Λύσεις — Ενότητα 2.8: Διοίκηση Παραγωγής (σελ. 110-111) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Λύσεις — Ενότητα 2.8: Διοίκηση Παραγωγής (σελ. 110-111) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 2.8: Διοίκηση Παραγωγής (σελ. 110-111)

Λύσεις των 18 ερωτήσεων της ενότητας 2.8 (ορισμοί, σχολιασμοί, τρεις πολλαπλής επιλογής, μία Σωστό/Λάθος).

Ερώτηση 1 — Ορισμός παραγωγής και συστήματος παραγωγής

Ερώτηση: Πώς ορίζεται η παραγωγή και πως ορίζεται το σύστημα παραγωγής;

Απάντηση:

Παραγωγή / διοίκηση παραγωγής (σελ. 103): Η λειτουργία της διοίκησης παραγωγής ρυθμίζει τον σχεδιασμό, τον προγραμματισμό, την οργάνωση και τον έλεγχο της παραγωγικής διαδικασίας, όπου μετατρέπονται οι πρώτες ύλες και τα άλλα υλικά σε τελικά προϊόντα.
Σύστημα παραγωγής: το σύστημα μέσω του οποίου επιτυγχάνεται αυτό — επιδιώκει τον κατάλληλο συνδυασμό των παραγωγικών συντελεστών (Σχήμα 2.8.1): οι εισροές (ανθρώπινο δυναμικό/εργασία, υλικά, ενέργεια, κεφάλαιο) μετατρέπονται με τη βοήθεια του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, μέσα από την παραγωγική διαδικασία, σε εκροές: έτοιμα προϊόντα, υπηρεσίες και πληροφορίες — υπό τις συνθήκες του περιβάλλοντος (ευκαιρίες, απειλές).
Έτσι παράγονται νέα προϊόντα/υπηρεσίες που προσδίδουν χρησιμότητα στον καταναλωτή ή βελτιώνονται υπάρχοντα. Παραδείγματα συστήματος παραγωγής: η μετατροπή του σιδήρου σε μεταλλική ντουλάπα, λέβητα, αυτοκίνητο· η μετατροπή των καταθέσεων σε δάνεια (τράπεζα)· οι διαδικασίες ενός σχολείου ή νοσοκομείου για την παραγωγή των υπηρεσιών τους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Διοίκηση παραγωγής = σχεδιασμός, προγραμματισμός, οργάνωση, έλεγχος της διαδικασίας μετατροπής υλών σε προϊόντα. Σύστημα παραγωγής = κατάλληλος συνδυασμός συντελεστών: εισροές (εργασία, υλικά, ενέργεια, κεφάλαιο) → παραγωγική διαδικασία → εκροές (προϊόντα, υπηρεσίες, πληροφορίες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Και οι δύο ορισμοί, με το σχήμα εισροές-διαδικασία-εκροές και ένα παράδειγμα (ιδίως το μη βιομηχανικό: καταθέσεις → δάνεια).

Ερώτηση 2 — Το αντικείμενο της παραγωγής ως επιχειρησιακής λειτουργίας

Ερώτηση: Ποιο είναι το αντικείμενο δραστηριότητας της παραγωγής, ως επιχειρησιακής λειτουργίας;

Απάντηση:

Η παραγωγή, ως λειτουργία της επιχείρησης, έχει αντικείμενο τη μετατροπή των εισροών σε εκροές: συνδυάζει τους συντελεστές παραγωγής (εργασία, πρώτες ύλες, ενέργεια, κεφάλαιο, εξοπλισμό) ώστε να παραχθούν τελικά προϊόντα ή υπηρεσίες (σελ. 103-104). Είναι η παραγωγική λειτουργία της ενότητας 1.2 — η πρώτη από τις τρεις βασικές.
Οι αντικειμενικοί σκοποί της διοίκησης παραγωγής (σελ. 104): αρχικά ο σχεδιασμός και στη συνέχεια η λειτουργία των συστημάτων παραγωγής, ώστε ένα σύστημα (πρώτες ύλες, μηχανές, εργασία) να λειτουργεί αποτελεσματικά σύμφωνα με κατάλληλο πρόγραμμα ή οργάνωση.
Το πεδίο δραστηριοτήτων (σελ. 105): η λειτουργία της παραγωγής περιλαμβάνει δραστηριότητες που ασχολούνται κυρίως με (α) την τοποθεσία του εργοστασίου και τη διάταξη των χώρων, (β) τον σχεδιασμό της παραγωγής, (γ) τον προγραμματισμό, (δ) την εξασφάλιση ποιότητας και τον έλεγχο, (ε) την αποθήκευση, (στ) τη συντήρηση και αντικατάσταση του εξοπλισμού, (ζ) τις προμήθειες. Αναπτύσσονται κυρίως σε μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις· στις μικρομεσαίες δεν εμφανίζονται σε όλη την έκταση.
Ο ρόλος της διοίκησης στην παραγωγή: δέχεται τα μηνύματα του περιβάλλοντος (κατάσταση αγοράς, θεσμικό πλαίσιο, προτιμήσεις, ανταγωνιστές), εξασφαλίζει τους συντελεστές σε κατάλληλες ποσότητες/ποιότητες, συνδυάζει, αξιολογεί τις πληροφορίες που προκύπτουν και προχωρά ή κάνει διορθωτικές κινήσεις.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μετατροπή εισροών σε προϊόντα/υπηρεσίες· σκοποί: σχεδιασμός και λειτουργία συστημάτων παραγωγής· επτά δραστηριότητες (τοποθεσία/διάταξη, σχεδιασμός, προγραμματισμός, ποιότητα/έλεγχος, αποθήκευση, συντήρηση, προμήθειες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Να αναφερθούν οι σκοποί και οι επτά δραστηριότητες ονομαστικά.

Ερώτηση 3 — Η παραγωγή δημιουργεί πρόσθετη αξία (σχολιασμός)

Ερώτηση: Η λειτουργία της παραγωγής δημιουργεί πρόσθετη αξία ή αυξάνει την υπάρχουσα χρησιμότητα των αγαθών και των υπηρεσιών. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η βάση στο βιβλίο (σελ. 103): μέσω του συστήματος παραγωγής «παράγονται νέα προϊόντα ή νέες υπηρεσίες που προσδίδουν χρησιμότητα στον καταναλωτή ή βελτιώνονται προϊόντα ή υπηρεσίες που προϋπάρχουν». Και στην ενότητα 2.1 (σελ. 61): οι παραγωγικές οργανώσεις «δημιουργούν αξία, αφού με την αξιοποίηση των συντελεστών παράγουν αγαθά μέσω των οποίων ικανοποιούνται ανθρώπινες ανάγκες».
Πώς δημιουργείται η αξία: οι εισροές (σίδηρος, εργασία, ενέργεια) έχουν από μόνες τους μικρή χρησιμότητα για τον καταναλωτή· η παραγωγική διαδικασία τις μετασχηματίζει σε προϊόν (ντουλάπα, λέβητας, αυτοκίνητο) που ικανοποιεί ανάγκη — η διαφορά χρησιμότητας (και τιμής) μεταξύ εισροών και εκροής είναι η πρόσθετη αξία. Το ίδιο και στις υπηρεσίες: οι καταθέσεις γίνονται δάνεια, το σχολείο μετατρέπει χρόνο και γνώση καθηγητών σε μόρφωση.
«Ή αυξάνει την υπάρχουσα χρησιμότητα»: όταν δεν δημιουργείται νέο προϊόν αλλά βελτιώνεται ένα υπάρχον (καλύτερη ποιότητα, νέος τύπος — πρβλ. τον επανασχεδιασμό στην ωριμότητα του προϊόντος, ενότητα 2.5), η παραγωγή αυξάνει τη χρησιμότητα.
Σύνδεση με την ποιότητα (σελ. 106-107): η ποιότητα «συνδέεται άμεσα με τη χρησιμότητα που παρέχει το προϊόν στον καταναλωτή σε σχέση με τα χρήματα που διαθέτει» — άρα ο έλεγχος ποιότητας είναι έλεγχος ότι η αξία πράγματι δημιουργείται.
Σχόλιο: η πρόσθετη αξία είναι και η πηγή του κέρδους (τιμή − κόστος, ενότητα 1.5) και του εισοδήματος (μισθοί, φόροι, ενότητα 1.1)· γι’ αυτό η παραγωγική είναι η πρώτη βασική λειτουργία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η παραγωγή μετασχηματίζει εισροές χαμηλής χρησιμότητας σε προϊόντα/υπηρεσίες που ικανοποιούν ανάγκες (νέα αξία) ή βελτιώνει υπάρχοντα (αύξηση χρησιμότητας)· η ποιότητα μετρά ακριβώς αυτή τη χρησιμότητα ανά ευρώ· από την πρόσθετη αξία προκύπτουν κέρδος και εισοδήματα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Να χρησιμοποιηθούν οι φράσεις του βιβλίου («προσδίδουν χρησιμότητα», «δημιουργούν αξία») και το σχήμα εισροές-εκροές.
Ενδεικτική ως σχολιασμός.

Ερώτηση 4 — Πολλαπλής επιλογής: δραστηριότητες της παραγωγής

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Μερικές από τις δραστηριότητες που περιλαμβάνει η λειτουργία της παραγωγής είναι: α. Ο τακτικός προϋπολογισμός της επιχείρησης, β. Η εξασφάλιση ποιότητας στα παραγόμενα προϊόντα, γ. To marketing, δ. Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή επιλογή: (β) Η εξασφάλιση ποιότητας στα παραγόμενα προϊόντα.
Αιτιολόγηση (σελ. 105): η λειτουργία της παραγωγής περιλαμβάνει την τοποθεσία/διάταξη, τον σχεδιασμό, τον προγραμματισμό, την εξασφάλιση ποιότητας και τον έλεγχο της παραγωγής, την αποθήκευση, τη συντήρηση και τις προμήθειες.
Ο τακτικός προϋπολογισμός είναι δραστηριότητα της χρηματοοικονομικής λειτουργίας (2.7) και το marketing αυτοτελής κλάδος (2.5) — άρα το «όλα τα παραπάνω» είναι λάθος.

Σύνοψη: (β) Η εξασφάλιση ποιότητας στα παραγόμενα προϊόντα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Οι επιλογές (α) και (γ) ανήκουν σε άλλες λειτουργίες — προσοχή στο «όλα τα παραπάνω».

Ερώτηση 5 — Η επιλογή τόπου εγκατάστασης αφορά και άλλες λειτουργίες (σχολιασμός)

Ερώτηση: Στις διαδικασίες επιλογής του τόπου εγκατάστασης της επιχείρησης, εκτός από τη λειτουργία της παραγωγής, συμμετέχουν και άλλες λειτουργίες. Σχολιάστε.

Απάντηση:

Η θέση του βιβλίου (σελ. 105): «Η επιλογή του τόπου εγκατάστασης της επιχείρησης δεν είναι, τις περισσότερες φορές, αποκλειστικά ευθύνη της λειτουργίας παραγωγής. Στην απόφαση συμμετέχουν όλες σχεδόν οι λειτουργίες και τα τμήματα της επιχείρησης».
Γιατί: ο τόπος εγκατάστασης επηρεάζει κάθε λειτουργία — παραγωγή: εγγύτητα σε πρώτες ύλες, ενέργεια, εργατικό δυναμικό, χώρος για εγκαταστάσεις· marketing/πωλήσεις: εγγύτητα στην αγορά και στους πελάτες, κανάλια διανομής (2.5)· χρηματοοικονομικά: κόστος γης/ενοικίου, επενδυτικά κίνητρα, φορολογία (οικονομικό-νομικό περιβάλλον, 1.4)· ανθρώπινοι πόροι: διαθεσιμότητα και κόστος προσωπικού (2.9)· προμήθειες/αποθήκευση: μεταφορικό κόστος, πρόσβαση σε λιμάνια/δρόμους. Το παράδειγμα της Good Year (σελ. 27), που μετακόμισε από τη Σίνδο στην Τουρκία για φτηνότερο εργατικό δυναμικό, δείχνει ότι η απόφαση είναι στρατηγική, όχι τεχνική.
Τι μένει στην παραγωγή: η κατάλληλη αξιοποίηση του χώρου παραγωγής με την πλέον αποτελεσματική διαρρύθμιση και η διάταξη των μηχανημάτων εντάσσονται στις αρμοδιότητες των στελεχών της παραγωγής — θέση κάθε τμήματος, κίνηση των υλικών, συνεχής ροή με το μικρότερο κόστος.
Σχόλιο: είναι εφαρμογή της αρχής ότι οι λειτουργίες της επιχείρησης είναι αλληλένδετες (ενότητα 1.2) — η απόφαση τοποθεσίας είναι από τις πιο μη αναστρέψιμες (μακροπρόθεσμη επένδυση, 2.7), γι’ αυτό λαμβάνεται συλλογικά, στο ανώτατο επίπεδο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο τόπος επηρεάζει όλες τις λειτουργίες (ύλες/εργασία, αγορά/διανομή, κόστος/κίνητρα, προσωπικό, μεταφορές) → συλλογική στρατηγική απόφαση· στην παραγωγή μένει η διαρρύθμιση του χώρου και η διάταξη μηχανημάτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Να διακριθεί «τόπος εγκατάστασης» (όλες οι λειτουργίες) από «διάταξη χώρων» (παραγωγή) και να δοθούν παραδείγματα ανά λειτουργία.
Ενδεικτική ως σχολιασμός.

Ερώτηση 6 — Γιατί η αξιοποίηση του χώρου παραγωγής είναι βασική μέριμνα

Ερώτηση: Γιατί η κατάλληλη αξιοποίηση του εσωτερικού χώρου της παραγωγής αποτελεί βασική μέριμνα της λειτουργίας αυτής;

Απάντηση:

Η κατάλληλη αξιοποίηση του χώρου παραγωγής με την πλέον αποτελεσματική διαρρύθμιση, καθώς και η κατάλληλη διάταξη των μηχανημάτων, εντάσσεται στις αρμοδιότητες των στελεχών της παραγωγής (σελ. 105).
Γιατί είναι βασική μέριμνα: σχεδιάζεται προσεκτικά η θέση που θα καταλάβει κάθε τμήμα της παραγωγής και η κίνηση των υλικών κατά την παραγωγική διαδικασία, έτσι ώστε να υπάρχει συνεχής ροή της παραγωγής και με το μικρότερο κόστος. Κακή διάταξη = άσκοπες μεταφορές υλικών, καθυστερήσεις, συμφόρηση, κίνδυνοι ατυχημάτων — δηλαδή χαμηλότερη παραγωγικότητα (ενότητα 1.5) και υψηλότερο κόστος.
Συνοδευτική μέριμνα — καταγραφή εξοπλισμού: ο απαραίτητος εξοπλισμός (μηχανήματα, συσκευές) καταγράφεται σε ειδικές καρτέλες ή πρόγραμμα Η/Υ, με αναλυτική περιγραφή των χαρακτηριστικών κάθε μηχανήματος: κατασκευαστής, έτος προμήθειας, τεχνικές προδιαγραφές, ημερομηνίες συντήρησης, συστάσεις για την ασφάλεια και την προστασία των εργαζομένων. Αυτό συνδέει τη διάταξη με τη συντήρηση (2.8.2.στ) και την ασφάλεια.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Γιατί η θέση κάθε τμήματος και η κίνηση των υλικών καθορίζουν αν η παραγωγή ρέει συνεχώς και με το μικρότερο κόστος· συνοδεύεται από καταγραφή εξοπλισμού (κατασκευαστής, έτος, προδιαγραφές, συντήρηση, ασφάλεια).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Λέξεις-κλειδιά: «συνεχής ροή», «μικρότερο κόστος», «κίνηση υλικών».

Ερώτηση 7 — Πολλαπλής επιλογής: το αντικείμενο του σχεδιασμού της παραγωγής

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Ο σχεδιασμός της παραγωγής έχει ως αντικείμενο δραστηριότητας: α. Να καθορίζει τα πρότυπα παραγωγής και να τα αξιολογεί, έτσι ώστε να επιλέγονται τα καλύτερα. β. Να σχεδιάζει την παραγωγική δυνατότητα των μέσων παραγωγής και να καθορίζει τις ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό. γ. Να σχεδιάζει τη διαδικασία παραγωγής και να επιζητεί μεθόδους, που θα διευκολύνουν την αυτοματοποίησή της με τον κατάλληλο μηχανικό εξοπλισμό. δ. Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή επιλογή: (δ) Όλα τα παραπάνω.
Αιτιολόγηση (σελ. 105-106): με τον σχεδιασμό της παραγωγής εξετάζεται τι προϊόν πρέπει να παραχθεί (→ πρότυπα παραγωγής, επιλογή α), ποια είναι τα κατάλληλα μηχανήματα και ο άλλος εξοπλισμός και ποιες εγκαταστάσεις εξυπηρετούν καλύτερα (→ παραγωγική δυνατότητα των μέσων και αυτοματοποίηση, επιλογές β και γ), ποια προσόντα απαιτούνται για το προσωπικό και πώς θα προσαρμοσθούν οι εργαζόμενοι (→ ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό, επιλογή β).
Όλα αυτά «συντελούν στη μεγιστοποίηση της επίδοσης της επιχείρησης και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς της».

Σύνοψη: (δ) Όλα τα παραπάνω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Αντιστοιχίστε κάθε επιλογή με τα ερωτήματα του σχεδιασμού («τι προϊόν, ποια μηχανήματα, ποιες εγκαταστάσεις, ποια προσόντα»).

Ερώτηση 8 — Τι προσδιορίζει ο προγραμματισμός της παραγωγής

Ερώτηση: Τι προσδιορίζει ο προγραμματισμός της παραγωγής;

Απάντηση:

Απάντηση (σελ. 106): Ο προγραμματισμός της παραγωγής προσδιορίζει τις διαδικασίες που αφορούν την απόκτηση και την κατάλληλη χωροταξική τακτοποίηση των εγκαταστάσεων, με στόχο την παραγωγή αγαθών στο μέλλον.
Είναι, επομένως, μια δραστηριότητα που προηγείται της παραγωγής και σχετίζεται με τη σχεδίασή της.
Διακρίνεται σε μακροπρόθεσμο (απόκτηση και τακτοποίηση των μέσων παραγωγής, συνολικές ποσότητες αγαθών) και βραχυπρόθεσμο (λεπτομέρειες συγκεκριμένων αγαθών ή παραγγελιών, χρονοδιαγράμματα).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τις διαδικασίες απόκτησης και χωροταξικής τακτοποίησης των εγκαταστάσεων, με στόχο την παραγωγή αγαθών στο μέλλον — προηγείται της παραγωγής.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ο ορισμός αυτολεξεί· λέξεις-κλειδιά «απόκτηση», «χωροταξική τακτοποίηση», «στο μέλλον».

Ερώτηση 9 — Οι κατηγορίες του προγραμματισμού της παραγωγής

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες ταξινομείται ο προγραμματισμός της παραγωγής;

Απάντηση:

Ο προγραμματισμός της παραγωγής διακρίνεται σε δύο κατηγορίες (σελ. 106):
Μακροπρόθεσμος προγραμματισμός: εξετάζει την απόκτηση και την τακτοποίηση των μέσων παραγωγής. Δεν εξετάζει τις απαιτήσεις παραγωγής ή τα προγράμματα συγκεκριμένων αγαθών, αλλά ενδιαφέρεται για την παραγωγή συνολικών ποσοτήτων αγαθών.
Βραχυπρόθεσμος προγραμματισμός: εξετάζει τις λεπτομέρειες παραγωγής συγκεκριμένων αγαθών ή παραγγελιών. Βασικό χαρακτηριστικό του είναι η δημιουργία χρονοδιαγραμμάτων, που εμφανίζουν τις ακριβείς ημερομηνίες έναρξης κάθε λειτουργίας ή κάθε σταδίου της παραγωγής.
Η διάκριση αντιστοιχεί στη γενική τυπολογία των προγραμμάτων του κεφ. 3 (3.1.3 Τύποι προγραμμάτων).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μακροπρόθεσμος (μέσα παραγωγής, συνολικές ποσότητες, όχι συγκεκριμένα αγαθά) και βραχυπρόθεσμος (συγκεκριμένα αγαθά/παραγγελίες, χρονοδιαγράμματα με ακριβείς ημερομηνίες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Δύο κατηγορίες με το διακριτικό τους στοιχείο (συνολικές ποσότητες vs χρονοδιαγράμματα).

Ερώτηση 10 — Τα βασικά στάδια του ελέγχου της παραγωγής

Ερώτηση: Ποια είναι τα βασικά στάδια τα οποία περιλαμβάνει ο έλεγχος της παραγωγής;

Απάντηση:

Ο έλεγχος της παραγωγής πραγματοποιείται σε όλη τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας (σελ. 106) — δηλαδή σε τρία στάδια: κατά την έναρξη, την εξέλιξη και την ολοκλήρωση των εργασιών.
Σε κάθε στάδιο ο έλεγχος διασφαλίζει την ικανοποιητική λειτουργία της παραγωγικής διαδικασίας σύμφωνα με τον προγραμματισμό που έχει γίνει, και έχει σκοπό να διαπιστώσει αν το αποτέλεσμα (προϊόν ή υπηρεσία) ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές που τέθηκαν από την αρχή.
Αν ο έλεγχος εμφανίσει αποκλίσεις από τις αρχικές προδιαγραφές του σχεδιασμού, πραγματοποιούνται οι κατάλληλες ενέργειες με στόχο τη διόρθωση των σφαλμάτων — η λογική «μέτρηση → σύγκριση με πρότυπα → διόρθωση» που αναλύεται στην ενότητα 3.4 (βήματα εφαρμογής των συστημάτων ελέγχου).
Σημείωση: το βιβλίο δεν χρησιμοποιεί τη λέξη «στάδια» για τον έλεγχο της παραγωγής· η ερώτηση εννοεί τις τρεις χρονικές φάσεις (έναρξη, εξέλιξη, ολοκλήρωση). Αν ζητούνται οι κατηγορίες (ποιοτικός, ποσοτικός, κόστους, αποθεμάτων), βλ. ερώτηση 12.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο έλεγχος γίνεται σε όλη τη διάρκεια: έναρξη, εξέλιξη, ολοκλήρωση των εργασιών — σύγκριση με τις προδιαγραφές του προγραμματισμού και διόρθωση αποκλίσεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Να διακριθούν οι χρονικές φάσεις (έναρξη-εξέλιξη-ολοκλήρωση) από τα είδη ελέγχου (ερώτηση 12).
Το βιβλίο δεν ονομάζει ρητά «στάδια» — δηλώστε το.

Ερώτηση 11 — Διασφάλιση ποιότητας και έλεγχος παραγωγής: τι γνωρίζετε

Ερώτηση: Η εξασφάλιση ποιότητας και ο έλεγχος της παραγωγής είναι δραστηριότητα, που έχει ως αντικειμενικό σκοπό να διαπιστώσει αν το προϊόν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του σχεδιασμού και στην πιστότητα κατασκευής του. Τι γνωρίζεται σχετικά με το θέμα;

Απάντηση:

Ορισμός και σκοπός (σελ. 106): ο έλεγχος της παραγωγής διασφαλίζει την ικανοποιητική λειτουργία της παραγωγικής διαδικασίας σύμφωνα με τον προγραμματισμό· πραγματοποιείται σε όλη τη διάρκεια (έναρξη, εξέλιξη, ολοκλήρωση)· σκοπός του να διαπιστώσει αν το αποτέλεσμα (προϊόν ή υπηρεσία) ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές που τέθηκαν από την αρχή.
Γιατί ενδιαφέρει η ποιότητα (σελ. 106-107): συνδέεται άμεσα με τη χρησιμότητα που παρέχει το προϊόν στον καταναλωτή σε σχέση με τα χρήματα που διαθέτει για να το αποκτήσει — άρα με την ανταγωνιστικότητα (1.5).
Τι γίνεται με τις αποκλίσεις: αν ο έλεγχος εμφανίσει αποκλίσεις από τις αρχικές προδιαγραφές του σχεδιασμού, πραγματοποιούνται οι κατάλληλες ενέργειες με στόχο τη διόρθωση των σφαλμάτων.
Τα τέσσερα είδη ελέγχου (σελ. 107): ποιοτικός — αν το προϊόν παράγεται σύμφωνα με τα πρότυπα του σχεδιασμού ή παρουσιάζει αποκλίσεις· γίνεται διαρκώς και σε όλα τα στάδια· ποσοτικός — αν παράγεται μέσα στον χρόνο που σχεδιάσθηκε· κόστους — αν παράγεται σύμφωνα με ένα πρότυπο κόστος· αποθεμάτων — αν υπάρχει στις αποθήκες η κατάλληλη ποσότητα πρώτων και βοηθητικών υλών, ανταλλακτικών και έτοιμων προϊόντων.
Ευρύτερο πλαίσιο: η ποιότητα επανέρχεται στο κεφ. 4 ως Διοίκηση Ολικής Ποιότητας — από τον έλεγχο στο τέλος της γραμμής, στη διασφάλιση ποιότητας σε κάθε στάδιο και από κάθε εργαζόμενο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έλεγχος = διασφάλιση λειτουργίας κατά τον προγραμματισμό, σε όλη τη διάρκεια, με σύγκριση αποτελέσματος-προδιαγραφών και διόρθωση αποκλίσεων· η ποιότητα = χρησιμότητα ανά ευρώ· τέσσερα είδη: ποιοτικός, ποσοτικός, κόστους, αποθεμάτων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πλήρης απάντηση: ορισμός, τρεις φάσεις, σχέση ποιότητας-χρησιμότητας, διόρθωση, τα τέσσερα είδη.

Ερώτηση 12 — Οι κατηγορίες του ελέγχου της παραγωγής

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες διακρίνεται ο έλεγχος της παραγωγής;

Απάντηση:

Ο έλεγχος διακρίνεται σε τέσσερις κατηγορίες (σελ. 107): ποιοτικό, ποσοτικό, κόστους και αποθεμάτων.
Ποιοτικός έλεγχος: διαπιστώνει αν το προϊόν παράγεται σύμφωνα με τα πρότυπα που τέθηκαν στον σχεδιασμό ή παρουσιάζει αποκλίσεις· πραγματοποιείται διαρκώς και σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας.
Ποσοτικός έλεγχος: διαπιστώνει αν το προϊόν παράγεται μέσα στον χρόνο που έχει σχεδιασθεί.
Έλεγχος του κόστους: διαπιστώνει αν το προϊόν παράγεται σύμφωνα με ένα πρότυπο κόστος, όπως έχει τεθεί.
Έλεγχος αποθεμάτων: διαπιστώνει αν υπάρχει στις αποθήκες η κατάλληλη ποσότητα πρώτων και βοηθητικών υλών, ανταλλακτικών, καθώς και έτοιμων προϊόντων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ποιοτικός (πρότυπα, διαρκώς), ποσοτικός (χρόνος), κόστους (πρότυπο κόστος), αποθεμάτων (ποσότητες υλών, ανταλλακτικών, έτοιμων προϊόντων).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τέσσερα είδη με το κριτήριο καθενός. Παγίδα: ο «ποσοτικός» αφορά τον χρόνο, όχι την ποσότητα αποθεμάτων.

Ερώτηση 13 — Σωστό/Λάθος: ο ποιοτικός έλεγχος και τα πρότυπα σχεδίασης

Ερώτηση: Βάλτε σε κύκλο την ένδειξη Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ), και αιτιολογήστε την απάντησή σας. Ο ποιοτικός έλεγχος γίνεται σύμφωνα με τα πρότυπα σχεδίασης του προϊόντος, ώστε να διαπιστωθούν τυχόν αποκλίσεις.

Απάντηση:

ΣΩΣΤΟ.
Αιτιολόγηση (σελ. 107): «Ο ποιοτικός έλεγχος πραγματοποιείται για να διαπιστωθεί αν το προϊόν παράγεται σύμφωνα με τα πρότυπα, όπως έχουν τεθεί στο σχεδιασμό, ή παρουσιάζονται αποκλίσεις. Πραγματοποιείται διαρκώς και σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας».
Αν εντοπιστούν αποκλίσεις από τις προδιαγραφές του σχεδιασμού, ακολουθούν ενέργειες διόρθωσης των σφαλμάτων.

Σύνοψη: Σωστό — ο ποιοτικός έλεγχος συγκρίνει το παραγόμενο προϊόν με τα πρότυπα του σχεδιασμού για να εντοπίσει αποκλίσεις, διαρκώς και σε όλα τα στάδια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η αιτιολόγηση να αναφέρει «διαρκώς και σε όλα τα στάδια» και τη διόρθωση.

Ερώτηση 14 — Πολλαπλής επιλογής: σε τι αναφέρεται ο έλεγχος αποθεμάτων

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Ο έλεγχος των αποθεμάτων αναφέρεται: α. Στα υλικά. β. Στις πρώτες και βοηθητικές ύλες. γ. Στα ανταλλακτικά των μηχανημάτων, δ. Στο προϊόν που παραμένει αδιάθετο στην αποθήκη, ε. Σε όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

Σωστή επιλογή: (ε) Σε όλα τα παραπάνω.
Αιτιολόγηση (σελ. 107): «Ο έλεγχος αποθεμάτων πραγματοποιείται για να διαπιστωθεί αν υπάρχει στις αποθήκες της επιχείρησης η κατάλληλη ποσότητα πρώτων και βοηθητικών υλών, ανταλλακτικών, καθώς και έτοιμων προϊόντων». Το «προϊόν που παραμένει αδιάθετο στην αποθήκη» είναι τα έτοιμα προϊόντα· τα «υλικά» περιλαμβάνουν τις ύλες και τα υλικά συντήρησης (πρβλ. τον ορισμό της αποθήκης, σελ. 107).
Άρα καλύπτονται και οι τέσσερις κατηγορίες → «όλα τα παραπάνω».

Σύνοψη: (ε) Σε όλα τα παραπάνω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Συνδυάστε τον ορισμό του ελέγχου αποθεμάτων με τον ορισμό της αποθήκης (τι παραλαμβάνεται και τι διατηρείται εκεί).

Ερώτηση 15 — Ποιες διαδικασίες περιλαμβάνει η αποθήκευση

Ερώτηση: Ποιες διαδικασίες περιλαμβάνει η αποθήκευση;

Απάντηση:

Ορισμός (σελ. 107): Αποθήκη είναι ο χώρος των κτιριακών εγκαταστάσεων μιας επιχείρησης στον οποίο πραγματοποιείται:
αφενός η παραλαβή και διατήρηση των πρώτων και βοηθητικών υλών, των υλικών συντήρησης και των ανταλλακτικών του μηχανικού εξοπλισμού,
αφετέρου η διατήρηση και η διοχέτευση στην αγορά των έτοιμων προϊόντων.
Άρα η αποθήκευση περιλαμβάνει δύο ροές: εισερχόμενη (παραλαβή-φύλαξη εισροών για την παραγωγή) και εξερχόμενη (φύλαξη-διάθεση εκροών προς τη διανομή). Συνδέεται με τον έλεγχο αποθεμάτων (κατάλληλες ποσότητες) και με τη διανομή του μίγματος marketing (σελ. 88: κρίσιμο να διατηρούνται αποθέματα ώστε τα προϊόντα να φτάνουν έγκαιρα στον καταναλωτή).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παραλαβή και διατήρηση πρώτων/βοηθητικών υλών, υλικών συντήρησης και ανταλλακτικών + διατήρηση και διοχέτευση στην αγορά των έτοιμων προϊόντων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ο ορισμός με τις δύο πλευρές («αφενός … αφετέρου»).

Ερώτηση 16 — Ο στόχος της συντήρησης του εξοπλισμού

Ερώτηση: Ποιος είναι ο αντικειμενικός στόχος των διαδικασιών συντήρησης του μηχανικού εξοπλισμού;

Απάντηση:

Απάντηση (σελ. 107): Οι διαδικασίες συντήρησης και αντικατάστασης του μηχανικού εξοπλισμού και των εγκαταστάσεων παραγωγής αποσκοπούν στην επίτευξη της μέγιστης απόδοσης της παραγωγικής διαδικασίας.
Η συντήρηση γίνεται είτε πριν την εμφάνιση βλάβης (προληπτικά), πολλές φορές σε προγραμματισμένα χρονικά διαστήματα, είτε μετά την εμφάνιση της βλάβης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο έλεγχος πριν από τη βλάβη: αν και καθυστερεί την παραγωγική διαδικασία, αποφεύγονται βλάβες και ατυχήματα που οδηγούν σε χρονοβόρες και πολυδάπανες εργασίες αποκατάστασης και σε έκτακτη διακοπή της παραγωγής για μεγάλο διάστημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η μέγιστη απόδοση της παραγωγικής διαδικασίας — με προληπτική (προγραμματισμένη) ή μετά τη βλάβη συντήρηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ο στόχος αυτολεξεί («μέγιστη απόδοση») και οι δύο μορφές συντήρησης.

Ερώτηση 17 — Η σημασία του προληπτικού ελέγχου: τι γνωρίζετε

Ερώτηση: Η σημασία του προληπτικού ελέγχου είναι μεγάλη για την επιχείρηση διότι αποτρέπει βλάβες και ατυχήματα που οδηγούν σε εκ των υστέρων παρεμβάσεις συντήρησης. Τι γνωρίζεται σχετικά με το θέμα;

Απάντηση:

Οι δύο μορφές συντήρησης (σελ. 107): η συντήρηση γίνεται είτε πριν την εμφάνιση βλάβης (προληπτικά), και πολλές φορές σε προγραμματισμένα χρονικά διαστήματα, είτε μετά την εμφάνιση της βλάβης.
Το κόστος της προληπτικής: ο έλεγχος πριν από τη βλάβη καθυστερεί την παραγωγική διαδικασία — τα μηχανήματα σταματούν προγραμματισμένα για επιθεώρηση, λίπανση, αλλαγή φθαρμένων εξαρτημάτων.
Το όφελος (γιατί «ιδιαίτερη σημασία»): με τον έλεγχο αυτόν αποφεύγονται βλάβες και ατυχήματα που οδηγούν σε χρονοβόρες και πολυδάπανες εργασίες αποκατάστασης. Στην περίπτωση της βλάβης, η παραγωγική διαδικασία διακόπτεται εκτάκτως για μεγάλο σχετικά χρονικό διάστημα και η επιχείρηση δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της (παραδόσεις, παραγγελίες) — με αρνητικά αποτελέσματα για την ανάπτυξή της.
Σύνδεση με άλλες έννοιες: οι ημερομηνίες συντήρησης και οι συστάσεις ασφάλειας καταγράφονται στις καρτέλες εξοπλισμού (2.8.2.α)· ο έλεγχος αποθεμάτων εξασφαλίζει τα ανταλλακτικά (2.8.2.δ)· τα ατυχήματα αφορούν και την ασφάλεια των εργαζομένων (λειτουργία «ασφάλεια» του Fayol, σελ. 78) και την Κοινωνική Ευθύνη (1.3).
Σχόλιο: μικρή, προγραμματισμένη «θυσία» χρόνου έναντι μεγάλης, απρόβλεπτης απώλειας — λογική αντίστοιχη με την αποδοτικότητα (αποτέλεσμα/θυσία, ενότητα 1.5).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προληπτική (προγραμματισμένη) συντήρηση: κοστίζει λίγο χρόνο, αλλά αποτρέπει βλάβες/ατυχήματα, χρονοβόρες-πολυδάπανες επισκευές και έκτακτη μακρά διακοπή που εμποδίζει την εκπλήρωση υποχρεώσεων· στηρίζεται στις καρτέλες εξοπλισμού και στα αποθέματα ανταλλακτικών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Να αντιπαρατεθούν κόστος (καθυστέρηση) και όφελος (αποφυγή βλαβών, ατυχημάτων, διακοπής).
Ενδεικτική ως ανάπτυξη.

Ερώτηση 18 — Οι δραστηριότητες της λειτουργίας των προμηθειών

Ερώτηση: Ποιες είναι οι δραστηριότητες της λειτουργίας των προμηθειών;

Απάντηση:

Βασική δραστηριότητα (σελ. 108): η αγορά — αλλά και, ορισμένες φορές, η εξεύρεση — όλων των αγαθών που θεωρούνται απαραίτητα για την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης.
Η διαδικασία: συνεργάζονται όλες οι λειτουργίες της επιχείρησης, καταγράφονται οι ανάγκες τους και στη συνέχεια συντάσσεται ένα ενιαίο ετήσιο πρόγραμμα των απαραίτητων αγαθών που πρέπει να προμηθευτεί η επιχείρηση.
Το όφελος: με τον τρόπο αυτό ζητείται η προμήθεια μιας σχετικά μεγάλης ποσότητας αγαθών και επομένως η επιχείρηση διεκδικεί χαμηλότερες τιμές. Εάν επιτευχθεί, συντελεί στη μείωση του κόστους του παραγόμενου προϊόντος και το καθιστά περισσότερο ανταγωνιστικό στην αγορά — εφαρμογή των οικονομιών κλίμακας (ενότητα 2.1) και της σύνδεσης κόστους-ανταγωνιστικότητας (ενότητα 1.5).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αγορά (και εξεύρεση) όλων των αναγκαίων αγαθών: καταγραφή αναγκών από όλες τις λειτουργίες → ενιαίο ετήσιο πρόγραμμα → μεγάλη ποσότητα → χαμηλότερες τιμές → μείωση κόστους → ανταγωνιστικότερο προϊόν.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Να δοθεί η αλυσίδα ενιαίο πρόγραμμα → ποσότητα → τιμή → κόστος → ανταγωνιστικότητα.

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο