Λύσεις — Ενότητα 2.2: Η έννοια της διοίκησης (σελ. 72) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 2.2: Η έννοια της διοίκησης (σελ. 72)

Λύσεις των 6 ερωτήσεων της ενότητας 2.2 (δύο ανάπτυξης, μία πολλαπλής επιλογής, δύο σχολιασμού, μία Σωστό/Λάθος).

Ερώτηση 1 — Ο όρος «διοίκηση» στην αρχαιότητα

Ερώτηση: Τι σημαινε ο όρος «διοίκηση» στην Ελληνική Γλώσσα κατά την αρχαιότητα;

Απάντηση:

• Ο όρος «Διοίκηση» συναντάται στην ελληνική γλώσσα από την αρχαιότητα και σημαίνει την επιμέλεια που καταβάλλει κάποιος για το σπίτι του αρχικά και, στη συνέχεια, πιο γενικά, για τις υποθέσεις της πόλης (σελ. 66).
• Το βιβλίο παραθέτει τον Πλάτωνα (Πρωταγόρας 319): «Επειδάν δε τι περί της πόλεως διοικήσεως δέη βουλεύσασθαι».
• Συμπληρωματικά: η σημασία της διοίκησης αναγνωρίζεται σε αιγυπτιακούς παπύρους του 1300 π.Χ. και στην αρχαία Κίνα· στην Αθηναϊκή Δημοκρατία τα συμβούλια, τα λαϊκά δικαστήρια και το συμβούλιο των στρατηγών δείχνουν εφαρμογή διοικητικής λειτουργίας· ο Σωκράτης αναφέρει τη Διοίκηση ως ξεχωριστή επιδεξιότητα, διαφορετική από την τεχνική γνώση και εμπειρία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Επιμέλεια για το σπίτι, και στη συνέχεια για τις υποθέσεις της πόλης (Πλάτων, Πρωταγόρας 319).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφερθούν και τα δύο στάδια: σπίτι → πόλη.
• Η αναφορά στον Σωκράτη (ξεχωριστή επιδεξιότητα) είναι μπόνους.

Ερώτηση 2 — Τι ονομάζεται «διοίκηση» σήμερα

Ερώτηση: Τι ονομάζεται «διοίκηση» σήμερα;

Απάντηση:

• Ορισμός (σελ. 67): Ως Διοίκηση ορίζεται ένα σύνολο διαδικασιών, οι οποίες εξασφαλίζουν σε μια ομάδα ανθρώπων την οργανωτική τους συνοχή και τον επιθυμητό προσανατολισμό τους προς έναν προκαθορισμένο στόχο.
• Αντικείμενο της επιστήμης της Διοίκησης είναι οι οργανισμοί (κερδοσκοπικοί, κοινωφελείς, ιδρύματα). Παράδειγμα: η διοίκηση ενός σχολείου διαχειρίζεται κατάλληλα τους πόρους (ανθρώπους, χρήματα, μηχανήματα) ώστε η ομάδα να παραμένει λειτουργική και να προσεγγίζει τους στόχους της (μόρφωση, κοινωνικές δραστηριότητες).
• Η διοίκηση είναι αναγκαία σε κάθε μορφή οργανωμένης συνεργασίας και σε όλα τα επίπεδα· εφαρμόζει γνώσεις και δεξιότητες για ένα επιθυμητό πρακτικό αποτέλεσμα σε συγκεκριμένο οικονομικό περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη εσωτερικούς και εξωτερικούς παράγοντες.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σύνολο διαδικασιών που εξασφαλίζουν σε ομάδα ανθρώπων οργανωτική συνοχή και προσανατολισμό προς προκαθορισμένο στόχο· αντικείμενο οι οργανισμοί.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ο ορισμός αυτολεξεί, με τις τρεις λέξεις-κλειδιά: διαδικασίες, συνοχή, προσανατολισμός.
• Πλήρης απάντηση αναφέρει και το αντικείμενο (οργανισμοί) και το ότι είναι αναγκαία σε όλα τα επίπεδα.

Ερώτηση 3 — Πολλαπλής επιλογής: βασικά στοιχεία του ορισμού

Ερώτηση: Να βάλετε σε κύκλο τη σωστή απάντηση. Βασικά στοιχεία του σύγχρονου ορισμού της διοίκησης είναι: α. Η ιεράρχηση των επιλογών της επιχείρησης, β. Η επιλογή της άριστης λύσης στα προβλήματα της επιχείρησης, γ. Η επιδίωξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, μέσω της συλλογικής προσπάθειας.

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: (γ) Η επιδίωξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων, μέσω της συλλογικής προσπάθειας.
• Αιτιολόγηση: ο ορισμός (σελ. 67) μιλά για διαδικασίες που εξασφαλίζουν σε μια ομάδα ανθρώπων (= συλλογική προσπάθεια) συνοχή και προσανατολισμό προς προκαθορισμένο στόχο (= συγκεκριμένα αποτελέσματα). Η ίδια η ανάγκη της διοίκησης γεννήθηκε όταν οι άνθρωποι σχημάτισαν ομάδες για στόχους που δεν πετύχαιναν ως άτομα.
• Οι επιλογές (α) και (β) περιγράφουν επιμέρους δραστηριότητες (λήψη αποφάσεων, ενότητα 3.5), όχι τα βασικά στοιχεία του ορισμού.

Σύνοψη: (γ) Επιδίωξη συγκεκριμένων αποτελεσμάτων μέσω συλλογικής προσπάθειας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Συνδέστε την επιλογή με τις λέξεις του ορισμού: ομάδα → συλλογική προσπάθεια, στόχος → αποτελέσματα.

Ερώτηση 4 — Τέχνη ή επιστήμη;

Ερώτηση: Η διοίκηση είναι τέχνη ή επιστήμη; Αιτιολογήστε την απάντησή σας.

Απάντηση:

• Και τα δύο — «συγχρόνως τέχνη και επιστήμη» (σελ. 69).
• Επιστήμη: είναι μια εφαρμοσμένη επιστήμη με θεωρητικές βάσεις· είναι επιστήμη «όταν ερευνά ζητήματα και, γενικότερα, όταν ασχολείται με μετρήσιμα στοιχεία, γεγονότα και αριθμούς». Υπάρχει ολόκληρος επιστημονικός κλάδος (Διοίκηση των Επιχειρήσεων, 2.2.2) με έξι πεδία και δεσμούς με Μαθηματικά, Στατιστική, Πληροφορική, Επιστήμες Συμπεριφοράς.
• Τέχνη: η διοίκηση ανθρώπων απαιτεί την ύπαρξη κάποιου «ταλέντου» από εκείνον που διοικεί, τον «ηγέτη»· είναι τέχνη «όταν δραστηριοποιείται στην εκτέλεση ενός έργου».
• Το βιβλίο προσθέτει ότι η διοίκηση είναι φαινόμενο καθολικό και περιλαμβάνει λειτουργίες που διαφέρουν κατά ιεραρχικό επίπεδο — και αποβλέπει στη σωστή, συστηματική και προσοδοφόρα χρησιμοποίηση των πόρων.
• Συμπέρασμα: η γνώση (επιστήμη) λέει τι πρέπει να γίνει· το ταλέντο (τέχνη) το υλοποιεί με ανθρώπους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Συγχρόνως τέχνη και επιστήμη: επιστήμη όταν ερευνά με μετρήσιμα στοιχεία, τέχνη όταν εκτελεί έργο και διοικεί ανθρώπους (ταλέντο του ηγέτη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Απάντηση «μόνο τέχνη» ή «μόνο επιστήμη» είναι ελλιπής — το βιβλίο λέει ρητά «συγχρόνως».
• Να αναφέρεται πότε είναι το καθένα (εκτέλεση έργου vs έρευνα/μετρήσεις).

Ερώτηση 5 — Η διοίκηση ως φαινόμενο καθολικό (σχολιασμός)

Ερώτηση: Η διοίκηση είναι φαινόμενο καθολικό και έχει εφαρμογή σε όλα τα είδη οργανωμένης συλλογικής προσπάθειας. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η πρόταση είναι το δεύτερο χαρακτηριστικό της διοίκησης κατά το βιβλίο (σελ. 69): η διοίκηση είναι φαινόμενο καθολικό και εφαρμόζεται ανεξάρτητα από το μέγεθος, τη μορφή και τους στόχους του οργανισμού.
• Πού ασκείται (παραδείγματα βιβλίου): στα εργοστάσια, στις τράπεζες, στα καταστήματα λιανικής, στις στρατιωτικές οργανώσεις, στις εκκλησίες, στα πανεπιστήμια, στα νοσοκομεία.
• Γιατί είναι καθολική: σύμφωνα με τον ορισμό, διοίκηση χρειάζεται όπου υπάρχει ομάδα ανθρώπων που πρέπει να διατηρήσει συνοχή και προσανατολισμό προς στόχο — και αυτό ισχύει για κάθε οργάνωση (ενότητα 2.1: επιχειρήσεις, υπουργεία, σωματεία, εκκλησία, στρατός, κόμματα). Η διοίκηση «είναι αναγκαία σε κάθε μορφή οργανωμένης συνεργασίας, καθώς και σε όλα τα επίπεδα» (σελ. 67).
• Το όριο της καθολικότητας: καθολική δεν σημαίνει ίδια παντού. Το βιβλίο σημειώνει αμέσως μετά ότι οι λειτουργίες της διοίκησης διαφέρουν ανάλογα με τη φύση της εργασίας, το ιεραρχικό επίπεδο και τους σκοπούς του οργανισμού (προγραμματισμός στα ανώτερα επίπεδα, έλεγχος αποτελεσμάτων στα κατώτερα). Ο λιανοπωλητής και ο διευθυντής πολυεθνικής (σελ. 77) έχουν πολύ διαφορετική ιδέα για το management.
• Σχόλιο: η καθολικότητα εξηγεί γιατί η διοίκηση αναπτύχθηκε ως επιστήμη και επάγγελμα — οι αρχές της μεταφέρονται από τον έναν οργανισμό στον άλλο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η διοίκηση χρειάζεται όπου υπάρχει ομάδα με στόχο — άρα σε κάθε οργάνωση, ανεξάρτητα από μέγεθος/μορφή/στόχους (εργοστάσια, τράπεζες, στρατός, εκκλησίες, νοσοκομεία)· καθολική, αλλά με λειτουργίες που διαφέρουν κατά επίπεδο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να συνδεθεί η καθολικότητα με τον ορισμό (ομάδα + στόχος) και να δοθούν παραδείγματα από το βιβλίο.
• Καλή απάντηση σημειώνει ότι «καθολική» ≠ «ίδια παντού».

Ερώτηση 6 — Σωστό/Λάθος: οι λειτουργίες διαφέρουν κατά ιεραρχικό επίπεδο

Ερώτηση: Βάλτε σε κύκλο την ένδειξη Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ). Η διοίκηση περιλαμβάνει λειτουργίες οι οποίες δεν είναι πάντοτε ίδιες, αλλά διαφέρουν ανάλογα με το ιεραρχικό επίπεδο που βρίσκεται ο διοικών.

Απάντηση:

• ΣΩΣΤΟ.
• Αιτιολόγηση (σελ. 69): η διοίκηση «περιλαμβάνει λειτουργίες, που διαφέρουν ανάλογα με τη φύση της εργασίας, το ιεραρχικό επίπεδο που βρίσκεται ο διοικών, τους αντικειμενικούς σκοπούς του οργανισμού κ.τ.λ.». Παράδειγμα: θέματα προγραμματισμού των δραστηριοτήτων εξετάζονται από τα στελέχη των ανώτερων ιεραρχικών επιπέδων, ενώ θέματα ελέγχου των αποτελεσμάτων από στελέχη κατώτερων κλιμακίων.
• Συνδέεται και με την ενότητα 2.3: στα κατώτερα επίπεδα απαιτούνται περισσότερο ειδικές γνώσεις, στα ανώτερα περισσότερο γενικές.

Σύνοψη: Σωστό — προγραμματισμός στα ανώτερα επίπεδα, έλεγχος αποτελεσμάτων στα κατώτερα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η αιτιολόγηση να περιέχει το παράδειγμα προγραμματισμός/έλεγχος.