Λύσεις — Ενότητα 1.1: Η έννοια της επιχείρησης (σελ. 31-32) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 1.1: Η έννοια της επιχείρησης (σελ. 31-32)

Λύσεις των ερωτήσεων σύντομης απάντησης, πολλαπλής επιλογής, Σωστού/Λάθους και της άσκησης αντιστοίχισης της ενότητας 1.1.

Ερώτηση σύντομης απάντησης 1 — Ορισμός και μορφές επιχείρησης

Ερώτηση: Τι θεωρείται επιχείρηση και ποιες είναι οι κυριότερες μορφές της;

Απάντηση:

• Ορισμός (σελ. 16): Επιχείρηση θεωρείται κάθε οικονομική μονάδα που παράγει υλικά προϊόντα ή υπηρεσίες συνδυάζοντας κατάλληλα τους συντελεστές παραγωγής (κεφάλαια, εργασία, εγκαταστάσεις, επιχειρηματικότητα) προκειμένου να επιτύχει τους στόχους της.
• Οι επιχειρήσεις διαθέτουν τα προϊόντα τους στην αγορά έναντι τιμής, για να καλύψουν τα έξοδά τους και να πετύχουν κέρδος — το κέρδος είναι η αμοιβή για τον κίνδυνο που αναλαμβάνουν.
• Μορφές: ταξινομούνται με πέντε βασικά κριτήρια: (1) ιδιοκτησιακό καθεστώς → δημόσιες, ιδιωτικές, μεικτές (και δημοτικές)· (2) νομική μορφή → ατομικές και εταιρικές — οι εταιρικές σε προσωπικές (Ο.Ε., Ε.Ε., αφανής), κεφαλαιουχικές (Α.Ε., Ε.Π.Ε.) και συλλογικές (συνεταιρισμοί)· (3) τομέας δραστηριότητας → πρωτογενής, δευτερογενής, τριτογενής (και κατά κλάδο)· (4) μέγεθος → μικρές (έως 20 άτομα), μεσαίες (20-100), μεγάλες (πάνω από 100)· (5) γεωγραφική έκταση → εθνικές και πολυεθνικές.
• Συμπληρωματική διάκριση ως προς τον σκοπό: κερδοσκοπικές επιχειρήσεις και μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επιχείρηση = οικονομική μονάδα που συνδυάζει συντελεστές παραγωγής για προϊόντα/υπηρεσίες· μορφές κατά ιδιοκτησία, νομική μορφή, τομέα, μέγεθος, γεωγραφική έκταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ο ορισμός να περιέχει και τους τέσσερις συντελεστές παραγωγής και τον σκοπό (επίτευξη στόχων).
• Να αναφέρονται και τα πέντε κριτήρια ταξινόμησης με τις υποδιαιρέσεις τους — όχι μόνο η νομική μορφή.
• Συχνό λάθος: να μπερδεύονται οι «μορφές» με τις «λειτουργίες» της επιχείρησης (ενότητα 1.2).

Ερώτηση σύντομης απάντησης 2 — Μεικτές επιχειρήσεις

Ερώτηση: Τι είναι οι μικτές επιχειρήσεις; Αναφέρατε παραδείγματα μικτών επιχειρήσεων.

Απάντηση:

• Ορισμός (σελ. 18): Μεικτές επιχειρήσεις είναι αυτές που ανήκουν τόσο στο κράτος, όσο και σε ιδιώτες.
• Δημιουργούνται με τρεις τρόπους: (α) σταδιακή πώληση μετοχών κρατικής επιχείρησης σε ιδιώτες = μερική ιδιωτικοποίηση· (β) σταδιακή εξαγορά από το κράτος τμήματος των μετοχών μεγάλων ιδιωτικών επιχειρήσεων = μερική κρατικοποίηση· (γ) κοινή συμμετοχή κράτους και ιδιωτών στη δημιουργία του κεφαλαίου κατά την έναρξη λειτουργίας.
• Συνήθως το κράτος διατηρεί το δικαίωμα να ορίζει τη διεύθυνση και να αναλαμβάνει τη διαχείρισή τους.
• Παραδείγματα του βιβλίου: ο ΟΤΕ (μερική ιδιωτικοποίηση με διάθεση μετοχών μέσω του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών)· η Ολυμπιακή Αεροπορία (μερική κρατικοποίηση — εξαγορά από τον Ωνάση προς το ελληνικό δημόσιο, δεκαετία ’70)· η Εθνική Τράπεζα Ελλάδος (μεικτή και κερδοσκοπική: το κεφάλαιό της ανήκει και στο κράτος και σε ιδιώτες).
• Σημείωση για σήμερα: τα παραδείγματα αντικατοπτρίζουν την εποχή συγγραφής του βιβλίου (~2000)· το ιδιοκτησιακό καθεστώς αυτών των εταιριών έχει έκτοτε μεταβληθεί. Στις εξετάσεις απαντάμε όπως το βιβλίο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεικτές = ανήκουν και στο κράτος και σε ιδιώτες· τρεις τρόποι δημιουργίας· παραδείγματα ΟΤΕ, Ολυμπιακή, Εθνική Τράπεζα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να δοθεί ο ορισμός αυτολεξεί και οι τρεις τρόποι δημιουργίας με τις ονομασίες τους (ιδιωτικοποίηση / κρατικοποίηση).
• Τουλάχιστον δύο παραδείγματα από το βιβλίο, σωστά συνδεδεμένα με τον τρόπο δημιουργίας.
• Μην συγχέετε την κρατικοποίηση με την κοινωνικοποίηση (διαφέρουν ως προς τον σκοπό: εξυγίανση).

Πολλαπλής επιλογής 1 — Ομόρρυθμη vs ετερόρρυθμη

Ερώτηση: Σημειώσατε με X τη σωστή απάντηση: Η διαφορά της ομόρρυθμης από την ετερόρρυθμη εταιρία είναι: ▢ το ύψος των απασχολουμένων κεφαλαίων ▢ η ευθύνη των εταίρων ▢ ο αριθμός των εργαζομένων ▢ όλα τα παραπάνω ▢ τίποτε από τα παραπάνω

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: «η ευθύνη των εταίρων» (η δεύτερη).
• Στην ομόρρυθμη κάθε εταίρος ευθύνεται απεριόριστα, με όλη του την περιουσία (εταιρική και προσωπική), για τις υποχρεώσεις της εταιρίας.
• Στην ετερόρρυθμη ισχύει διαφορετικός βαθμός ευθύνης: οι ομόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται απεριόριστα, ενώ οι ετερόρρυθμοι μόνο ως το ύψος των κεφαλαίων που εισέφεραν. Το βιβλίο το λέει ρητά: «η ευθύνη των εταίρων είναι το βασικό σημείο που διαφοροποιεί την ετερόρρυθμη εταιρία από την ομόρρυθμη» (σελ. 21).
• Το ύψος του κεφαλαίου δεν ορίζεται από τον νόμο σε καμία από τις δύο (το ορίζουν οι εταίροι) και ο αριθμός εργαζομένων είναι κριτήριο μεγέθους, όχι νομικής μορφής.

Σύνοψη: Η ευθύνη των εταίρων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφέρεται ρητά «απεριόριστη» vs «περιορισμένη στο ποσό εισφοράς».
• Παγίδα: το «όλα τα παραπάνω» — το κεφάλαιο και οι εργαζόμενοι δεν διαφοροποιούν τις δύο μορφές. Στο βιβλίο οι επιλογές δεν έχουν γράμματα, μόνο κουτάκια.

Πολλαπλής επιλογής 2 — Κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις

Ερώτηση: Σημειώσατε με X τη σωστή απάντηση: Κεφαλαιουχικές επιχειρήσεις είναι: ▢ οι ανώνυμες και οι Ε.Π.Ε. ▢ οι ετερόρρυθμες και οι ομόρρυθμες ▢ οι ετερόρρυθμες, οι ομόρρυθμες και οι αφανείς ▢ καμία από τις παραπάνω ▢ όλες οι παραπάνω

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: «οι ανώνυμες και οι Ε.Π.Ε.» (η πρώτη).
• Οι κεφαλαιουχικές εταιρίες θεωρούνται «απρόσωπες», γιατί ο σπουδαιότερος παράγοντας γι’ αυτές είναι τα κεφάλαια και όχι τα πρόσωπα· είναι η Ανώνυμη Εταιρία και η Εταιρία Περιορισμένης Ευθύνης (σελ. 22).
• Οι επιλογές «ετερόρρυθμες και ομόρρυθμες» και «ετερόρρυθμες, ομόρρυθμες και αφανείς» περιγράφουν προσωπικές εταιρίες.

Σύνοψη: Οι ανώνυμες και οι Ε.Π.Ε.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Θυμηθείτε τη λογική: κεφαλαιουχικές = «μετρούν τα κεφάλαια», προσωπικές = «μετρούν τα πρόσωπα».

Πολλαπλής επιλογής 3 — Προσωπικές επιχειρήσεις

Ερώτηση: Σημειώσατε με X τη σωστή απάντηση: Προσωπικές επιχειρήσεις είναι: ▢ οι ομόρρυθμες και οι ετερόρρυθμες ▢ οι ετερόρρυθμες, οι ομόρρυθμες και οι αφανείς ▢ οι ανώνυμες, οι ετερόρρυθμες και οι ομόρρυθμες ▢ οι ανώνυμες, οι Ε.Π.Ε. και οι ομόρρυθμες ▢ όλες οι παραπάνω

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: «οι ετερόρρυθμες, οι ομόρρυθμες και οι αφανείς» (η δεύτερη).
• Το βιβλίο (σελ. 21) απαριθμεί τρεις προσωπικές εταιρίες: η Ομόρρυθμη, η Ετερόρρυθμη και η Αφανής ή Συμμετοχική Εταιρία.
• Η επιλογή «οι ομόρρυθμες και οι ετερόρρυθμες» είναι ελλιπής (λείπει η αφανής)· οι δύο επιλογές με «ανώνυμες» περιλαμβάνουν κεφαλαιουχικές (Α.Ε., Ε.Π.Ε.).

Σύνοψη: Οι ετερόρρυθμες, οι ομόρρυθμες και οι αφανείς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Παγίδα: η πρώτη επιλογή είναι «σωστή αλλά ελλιπής» — ζητείται η πλήρης λίστα.

Σωστό/Λάθος 1 — Διάκριση εταιρικών επιχειρήσεων

Ερώτηση: Οι εταιρικές επιχειρήσεις διακρίνονται σε προσωπικές, κεφαλαιουχικές και συλλογικές. (Σ/Λ, με αιτιολόγηση)

Απάντηση:

• ΣΩΣΤΟ.
• Αιτιολόγηση: Οι εταιρικές επιχειρήσεις (σύμπραξη τουλάχιστον δύο ατόμων) παίρνουν διάφορες μορφές ανάλογα με το ύψος του αρχικού κεφαλαίου και τον βαθμό ευθύνης των εταίρων, και διακρίνονται σε προσωπικές (Ο.Ε., Ε.Ε., αφανής), κεφαλαιουχικές (Α.Ε., Ε.Π.Ε.) και συλλογικές (συνεταιρισμοί και άλλες συλλογικές οργανώσεις) — σελ. 20 και Κύρια Σημεία αρ. 13.

Σύνοψη: Σωστό — προσωπικές, κεφαλαιουχικές, συλλογικές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η αιτιολόγηση να αναφέρει και από ένα παράδειγμα κάθε κατηγορίας.

Σωστό/Λάθος 2 — Διάκριση κατά νομική μορφή

Ερώτηση: Σύμφωνα με τη νομική μορφή, οι επιχειρήσεις διακρίνονται σε ατομικές, εταιρικές και συλλογικές. (Σ/Λ, με αιτιολόγηση)

Απάντηση:

• ΛΑΘΟΣ.
• Αιτιολόγηση: Σύμφωνα με τη νομική τους μορφή οι επιχειρήσεις διακρίνονται σε δύο κατηγορίες: ατομικές και εταιρικές (σελ. 19, Κύρια Σημεία αρ. 10).
• Οι συλλογικές δεν είναι τρίτη, ισότιμη κατηγορία: είναι υποκατηγορία των εταιρικών επιχειρήσεων, δίπλα στις προσωπικές και τις κεφαλαιουχικές. Η πρόταση ανακατεύει δύο επίπεδα της ταξινόμησης.
• Σωστή διατύπωση: «ατομικές και εταιρικές· οι εταιρικές σε προσωπικές, κεφαλαιουχικές και συλλογικές».

Σύνοψη: Λάθος — η νομική διάκριση είναι ατομικές/εταιρικές· οι συλλογικές ανήκουν στις εταιρικές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αυτή είναι η κλασική παγίδα Σ/Λ του κεφαλαίου: μια σωστή λέξη («συλλογικές») στο λάθος επίπεδο.
• Συγκρίνετέ την με την προηγούμενη πρόταση (Σ/Λ 1), που είναι σωστή.

Άσκηση αντιστοίχισης — Έννοιες ιδιοκτησιακού καθεστώτος

Ερώτηση: Αντιστοιχίστε τα στοιχεία της αριστερής στήλης με τα στοιχεία της δεξιάς: 1) Επιχείρηση · 3) Δημοτικές επιχειρήσεις · 5) Μεικτές επιχειρήσεις · 7) Μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί — 2) Ανήκουν τόσο στο κράτος, όσο και σε ιδιώτες · 4) Οικονομική μονάδα που παράγει προϊόντα και υπηρεσίες συνδυάζοντας κατάλληλα τους συντελεστές παραγωγής · 6) Αποβλέπουν στην προσφορά υπηρεσιών χωρίς την επίτευξη οικονομικού οφέλους · 8) Ιδρύονται με πρωτοβουλία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Απάντηση:

• 1 → 4: Επιχείρηση = οικονομική μονάδα που παράγει προϊόντα και υπηρεσίες συνδυάζοντας κατάλληλα τους συντελεστές παραγωγής (ορισμός σελ. 16).
• 3 → 8: Δημοτικές επιχειρήσεις = Ν.Π.Ι.Δ. που ιδρύονται με πρωτοβουλία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Νομαρχίες, Δήμοι) για τις τοπικές ανάγκες (σελ. 17).
• 5 → 2: Μεικτές επιχειρήσεις = ανήκουν τόσο στο κράτος, όσο και σε ιδιώτες (σελ. 18).
• 7 → 6: Μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί = αποβλέπουν στην προσφορά υπηρεσιών προς το κοινωνικό σύνολο χωρίς την επίτευξη οικονομικού οφέλους (σελ. 19).

Σύνοψη: 1-4 · 3-8 · 5-2 · 7-6.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στο τυπωμένο βιβλίο οι ορισμοί της δεξιάς στήλης είναι ανακατεμένοι σκόπιμα — ξεκινήστε από τον ορισμό που ξέρετε σίγουρα (επιχείρηση → 4) και αποκλείετε.