Λύσεις — Ενότητα 1.3: Η επιχείρηση ως κοινωνική οργάνωση (σελ. 40) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 1.3: Η επιχείρηση ως κοινωνική οργάνωση (σελ. 40)

Λύσεις των τριών ερωτήσεων της ενότητας 1.3 (η 1η από το βιβλίο, οι 2η-3η ερωτήσεις κρίσεως με τεκμηριωμένη σύνθεση).

Ερώτηση 1 — Κοινωνική Ευθύνη: ορισμός και περιεχόμενο

Ερώτηση: Τι είναι και τι περιλαμβάνει η Κοινωνική Ευθύνη των Επιχειρήσεων;

Απάντηση:

• Ορισμός (σελ. 38): Λέγοντας Κοινωνική Ευθύνη των Επιχειρήσεων εννοούμε την πολιτική και την ευαισθησία της επιχείρησης σε θέματα που αφορούν το κοινωνικό σύνολο. Είναι έννοια απόλυτα ταυτόσημη με την κοινωνική οργάνωση.
• Περιλαμβάνει (σελ. 38-39): (1) την παραγωγή ανακυκλωμένων προϊόντων ή τη χρησιμοποίηση πρώτων υλών από ανακυκλωμένα υλικά·
• (2) την οργάνωση της παραγωγικής διαδικασίας με τεχνικές που σέβονται και προστατεύουν το περιβάλλον — ειδικά φίλτρα για τους ρύπους, τεχνολογία που μειώνει τις εκπομπές αερίων·
• (3) την εκπαίδευση στελεχών με προσανατολισμό τον σεβασμό στο περιβάλλον — τα «πράσινα στελέχη» (green managers)·
• (4) τις κοινωνικές παροχές προς τους εργαζόμενους — παιδικές κατασκηνώσεις, εκδρομές προσωπικού, εκπτωτικά κουπόνια, παροχές σε είδος, δώρα·
• (5) τις παροχές προς το κοινωνικό σύνολο — αιμοδοσίες, ανθρωπιστική βοήθεια, υποστήριξη εράνων κ.τ.λ.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πολιτική + ευαισθησία για το κοινωνικό σύνολο· πέντε στοιχεία: ανακύκλωση, καθαρή παραγωγή, πράσινα στελέχη, παροχές σε εργαζομένους, παροχές στην κοινωνία.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ο ορισμός να περιέχει και τις δύο λέξεις-κλειδιά: «πολιτική» και «ευαισθησία».
• Να αναφέρονται και τα πέντε στοιχεία, με ένα παράδειγμα το καθένα.

Ερώτηση 2 — Γιατί ακολουθούν κοινωνική πολιτική (ερώτηση κρίσεως)

Ερώτηση: Γιατί, κατά τη γνώμη σας, αρκετές επιχειρήσεις ακολουθούν κοινωνική πολιτική; Αποσκοπούν πράγματι στην παροχή υπηρεσιών προς το κοινωνικό σύνολο ή αποβλέπουν σε άλλα οφέλη;

Απάντηση:

• Ερώτηση κρίσεως· το βιβλίο δεν δίνει έτοιμη απάντηση, αλλά προσφέρει τα στοιχεία για τη σύνθεση.
• Επιχείρημα 1 — η επιχείρηση είναι κοινωνική οργάνωση (σελ. 38): απασχολεί ανθρώπους, αναπτύσσει σχέσεις, δέχεται συλλογική δράση. Η κοινωνική πολιτική (παροχές σε εργαζόμενους) κρατά το προσωπικό ευχαριστημένο, το οποίο — όπως λέει η ενότητα 1.2 — αλλιώς οδηγείται σε μέσα πίεσης όπως η απεργία. Άρα υπάρχει και ιδιοτελές όφελος: παραγωγικότητα, σταθερότητα.
• Επιχείρημα 2 — οι ιδιωτικές επιχειρήσεις είναι κερδοσκοπικές (σελ. 17): αντικειμενικός σκοπός τους είναι το μέγιστο κέρδος. Η κοινωνική πολιτική δημιουργεί εικόνα στην αγορά (πλεονέκτημα που το βιβλίο αποδίδει στις εταιρικές επιχειρήσεις, σελ. 20) και άρα ανταγωνιστικότητα: οι πελάτες προτιμούν τα προϊόντα μιας επιχείρησης που σέβεται το περιβάλλον.
• Επιχείρημα 3 — το θεσμικό/νομικό περιβάλλον (ενότητα 1.4): πολλά «πράσινα» μέτρα (φίλτρα, μείωση εκπομπών) επιβάλλονται ή ενθαρρύνονται από νόμους· η επιχείρηση προλαβαίνει κυρώσεις και προσαρμόζεται.
• Επιχείρημα υπέρ της ειλικρίνειας: το ίδιο το βιβλίο (σελ. 39) καλεί σε ευαισθητοποίηση όλων, εργοδοτών και εργαζομένων· υπάρχουν επιχειρήσεις που ενεργούν από πραγματική ευθύνη, και οι Μη Κερδοσκοπικοί Οργανισμοί προσφέρουν χωρίς οικονομικό όφελος.
• Συμπέρασμα (ενδεικτικό): Στις περισσότερες περιπτώσεις τα δύο συνυπάρχουν — η κοινωνική πολιτική προσφέρει πραγματικά στο κοινωνικό σύνολο και αποφέρει οφέλη στην επιχείρηση (φήμη, αφοσίωση προσωπικού, ανταγωνιστικότητα, αποφυγή προστίμων). Το ότι μόνο 3-4 ελληνικές επιχειρήσεις δημοσιεύουν κοινωνικό ισολογισμό δείχνει ότι, όπου δεν υπάρχει άμεσο όφελος, η ανταπόκριση είναι μικρή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συνήθως και τα δύο: πραγματική προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, αλλά και οφέλη για την επιχείρηση (εικόνα, ανταγωνιστικότητα, ικανοποιημένο προσωπικό, συμμόρφωση με νόμους).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Αξιολογείται η τεκμηρίωση με έννοιες του βιβλίου (κερδοσκοπικός χαρακτήρας, εικόνα στην αγορά, ανταγωνιστικότητα, κοινωνική οργάνωση) και όχι η θέση.
• Καλή απάντηση εξετάζει και τις δύο πλευρές πριν καταλήξει.
• Το στοιχείο «μόνο 3-4 επιχειρήσεις δημοσιεύουν κοινωνικό ισολογισμό» είναι ισχυρό επιχείρημα — αξιοποιήστε το.

Ερώτηση 3 — Γιατί αποφεύγουν τον κοινωνικό ισολογισμό (ερώτηση κρίσεως)

Ερώτηση: Γιατί οι επιχειρήσεις αποφεύγουν να συντάσσουν και να δημοσιεύουν κοινωνικό ισολογισμό;

Απάντηση:

• Το βιβλίο (σελ. 39) διαπιστώνει ότι πολύ λίγες ελληνικές επιχειρήσεις ανταποκρίθηκαν (μόνο 3-4 δημοσιεύουν), αλλά δεν εξηγεί γιατί — η απάντηση συντίθεται.
• Λόγος 1 — Κόστος και διαφάνεια: ο κοινωνικός ισολογισμός καταγράφει δαπάνες κοινωνικής πολιτικής. Μια επιχείρηση που δαπανά λίγα για εργαζομένους και κοινωνία θα το εξέθετε δημόσια· η δημοσίευση θα ήταν αρνητική διαφήμιση.
• Λόγος 2 — Δεν είναι υποχρεωτικός: σε αντίθεση με τον οικονομικό ισολογισμό, η σύνταξή του ήταν προαιρετική πολιτική («νέα πολιτική» στην οποία «ανταποκρίθηκαν» λίγες) — χωρίς νομική υποχρέωση (θεσμικό περιβάλλον), οι κερδοσκοπικές επιχειρήσεις δεν αναλαμβάνουν πρόσθετο κόστος σύνταξης.
• Λόγος 3 — Κερδοσκοπικός προσανατολισμός (σελ. 17): σκοπός των ιδιωτικών επιχειρήσεων είναι το μέγιστο κέρδος· οι κοινωνικές δαπάνες μειώνουν βραχυπρόθεσμα το κέρδος και η δημοσίευσή τους μπορεί να προκαλέσει πίεση από μετόχους ή προσδοκίες για αύξησή τους από εργαζομένους και τοπική κοινωνία.
• Λόγος 4 — Μέγεθος: στην Ελλάδα επικρατούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (μέσος όρος 50 άτομα, σελ. 27), που δεν έχουν ούτε την οργάνωση ούτε τους πόρους για κοινωνική πολιτική άξια λόγου, πόσο μάλλον για τη λογιστική της αποτύπωση.
• Λόγος 5 — Έλλειψη ευαισθητοποίησης: το ίδιο το βιβλίο κλείνει με την ανάγκη «να ευαισθητοποιηθούμε όλοι, εργοδότες και εργαζόμενοι» — δηλαδή η κουλτούρα κοινωνικής ευθύνης δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δεν είναι υποχρεωτικός, κοστίζει, εκθέτει τις χαμηλές κοινωνικές δαπάνες, συγκρούεται με τον κερδοσκοπικό στόχο, οι μικρομεσαίες δεν έχουν πόρους, ελλιπής ευαισθητοποίηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να δηλώνεται ότι το βιβλίο δίνει τη διαπίστωση (3-4 επιχειρήσεις) αλλά όχι τους λόγους — η απάντηση είναι σύνθεση.
• Τουλάχιστον τρεις λόγοι, καθένας συνδεδεμένος με έννοια του βιβλίου (κερδοσκοπικός σκοπός, μέγεθος, θεσμικό περιβάλλον, ευαισθητοποίηση).