Λύσεις — Ενότητα 4.1: Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (σελ. 244-245) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 4.1: Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (σελ. 244-245)

Λύσεις των 10 ερωτήσεων της ενότητας 4.1 (δύο πολλαπλής επιλογής, μία Σωστό/Λάθος δύο προτάσεων, ανάπτυξης και σχολιασμού).

Ερώτηση 1 — Πολλαπλής επιλογής: οι βασικές αρχές της Δ.Ο.Π.

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας (Δ.Ο.Π.), είναι μια προσέγγιση του management, η οποία αναπτύσσεται στις εξής βασικές αρχές: α. Εστίαση στον πελάτη, β. Συνεχής βελτίωση των διεργασιών, γ. Ενεργή συμμετοχή όλου του προσωπικού, δ. Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: (δ) Όλα τα παραπάνω.
• Αιτιολόγηση (σελ. 235, Σχήμα 4.1.1): η Δ.Ο.Π. «χαρακτηρίζεται από αρχές, πρακτικές και τεχνικές και μπορεί να αναπτυχθεί σε τρεις βασικές αρχές: α) Εστίαση στον πελάτη, β) Συνεχής βελτίωση των διεργασιών και γ) Ενεργή συμμετοχή όλου του προσωπικού της επιχείρησης». Κάθε αρχή εφαρμόζεται με μια σειρά πρακτικών — απλών (συλλογή πληροφοριών από πελάτες) ή σύνθετων (ανάλυση διεργασιών).

Σύνοψη: (δ) Όλα τα παραπάνω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι τρεις αρχές είναι το «σχήμα» της Δ.Ο.Π. — απομνημονεύστε τις με τη σειρά: πελάτης, βελτίωση, συμμετοχή.

Ερώτηση 2 — Πώς εκφράζεται η ικανοποίηση του πελάτη στη Δ.Ο.Π.

Ερώτηση: Πώς εκφράζεται στη Δ.Ο.Π., ο στόχος της ικανοποίησης του πελάτη;

Απάντηση:

• Ο στόχος της ικανοποίησης του πελάτη αποτελεί τη βάση της Δ.Ο.Π. (σελ. 236) και εκφράζεται με την προσπάθεια της επιχείρησης να σχεδιάσει και να προσφέρει προϊόντα και υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των καταναλωτών.
• Η λογική: η πίστη ότι η ικανοποίηση του πελάτη είναι η πιο σημαντική προϋπόθεση για τη μακροχρόνια επιτυχία της επιχείρησης — γι’ αυτό, κατά τη Δ.Ο.Π., είναι η πρώτη προτεραιότητα και το κέρδος έρχεται ως αποτέλεσμα (σελ. 240).
• Οι πρακτικές που τη συνοδεύουν: (1) προώθηση άμεσης επαφής με τον πελάτη· (2) συλλογή πληροφοριών για τις προτιμήσεις και τις προσδοκίες των καταναλωτών· (3) διάχυση αυτής της πληροφόρησης σε όλη την επιχείρηση.
• Επιπλέον, η εστίαση στον πελάτη δίνει στην επιχείρηση εξωστρέφεια (εξωτερικό στόχο που υποστηρίζει κάθε τμήμα) και λειτουργεί ως μηχανισμός ενοποίησης των διεργασιών από τον προμηθευτή ως τον τελικό καταναλωτή (σελ. 239-240).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Με την προσπάθεια να σχεδιάζονται και να προσφέρονται προϊόντα/υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των καταναλωτών (η ικανοποίηση = προϋπόθεση μακροχρόνιας επιτυχίας)· πρακτικές: άμεση επαφή, συλλογή πληροφοριών για προτιμήσεις/προσδοκίες, διάχυση σε όλη την επιχείρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ορισμός της αρχής + η λογική της + οι τρεις πρακτικές.

Ερώτηση 3 — Τι επιτυγχάνεται με τη διαρκή βελτίωση των διεργασιών

Ερώτηση: Ποιοι στόχοι επιτυγχάνονται από τις επιχειρήσεις με τη διαρκή βελτίωση των διεργασιών;

Απάντηση:

• Η δεύτερη αρχή της Δ.Ο.Π. (σελ. 236) είναι η δέσμευση της επιχείρησης για συνεχή έλεγχο και επανεξέταση των τεχνικών και διοικητικών διαδικασιών, με στόχο την αναζήτηση τρόπων αποτελεσματικότερης λειτουργίας.
• Στηρίζεται στη θεώρηση ότι η επιχείρηση είναι ένα σύστημα αλληλοσυνδεόμενων διεργασιών (πρβλ. τη συστημική λειτουργία, ενότητα 1.2).
• Ο στόχος που επιτυγχάνεται: η διαρκής βελτίωση δίνει στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να ικανοποιούν τις προσδοκίες των πελατών τους, οι οποίες συνεχώς διευρύνονται — δηλαδή υπηρετεί την πρώτη αρχή (εστίαση στον πελάτη) σε ένα περιβάλλον όπου οι απαιτήσεις ανεβαίνουν. Ευρύτερα (ορισμός, σελ. 235): υψηλής ποιότητας προϊόντα και υπηρεσίες, καλύτερη ικανοποίηση του πελάτη, βελτίωση των λειτουργιών.
• Πρακτικές υποστήριξης: η ανάλυση διεργασιών και ο επανασχεδιασμός. Σημείωση: η Δ.Ο.Π. βελτιώνει σταδιακά τις υπάρχουσες διεργασίες, ενώ ο Επανασχεδιασμός (4.2) τις αντικαθιστά ριζικά με νέες (σελ. 247).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποτελεσματικότερη λειτουργία και ικανοποίηση των διαρκώς διευρυνόμενων προσδοκιών των πελατών — υψηλή ποιότητα, καλύτερη ικανοποίηση πελάτη, βελτίωση λειτουργιών· με ανάλυση διεργασιών και επανασχεδιασμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφερθεί ο λόγος «οι προσδοκίες συνεχώς διευρύνονται» και η θεώρηση της επιχείρησης ως συστήματος διεργασιών.

Ερώτηση 4 — Πολλαπλής επιλογής: πού εντοπίζεται η ενεργή συμμετοχή

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Η αρχή της ενεργούς συμμετοχής όλου του προσωπικού της επιχείρησης, εντοπίζεται σε συνεργασίες μεταξύ: α. των πελατών της, β. των τμημάτων της, γ. των ομοειδών επιχειρήσεων, δ. όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: (β) των τμημάτων της.
• Αιτιολόγηση (σελ. 236): η τρίτη αρχή «εντοπίζεται σε συνεργασίες μεταξύ: διευθυντών, προϊσταμένων τμημάτων και εργαζομένων · τμημάτων της επιχείρησης · επιχείρησης, προμηθευτών και πελατών». Από τις επιλογές, μόνο η (β) αντιστοιχεί ακριβώς σε μία από τις τρεις μορφές συνεργασίας.
• Η (α) «μεταξύ των πελατών της» δεν είναι μορφή συνεργασίας του βιβλίου — η Δ.Ο.Π. μιλά για συνεργασία της επιχείρησης με τους πελάτες και τους προμηθευτές, όχι για συνεργασία μεταξύ των πελάτων· η (γ) «ομοειδών επιχειρήσεων» (δηλαδή ανταγωνιστών) δεν αναφέρεται καθόλου· άρα και το (δ) αποκλείεται.
• Η διατμηματική συνεργασία βασίζεται στην αντίληψη ότι οι επιχειρήσεις ως συστήματα δεν είναι αποδοτικές όταν τα τμήματα προτάσσουν τα άμεσα αποτελέσματά τους σε βάρος του συνόλου (βλ. ερώτηση 5).

Σύνοψη: (β) Των τμημάτων της.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Προσοχή στη διατύπωση της (α): η συνεργασία είναι «επιχείρησης-προμηθευτών-πελατών», όχι «μεταξύ των πελατών».

Ερώτηση 5 — Η αντίληψη πίσω από τη διατμηματική συνεργασία

Ερώτηση: Σε ποια αντίληψη στηρίζεται η διατμηματική συνεργασία στις επιχειρήσεις;

Απάντηση:

• Η συνεργασία μεταξύ των τμημάτων (σελ. 236) βασίζεται στην αντίληψη ότι οι επιχειρήσεις, ως συστήματα, δεν μπορούν να είναι αποδοτικές όταν οι υπομονάδες (τμήματα) που τις αποτελούν δίνουν προτεραιότητα στην επίτευξη των άμεσων αποτελεσμάτων τους σε βάρος του συνόλου.
• Με άλλα λόγια: το βέλτιστο του μέρους δεν είναι το βέλτιστο του όλου — αν η παραγωγή μεγιστοποιεί τον όγκο της αδιαφορώντας για τα αποθέματα της αποθήκης ή τις ανάγκες των πωλήσεων, η επιχείρηση συνολικά χάνει (πρβλ. τη συστημική λειτουργία και τις αλληλένδετες λειτουργίες, ενότητα 1.2).
• Πώς εφαρμόζεται (σελ. 237): οι ομαδικές προσπάθειες περιλαμβάνουν τον προσδιορισμό των αναγκών όλων των εμπλεκομένων (παραγωγή, marketing, λογιστήριο)· έτσι αναπτύσσεται κλίμα συνυπευθυνότητας στην εφαρμογή των αποφάσεων και εμπιστοσύνης, και αναζητούνται κοινά αποδεκτές λύσεις· συχνά σχηματίζονται ομάδες εργασίας με στελέχη από διάφορα τμήματα που συνθέτουν τις διαφορετικές απόψεις σε κοινά αποδεκτή πρόταση.
• Το ίδιο πρόβλημα («κατακερματισμένη» διαδικασία ανά τμήμα) το αντιμετωπίζει και ο Επανασχεδιασμός με τις ομάδες διαδικασιών (σελ. 248).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην αντίληψη ότι η επιχείρηση είναι σύστημα και δεν είναι αποδοτική όταν τα τμήματα προτάσσουν τα δικά τους άμεσα αποτελέσματα σε βάρος του συνόλου· άρα προσδιορισμός αναγκών όλων, συνυπευθυνότητα, εμπιστοσύνη, διατμηματικές ομάδες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η φράση-κλειδί «σε βάρος του συνόλου» + ο συστημικός χαρακτήρας + οι πρακτικές (διατμηματικές ομάδες).

Ερώτηση 6 — Σωστό/Λάθος με αιτιολόγηση (α, β)

Ερώτηση: Βάλτε σε κύκλο την ένδειξη Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ), και αιτιολογήστε την απάντησή σας. α. Η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας εισάγει καινοτομίες στο χώρο της επιχείρησης, οι σημαντικότερες από τις οποίες εντοπίζονται στο ρόλο της διοίκησης, καθώς και στο συντονισμό και στην ολοκλήρωση των λειτουργιών της επιχείρησης. β. Σύμφωνα με το οικονομικό μοντέλο, οι δραστηριότητες των εργαζόμενων στηρίζονται στις σχέσεις εμπιστοσύνης που υπάρχουν μεταξύ τους, ενώ στη Δ.Ο.Π. στο συντονισμό και στις κατευθύνσεις, που δίνονται από τους managers.

Απάντηση:

• α) ΣΩΣΤΟ. Αυτολεξεί από τη σελ. 239: «Η Διοίκηση Ολικής Ποιότητας, ως μια διαφορετική φιλοσοφία, εισάγει καινοτομίες στο χώρο της επιχείρησης. Οι σημαντικότερες από αυτές εντοπίζονται αφενός μεν στο ρόλο της διοίκησης (αυτοδιαχείριση, συμμετοχική λήψη αποφάσεων, ο manager ως σύμβουλος), αφετέρου δε στον συντονισμό και στην ολοκλήρωση των λειτουργιών (εξωστρέφεια, ενοποίηση αλυσίδας προμηθευτή-καταναλωτή, σύνδεση με τον στρατηγικό σχεδιασμό)».
• β) ΛΑΘΟΣ. Η πρόταση αντιστρέφει τα δύο μοντέλα. Κατά το βιβλίο (σελ. 240, «συντονισμός και έλεγχος»): σύμφωνα με το οικονομικό μοντέλο «οι managers είναι οι ειδικοί, οι οποίοι συντονίζουν και κατευθύνουν τους υφισταμένους τους», ενώ η Δ.Ο.Π. «στηρίζεται στις σχέσεις εμπιστοσύνης με τους εργαζομένους, τους οποίους θεωρεί ειδικούς στην εργασία τους και ικανούς να αυτοδιοικούνται και να συντονίζονται σε εθελοντική βάση». Σωστή διατύπωση: οικονομικό μοντέλο → κατευθύνσεις από managers· Δ.Ο.Π. → εμπιστοσύνη και αυτοδιοίκηση.

Σύνοψη: α) Σωστό (ρόλος διοίκησης + συντονισμός/ολοκλήρωση) · β) Λάθος — αντεστραμμένο: εμπιστοσύνη/αυτοδιοίκηση είναι η Δ.Ο.Π., κατευθύνσεις από managers το οικονομικό μοντέλο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στο (β) η παγίδα είναι η αντιστροφή — ελέγξτε ποιο χαρακτηριστικό ανήκει σε ποιο μοντέλο.

Ερώτηση 7 — Οι τάσεις ως προς τον ρόλο της διοίκησης

Ερώτηση: Ποιες τάσεις κυριαρχούν στη φιλοσοφία της Δ.Ο.Π., ως προς το ρόλο της διοίκησης;

Απάντηση:

• Δύο τάσεις κυριαρχούν (σελ. 239): η αυτοδιαχείριση (self-management) και η συμμετοχική λήψη αποφάσεων, οι οποίες ορίζουν ριζικές αλλαγές στους ρόλους των διευθυντών.
• Παραδοσιακά οι managers, λόγω εκπαίδευσης και εμπειρίας, ήταν υπεύθυνοι για τη συλλογή πληροφοριών, τη λήψη αποφάσεων και τη θεσμοθέτηση κινήτρων, αμοιβών και ποινών.
• Στη Δ.Ο.Π. οι ρόλοι επαναπροσδιορίζονται: οι λειτουργίες ελέγχου και λήψης αποφάσεων περιορίζονται, ενώ κερδίζει έδαφος ο ρόλος του συμβούλου ή «προπονητή». Τα όρια μεταξύ αυτών που «σκέφτονται» και αυτών που «ενεργούν» γίνονται δυσδιάκριτα. Η πληροφόρηση δεν ρέει μόνο κάθετα αλλά έχει και οριζόντια διάχυση — ομάδες εργαζομένων συνεργάζονται με ομάδες άλλων τμημάτων → αποδοτικότερη επικοινωνία.
• Συνέπεια στη δομή: η επικοινωνία και συνεργασία του manager-ηγέτη με το σύνολο σχεδόν των στελεχών κάνει περιττά πολλά μεσαία επίπεδα ιεραρχίας, που καταργούνται → οι οργανώσεις γίνονται πιο επίπεδες (περιορίζονται τα επίπεδα της ιεραρχικής πυραμίδας — πρβλ. πεδίο ελέγχου, ενότητα 3.2).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αυτοδιαχείριση και συμμετοχική λήψη αποφάσεων → ο manager από ελεγκτή/λήπτη αποφάσεων γίνεται σύμβουλος-«προπονητής», η πληροφόρηση ρέει και οριζόντια, καταργούνται μεσαία επίπεδα, επίπεδη δομή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι δύο τάσεις ονομαστικά + η αντιπαραβολή παλιού/νέου ρόλου + η συνέπεια στη δομή.

Ερώτηση 8 — Αλλαγές στον συντονισμό και την ολοκλήρωση των λειτουργιών

Ερώτηση: Ποιες αλλαγές διαμορφώνονται, ως προς τον συντονισμό και την ολοκλήρωση των λειτουργιών της επιχείρησης;

Απάντηση:

• Ως προς τον συντονισμό και την ολοκλήρωση των λειτουργιών διαμορφώνονται τρεις αλλαγές (σελ. 239-240):
• 1. Εξωστρέφεια: η εστίαση όλης της επιχείρησης στους πελάτες της προσδίδει εξωτερικό προσανατολισμό και στόχο, τον οποίο μπορεί να υποστηρίξει κάθε τμήμα της· έτσι υπήρξε η δυνατότητα μέτρησης και βελτίωσης διεργασιών όπως οι πωλήσεις, το marketing, τα χρηματοοικονομικά.
• 2. Μηχανισμός ενοποίησης: η εστίαση στον πελάτη δεν παρέχει μόνο στόχο αλλά και έναν μηχανισμό ενοποίησης των διεργασιών, ολοκληρώνοντας την αλυσίδα προμηθευτή–καταναλωτή — διευκολύνει την αλληλουχία και τη συνέχεια των διαδικασιών από την προμήθεια των πρώτων υλών μέχρι τον τελικό καταναλωτή.
• 3. Σύνδεση με τον στρατηγικό σχεδιασμό: η Δ.Ο.Π., ως φιλοσοφία, συνδέει τον ποιοτικό έλεγχο και τη βελτίωση της ποιότητας με τον σχεδιασμό για την ποιότητα → εκτείνεται και στον στρατηγικό σχεδιασμό, όπου απαιτείται η δέσμευση της ανώτατης διοίκησης.
• (Το βιβλίο αριθμεί τις αλλαγές 1, 2, 4 — τυπογραφικό· είναι τρεις.)

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξωστρέφεια (εξωτερικός στόχος για κάθε τμήμα → μέτρηση/βελτίωση διεργασιών), ενοποίηση των διεργασιών κατά μήκος της αλυσίδας προμηθευτή-καταναλωτή, σύνδεση ποιοτικού ελέγχου-βελτίωσης-σχεδιασμού ποιότητας με τον στρατηγικό σχεδιασμό και δέσμευση της ανώτατης διοίκησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις αλλαγές με τις λέξεις-κλειδιά «εξωστρέφεια», «ενοποίηση», «στρατηγικός σχεδιασμός».

Ερώτηση 9 — Ο πρωταρχικός στόχος: οικονομικό μοντέλο vs Δ.Ο.Π.

Ερώτηση: Ποιος είναι ο πρωταρχικός στόχος της επιχείρησης, σύμφωνα με το οικονομικό μοντέλο και ποιος είναι σύμφωνα με τη Δ.Ο.Π.;

Απάντηση:

• Οικονομικό μοντέλο (σελ. 240): ο πρωταρχικός στόχος είναι η μεγιστοποίηση του κέρδους.
• Δ.Ο.Π.: η ικανοποίηση του πελάτη είναι η πρώτη προτεραιότητα, χωρίς να αγνοείται μακροπρόθεσμα η επιδίωξη για μεγιστοποίηση των κερδών — η οποία όμως είναι το αποτέλεσμα και όχι η κινητήρια δύναμη.
• Η λογική της διαφοράς: η Δ.Ο.Π. πιστεύει ότι η ικανοποίηση του πελάτη είναι «η πιο σημαντική προϋπόθεση για τη μακροχρόνια επιτυχία» (σελ. 236) — αν ο πελάτης ικανοποιείται, το κέρδος ακολουθεί· αν κυνηγάς πρώτα το κέρδος (π.χ. κόβοντας ποιότητα), μακροπρόθεσμα χάνεις τον πελάτη. Είναι η ίδια ιδέα με τον Drucker στην ενότητα 3.1: «η ικανοποίηση του πελάτη αποτελεί την αποστολή και τον σκοπό κάθε επιχείρησης».
• Σύνδεση με την ενότητα 1.1: εκεί ο «αντικειμενικός σκοπός όλων των ιδιωτικών επιχειρήσεων είναι το μέγιστο κέρδος» — δηλαδή το οικονομικό μοντέλο· η Δ.Ο.Π. αναδιατάσσει την προτεραιότητα, δεν καταργεί το κέρδος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οικονομικό μοντέλο: μεγιστοποίηση του κέρδους. Δ.Ο.Π.: ικανοποίηση του πελάτη ως πρώτη προτεραιότητα· το κέρδος επιδιώκεται μακροπρόθεσμα αλλά ως αποτέλεσμα, όχι ως κινητήρια δύναμη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφερθεί ρητά ότι η Δ.Ο.Π. δεν αγνοεί το κέρδος — το θεωρεί αποτέλεσμα.

Ερώτηση 10 — Οικονομικά vs κοινωνικά/ψυχολογικά κίνητρα (σχολιασμός)

Ερώτηση: Οι εργαζόμενοι παρακινούνται μόνο με οικονομικά κίνητρα, σύμφωνα με το οικονομικό μοντέλο, ενώ σύμφωνα με τη Δ.Ο.Π. τα κίνητρα μπορεί να είναι και κοινωνικά ή ψυχολογικά. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η θέση του βιβλίου (σελ. 240, «ατομικοί στόχοι»): σύμφωνα με το οικονομικό μοντέλο οι εργαζόμενοι παρακινούνται μόνο με οικονομικά κίνητρα, έχοντας ως στόχο τη μεγιστοποίηση των εσόδων τους και την ελαχιστοποίηση της προσπάθειας. Αντίθετα, στη Δ.Ο.Π. οι στόχοι των εργαζομένων δεν είναι μόνο οικονομικοί αλλά και κοινωνικοί ή ψυχολογικοί, συνδυάζοντας την προσωπική ικανοποίηση και την κοινωνική καταξίωση.
• Γιατί η Δ.Ο.Π. έχει δίκιο — από το ίδιο το βιβλίο: (1) η ιεράρχηση των αναγκών του Maslow (3.3): πάνω από τις φυσιολογικές και ασφάλειας υπάρχουν κοινωνικές, εκτίμησης, αυτοπραγμάτωσης — ο μισθός ικανοποιεί μόνο τις πρώτες· (2) ο Herzberg: η αμοιβή είναι παράγοντας υγιεινής — αποτρέπει τη δυσαρέσκεια αλλά δεν υποκινεί· υποκινούν η αναγνώριση, η ευθύνη, το ενδιαφέρον αντικείμενο· (3) το κίνημα ανθρωπίνων σχέσεων (Mayo, 2.4): η παραγωγικότητα ανέβηκε όταν οι εργαζόμενοι ένιωσαν ότι οι γνώμες τους μετρούν, ανεξάρτητα από τις συνθήκες· (4) η ίδια η Δ.Ο.Π. στηρίζεται στην ενεργή συμμετοχή (τρίτη αρχή) και στην αυτοδιαχείριση — αυτά δεν αγοράζονται με χρήματα, χτίζονται με εμπιστοσύνη.
• Η όψη του οικονομικού μοντέλου: δεν είναι άχρηστο — τα οικονομικά κίνητρα είναι αναγκαία (παράγοντες υγιεινής, φυσιολογικές ανάγκες)· η Δ.Ο.Π. τα συμπληρώνει, δεν τα αντικαθιστά. Το «μόνο» είναι το πρόβλημα του οικονομικού μοντέλου.
• Συνέπεια: στη Δ.Ο.Π. τα συστήματα αμοιβών, οι ρόλοι (σύμβουλος αντί ελεγκτής) και η πληροφόρηση αλλάζουν, ώστε ο εργαζόμενος να βρίσκει προσωπική ικανοποίηση και κοινωνική καταξίωση μέσα στην εργασία — και γι’ αυτό το βιβλίο σημειώνει ότι στην Ελλάδα η εφαρμογή σκοντάφτει στην αλλαγή νοοτροπίας (σελ. 242).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το οικονομικό μοντέλο βλέπει τον εργαζόμενο ως «μεγιστοποιητή εσόδων με ελάχιστη προσπάθεια»· η Δ.Ο.Π. αναγνωρίζει κοινωνικά/ψυχολογικά κίνητρα (ικανοποίηση, καταξίωση) — όπως τεκμηριώνουν Maslow, Herzberg (αμοιβή = υγιεινή), το κίνημα ανθρωπίνων σχέσεων και η ίδια η αρχή της συμμετοχής· τα οικονομικά κίνητρα παραμένουν αναγκαία αλλά όχι επαρκή.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ενδεικτική ως σχολιασμός — αξιολογείται η σύνδεση με τις θεωρίες παρακίνησης (3.3) και το κίνημα ανθρωπίνων σχέσεων (2.4).