Λύσεις — Ενότητα 2.9: Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων (σελ. 117) – ΑΡΧΕΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Ενότητα 2.9: Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων (σελ. 117)

Λύσεις των 8 ερωτήσεων της ενότητας 2.9 (ορισμοί, Σ/Λ, δύο πολλαπλής επιλογής, τρεις σχολιασμού).

Ερώτηση 1 — Ο βασικός σκοπός της Διοίκησης Ανθρώπινων Πόρων

Ερώτηση: Ποιος είναι ο βασικός σκοπός της Διοίκησης Ανθρώπινων Πόρων;

Απάντηση:

• Η Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων (ή Διοίκηση Προσωπικού) είναι κλάδος της Διοίκησης Επιχειρήσεων που ερευνά όλα τα θέματα διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων σε μια επιχείρηση (σελ. 112).
• Βασικός σκοπός: η επιχείρηση να διαθέτει τα κατάλληλα στελέχη, ποιοτικά και ποσοτικά, και να προβαίνει στις απαραίτητες ενέργειες ώστε αυτά να ανταποκρίνονται επιτυχώς στα καθήκοντά τους. Το βιβλίο το αιτιολογεί: οι επιχειρήσεις δεν προσλαμβάνουν απεριόριστο αριθμό εργαζομένων, και η χαμένη παραγωγή μιας ημέρας με μειωμένη επίδοση δεν αναπληρώνεται την επόμενη.
• Η λειτουργία είναι πολύ σημαντική και κρίσιμη για την επιτυχία των σκοπών της επιχείρησης· ανατίθεται σε εξειδικευμένα στελέχη. Ο ρόλος του τμήματος: να σχεδιάζει την πολιτική της εταιρίας στα αντίστοιχα θέματα και να υλοποιεί επιμέρους λειτουργίες (προγραμματισμός, προσλήψεις, εκπαίδευση-ανάπτυξη, μεταθέσεις-προαγωγές, αξιολόγηση-αμοιβές, κοινωνική-υγειονομική υποστήριξη, εργασιακές σχέσεις) — σε αρκετές από αυτές συμμετέχουν όλοι οι προϊστάμενοι.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Να διαθέτει η επιχείρηση τα κατάλληλα στελέχη ποιοτικά και ποσοτικά και να τα βοηθά να ανταποκρίνονται στα καθήκοντά τους· σχεδιάζει την πολιτική προσωπικού και υλοποιεί τις επιμέρους λειτουργίες.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Λέξεις-κλειδιά: «κατάλληλα στελέχη ποιοτικά και ποσοτικά», «σχεδιάζει την πολιτική – υλοποιεί λειτουργίες».

Ερώτηση 2 — Σωστό/Λάθος: ο ρόλος του τμήματος προσωπικού

Ερώτηση: Βάλτε σε κύκλο την ένδειξη Σωστό (Σ) ή Λάθος (Λ) και αιτιολογήστε την απάντησή σας. Ο ρόλος του τμήματος προσωπικού στην επιχείρηση είναι να σχεδιάζει την πολιτική της εταιρείας σε θέματα ανθρώπινων πόρων και να υλοποιεί ορισμένες λειτουργίες, όπως οι προσλήψεις, η εκπαίδευση, η αξιολόγηση στελεχών.

Απάντηση:

• ΣΩΣΤΟ.
• Αιτιολόγηση (σελ. 112-113): «Ο ρόλος του τμήματος αυτού είναι να σχεδιάζει την πολιτική της εταιρίας στα αντίστοιχα θέματα, καθώς και να υλοποιεί ορισμένες επί μέρους λειτουργίες». Και: «σε ορισμένες από αυτές τις λειτουργίες, όπως είναι οι προσλήψεις, η εκπαίδευση, οι προαγωγές, η αξιολόγηση των στελεχών, συμμετέχουν όλοι οι προϊστάμενοι».
• Διευκρίνιση που ενισχύει την αιτιολόγηση: το τμήμα σχεδιάζει το σύστημα αξιολόγησης και υποστηρίζει τη διαδικασία, αλλά η αξιολόγηση κάθε εργαζομένου γίνεται από τον άμεσο προϊστάμενό του — δηλαδή η υλοποίηση είναι συνεργατική, όπως λέει και η πρόταση («ορισμένες λειτουργίες»).

Σύνοψη: Σωστό — σχεδιάζει την πολιτική και υλοποιεί (με τη συμμετοχή των προϊσταμένων) λειτουργίες όπως προσλήψεις, εκπαίδευση, αξιολόγηση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Στην αιτιολόγηση αναφέρετε τη συμμετοχή όλων των προϊσταμένων και το παράδειγμα της αξιολόγησης.

Ερώτηση 3 — Προγραμματισμός ανθρώπινου δυναμικού: φυσική ροή και μελλοντικός σχεδιασμός (σχολιασμός)

Ερώτηση: Ο προγραμματισμός ανθρώπινου δυναμικού είναι μια λειτουργία, η οποία έχει σχέση αφενός μεν με τη φυσική ροή του προσωπικού μέσα στην επιχείρηση, αφετέρου δε με το μελλοντικό σχεδιασμό της. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Ο ορισμός του βιβλίου (σελ. 113): ο προγραμματισμός ανθρώπινου δυναμικού «ασχολείται κυρίως με την εξέλιξη και τη σταδιοδρομία του προσωπικού μέσα στην επιχείρηση. Βασικές δραστηριότητες είναι ο έλεγχος των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων των εργαζομένων, η έγκαιρη πρόβλεψη των αναγκών της επιχείρησης σε ανθρώπινο δυναμικό κ.τ.λ.».
• «Φυσική ροή του προσωπικού» = η εξέλιξη και η σταδιοδρομία: είσοδος (προσλήψεις), κίνηση μέσα στην επιχείρηση (μεταθέσεις, προαγωγές, εκπαίδευση-ανάπτυξη), έξοδος (συνταξιοδότηση, αποχωρήσεις, απολύσεις). Ο έλεγχος δεξιοτήτων και ικανοτήτων δείχνει ποιος μπορεί να εξελιχθεί πού — π.χ. ποιοι εργαζόμενοι, μετά από ανάπτυξη, θα καλύψουν τις θέσεις αυξημένης ευθύνης που θα κενωθούν.
• «Μελλοντικός σχεδιασμός» = η έγκαιρη πρόβλεψη των αναγκών: πόσα άτομα, με ποια προσόντα και πότε θα χρειαστεί η επιχείρηση, σε συνάρτηση με τα σχέδιά της (νέες δραστηριότητες, επενδύσεις — προϋπολογισμός επενδύσεων 2.7, μακροπρόθεσμος προγραμματισμός παραγωγής 2.8). Χωρίς πρόβλεψη, η επιχείρηση προσλαμβάνει βιαστικά ή μένει με πλεονάζον προσωπικό — και «η απώλεια παραγωγής μιας ημέρας δεν αναπληρώνεται» (σελ. 112).
• Σχόλιο: οι δύο όψεις συνδέονται — η πρόβλεψη αναγκών (μέλλον) καθορίζει τη ροή (ποιους εκπαιδεύουμε, προάγουμε, προσλαμβάνουμε σήμερα). Είναι η λειτουργία του προγραμματισμού του management (2.4) εφαρμοσμένη στους ανθρώπους.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Φυσική ροή = εξέλιξη/σταδιοδρομία (είσοδος-κίνηση-έξοδος) με έλεγχο δεξιοτήτων· μελλοντικός σχεδιασμός = έγκαιρη πρόβλεψη αναγκών σε δυναμικό σε συνάρτηση με τα σχέδια της επιχείρησης· τα δύο συνδέονται.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να αντιστοιχηθούν οι δύο «όψεις» της πρότασης με τις δύο βασικές δραστηριότητες του βιβλίου.
• Ενδεικτική ως σχολιασμός.

Ερώτηση 4 — Πολλαπλής επιλογής: δραστηριότητες του προγραμματισμού

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Κυριότερες δραστηριότητες του προγραμματισμού είναι: α. Ο έλεγχος των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων των εργαζόμενων. β. Η έγκαιρη πρόβλεψη των αναγκών σε ανθρώπινο δυναμικό, σύμφωνα με την υπάρχουσα παραγωγή. γ. Η έρευνα και η ανάλυση της αγοράς εργασίας για να διαπιστωθεί η σχέση προσφοράς και ζήτησης και στη συνέχεια, ο σχεδιασμός των κατάλληλων προγραμμάτων. δ. Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: (δ) Όλα τα παραπάνω.
• Αιτιολόγηση (σελ. 113): οι βασικές δραστηριότητες του προγραμματισμού ανθρώπινου δυναμικού είναι «ο έλεγχος των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων των εργαζομένων, η έγκαιρη πρόβλεψη των αναγκών της επιχείρησης σε ανθρώπινο δυναμικό κ.τ.λ.» — το «κ.τ.λ.» δηλώνει ότι η λίστα δεν είναι εξαντλητική.
• Η επιλογή (γ) — έρευνα της αγοράς εργασίας (προσφορά/ζήτηση) και σχεδιασμός προγραμμάτων — είναι λογική προέκταση της πρόβλεψης αναγκών: για να καλυφθούν οι ανάγκες πρέπει να γνωρίζει η επιχείρηση αν υπάρχουν διαθέσιμοι εργαζόμενοι με τα απαιτούμενα προσόντα (πρβλ. τις διαδικασίες πρόσληψης «έξω από την επιχείρηση», σελ. 113) και συνδέεται με το κοινωνικό/οικονομικό περιβάλλον (1.4: δημογραφικά, ανεργία).
• Σημείωση: το βιβλίο αναφέρει ρητά μόνο τα (α) και (β)· η ερώτηση θεωρεί και το (γ) δραστηριότητα του προγραμματισμού, άρα η αναμενόμενη απάντηση είναι το «όλα τα παραπάνω».

Σύνοψη: (δ) Όλα τα παραπάνω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το (γ) δεν είναι αυτολεξεί στο βιβλίο — δηλώστε ότι προκύπτει από το «κ.τ.λ.» και τη λογική της πρόβλεψης αναγκών.

Ερώτηση 5 — Οι ενέργειες των «προσλήψεων προσωπικού»

Ερώτηση: Ποιες ενέργειες περιλαμβάνονται στις επί μέρους λειτουργίες των «προσλήψεων προσωπικού»;

Απάντηση:

• Οι προσλήψεις περιλαμβάνουν διαδικασίες που αφορούν την προσέλκυση, την επιλογή και την τοποθέτηση του προσωπικού στην επιχείρηση (σελ. 113).
• Το ενδιαφέρον της επιχείρησης για πρόσληψη εργαζομένων με συγκεκριμένα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα μπορεί να εκδηλωθεί με δύο τρόπους:
• Με διαδικασίες μέσα από την επιχείρηση: π.χ. έκδοση ανακοίνωσης πρόσληψης για συγκεκριμένη θέση, που τοποθετείται σε εσωτερικούς χώρους (κυλικείο, κεντρικός διάδρομος)· οι εργαζόμενοι ενημερώνονται και ενδιαφέρονται οι ίδιοι ή μεταφέρουν το μήνυμα σε γνωστούς τους, που υποβάλλουν αιτήσεις.
• Με διαδικασίες έξω από την επιχείρηση: π.χ. αγγελία σε εφημερίδα, ανάθεση σε γραφεία εύρεσης εργασίας.
• Στις προσλήψεις συμμετέχουν όλοι οι προϊστάμενοι (σελ. 113)· η Διεύθυνση Ανθρώπινων Πόρων σχεδιάζει και υποστηρίζει τη διαδικασία.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Προσέλκυση, επιλογή, τοποθέτηση· εκδήλωση ενδιαφέροντος μέσα από την επιχείρηση (εσωτερική ανακοίνωση) ή έξω από αυτήν (αγγελία, γραφεία εύρεσης εργασίας)· συμμετοχή των προϊσταμένων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Τα τρία βήματα + οι δύο πηγές με τα παραδείγματα του βιβλίου.

Ερώτηση 6 — Εκπαίδευση ή ανάπτυξη; (σχολιασμός)

Ερώτηση: Η εκπαίδευση του προσωπικού έχει ως στόχο την κατάλληλη προετοιμασία των στελεχών για την ανάληψη θέσεων αυξημένης ευθύνης στο μέλλον. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η πρόταση είναι ανακριβής — αποδίδει στην εκπαίδευση τον στόχο της ανάπτυξης. Το βιβλίο (σελ. 113-114) διακρίνει τις δύο έννοιες σαφώς.
• Εκπαίδευση: επιδιώκεται η ενημέρωση του προσωπικού σε θέματα που αφορούν άμεσα την εργασία του και έχουν σχεδόν άμεση απόδοση — π.χ. εκμάθηση ενός νέου μηχανήματος ή λογισμικού για τη σημερινή θέση.
• Ανάπτυξη: επιδιώκεται η ενημέρωση των στελεχών για μελλοντικές δραστηριότητες της επιχείρησης και τις αντίστοιχες απαιτήσεις των θέσεων εργασίας που θα υπάρχουν τότε — δηλαδή η προετοιμασία των στελεχών για ανάληψη θέσεων αυξημένης ευθύνης στο μέλλον. Αυτό ακριβώς λέει η πρόταση, αλλά το ονομάζει λάθος.
• Κοινά στοιχεία: και οι δύο πραγματοποιούνται σε συνεργασία με τα αρμόδια στελέχη κάθε διεύθυνσης, και οι δύο ανήκουν στην ίδια λειτουργία («Εκπαίδευση και Ανάπτυξη»).
• Σωστή διατύπωση: «Η ανάπτυξη του προσωπικού έχει ως στόχο την προετοιμασία των στελεχών για θέσεις αυξημένης ευθύνης στο μέλλον, ενώ η εκπαίδευση αφορά την τρέχουσα εργασία με άμεση απόδοση». Η διάκριση συνδέεται με τις γνώσεις κατά επίπεδο (2.3): η ανάπτυξη προσθέτει τις γενικές γνώσεις που απαιτούν τα ανώτερα επίπεδα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λάθος απόδοση: ο στόχος «θέσεις αυξημένης ευθύνης στο μέλλον» ανήκει στην ανάπτυξη· η εκπαίδευση αφορά την άμεση εργασία με άμεση απόδοση. Κοινό: συνεργασία με τα στελέχη κάθε διεύθυνσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Η ερώτηση είναι «παγίδα ορολογίας» — να εντοπιστεί η αντικατάσταση και να δοθούν και οι δύο ορισμοί.
• Ενδεικτική ως σχολιασμός.

Ερώτηση 7 — Πολλαπλής επιλογής: από τι εξαρτάται το επίπεδο αμοιβών

Ερώτηση: Βάλτε κύκλο στη σωστή απάντηση. Το επίπεδο αμοιβών των εργαζόμενων εξαρτάται από: α. Την ποιότητα της παρεχόμενης εργασίας, β. Τον ανταγωνισμό μεταξύ των εργαζόμενων, γ. Τη δυνατότητα της επιχείρησης να καταβάλλει υψηλούς μισθούς, δ. Τον ανταγωνισμό που δημιουργούν οι άλλες επιχειρήσεις για ορισμένες θέσεις εργασίας, ε. Όλα τα παραπάνω.

Απάντηση:

• Σωστή επιλογή: (ε) Όλα τα παραπάνω.
• Αιτιολόγηση (σελ. 114): «Το επίπεδο αμοιβών των εργαζομένων εξαρτάται κυρίως από την ποιότητα της εργασίας τους, τον ανταγωνισμό μεταξύ των εργαζομένων, τη δυνατότητα της επιχείρησης να καταβάλλει υψηλούς μισθούς, τον ανταγωνισμό που δημιουργούν οι άλλες επιχειρήσεις για ορισμένες θέσεις εργασίας κ.α.» — οι τέσσερις επιλογές είναι ακριβώς οι τέσσερις παράγοντες του βιβλίου.

Σύνοψη: (ε) Όλα τα παραπάνω.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Οι τέσσερις παράγοντες αυτολεξεί από τη σελ. 114.

Ερώτηση 8 — Κλίμα φιλίας, συνεργασίας και εμπιστοσύνης (σχολιασμός)

Ερώτηση: Το τμήμα προσωπικού πρέπει να φροντίζει για τη δημιουργία κλίματος φιλίας, ειλικρινούς συνεργασίας και εμπιστοσύνης, τόσο μεταξύ των συνεργατών στην επιχείρηση, όσο και μεταξύ προϊσταμένων και υφισταμένων. Σχολιάστε.

Απάντηση:

• Η θέση του βιβλίου (σελ. 115, Εργασιακές Σχέσεις): «με ευθύνη του τμήματος, θα πρέπει να δημιουργείται κλίμα φιλίας, ειλικρινούς συνεργασίας και εμπιστοσύνης μεταξύ τόσο των εργαζομένων, όσο και μεταξύ των εργαζομένων και της διοίκησης».
• Γιατί είναι ευθύνη του τμήματος προσωπικού: η διεύθυνση προσωπικού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στις σχέσεις διοίκησης-εργαζομένων — συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με το σωματείο ως εκπρόσωπος της ανώτατης διοίκησης, χειρίζεται υπερωρίες, μεταθέσεις, απολύσεις, βοηθά στην επίλυση διαφορών και στην επικοινωνία. Όλα αυτά είναι σημεία δυνητικής σύγκρουσης (η επιχείρηση ως κοινωνική οργάνωση έχει ομάδες με αντίθετα συμφέροντα, ενότητα 1.3) — το κλίμα εμπιστοσύνης είναι το «λάδι» που τα κάνει να λειτουργούν.
• Γιατί έχει σημασία για την επιχείρηση: το κίνημα ανθρωπίνων σχέσεων (2.4) έδειξε ότι όταν οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι οι γνώμες τους μετρούν, η παραγωγικότητα αυξάνεται ανεξάρτητα από τις συνθήκες· η ενότητα 1.2 σημειώνει ότι το δυσαρεστημένο προσωπικό οδηγείται σε απεργία· και η κουλτούρα της επιχείρησης (πολιτική «ανοικτής πόρτας», εμπιστοσύνη στο ανθρώπινο δυναμικό — πολιτισμική λειτουργία, 1.2) είναι στοιχείο ανταγωνιστικότητας.
• Πώς το πετυχαίνει: δίκαιη και διαφανής αξιολόγηση (κοινοποίηση αποτελεσμάτων), αντικειμενικές προαγωγές (ανάγκες + επιθυμίες + προσόντα), κοινωνική και υγειονομική υποστήριξη (κατασκηνώσεις, ψυχαγωγικά προγράμματα, περίθαλψη) — δηλαδή όλες οι λειτουργίες της ΔΑΠ συμβάλλουν στο κλίμα.
• Σχόλιο: η φιλία δεν σημαίνει έλλειψη ιεραρχίας — σημαίνει ειλικρινή συνεργασία, όπου οι διαφορές λύνονται με επικοινωνία και όχι με σύγκρουση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το κλίμα εμπιστοσύνης είναι ρητή ευθύνη της διεύθυνσης προσωπικού (εργασιακές σχέσεις) γιατί χειρίζεται τα σημεία σύγκρουσης (σωματείο, υπερωρίες, απολύσεις)· αποδίδει σε παραγωγικότητα (ανθρώπινες σχέσεις), αποφυγή απεργιών, καλή κουλτούρα· χτίζεται με δίκαιη αξιολόγηση, προαγωγές, κοινωνική υποστήριξη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Να συνδεθεί με τις εργασιακές σχέσεις (2.9.1.ζ), το κίνημα ανθρωπίνων σχέσεων (2.4) και την κουλτούρα (1.2).
• Ενδεικτική ως σχολιασμός.