Λύσεις — Ενότητα 2.7: Χρηματοοικονομική Διοίκηση (σελ. 102) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 2.7: Χρηματοοικονομική Διοίκηση (σελ. 102)

Λύσεις των 10 ερωτήσεων της ενότητας 2.7 (ανάπτυξης, σχολιασμού, πολλαπλής επιλογής, Σωστό/Λάθος).

Ερώτηση 1 — Το βασικό αντικείμενο της χρηματοοικονομικής διοίκησης

Ερώτηση: Ποιο είναι το βασικό αντικείμενο δράσης της χρηματοοικονομικής διοίκησης;

Απάντηση:

• Απάντηση (σελ. 98): Η χρηματοοικονομική διοίκηση έχει ως βασικό αντικείμενο την υποστήριξη των επιχειρηματικών αποφάσεων και τη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αυτών.
• Τέτοιες βασικές αποφάσεις είναι: η αξιολόγηση και η επιλογή επενδύσεων, η αξιολόγηση και η επιλογή των πηγών και τρόπων χρηματοδότησης, η σύνθεση των κεφαλαίων της επιχείρησης, ο τρόπος διαχείρισης των οικονομικών κινδύνων.
• Ασχολείται επίσης με την παρακολούθηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων της επιχείρησης (έλεγχος, ενημέρωση ενδιαφερομένων, νομικές υποχρεώσεις) και περιλαμβάνει τέσσερις επιμέρους λειτουργίες: προϋπολογισμού, ταμειακή, λογιστική, διαχείρισης κεφαλαίων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υποστήριξη των επιχειρηματικών αποφάσεων και συμμετοχή στη λήψη τους: επενδύσεις, πηγές χρηματοδότησης, σύνθεση κεφαλαίων, διαχείριση κινδύνων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ο ορισμός + οι τέσσερις κατηγορίες αποφάσεων.

Ερώτηση 2 — Γιατί παρακολουθούνται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία

Ερώτηση: Για ποιους λόγους είναι χρήσιμο να παρακολουθούνται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία της επιχείρησης;

Απάντηση:

• Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία είναι χρήσιμα κυρίως για τρεις λόγους (σελ. 98-99):
• 1. Έλεγχος: αποτελούν έναν ουσιαστικό έλεγχο για την επιχείρηση ως προς τις δραστηριότητες, τα έσοδα και τα έξοδά της· έτσι εντοπίζεται η διάθεση των πόρων ως προς τις επιλογές και την ποσότητά τους.
• 2. Ενημέρωση των ενδιαφερομένων: παρουσιάζουν τη χρηματοοικονομική κατάσταση της επιχείρησης στα ενδιαφερόμενα μέρη — εργαζόμενους, μετόχους, χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, προμηθευτές, καταναλωτές.
• 3. Νομικές υποχρεώσεις: ανταποκρίνονται στις νομικές υποχρεώσεις της επιχείρησης — σύμφωνα με τον νόμο οι επιχειρήσεις εμφανίζουν τη δραστηριότητά τους με χρηματοοικονομικούς όρους, π.χ. δημοσιεύοντας τον ισολογισμό τους μία φορά τον χρόνο, δείχνοντας την απόδοση και τη γενικότερη κατάστασή τους· έτσι η επιχείρηση υπόκειται σε εξωτερικό έλεγχο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τρεις λόγοι: ουσιαστικός έλεγχος δραστηριοτήτων/εσόδων/εξόδων (διάθεση πόρων), παρουσίαση της κατάστασης στα ενδιαφερόμενα μέρη, ανταπόκριση στις νομικές υποχρεώσεις (ετήσιος ισολογισμός, εξωτερικός έλεγχος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τρεις λόγοι με τα στοιχεία του βιβλίου (ποιοι είναι οι ενδιαφερόμενοι, το παράδειγμα του ισολογισμού).

Ερώτηση 3 — Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ως ουσιαστικός έλεγχος (σχολιασμός)

Ερώτηση: Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία της επιχείρησης θέτουν ως βασικό στόχο τον ουσιαστικό έλεγχο της επιχείρησης ως προς τις δραστηριότητες, τα έσοδα και τα έξοδά της. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η πρόταση αποδίδει τον πρώτο λόγο για τον οποίο παρακολουθούνται τα χρηματοοικονομικά στοιχεία (σελ. 98): «αποτελούν ένα ουσιαστικό έλεγχο για την επιχείρηση ως προς τις δραστηριότητες, τα έσοδα και τα έξοδά της».
• Τι σημαίνει «έλεγχος» εδώ: μέσα από τα στοιχεία (έσοδα, έξοδα, ταμείο, προϋπολογισμός, λογιστικά βιβλία) η διοίκηση εντοπίζει τη διάθεση των πόρων — σε ποιες επιλογές πήγαν τα χρήματα και σε ποια ποσότητα. Χωρίς αριθμούς δεν ξέρει αν μια δραστηριότητα αποδίδει ή «καίει» πόρους.
• Πώς γίνεται στην πράξη: η λειτουργία του προϋπολογισμού παρακολουθεί την υλοποίηση, εντοπίζει αποκλίσεις πραγματικών-προβλεπόμενων και επιβάλλει τροποποιήσεις (σελ. 99)· η ταμειακή λειτουργία απαιτεί «αυστηρές διαδικασίες και συστηματικό έλεγχο» των μετρητών (σελ. 100)· η λογιστική καταγράφει πλήρως τα μεγέθη. Είναι η εφαρμογή της λειτουργίας του ελέγχου του management (ενότητα 2.4) στα οικονομικά — και συνδέεται με την αποδοτικότητα (κέρδος/κεφάλαια, ενότητα 1.5).
• Σχόλιο: ο έλεγχος δεν είναι ο μόνος στόχος — το βιβλίο δίνει και την ενημέρωση των ενδιαφερομένων και τις νομικές υποχρεώσεις. Η φράση «βασικό στόχο» είναι σωστή ως προς τη σειρά (πρώτος λόγος), αλλά μια πλήρης απάντηση αναφέρει και τους άλλους δύο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία δείχνουν πού και πόσοι πόροι διατέθηκαν· ο έλεγχος ασκείται μέσω προϋπολογισμού (αποκλίσεις-τροποποιήσεις), ταμειακού ελέγχου και λογιστικής καταγραφής· είναι ο πρώτος αλλά όχι ο μόνος λόγος παρακολούθησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να συνδεθεί με τη λειτουργία του προϋπολογισμού (αποκλίσεις) και με τον έλεγχο ως λειτουργία του management.
• Ενδεικτική ως σχολιασμός.

Ερώτηση 4 — Πολλαπλής επιλογής: ποιες λειτουργίες εντάσσονται στη χρηματοοικονομική

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Ποιες από τις παρακάτω επί μέρους λειτουργίες, εντάσσονται στη χρηματοοικονομική λειτουργία; α. Του προϋπολογισμού. β. Του marketing. γ. Της παραγωγής. δ. Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: (α) Του προϋπολογισμού.
• Αιτιολόγηση (σελ. 99): η χρηματοοικονομική λειτουργία περιλαμβάνει τέσσερις επιμέρους λειτουργίες — του προϋπολογισμού, την ταμειακή, τη λογιστική και της διαχείρισης κεφαλαίων.
• Το marketing (2.5) και η παραγωγή (2.8) είναι ξεχωριστοί κλάδοι της Διοίκησης Επιχειρήσεων (σελ. 68), όχι υπολειτουργίες της χρηματοοικονομικής — άρα το «όλα τα παραπάνω» είναι λάθος.

Σύνοψη: (α) Του προϋπολογισμού.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Παγίδα το «όλα τα παραπάνω» — marketing και παραγωγή είναι αυτοτελή πεδία.

Ερώτηση 5 — Τα τμήματα της λειτουργίας του προϋπολογισμού

Ερώτηση: Ποια επί μέρους τμήματα περιλαμβάνει η λειτουργία του οικονομικού προϋπολογισμού;

Απάντηση:

• Με τη λειτουργία αυτή συντάσσεται ο οικονομικός προϋπολογισμός της επιχείρησης, που καταγράφει τις προβλέψεις ως προς την εξέλιξη των οικονομικών μεγεθών για το επόμενο οικονομικό έτος (σελ. 99). Η σύνταξή του περιέχει δύο τμήματα:
• 1. Τον τακτικό προϋπολογισμό, ο οποίος περιλαμβάνει όλα τα έσοδα και τα έξοδα που προβλέπεται να προκύψουν κατά τη χρήση μιας οικονομικής περιόδου, από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου.
• 2. Τον προϋπολογισμό επενδύσεων, ο οποίος περιλαμβάνει όλες τις επενδύσεις που πρόκειται να γίνουν μακροπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα και αφορούν νέες δραστηριότητες της επιχείρησης ή βελτίωση των ήδη υπαρχουσών.
• Επιπλέον, η υλοποίηση του προϋπολογισμού παρακολουθείται, εντοπίζονται οι τυχόν αποκλίσεις και πραγματοποιούνται οι κατάλληλες τροποποιήσεις όταν κρίνεται απαραίτητο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο τμήματα: τακτικός προϋπολογισμός (έσοδα-έξοδα της χρήσης 1/1–31/12) και προϋπολογισμός επενδύσεων (μακρο/μεσοπρόθεσμες επενδύσεις για νέες δραστηριότητες ή βελτιώσεις)· + παρακολούθηση αποκλίσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τα δύο τμήματα με τα διακριτικά τους (χρονικός ορίζοντας, περιεχόμενο).

Ερώτηση 6 — Τακτικός προϋπολογισμός vs προϋπολογισμός επενδύσεων

Ερώτηση: Τι περιλαμβάνει ο τακτικός προϋπολογισμός μιας επιχείρησης και τι ο προϋπολογισμός επενδύσεων;

Απάντηση:

• Τακτικός προϋπολογισμός (σελ. 99): περιλαμβάνει όλα τα έσοδα και τα έξοδα που προβλέπεται να προκύψουν κατά τη χρήση μιας οικονομικής περιόδου — από την 1η Ιανουαρίου έως την 31η Δεκεμβρίου. Αφορά δηλαδή την τρέχουσα, ετήσια λειτουργία: πωλήσεις, αγορές, μισθοί, ενοίκια, φόροι κ.λπ.
• Προϋπολογισμός επενδύσεων: περιλαμβάνει όλες τις επενδύσεις που πρόκειται να γίνουν μακροπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα και αφορούν νέες δραστηριότητες της επιχείρησης ή βελτίωση των ήδη υπαρχουσών — π.χ. νέο εργοστάσιο, νέα μηχανήματα, νέα γραμμή προϊόντων.
• Η διαφορά: ο τακτικός αφορά την καθημερινή λειτουργία μέσα σε ένα έτος (επαναλαμβανόμενα έσοδα-έξοδα)· ο επενδύσεων αφορά ορίζοντα πέρα από το έτος και αποφάσεις ανάπτυξης (αξιολόγηση και επιλογή επενδύσεων — το βασικό αντικείμενο της χρηματοοικονομικής διοίκησης, σελ. 98).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τακτικός: όλα τα έσοδα-έξοδα της χρήσης 1/1–31/12 (τρέχουσα λειτουργία). Επενδύσεων: μακρο/μεσοπρόθεσμες επενδύσεις για νέες δραστηριότητες ή βελτίωση υπαρχουσών (ανάπτυξη).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να διατυπωθεί ρητά η διαφορά χρονικού ορίζοντα και περιεχομένου.

Ερώτηση 7 — Παρακολούθηση εκτέλεσης του προϋπολογισμού και αποκλίσεις (σχολιασμός)

Ερώτηση: Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους παρακολουθείται και ελέγχεται η καλή εκτέλεση του προϋπολογισμού και όταν παρατηρηθούν αποκλίσεις πραγματοποιούνται οι σχετικές τροποποιήσεις. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η πρόταση αποδίδει τη φράση του βιβλίου (σελ. 99): «Η υλοποίηση του προϋπολογισμού παρακολουθείται, εντοπίζονται οι τυχόν αποκλίσεις και πραγματοποιούνται οι κατάλληλες τροποποιήσεις όταν κρίνεται απαραίτητο».
• Γιατί χρειάζεται: ο προϋπολογισμός είναι πρόβλεψη (σελ. 99) — και οι προβλέψεις διαψεύδονται από το εξωτερικό περιβάλλον (ενότητα 1.4: πληθωρισμός, επιτόκια, ζήτηση, φορολογία) και από εσωτερικά γεγονότα (βλάβες, απεργίες). Αν δεν συγκριθεί με την πραγματικότητα, παύει να είναι εργαλείο.
• Τι είναι η «απόκλιση»: η διαφορά πραγματικού – προβλεπόμενου μεγέθους (π.χ. έσοδα 10 % κάτω από τον στόχο, έξοδα ενέργειας 20 % πάνω). Η ανάλυσή της απαντά «γιατί» και «τι κάνουμε»: μείωση εξόδων, αναζήτηση χρηματοδότησης, αναβολή επένδυσης, αναθεώρηση στόχων πωλήσεων.
• Είναι η λειτουργία του ελέγχου του management (ενότητα 2.4): ο έλεγχος «οδηγεί στην αναθεώρηση ή μη του προγραμματισμού» — εδώ ο προϋπολογισμός είναι το πρόγραμμα και οι τροποποιήσεις η αναθεώρηση. Στο κεφ. 3 (3.4) ο έλεγχος περιγράφεται ακριβώς ως σύγκριση αποτελεσμάτων με πρότυπα και διορθωτικές ενέργειες.
• Σχόλιο: χωρίς αυτή την παρακολούθηση, η επιχείρηση μπορεί να μείνει χωρίς διαθέσιμα κεφάλαια για τις πληρωμές της (λειτουργία διαχείρισης κεφαλαίων, σελ. 100) — δηλαδή ο προϋπολογισμός είναι δυναμικό εργαλείο, όχι έγγραφο του Ιανουαρίου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο προϋπολογισμός είναι πρόβλεψη· η σύγκριση με τα πραγματικά μεγέθη αποκαλύπτει αποκλίσεις που απαιτούν διορθωτικές τροποποιήσεις — εφαρμογή της λειτουργίας του ελέγχου (αναθεώρηση προγραμματισμού) στα οικονομικά.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να συνδεθεί με τον έλεγχο του management και με το εξωτερικό περιβάλλον ως πηγή αποκλίσεων.
• Ενδεικτική ως σχολιασμός.

Ερώτηση 8 — Το αντικείμενο της ταμειακής λειτουργίας

Ερώτηση: Ποιο είναι το αντικείμενο δραστηριότητας της ταμειακής λειτουργίας;

Απάντηση:

• Απάντηση (σελ. 99-100): Η ταμειακή λειτουργία έχει ως αντικείμενο τη διαχείριση των εισπράξεων και πληρωμών της επιχείρησης — παρακολουθεί δηλαδή το ταμείο της.
• Εισπράξεις: από πελάτες, πωλήσεις αγαθών σε μετρητά, γραμμάτια εισπρακτέα, πώληση περιουσιακών στοιχείων, ενοίκια κ.λπ.
• Πληρωμές: για αγορά περιουσιακών στοιχείων και εμπορευμάτων, για καταβολή μισθών, ενοικίων, φόρων και τόκων, για δαπάνες ύδρευσης, φωτισμού κ.λπ.
• Επειδή υπάρχει ιδιαίτερη ευαισθησία στη διαχείριση των μετρητών, απαιτούνται αυστηρές διαδικασίες και συστηματικός έλεγχος των πράξεων που πραγματοποιούνται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διαχείριση εισπράξεων (πελάτες, μετρητοίς πωλήσεις, γραμμάτια, πώληση παγίων, ενοίκια) και πληρωμών (πάγια, εμπορεύματα, μισθοί, ενοίκια, φόροι, τόκοι, ΔΕΚΟ) — το ταμείο· με αυστηρές διαδικασίες και έλεγχο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Ορισμός + παραδείγματα εισπράξεων και πληρωμών + η ανάγκη αυστηρού ελέγχου.

Ερώτηση 9 — Λογιστικά βιβλία ανά είδος και έσοδα (σχολιασμός)

Ερώτηση: Κάθε επιχείρηση υποχρεούται να τηρεί λογιστικά βιβλία, τα οποία είναι διαφορετικά ανάλογα με το είδος, την κατηγορία και τα έσοδα που πραγματοποιεί. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η λογιστική λειτουργία (σελ. 100): έχει ως αντικείμενο την πλήρη καταγραφή και παρακολούθηση των οικονομικών μεγεθών της επιχείρησης σύμφωνα με ορισμένες διαδικασίες, ώστε να ενημερώνονται πλήρως οι ενδιαφερόμενοι φορείς (κράτος, τράπεζες, μέτοχοι). Η καταγραφή γίνεται στα λογιστικά βιβλία, που τηρούνται σύμφωνα με τους νόμους που ισχύουν.
• Οι τρεις κατηγορίες (φορολογική νομοθεσία της εποχής του βιβλίου): οι επιχειρήσεις ταξινομούνται ανάλογα με τα έσοδα και την επιχειρηματική δραστηριότητά τους και τηρούν: Α΄ κατηγορίας — βιβλίο Αγορών, για έσοδα μέχρι 25 εκατ. δραχμές· Β΄ κατηγορίας — βιβλίο Εσόδων-Εξόδων, για έσοδα μέχρι 250 εκατ. δραχμές· Γ΄ κατηγορίας — διάφορα βιβλία (πλήρης διπλογραφική λογιστική), για έσοδα πάνω από 250 εκατ. δραχμές. Επιπλέον εκδίδουν τα σχετικά φορολογικά στοιχεία (τιμολόγια, αποδείξεις).
• Γιατί διαφέρουν: η αναλογικότητα — μια μικρή ατομική επιχείρηση δεν μπορεί να σηκώσει το κόστος πλήρους λογιστηρίου, ενώ μια Α.Ε. με μεγάλα έσοδα, πολλούς μετόχους και πιστωτές πρέπει να δίνει πλήρη εικόνα (ισολογισμός, εξωτερικός έλεγχος, σελ. 99). Το είδος (νομική μορφή, ενότητα 1.1) παίζει επίσης ρόλο: οι κεφαλαιουχικές εταιρίες υποχρεούνται σε πληρέστερη λογιστική.
• Σημείωση για σήμερα: τα όρια σε δραχμές και οι «κατηγορίες Α΄/Β΄/Γ΄» ανήκουν στον παλιό Κώδικα Βιβλίων και Στοιχείων· σήμερα ισχύουν τα Ελληνικά Λογιστικά Πρότυπα με απλογραφικά και διπλογραφικά βιβλία, με όρια σε ευρώ. Η λογική (μέγεθος → πληρότητα βιβλίων) παραμένει· στις εξετάσεις απαντάμε όπως το βιβλίο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα βιβλία τηρούνται κατά νόμο ανάλογα με έσοδα και δραστηριότητα: Α΄ (Αγορών, ≤25 εκατ. δρχ.), Β΄ (Εσόδων-Εξόδων, ≤250 εκατ.), Γ΄ (διάφορα βιβλία, >250 εκατ.)· η διαβάθμιση εξασφαλίζει αναλογικότητα κόστους και πληρότητα ενημέρωσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αναφερθούν οι τρεις κατηγορίες με τα όρια του βιβλίου και ο λόγος της διαβάθμισης.
• Το «σήμερα» να δηλώνεται χωριστά, όχι στη θέση της απάντησης του βιβλίου.

Ερώτηση 10 — Σωστό/Λάθος: αχρησιμοποίητα κεφάλαια στο ταμείο

Ερώτηση: Βάλτε σε κύκλο την ένδειξη Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ), και αιτιολογείστε την απάντησή σας. Στις επιχειρήσεις, δεν είναι «αποδοτικό» να διαθέτει το ταμείο αχρησιμοποίητα κεφάλαια.

Απάντηση:

• ΣΩΣΤΟ.
• Αιτιολόγηση (σελ. 100): η επιχείρηση χρειάζεται διαθέσιμα κεφάλαια για τις πληρωμές των εισροών της (πρώτες και βοηθητικές ύλες, εμπορεύματα, ανταλλακτικά) ώστε να λειτουργεί ομαλά· όμως «δεν την συμφέρει να υπάρχουν αχρησιμοποίητα κεφάλαια στο ταμείο της». Η διαχείριση των διαθέσιμων κεφαλαίων πρέπει να γίνεται έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η υψηλότερη αποδοτικότητα των απασχολούμενων κεφαλαίων — έργο της χρηματοοικονομικής διοίκησης (λειτουργία διαχείρισης κεφαλαίων).
• Σύνδεση με την ενότητα 1.5: οικονομική αποδοτικότητα = κέρδος / χρησιμοποιηθέντα κεφάλαια· κεφάλαια που «κάθονται» στο ταμείο δεν παράγουν κέρδος, άρα ρίχνουν τον δείκτη.

Σύνοψη: Σωστό — τα αργά κεφάλαια δεν παράγουν απόδοση· στόχος η υψηλότερη αποδοτικότητα των απασχολούμενων κεφαλαίων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στην αιτιολόγηση χρησιμοποιήστε τον τύπο της οικονομικής αποδοτικότητας (κέρδος/κεφάλαια).