Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 29) – ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 29)

Απαντήσεις στις 9 ερωτήσεις σύντομης απάντησης (Α) και τις 2 πολλαπλής επιλογής (Β) του κεφαλαίου 1.

Ερώτηση Α1 — Ανοσολογία — ρόλος

Ερώτηση: Τι είναι η Ανοσολογία και ποιος είναι ο ρόλος του ανοσολογικού συστήματος;

Απάντηση:

• Ανοσολογία είναι ο κλάδος της επιστήμης που εξετάζει τον τρόπο λειτουργίας του ανοσολογικού συστήματος. Ξεκίνησε ως μελέτη του τρόπου με τον οποίο ο οργανισμός αντιστέκεται στα λοιμώδη νοσήματα και σήμερα μελετά επίσης την άμυνα στην ανάπτυξη όγκων, την αντίδραση στη μεταμόσχευση οργάνων, τις διαταραχές του συστήματος (ανοσολογικές ανεπάρκειες), τους τρόπους ενίσχυσής του (εμβόλια) και την ανοσοθεραπεία.

  Το ανοσολογικό σύστημα είναι ένα οργανωμένο αμυντικό σύστημα από διάφορες ομάδες κυττάρων, τοποθετημένων σε στρατηγικές θέσεις του σώματος, με ρόλο την προστασία μας από βλαπτικούς παράγοντες — μικροοργανισμούς, τοξίνες ή άλλους χημικούς παράγοντες με τους οποίους ερχόμαστε σε επαφή. Η άμυνά του οργανώνεται σε δύο «μέτωπα»: τη μη ειδική ανοσία (γενικά μέτρα χωρίς αναγνώριση του εισβολέα) και την ειδική ανοσία (ακριβής αναγνώριση και εξειδικευμένη αντιμετώπιση με αντισώματα ή ευαισθητοποιημένα Τ-λεμφοκύτταρα), με θεμελιώδεις ιδιότητες τη διάκριση του «ξένου», την ανοσολογική μνήμη και την ειδική αντίδραση (σελ. 13, 28).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανοσολογία: ο κλάδος που μελετά τη λειτουργία του ανοσολογικού συστήματος (λοιμώξεις, όγκοι, μεταμοσχεύσεις, ανεπάρκειες, εμβόλια, ανοσοθεραπεία)· ανοσολογικό σύστημα: οργανωμένο αμυντικό σύστημα κυττάρων που προστατεύει από μικροοργανισμούς, τοξίνες, χημικούς παράγοντες, με μη ειδική και ειδική άμυνα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α2 — Μη ειδική – ειδική ανοσία

Ερώτηση: Τι εννοούμε με τον όρο μη ειδική ανοσία και τι με τον όρο ειδική ανοσία;

Απάντηση:

• • Μη ειδική ανοσία: η άμυνα στην οποία ο εισβολέας γίνεται αντιληπτός και αντιμετωπίζεται με γενικά μέτρα, χωρίς ειδική αναγνώρισή του. Μοιάζει με την οχύρωση μιας πόλης: φραγμοί και εμπόδια (δέρμα, βλεννογόνοι), παγίδες που καθηλώνουν ή καταστρέφουν (τρίχες της μύτης, βλέννα, υδροχλωρικό οξύ του στομάχου) και «περίπολοι» — κύτταρα που συλλαμβάνουν και φαγοκυτταρώνουν σωματίδια ή μικροοργανισμούς (φαγοκύτταρα).
  • Ειδική ανοσία: η άμυνα στην οποία πραγματοποιείται ακριβής αναγνώριση του εισβολέα και δημιουργείται εξειδικευμένη αντιμετώπισή του (π.χ. ειδικό αντίσωμα που τον εξουδετερώνει). Το σύστημα ξεχωρίζει αν μια ουσία είναι ίδια με τα συστατικά του οργανισμού ή «ξένη» (όπως οι στρατιώτες αναγνωρίζουν τον εχθρό από τη στολή)· η αναγνώριση, η ανοσολογική μνήμη και η δημιουργία ειδικής αντίδρασης είναι οι θεμελιώδεις ιδιότητές της. Εκδηλώνεται με παραγωγή αντισωμάτων (χυμική ανοσία) και ευαισθητοποιημένων Τ-λεμφοκυττάρων (κυτταρική ανοσία) (σελ. 13-14, 28).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μη ειδική: γενικά μέτρα άμυνας χωρίς αναγνώριση του εισβολέα (δέρμα, βλεννογόνοι, βλέννα, HCl, φαγοκύτταρα)· ειδική: ακριβής αναγνώριση του «ξένου», μνήμη και εξειδικευμένη αντίδραση με αντισώματα (χυμική) ή Τ-λεμφοκύτταρα (κυτταρική).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α3 — Αντιγόνο — ιδιότητες

Ερώτηση: Τι είναι ένα αντιγόνο και ποιες οι ιδιότητές του;

Απάντηση:

• Αντιγόνο (Ag) είναι κάθε ουσία που είναι σε θέση να διεγείρει το ανοσολογικό σύστημα ώστε να δημιουργήσει μια ειδική αντίδραση εναντίον της (παραγωγή αντισωμάτων ή/και ειδικών Τ-λεμφοκυττάρων). Τα αντιγόνα είναι ουσίες με μεγάλο μόριο — συνήθως πρωτεΐνες, πολυπεπτίδια ή πολυσακχαρίτες — και η ικανότητά τους να προκαλούν την ειδική αντίδραση λέγεται αντιγονικότητα ή ανοσογονικότητα.

  Ιδιότητες των αντιγόνων (σελ. 14-15):

  • α) Διαφορετική σύσταση σε σχέση με τα δομικά ή λειτουργικά στοιχεία του ίδιου του οργανισμού, ώστε να αναγνωρίζονται ως «ξένα».
  • β) Μεγάλο μέγεθος μορίου: όσο μεγαλύτερο το μοριακό βάρος, τόσο περισσότερες οι περιοχές με δραστικές (καθοριστικές) ομάδες.
  • γ) Πολυπλοκότητα χημικής σύστασης, που δημιουργεί ξεχωριστή μορφή στον χώρο και ιδιόμορφες επιφανειακές περιοχές-δραστικές ομάδες.
  • δ) Μεταβολισμός από τον οργανισμό (διάσπαση, τροποποίηση, αποβολή), απαραίτητος για τη διέγερση.
  • ε) Εξειδίκευση: διαθέτουν καθοριστικές ομάδες με ξεχωριστή σύσταση και μορφή, εναντίον των οποίων αποκλειστικά στρέφεται η ειδική αντίδραση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντιγόνο = ουσία που διεγείρει το ανοσολογικό σύστημα σε ειδική αντίδραση εναντίον της (μεγαλομοριακή: πρωτεΐνες, πολυπεπτίδια, πολυσακχαρίτες)· ιδιότητες: ξένη σύσταση, μεγάλο μέγεθος, πολυπλοκότητα, μεταβολισμός, εξειδίκευση (καθοριστικές ομάδες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α4 — Πλήρες αντιγόνο – απτίνη

Ερώτηση: Σε τι διαφέρει ένα πλήρες αντιγόνο από μια απτίνη;

Απάντηση:

• 	Πλήρη ή τέλεια αντιγόνα	Απτίνες ή ατελή αντιγόνα
  Μέγεθος	Μεγαλομοριακές ουσίες	Μικρομοριακές ουσίες (σύσταση ίδια με καθοριστική ομάδα)
  Διέγερση	Από μόνες τους προκαλούν ανοσολογική αντίδραση	Δεν μπορούν από μόνες τους — μόνο συνδεδεμένες με μεγάλο μόριο-φορέα (π.χ. πρωτεΐνη του αίματος)
  Ένωση με αντίσωμα	Ενώνονται με το αντίσωμα που παρήχθη	Ενώνονται με προϋπάρχοντα αντισώματα (ή υποδοχείς λεμφοκυττάρων) χωρίς την παρουσία του φορέα
  Παραδείγματα	ινσουλίνη, γαστρίνη, καλσιτονίνη, αντιδιουρητική ορμόνη	πενικιλλίνη, ασπιρίνη, σουλφοναμίδη, γενταμυκίνη

  Δηλαδή η απτίνη χρειάζεται τον φορέα για να δράσει ως αντιγόνο (να προκαλέσει παραγωγή αντισωμάτων), αλλά αν το αντίστοιχο αντίσωμα υπάρχει ήδη (από προηγούμενη έκθεση), η σύνδεση απτίνης-αντισώματος δεν απαιτεί τον φορέα (πίν. 1.1-1.2, σελ. 16-17).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πλήρες αντιγόνο: μεγαλομοριακό, προκαλεί από μόνο του ανοσολογική αντίδραση· απτίνη: μικρομοριακή, διεγείρει μόνο συνδεδεμένη με μόριο-φορέα, αλλά ενώνεται με προϋπάρχοντα αντισώματα χωρίς φορέα (π.χ. πενικιλλίνη, ασπιρίνη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α5 — Επίτοπος

Ερώτηση: Τι είναι ο αντιγονικός επίτοπος ή καθοριστική ομάδα;

Απάντηση:

• Καθοριστικές ομάδες ή επίτοποι είναι οι δραστικές ομάδες στην επιφάνεια του μορίου του αντιγόνου που είναι υπεύθυνες για τη διέγερση του ανοσολογικού συστήματος. Τα αντισώματα που παράγονται αντιδρούν μόνο με αυτές τις συγκεκριμένες περιοχές και όχι με ολόκληρο το μόριο: οι επίτοποι είναι σαν διαφορετικές «κλειδαριές» στις οποίες εφαρμόζει (σύνδεση) και τις ξεκλειδώνει (αντίδραση) το κατάλληλο «κλειδί» (αντίσωμα). Κάθε αντιγόνο διαθέτει αρκετούς και διαφορετικούς επιτόπους, καθένας από τους οποίους συνδέεται με διαφορετικό αντίσωμα — γι' αυτό τα αντιγόνα είναι πολυσθενή ή πολυδύναμα· σθένος ή ισχύς του αντιγόνου = ο αριθμός των διαφορετικών καθοριστικών ομάδων (π.χ. η λυσοζύμη με 5 επιτόπους Ε1-Ε5 είναι πεντασθενής). Μερικοί επίτοποι βρίσκονται στο εσωτερικό του μορίου (που μοιάζει με χαλαρή κουβαρίστρα) και γίνονται δραστικοί όταν ο οργανισμός διασπάσει το αντιγόνο σε κομμάτια. Οι απτίνες έχουν σύσταση ίδια με αυτή των καθοριστικών ομάδων ενός πλήρους αντιγόνου (σελ. 15-17).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επίτοπος = δραστική περιοχή της επιφάνειας του αντιγόνου που διεγείρει το ανοσολογικό σύστημα και με την οποία (μόνο) συνδέεται το αντίσωμα (κλειδαριά-κλειδί)· πολλοί διαφορετικοί επίτοποι → πολυσθενές αντιγόνο, σθένος = αριθμός επιτόπων· εσωτερικοί επίτοποι ενεργοί μετά διάσπαση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α6 — Αντισώματα — παραγωγή

Ερώτηση: Τι είναι τα αντισώματα ή ανοσοσφαιρίνες και από πού παράγονται;

Απάντηση:

• Τα αντισώματα (Ab) ή ανοσοσφαιρίνες (Ig) είναι πρωτεΐνες που παράγονται από τα Β-λεμφοκύτταρα ή τα πλασματοκύτταρα ως αντίδραση του ανοσολογικού συστήματος στην είσοδο ενός αντιγόνου, και προορίζονται να αντιδράσουν ειδικά με το συγκεκριμένο αντιγόνο. Η μορφή αυτή αντίδρασης ανήκει στη χυμική ανοσία, γιατί το προϊόν της (το αντίσωμα) κυκλοφορεί στους «χυμούς» του σώματος — αίμα, υγρό των ιστών, εξωκυττάριο υγρό. Λέγονται ανοσοσφαιρίνες γιατί είναι πρωτεΐνες με σφαιρικό σχήμα, που προέρχεται από την αναδίπλωση των πολυπεπτιδικών αλυσίδων τους. Στο αίμα ανευρίσκονται στο κλάσμα των γ-σφαιρινών του ορού (ηλεκτροφόρηση πρωτεϊνών: λευκωματίνες, α1-, α2-, β1-, β2- και γ-σφαιρίνες· ποσοτική μέτρηση με πυκνόμετρο-densitometer). Διακρίνονται σε τάξεις ανάλογα με τη χημική δομή τους — IgG, IgM, IgA, IgD, IgE (σελ. 18).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντισώματα/ανοσοσφαιρίνες: πρωτεΐνες σφαιρικού σχήματος (γ-σφαιρίνες του ορού) που παράγονται από τα Β-λεμφοκύτταρα και τα πλασματοκύτταρα ως ειδική αντίδραση στην είσοδο αντιγόνου, κυκλοφορούν στους χυμούς (χυμική ανοσία) και αντιδρούν ειδικά με αυτό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α7 — Μόριο ανοσοσφαιρίνης

Ερώτηση: Από τι αποτελείται ένα μόριο ανοσοσφαιρίνης;

Απάντηση:

• Κάθε μόριο ανοσοσφαιρίνης έχει κοινή βασική δομή (σελ. 19-22):
  • Τέσσερις πολυπεπτιδικές αλυσίδες: ένα ζευγάρι πανομοιότυπες βαριές αλυσίδες (H, heavy ≈ 400 αμινοξέα) και ένα ζευγάρι πανομοιότυπες ελαφριές (L, light ≈ 200 αμινοξέα) — οι βαριές έχουν σχεδόν διπλάσιο μοριακό βάρος. Οι ελαφριές είναι τύπου κ ή λ (και οι δύο ίδιου τύπου στο ίδιο μόριο)· οι βαριές είναι τύπου γ, μ, α, δ ή ε, και ο τύπος τους καθορίζει την τάξη (IgG, IgM, IgA, IgD, IgE).
  • Σχήμα γράμματος Υ: οι δύο βαριές διατάσσονται η μία δίπλα στην άλλη, κάθε ελαφριά παράλληλα προς την πλευρά ενός σκέλους· η γωνία ανοίγει όταν συνδεθεί αντιγόνο· το σημείο της γωνίας κορμού-σκέλους λέγεται αρθρωτή περιοχή.
  • Θέση σύνδεσης με το αντιγόνο: ο χώρος (σχισμή) ανάμεσα στη βαριά και την ελαφριά αλυσίδα κάθε σκέλους του Υ· ο επίτοπος συγκρατείται εκεί, ανάμεσα στις αγκύλες, ενισχυόμενος από αντίθετα ηλεκτρικά φορτία (σαν αντικείμενο ανάμεσα στα δάχτυλα των δύο χεριών).
  • Δισουλφιδικοί δεσμοί (-S-S-) συγκρατούν τις 4 αλυσίδες μεταξύ τους· εσωτερικοί δεσμοί στην ίδια αλυσίδα σχηματίζουν αγκύλες → πεδία (domains), τα δραστικά σημεία σύνδεσης.
  • Σταθερά τμήματα (ίδια σύσταση) και μεταβλητά τμήματα (διαφορετικά για κάθε αντίσωμα → ειδικότητα) σε βαριές και ελαφριές αλυσίδες.
  • Με παπαΐνη διασπάται σε 2 Fab (θέσεις σύνδεσης αντιγόνου) + 1 Fc (τμήμα βαριών αλυσίδων)· με καθεψίνη εγκάρσια στον κορμό· με αναγωγικά σε όξινο περιβάλλον στις 4 αλυσίδες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 4 πολυπεπτιδικές αλυσίδες (2 ίδιες βαριές H — τύπου γ/μ/α/δ/ε → τάξη, 2 ίδιες ελαφριές L — κ ή λ), σχήμα Υ με αρθρωτή περιοχή, δισουλφιδικοί δεσμοί, αγκύλες-πεδία, σταθερά και μεταβλητά τμήματα (ειδικότητα), θέση σύνδεσης αντιγόνου στη σχισμή βαριάς-ελαφριάς· παπαΐνη → 2 Fab + Fc.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α8 — Τάξεις — καθορισμός

Ερώτηση: Ποιες είναι οι κύριες τάξεις των ανοσοσφαιρινών και τι καθορίζει την τάξη μιας ανοσοσφαιρίνης;

Απάντηση:

• Στον άνθρωπο οι κύριες τάξεις (κατηγορίες) των ανοσοσφαιρινών είναι πέντε: IgG, IgM, IgA, IgD και IgE (Ig = Immunoglobulin). Η κατάταξη σε τάξεις γίνεται ανάλογα με τη χημική δομή και όχι ανάλογα με την ειδικότητα προς κάποιο αντιγόνο. Συγκεκριμένα, την τάξη καθορίζει ο τύπος της βαριάς αλυσίδας: οι βαριές αλυσίδες διακρίνονται σε 5 τύπους — γ, μ, α, δ, ε — και ανάλογα με το αν οι δύο (ίδιες) βαριές αλυσίδες του μορίου είναι γ, μ, α, δ ή ε δημιουργούνται αντίστοιχα οι τάξεις IgG, IgM, IgA, IgD, IgE. Οι IgG και IgA χωρίζονται και σε υπότυπους (IgG1, IgG2, IgG3, IgG4 — IgA1, IgA2) από μικρές διαφορές των βαριών αλυσίδων. Μερικές ανοσοσφαιρίνες ενώνονται σε διμερή (IgA) ή πενταμερή (IgM) μέσω της αλυσίδας J (joining). Ο τύπος της ελαφριάς αλυσίδας (κ ή λ) δεν επηρεάζει την τάξη (σελ. 19-24).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πέντε τάξεις: IgG, IgM, IgA, IgD, IgE (κατά χημική δομή, όχι ειδικότητα)· την τάξη καθορίζει ο τύπος της βαριάς αλυσίδας (γ, μ, α, δ, ε)· υπότυποι IgG1-4, IgA1-2· διμερή/πενταμερή με αλυσίδα J.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Α9 — Πέντε τάξεις

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για κάθε μία από τις πέντε κύριες τάξεις των ανοσοσφαιρινών;

Απάντηση:

• • IgG: η κύρια ανοσοσφαιρίνη του αίματος (75%), 4 υπότυποι· η μοναδική που περνά τον πλακούντα από τη μητέρα στο έμβρυο (έτοιμα αντισώματα στους πρώτους μήνες ζωής)· διεισδύει σε όλα τα υγρά του σώματος· περιλαμβάνει σχεδόν όλα τα αντισώματα κατά των τοξινών των μικροβίων· προσκολλάται στα μικρόβια και διευκολύνει τη φαγοκυττάρωση (οψωνοποίηση), και το σύμπλεγμα ενεργοποιεί το συμπλήρωμα.
  • IgM: μακροσφαιρινικό αντίσωμα (ΜΒ 970.000), πενταμερές σε σχήμα αστεριού με αλυσίδα J· η πρώτη που παράγεται μετά τον αντιγονικό ερεθισμό (ακολουθεί η IgG)· η κυριότερη του εμβρύου· παραμένει σχεδόν αποκλειστικά μέσα στα αγγεία· ενεργοποιεί το συμπλήρωμα για κυτταρόλυση· κύρια άμυνα στη μικροβιαιμία· σε αυτήν ανήκουν τα φυσικά αντισώματα των ομάδων αίματος· μικρή σύνθεση στην παρωτίδα.
  • IgA: 15% των ανοσοσφαιρινών του ορού· και στις εκκρίσεις (σάλιο, ιδρώτας, ρινικό έκκριμα, δάκρυα, βρογχικές, εντερικό) για τοπική άμυνα (εκκριτικό κλάσμα)· στις εκκρίσεις διμερής IgA2, στον ορό μονομερής IgA1· παράγεται από εξωκρινή αδενικά κύτταρα και εμποδίζει τη συνάθροιση των μικροβίων και τον σχηματισμό αποικιών.
  • IgD: λιγότερο από 1% στον ορό· άφθονη στην επιφάνεια των Β-λεμφοκυττάρων (ρόλος στην ενεργοποίησή τους)· αντίσωμα κατά διφθεριτικής τοξίνης, πενικιλίνης, ινσουλίνης — πραγματική χρησιμότητα άγνωστη.
  • IgE: απειροελάχιστη (0,005%) σε φυσιολογικά άτομα· ρόλος στις λοιμώξεις από παράσιτα-έλμινθες (εχινόκοκκος, ασκαρίδα → αύξηση)· κύριος ρόλος στα αλλεργικά νοσήματα (εξωγενές άσθμα, αλλεργική ρινίτιδα, ατοπική δερματίτιδα, αναφυλακτική αντίδραση): προσκολλάται στα μαστοκύτταρα και, όταν συνδεθεί αντιγόνο, εκκενώνονται τα κοκκία τους (ατοπία, πολύ υψηλή IgE) (σελ. 24-27).

Σύνοψη: (ενδεικτική) IgG 75%-πλακούντας-όλα τα υγρά-αντιτοξίνες-οψωνοποίηση-συμπλήρωμα· IgM πενταμερής μακροσφαιρίνη-πρώτη-εμβρύου-ενδαγγειακή-κυτταρόλυση-μικροβιαιμία-ομάδες αίματος· IgA 15%-εκκρίσεις-διμερής IgA2-τοπική άμυνα· IgD <1%-επιφάνεια Β-κυττάρων· IgE ελάχιστη-παράσιτα-αλλεργία-μαστοκύτταρα-ατοπία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Β1 — Επιλογή — ανοσοσφαιρίνες

Ερώτηση: Όσον αφορά τις ανοσοσφαιρίνες: α) Είναι μικρομοριακές ουσίες. β) Η θέση σύνδεσής τους με το αντιγόνο βρίσκεται στη σχισμή ανάμεσα στις δυο βαριές αλυσίδες. γ) Τη μεγαλύτερη συγκέντρωση στον ορό έχει η IgG. δ) Η IgM έχει το μικρότερο μοριακό βάρος απ’ όλες. ε) Η ανοσοσφαιρίνη A (IgA) είναι υπεύθυνη για φαινόμενα αλλεργίας.

Απάντηση:

• Σωστή απάντηση: γ. «Η IgG είναι η κύρια ανοσοσφαιρίνη του αίματος και αποτελεί το 75% όλων των ανοσοσφαιρινών» (σελ. 24).

  Οι υπόλοιπες είναι λανθασμένες:

  • α) Οι ανοσοσφαιρίνες είναι μεγαλομοριακές πρωτεΐνες (4 πολυπεπτιδικές αλυσίδες, βαριές ≈ 400 και ελαφριές ≈ 200 αμινοξέα).
  • β) Η θέση σύνδεσης με το αντιγόνο βρίσκεται στη σχισμή ανάμεσα στη βαριά και την ελαφριά αλυσίδα κάθε σκέλους του Υ, όχι ανάμεσα στις δύο βαριές.
  • δ) Η IgM έχει το μεγαλύτερο μοριακό βάρος (970.000 — μακροσφαιρινικό αντίσωμα, πενταμερές).
  • ε) Για τα φαινόμενα αλλεργίας (ατοπία) υπεύθυνη είναι η IgE, που προσκολλάται στα μαστοκύτταρα· η IgA είναι η ανοσοσφαιρίνη των εκκρίσεων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) γ — η IgG έχει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση (75%)· α λάθος (μεγαλομοριακές), β λάθος (βαριά-ελαφριά), δ λάθος (IgM το μεγαλύτερο ΜΒ), ε λάθος (IgE).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση Β2 — Λανθασμένη πρόταση

Ερώτηση: Ποια είναι η λανθασμένη πρόταση. α) Η ειδικότητα ενός αντιγόνου καθορίζεται από τον αντιγονικό επίτοπο. β) Τα αντισώματα παράγονται από τα Β-λεμφοκύτταρα ή τα πλασματοκύτταρα. γ) Οι απτίνες, για να δράσουν σαν αντιγόνα, πρέπει πρώτα να συνδεθούν με ένα μόριο-φορέα (συνήθως πρωτεΐνη). δ) Η παραγωγή αντισωμάτων είναι μηχανισμός μη ειδικής ανοσίας. ε) Η ανοσοσφαιρίνη G (IgG) περνάει μέσα από τον πλακούντα προς το έμβρυο.

Απάντηση:

• Λανθασμένη είναι η πρόταση δ. Η παραγωγή αντισωμάτων είναι μηχανισμός της ειδικής ανοσίας (χυμική ανοσία): προϋποθέτει ειδική αναγνώριση του αντιγόνου και εξειδικευμένη αντίδραση εναντίον του — ενώ η μη ειδική ανοσία περιλαμβάνει γενικούς τρόπους άμυνας (δέρμα, βλεννογόνοι, εκκρίσεις, φαγοκυττάρωση) χωρίς αναγνώριση του εισβολέα (σελ. 13-14, 28).

  Οι υπόλοιπες είναι σωστές: α) η ειδική αντίδραση στρέφεται αποκλειστικά εναντίον των καθοριστικών ομάδων-επιτόπων (ιδιότητα της εξειδίκευσης)· β) «τα αντισώματα είναι πρωτεΐνες που παράγονται από τα Β-λεμφοκύτταρα ή τα πλασματοκύτταρα»· γ) οι απτίνες διεγείρουν το ανοσολογικό σύστημα μόνο αν συνδεθούν με μεγάλο μόριο-φορέα (π.χ. πρωτεΐνη του αίματος)· ε) η IgG είναι η μοναδική ανοσοσφαιρίνη που περνά τον πλακούντα προς το έμβρυο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) δ — η παραγωγή αντισωμάτων είναι μηχανισμός ειδικής (χυμικής) ανοσίας, όχι μη ειδικής· α, β, γ, ε σωστές.

Κριτήρια αξιολόγησης: