδύει ο ατμός), λάθος παράμετροι ή βλάβη κλιβάνου (αέρας στον θάλαμο, υγρός ατμός), λάθος αποθήκευση-χειρισμός (επιμόλυνση).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Τρόποι ελέγχου

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι τρόποι ελέγχου της αποστείρωσης;

Απάντηση:

• Ο έλεγχος της αποστείρωσης γίνεται με τέσσερις συμπληρωματικούς τρόπους (σελ. 112-115):
• 1. Μηχανικός (φυσικός) έλεγχος — αυτόματο σύστημα του κλιβάνου: θερμόμετρα, μανόμετρα, χρονοδιακόπτες και καταγραφικό (εκτυπωτής-γράφημα) που δείχνουν αν κάθε κύκλος έφτασε τις σωστές παραμέτρους· ο χειριστής τα ελέγχει και υπογράφει.
  2. Χημικοί δείκτες: ουσίες που αλλάζουν χρώμα με τη θερμοκρασία/ατμό/αέριο — η ταινία autoclave tape εξωτερικά (δείχνει μόνο ότι το πακέτο πέρασε από κλίβανο, δεν αποδεικνύει αποστείρωση) και οι ειδικοί δείκτες πολλαπλών παραμέτρων μέσα στο πακέτο (θερμοκρασία + χρόνος + ατμός).
  3. Τεστ Bowie-Dick: καθημερινός έλεγχος της απομάκρυνσης αέρα-διείσδυσης ατμού στους κλιβάνους κενού.
  4. Βιολογικός έλεγχος (καλλιέργειες): φιαλίδια με σπόρους ανθεκτικών βακίλων που κλιβανίζονται μαζί με το φορτίο και επωάζονται — ο μόνος άμεσος έλεγχος της θανάτωσης των μικροβίων, που επιβάλλεται διεθνώς.
• Συμπληρωματικά: οπτικός έλεγχος συσκευασίας-ετικέτας, δοκιμή κενού (leak test), περιοδική συντήρηση-βαθμονόμηση από τεχνικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μηχανικός (όργανα-καταγραφικό κλιβάνου), χημικοί δείκτες (tape εξωτερικά — όχι απόδειξη, ειδικοί δείκτες μέσα), τεστ Bowie-Dick (κενού, καθημερινά) και βιολογικός (καλλιέργειες σπόρων — διεθνώς επιβαλλόμενος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Bowie-Dick

Ερώτηση: Τι είναι η δοκιμασία (test) Bowie-Dick και τι ελέγχει;

Απάντηση:

• Η δοκιμασία Bowie-Dick είναι ο καθημερινός έλεγχος των κλιβάνων ατμού κενού (προ-κενού). Γίνεται κάθε πρωί, στον πρώτο κύκλο της ημέρας (μετά από προθέρμανση), με άδειο θάλαμο: στο κέντρο τοποθετείται ένα τυποποιημένο πακέτο από διπλωμένες βαμβακερές πετσέτες (ύψους ≈ 25 cm) ή έτοιμο τεστ μιας χρήσης, που έχει στη μέση του ένα φύλλο χαρτιού με ταινίες χημικού δείκτη κολλημένες χιαστί (8 ταινίες) ή τυπωμένο σχέδιο δείκτη. Ο κλίβανος τρέχει ειδικό πρόγραμμα 134 °C για 3,5 λεπτά (σελ. 113-114).
• Τι ελέγχει: αν το κενό απομάκρυνε πλήρως τον αέρα από τον θάλαμο και το πακέτο και αν ο ατμός διείσδυσε ομοιόμορφα μέχρι το κέντρο του. Αν ο δείκτης αλλάξει χρώμα ομοιόμορφα σε όλο το φύλλο → ο κλίβανος λειτουργεί σωστά. Αν στο κέντρο μείνει ανοιχτόχρωμη κηλίδα → παρέμεινε αέρας (κακή αντλία κενού, διαρροή πόρτας-βαλβίδων, ακατάλληλος ατμός) — ο κλίβανος δεν χρησιμοποιείται μέχρι να επισκευαστεί και να επαναληφθεί το τεστ. Το φύλλο φυλάσσεται ως αρχείο με ημερομηνία-υπογραφή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Καθημερινό τεστ κλιβάνων κενού: άδειος θάλαμος, πακέτο πετσετών με φύλλο δείκτη 8 ταινιών χιαστί, 134 °C 3,5΄· ελέγχει την πλήρη απομάκρυνση αέρα και την ομοιόμορφη διείσδυση ατμού — ανοιχτή κηλίδα στο κέντρο = αέρας, ο κλίβανος δεν χρησιμοποιείται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Διεθνώς επιβαλλόμενη μέθοδος

Ερώτηση: Ποια είναι η μέθοδος ελέγχου της αποστείρωσης, που επιβάλλεται διεθνώς από τις Υγειονομικές Αρχές;

Απάντηση:

• Η μέθοδος που επιβάλλεται διεθνώς από τις Υγειονομικές Αρχές είναι ο βιολογικός έλεγχος με καλλιέργειες (βιολογικοί δείκτες): ειδικά φιαλίδια ή ταινίες με γνωστό αριθμό (10⁶) σπόρων ανθεκτικών, μη παθογόνων βακίλων τοποθετούνται στο πιο δύσκολο σημείο του φορτίου (κέντρο, πάνω από την αποχέτευση), κλιβανίζονται με το κανονικό πρόγραμμα και στη συνέχεια επωάζονται (55-60 °C για ατμό, 35-37 °C για EtO) 24-48 ώρες — ή 1-3 ώρες με τους ταχείας ανάγνωσης — μαζί με μάρτυρα που δεν κλιβανίστηκε (σελ. 114-115).
• Καμία ανάπτυξη (δεν αλλάζει χρώμα το θρεπτικό υλικό) = ο κλίβανος σκότωσε και τους πιο ανθεκτικούς σπόρους → η αποστείρωση είναι αποτελεσματική. Ανάπτυξη = αποτυχία → ανάκληση όλου του φορτίου (και των προηγούμενων από τον τελευταίο αρνητικό έλεγχο), έλεγχος-επισκευή του κλιβάνου, επανάληψη. Είναι η μόνη μέθοδος που ελέγχει άμεσα τη θανάτωση των μικροοργανισμών (οι άλλες ελέγχουν μόνο φυσικές παραμέτρους), γι' αυτό είναι υποχρεωτική και τα αποτελέσματα αρχειοθετούνται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο βιολογικός έλεγχος με καλλιέργειες σπόρων (10⁶ ανθεκτικών βακίλων, κλιβάνισμα με το φορτίο, επώαση 24-48 ώρες): η μόνη μέθοδος που ελέγχει άμεσα τη θανάτωση των μικροβίων· ανάπτυξη = ανάκληση φορτίου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Είδη σπόρων

Ερώτηση: Ποια είδη σπόρων άνθρακα χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της αποστείρωσης;

Απάντηση:

• Για τον βιολογικό έλεγχο χρησιμοποιούνται σπόροι μη παθογόνων βακίλων (συγγενών του βακίλου του άνθρακα, γένος Bacillus) με μεγάλη αντοχή στο κάθε μέσο αποστείρωσης, σε πληθυσμό 10⁶ (σελ. 115):
• • Bacillus stearothermophilus (θερμόφιλος βάκιλος — σήμερα Geobacillus stearothermophilus): οι πιο ανθεκτικοί σπόροι στην υγρή θερμότητα → για κλιβάνους ατμού (και φορμαλδεΰδης, πλάσματος)· επώαση στους 55-60 °C.
  • Bacillus subtilis (ποικιλία niger — σήμερα Bacillus atrophaeus): οι πιο ανθεκτικοί στην ξηρή θερμότητα και στο οξείδιο του αιθυλενίου → για ξηρούς κλιβάνους και κλιβάνους EtO· επώαση στους 35-37 °C.
  • (Για την ακτινοβολία: Bacillus pumilus.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Bacillus stearothermophilus (θερμόφιλος) για κλιβάνους ατμού (επώαση 55-60 °C) και Bacillus subtilis για ξηρή θερμότητα και οξείδιο του αιθυλενίου (επώαση 35-37 °C) — 10⁶ σπόροι μη παθογόνων βακίλων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Τακτικός έλεγχος

Ερώτηση: Κάθε πότε πρέπει να γίνεται ο τακτικός έλεγχος των κλιβάνων; Να αναφερθούν οι τρόποι και τα χρονικά διαστήματα.

Απάντηση:

• Ο τακτικός έλεγχος των κλιβάνων γίνεται με όλους τους τρόπους, σε καθορισμένα διαστήματα (σελ. 115):
• • Μηχανικός έλεγχος (όργανα-καταγραφικό): σε κάθε κύκλο — ο χειριστής ελέγχει και υπογράφει το διάγραμμα.
  • Χημικοί δείκτες: σε κάθε πακέτο (ταινία εξωτερικά και δείκτης εσωτερικά) — έλεγχος από τον χρήστη στο άνοιγμα.
  • Τεστ Bowie-Dick: καθημερινά, στον πρώτο κύκλο, σε κάθε κλίβανο κενού.
  • Βιολογικός έλεγχος (καλλιέργειες): τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα σε κάθε κλίβανο (και σε κάθε φορτίο με εμφυτεύματα)· για τους κλιβάνους EtO σε κάθε φορτίο.
  • Δοκιμή κενού (leak test): εβδομαδιαία.
  • Έκτακτος έλεγχος (Bowie-Dick + βιολογικός, τρεις διαδοχικοί κύκλοι): μετά από κάθε επισκευή ή συντήρηση του κλιβάνου, μετά από μεταφορά-εγκατάσταση νέου κλιβάνου, μετά από εργασίες στο λεβητοστάσιο ή διακοπή-αλλαγή της παροχής ατμού, και μετά από οποιαδήποτε ανωμαλία (αποτυχία τεστ, ύποπτο φορτίο, λοίμωξη).
  • Τεχνική συντήρηση-βαθμονόμηση από τον τεχνικό σε τακτά διαστήματα (μηνιαία-ετήσια) με βιβλίο συντήρησης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μηχανικός κάθε κύκλο, χημικός κάθε πακέτο, Bowie-Dick καθημερινά, βιολογικός εβδομαδιαία (και σε εμφυτεύματα), leak test εβδομαδιαία· έκτακτα μετά επισκευή, μεταφορά, εργασίες λεβητοστασίου ή ανωμαλία· τεχνική συντήρηση με βιβλίο.

Κριτήρια αξιολόγησης: