Λύσεις — Ενότητα 1.4: Το περιβάλλον της επιχείρησης (σελ. 45-46) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 1.4: Το περιβάλλον της επιχείρησης (σελ. 45-46)

Λύσεις των δύο ερωτήσεων, της άσκησης αντιστοίχισης και της άσκησης παραδειγμάτων της ενότητας 1.4.

Ερώτηση 1 — Το εσωτερικό περιβάλλον

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει το εσωτερικό περιβάλλον της επιχείρησης;

Απάντηση:

• Απάντηση (σελ. 41): Στο εσωτερικό περιβάλλον της επιχείρησης ανήκουν τα άτομα (εργατικό δυναμικό, στελέχη), οι μηχανές, οι πρώτες ύλες, οι μέθοδοι παραγωγής, οι τεχνικές και διοικητικές γνώσεις, τα κεφάλαια, οι μέτοχοι, η δομή της επιχείρησης, ο τρόπος διοίκησης, οι τεχνικές που εφαρμόζονται στη λήψη αποφάσεων, η επικοινωνία μεταξύ των εργαζομένων, οι σκοποί και στόχοι της επιχείρησης κ.τ.λ.
• Με μία φράση: το εσωτερικό περιβάλλον περιλαμβάνει οτιδήποτε υπάρχει και γίνεται μέσα στην επιχείρηση.
• Αντιδιαστολή: το εξωτερικό περιβάλλον σχετίζεται με οτιδήποτε συμβαίνει στο ευρύτερο περιβάλλον, από το οποίο η επιχείρηση επηρεάζεται άμεσα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Άτομα, μηχανές, πρώτες ύλες, μέθοδοι παραγωγής, γνώσεις, κεφάλαια, μέτοχοι, δομή, τρόπος διοίκησης, λήψη αποφάσεων, επικοινωνία, σκοποί/στόχοι — ό,τι υπάρχει και γίνεται μέσα στην επιχείρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφερθούν τα περισσότερα από τα 12 στοιχεία του βιβλίου και η γενική φράση «ό,τι υπάρχει και γίνεται μέσα».
• Παγίδα: οι μέτοχοι είναι εσωτερικό περιβάλλον, ενώ οι πιστωτές/χρηματοδότες εξωτερικό (οικονομικό).

Ερώτηση 2 — Η σημαντικότερη κατηγορία εξωτερικού περιβάλλοντος ανά οργανισμό

Ερώτηση: Ποια κατηγορία του εξωτερικού περιβάλλοντος είναι η πιο σημαντική για τις παρακάτω επιχειρήσεις και οργανισμούς; Αιτιολογήστε την απάντησή σας. ● Λαογραφικό μουσείο ● Ίδρυμα κοινωνικών Ασφαλίσεων ● Η πολυεθνική εταιρία υπολογιστών «X» ● Το Χρηματιστήριο ● Η Τράπεζα «Ψ»

Απάντηση:

• Λαογραφικό μουσείο → πολιτισμικό περιβάλλον. Το αντικείμενό του είναι ακριβώς τα εθνολογικά, λαογραφικά, παραδοσιακά και θρησκευτικά στοιχεία του λαού — το σύστημα αξιών που ορίζει το πολιτισμικό περιβάλλον (σελ. 44).
• Ίδρυμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων → κοινωνικό περιβάλλον. Το βιβλίο κατατάσσει την ασφάλιση και την πρόνοια στο κοινωνικό περιβάλλον (σελ. 44)· τα δημογραφικά χαρακτηριστικά (ηλικίες, συνταξιούχοι, εργαζόμενοι) καθορίζουν άμεσα τη λειτουργία του. (Δεκτή και η αναφορά στο νομικό, αφού λειτουργεί με νόμους.)
• Πολυεθνική εταιρία υπολογιστών «X» → τεχνολογικό περιβάλλον. Η σύγχρονη τεχνολογία είναι το προϊόν και το όπλο της· με παλιά τεχνολογία «αδυνατεί να αντιμετωπίσει τους ανταγωνιστές» (σελ. 43). Ως πολυεθνική επηρεάζεται έντονα και από το διεθνές περιβάλλον (διμερείς σχέσεις, ISO).
• Χρηματιστήριο → οικονομικό περιβάλλον. Η «πορεία της κεφαλαιαγοράς», τα επιτόκια, ο ρυθμός ανάπτυξης και το επενδυτικό κλίμα (Σχήμα 1.4.1) είναι στοιχεία του οικονομικού περιβάλλοντος· το Χρηματιστήριο ανήκει στις τραπεζικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (σελ. 25). Επηρεάζεται επίσης από το πολιτικό (σταθερότητα → επενδύσεις).
• Τράπεζα «Ψ» → οικονομικό περιβάλλον. Επιτόκια, πληθωρισμός, εισοδήματα, πιστωτές και χρηματοδότες — όλα στοιχεία του οικονομικού περιβάλλοντος (σελ. 42-43). Δευτερευόντως το νομικό (νόμοι για σχέσεις με δανειστές).
• Η ερώτηση ζητά «την πιο σημαντική» και αιτιολόγηση — μετρά η σύνδεση κάθε οργανισμού με τον ορισμό της κατηγορίας, όχι μια μοναδική «σωστή» λέξη.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μουσείο: πολιτισμικό · ΙΚΑ: κοινωνικό · Πολυεθνική υπολογιστών: τεχνολογικό (και διεθνές) · Χρηματιστήριο: οικονομικό · Τράπεζα: οικονομικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Κάθε επιλογή να αιτιολογείται με το περιεχόμενο της κατηγορίας όπως ορίζεται στη σελ. 42-44.
• Ενδεικτική απάντηση — αποδεκτές και εναλλακτικές, εφόσον τεκμηριώνονται (π.χ. διεθνές για την πολυεθνική).

Άσκηση αντιστοίχισης — Κατηγορίες εξωτερικού περιβάλλοντος

Ερώτηση: Αντιστοιχίστε τα στοιχεία της αριστερής στήλης με τα στοιχεία της δεξιάς. Αυτοματοποίηση παραγωγής, τεχνικές παραγωγής · Πολιτική σταθερότητα, κλίμα προσέλκυσης κεφαλαίων · Πλαίσιο νόμιμης λειτουργίας της επιχείρησης · Διμερείς και πολυμερείς οικονομικές σχέσεις, θυγατρικές, διεθνείς οργανισμοί · Δημογραφικά χαρακτηριστικά, οργάνωση της κοινωνίας · Εθνολογικά, λαογραφικά, παραδοσιακά και θρησκευτικά στοιχεία ενός λαού · Ρυθμός ανάπτυξης, δείκτες πληθωρισμού, δημόσιο χρέος — Πολιτικό περιβάλλον · Διεθνές περιβάλλον · Κοινωνικό περιβάλλον · Πολιτισμικό περιβάλλον · Τεχνολογικό περιβάλλον · Οικονομικό περιβάλλον · Νομικό περιβάλλον

Απάντηση:

• Αυτοματοποίηση παραγωγής, τεχνικές παραγωγής → Τεχνολογικό περιβάλλον (σελ. 43).
• Πολιτική σταθερότητα, κλίμα προσέλκυσης κεφαλαίων → Πολιτικό περιβάλλον (σελ. 43).
• Πλαίσιο νόμιμης λειτουργίας της επιχείρησης → Νομικό περιβάλλον (σελ. 43).
• Διμερείς και πολυμερείς οικονομικές σχέσεις, θυγατρικές, διεθνείς οργανισμοί → Διεθνές περιβάλλον (σελ. 43).
• Δημογραφικά χαρακτηριστικά, οργάνωση της κοινωνίας → Κοινωνικό περιβάλλον (σελ. 44).
• Εθνολογικά, λαογραφικά, παραδοσιακά και θρησκευτικά στοιχεία → Πολιτισμικό περιβάλλον (σελ. 44).
• Ρυθμός ανάπτυξης, δείκτες πληθωρισμού, δημόσιο χρέος → Οικονομικό περιβάλλον (σελ. 42).

Σύνοψη: Αυτοματοποίηση→Τεχνολογικό · Σταθερότητα→Πολιτικό · Νόμιμη λειτουργία→Νομικό · Διμερείς σχέσεις→Διεθνές · Δημογραφικά→Κοινωνικό · Εθνολογικά→Πολιτισμικό · Ρυθμός ανάπτυξης→Οικονομικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Επτά ζεύγη ένα προς ένα. Η συχνότερη σύγχυση είναι κοινωνικό (δημογραφικά, οργάνωση κοινωνίας) με πολιτισμικό (αξίες, παραδόσεις, θρησκεία).

Άσκηση 1 — Παραδείγματα επιχειρήσεων για κάθε κριτήριο ταξινόμησης

Ερώτηση: Δώστε παραδείγματα αντιπροσωπευτικών επιχειρήσεων ως προς όλα τα κριτήρια ταξινόμησής τους (μορφές επιχειρήσεων).

Απάντηση:

• Η άσκηση ανακεφαλαιώνει την ενότητα 1.1 — τα πέντε κριτήρια ταξινόμησης. Δίνονται τα παραδείγματα του ίδιου του βιβλίου (σελ. 17-27), που είναι και τα ασφαλέστερα για εξετάσεις.
• 1. Ιδιοκτησιακό καθεστώς: δημόσιες → ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΟΣΕ, ΕΛΤΑ, Αγροτική Τράπεζα (Ν.Π.Ι.Δ. ευρύτερου δημόσιου τομέα)· δημόσιοι οργανισμοί (Ν.Π.Δ.Δ.) → εφορίες, τελωνεία, αστυνομία· δημοτικές → επιχειρήσεις Δήμων/Νομαρχιών· ιδιωτικές → κάθε ιδιωτική επιχείρηση (π.χ. «Σκλαβενίτης»)· μεικτές → ΟΤΕ (μερική ιδιωτικοποίηση), Ολυμπιακή (κρατικοποίηση), Εθνική Τράπεζα· μη κερδοσκοπικοί → χωριά S.O.S., Κοινότητα «Ιθάκη», Εταιρία Σπαστικών.
• 2. Νομική μορφή: ατομικές → οικογενειακό μαγαζί ενός ιδιοκτήτη· προσωπικές: Ο.Ε. / Ε.Ε. (μικρές εμπορικές εταιρίες με 2+ εταίρους), αφανής → συνεργεία αυτοκινήτων, κουρεία, επιπλοποιεία· κεφαλαιουχικές: Α.Ε. → εισηγμένες στο Χρηματιστήριο (Εθνική Τράπεζα, ΟΤΕ), Ε.Π.Ε.· συλλογικές → γεωργικοί, προμηθευτικοί, καταναλωτικοί, οικοδομικοί συνεταιρισμοί.
• 3. Τομέας δραστηριότητας: πρωτογενής → γεωργικές, κτηνοτροφικές, αλιευτικές, δασοκομικές, μεταλλευτικές, μελισσοκομικές· δευτερογενής → βιοτεχνίες και βιομηχανίες (π.χ. τσιμέντα, βιομηχανίες τροφίμων, ένδυσης)· τριτογενής → εμπόριο, ναυτιλιακές, ΕΛΤΑ, ΟΣΕ, ΚΤΕΛ, τράπεζες, ασφαλιστικές, Χρηματιστήριο, νοσοκομεία/κλινικές, σχολεία, θέατρα, ξενοδοχεία, σύμβουλοι επιχειρήσεων. Κατά κλάδο → οινοποιία, υποδηματοποιία, μεταλλουργία, υαλουργία, κλωστοϋφαντουργία, τρόφιμα-ποτά.
• 4. Μέγεθος (αριθμός εργαζομένων): μικρές (έως 20) → το τυπικό ελληνικό κατάστημα· μεσαίες (20-100) → π.χ. μια βιοτεχνία· μεγάλες (πάνω από 100) → ΔΕΗ, τράπεζες, πολυεθνικές. Στην Ελλάδα επικρατούν οι μικρομεσαίες (μέσος όρος 50 άτομα).
• 5. Γεωγραφική έκταση: εθνικές → «Θείος Βάνιας», «Βασιλόπουλος», «Σκλαβενίτης»· πολυεθνικές → Barclays, Citibank, Credit Lyonnais, McDonald’s, Wendy’s, Good Year (έφυγε από τη Σίνδο για την Τουρκία).
• Σημείωση: πολλές επωνυμίες είναι της εποχής συγγραφής (telestet, panafon, Αγροτική Τράπεζα)· στις εξετάσεις γίνονται δεκτά και σύγχρονα παραδείγματα, αρκεί να είναι σωστά κατηγοριοποιημένα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ένα-δύο παραδείγματα για καθεμία από τις υποκατηγορίες των 5 κριτηρίων (ιδιοκτησία, νομική μορφή, τομέας, μέγεθος, έκταση), κατά προτίμηση από το βιβλίο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να καλύπτονται και τα πέντε κριτήρια, με παραδείγματα σε κάθε υποκατηγορία — όχι μόνο τα εύκολα.
• Το ίδιο παράδειγμα μπορεί να εμφανιστεί σε πολλά κριτήρια (ο ΟΤΕ: δημόσια/μεικτή, Α.Ε., τριτογενής, μεγάλη, εθνική) — αυτό δείχνει κατανόηση.