Λύσεις — Εκτροφή Αιγοπροβάτων (σελ. 253-254) – ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — Εκτροφή Αιγοπροβάτων
Λύσεις στις 26 ερωτήσεις του κεφαλαίου: γενικά στοιχεία αιγοπροβατοτροφίας, φυλές προβάτων (κριτήρια, ορεινές/πεδινές, σπάνιες), παραγωγικά συστήματα, άρμεγμα προβατίνων, επιλογή αναπαραγωγής, αιγοτροφία (προϊόντα, φυλές, Ζάανεν), διατροφή αιγοπροβάτων (ανάγκες, πενίες, τόνωση, τοξιναιμία) και αιγοπροβατοστάσια (θέση, περιβάλλον, δάπεδο, τοίχοι/στέγη, βασικοί χώροι).
Θέση αιγοπροβατοτροφίας στην ελληνική κτηνοτροφία
Ερώτηση: Ποια είναι η θέση της αιγοπροβατοτροφίας στην ελληνική κτηνοτροφία;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 215-216): «Χαρακτηριστικό στοιχείο της ελληνικής αιγοπροβατοτροφίας είναι ο έντονος κοινωνικός της χαρακτήρας... Με τον κλάδο σήμερα απασχολούνται περίπου 350.000 οικογένειες...»· «...το 1997 συνέβαλε κατά 39,11% στην ακαθάριστη αξία της ζωικής παραγωγής... η συμμετοχή της στη δημιουργία του Α.Ε.Π. ανήλθε στο 1,60%.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αιγοπροβατοτροφία είναι σημαντικός κλάδος της ελληνικής κτηνοτροφίας, με έντονο κοινωνικό χαρακτήρα: απασχολεί περίπου 350.000 οικογένειες (κύρια ή συμπληρωματική πηγή εισοδήματος), συμμετέχει κατά 39,11% στην ακαθάριστη αξία της ζωικής παραγωγής (στοιχεία 1997) και κατά 1,60% στο ΑΕΠ. Το 75% των εκτρεφόμενων ζώων βρίσκεται σε μειονεκτικές ορεινές και νησιώτικες περιοχές, όπου αξιοποιεί βοσκοτόπους ακατάλληλους για άλλη χρήση — παρά τη φθίνουσα πορεία, η διατήρησή του κρίνεται αναγκαία για οικονομικούς, κοινωνικούς, δημογραφικούς και εθνικούς λόγους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Σημαντικότερες περιοχές εκτροφής προβάτων και αιγών
Ερώτηση: Ποιες είναι οι σημαντικότερες περιοχές εκτροφής προβάτων και αιγών στην Ελλάδα;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 214-215): «η χώρα μας έχει τρεις σημαντικές περιοχές εκτροφής προβάτων, τις Περιφέρειες της Θεσσαλίας, της Δυτικής Ελλάδας και της Κρήτης. Στις τρεις αυτές Περιφέρειες βρίσκεται συγκεντρωμένο το 46% του συνολικού εκτρεφόμενου πληθυσμού προβάτων»· «οι αίγες παρουσιάζουν μεγαλύτερη διασπορά... στις επτά [Περιφέρειες] εκτρέφεται το 78,6% του συνόλου του αίγιου πληθυσμού».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Για τα πρόβατα οι τρεις σημαντικότερες περιοχές είναι οι Περιφέρειες Θεσσαλίας, Δυτικής Ελλάδας και Κρήτης (46% του συνολικού πληθυσμού προβάτων). Οι αίγες παρουσιάζουν μεγαλύτερη γεωγραφική διασπορά — το 78,6% του πληθυσμού τους συγκεντρώνεται σε επτά από τις δεκατρείς Περιφέρειες της χώρας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- Το τυπωμένο βιβλίο έχει μικρό γραμματικό λάθος στην εκφώνηση της ερώτησης 2 («Ποιες είναι η σημαντικότερες περιοχές...» αντί «οι σημαντικότερες»)· εδώ διορθώθηκε σιωπηλά το άρθρο για γραμματική συνέπεια, χωρίς καμία αλλαγή νοήματος.
Αυτάρκεια σε αιγοπρόβειο γάλα και κρέας
Ερώτηση: Ποια είναι η αυτάρκεια της χώρας σε αιγοπρόβειο γάλα και κρέας;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 216, Πίνακας 2-4): «Η χώρα μας είναι αυτάρκης κατά 100% σε αιγοπρόβειο γάλα και κατά 90% σε αιγοπρόβειο κρέας όπως προκύπτει από τα στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας του έτους 1996» (ο πίνακας δίνει ακριβώς 89,7% για το κρέας).
Σύνοψη: Η χώρα είναι αυτάρκης κατά 100% σε αιγοπρόβειο γάλα και κατά περίπου 90% (89,7% ακριβώς στον πίνακα του Υπ. Γεωργίας) σε αιγοπρόβειο κρέας, στοιχεία του 1996.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Κριτήρια κατάταξης φυλών προβάτων
Ερώτηση: Με ποια κριτήρια χωρίζονται οι φυλές των προβάτων;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 217-218): «Για την κατάταξη των σημερινών φυλών προβάτων λαμβάνονται υπόψη οι παρακάτω τρεις κατηγορίες κριτηρίων: το μήκος και η διάπλαση της ουράς, η κύρια παραγωγική κατεύθυνση, ο τύπος και η ποιότητα του μαλλιού.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι φυλές προβάτων κατατάσσονται με βάση τρία κριτήρια: το μήκος και τη διάπλαση της ουράς (παχύουρες/ημιπαχύουρες ή βραχύουρες), την κύρια παραγωγική τους κατεύθυνση, και τον τύπο/ποιότητα του μαλλιού τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Διάκριση φυλών προβάτων κατά παραγωγική κατεύθυνση
Ερώτηση: Πώς χωρίζονται οι φυλές των προβάτων ανάλογα με την παραγωγική τους κατεύθυνση;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 217-218): «Βάσει της παραγωγικής κατεύθυνσης οι φυλές των προβάτων διακρίνονται σε: Γαλακτοπαραγωγικές (αρμεγόμενες)..., Κρεοπαραγωγικές..., Εριοπαραγωγικές..., Μικτών αποδόσεων...»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ανάλογα με την παραγωγική τους κατεύθυνση, οι φυλές προβάτων διακρίνονται σε: γαλακτοπαραγωγικές/αρμεγόμενες (π.χ. Χίου, Γλώσσας Σκοπέλου, Φρισλανδίας, Αβάσι, Φριζάρτα), κρεοπαραγωγικές (π.χ. Σάφολκ, Σαουθντάουν, Μπερισσόν ντυ Σερ), εριοπαραγωγικές (κυρίως μερινόμαλλες φυλές, Σοπραβισσάνα), και μικτών αποδόσεων (π.χ. Τσιγκάια, Τσάκελ, Σεβιότ).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μια ορεινή και μια πεδινή φυλή προβάτων
Ερώτηση: Αναφέρετε και περιγράψτε μια σημαντική ορεινή και μια πεδινή φυλή προβάτων.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 219-220): Σφακίων — «Πρόβατο λεπτόουρο, αναμικτόμαλλο, που εκτρέφεται ως κοπαδιάρικο στην περιοχή των Σφακίων Κρήτης... Η πολυδυμία κυμαίνεται στο 1,1-1,3 και η γαλακτοπαραγωγή στα 100-130 kg.» Καραγκούνικη — «Είναι πρόβατο αναμικτόμαλλο, κοπαδιάρικο, λεπτόουρο, συνήθως ακέρατο, πεδινού και ημιορεινού τύπου, που κοιτίδα του έχει τη δυτική Θεσσαλία. Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες ελληνικές φυλές... Η πολυδυμία του κυμαίνεται μεταξύ 1,2-1,4 ενώ η γαλακτοπαραγωγή... κυμαίνεται στα 110-160 kg.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ορεινή φυλή — Σφακίων: λεπτόουρο, αναμικτόμαλλο πρόβατο, κοπαδιάρικο, εκτρέφεται στην ορεινή περιοχή των Σφακίων Κρήτης, λευκού χρώματος με κυρτό επιρρίνιο, πολυδυμία 1,1-1,3 και γαλακτοπαραγωγή 100-130 kg. Πεδινή φυλή — Καραγκούνικη: αναμικτόμαλλο, κοπαδιάρικο, λεπτόουρο, συνήθως ακέρατο πρόβατο πεδινού-ημιορεινού τύπου με κοιτίδα τη δυτική Θεσσαλία· από τις σημαντικότερες ελληνικές φυλές, εξαπλωμένη σχεδόν σε όλη τη χώρα μέσω διασταυρώσεων, με πολυδυμία 1,2-1,4 και γαλακτοπαραγωγή 110-160 kg.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Σπάνιες φυλές προβάτων
Ερώτηση: Τι είναι οι σπάνιες φυλές; Αναφέρετε μερικές από αυτές.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 220-223): Ζακύνθου — «Ανήκει στην κατηγορία των σπάνιων φυλών και έχει ενταχθεί στα προγράμματα διάσωσης-διατήρησης σπάνιων φυλών... Σήμερα η φυλή αριθμεί περίπου 640 ζώα»· Γλώσσας Σκοπέλου — «Πρόκειται για φυλή με πολύ μικρό αριθμό ζώων που συνολικά δεν ξεπερνούν τα 2.300... Ως σπάνια φυλή είναι ακόμα ενταγμένη στα προγράμματα διάσωσης-διατήρησης».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Σπάνιες φυλές είναι οι ελληνικές φυλές προβάτων με πολύ μικρό και μειούμενο πληθυσμό, που κινδυνεύουν με εξαφάνιση και έχουν ενταχθεί στα προγράμματα διάσωσης-διατήρησης ντόπιων σπάνιων φυλών του Υπουργείου Γεωργίας. Παραδείγματα: η φυλή Ζακύνθου (~640 ζώα, μόνο στη Ζάκυνθο), η φυλή Γλώσσας Σκοπέλου (~2.300 ζώα συνολικά), η φυλή Άργους (~750 καθαρόαιμα ζώα) και η φυλή Χίου (καθαρόαιμα ~5.000 ζώα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Παραγωγικά συστήματα ελληνικής προβατοτροφίας
Ερώτηση: Ποια είναι τα παραγωγικά συστήματα της ελληνικής προβατοτροφίας;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 225-226): «Τα παραγωγικά συστήματα της ελληνικής προβατοτροφίας είναι: α. Το εντατικό - ημιεντατικό στο οποίο περιλαμβάνονται: το οικόσιτο..., το ημιοικόσιτο..., το ενσταυλισμένο επιχειρηματικό... β. Το εκτατικό μετακινούμενο... γ. Το εκτατικό μη μετακινούμενο...»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα παραγωγικά συστήματα είναι: (α) το εντατικό-ημιεντατικό, που περιλαμβάνει το οικόσιτο (1-5 ζώα), το ημιοικόσιτο (έως 20-25 ζώα) και το ενσταυλισμένο επιχειρηματικό (πρόσφατο, με υψηλό κόστος επένδυσης και ελάχιστη χρήση βοσκοτόπων)· (β) το εκτατικό μετακινούμενο, με μετακίνηση των ζώων το καλοκαίρι στα ορεινά και το χειμώνα στα πεδινά (χειμαδιά)· και (γ) το εκτατικό μη μετακινούμενο, όπου τα ζώα κινούνται στην περιοχή της κοινότητας — το σύστημα με τη μεγαλύτερη σήμερα οικονομική σημασία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Διαδικασία αρμέγματος προβατίνων
Ερώτηση: Περιγράψτε τη διαδικασία αρμέγματος των προβατίνων.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 227-229): «το άρμεγμα των προβατίνων γίνεται με το χέρι... Το άρμεγμα των προβάτων γίνεται δύο φορές την ημέρα... Στις περισσότερες περιπτώσεις το άρμεγμα δεν γίνεται σε ιδιαίτερους χώρους, αλλά σε μια πρόχειρη περίφραξη... Δύο είναι οι τρόποι αρμέγματος με το χέρι. Άρμεξη με την πίεση των δακτύλων και η άρμεξη με τράβηγμα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Το άρμεγμα των προβατίνων γίνεται σχεδόν αποκλειστικά με το χέρι, δύο φορές την ημέρα (πρωί και απόγευμα, όταν το κοπάδι επιστρέφει από τη βοσκή), συνήθως σε πρόχειρη περίφραξη όπου οι αρμεκτές, καθιστοί, πιάνουν το ζώο από το πίσω πόδι με το ένα χέρι και τη θηλή με το άλλο. Υπάρχουν δύο τρόποι: η άρμεξη με πίεση δακτύλων (δείκτης-αντίχειρας πιέζουν σταδιακά προς τα κάτω, προσομοιάζει το φυσικό θηλασμό, δεν τραυματίζει) και η άρμεξη με τράβηγμα (λιγότερο διαδεδομένη, προκαλεί τραυματισμούς και μαστίτιδες). Το γάλα πέφτει σε δοχείο ανάμεσα στα πόδια του αρμεκτή. Μηχανική άρμεξη εφαρμόζεται μόνο σε πολύ μικρή έκταση, στο ενσταυλισμένο σύστημα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Σημασία επιλογής προβάτων αναπαραγωγής
Ερώτηση: Ποια είναι η σημασία της επιλογής των προβάτων αναπαραγωγής;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 230-231): «Σήμερα που οι απαιτήσεις για πολύ υψηλές αποδόσεις είναι επιτακτικές και οι εμπειρικές γνώσεις δεν αρκούν, η συστηματική επιλογή των ζώων αναπαραγωγής είναι παραπάνω από απαραίτητη... Ιδιαίτερα σημαντική είναι επιλογή των κριαριών για αναπαραγωγή. Ένα κριάρι μπορεί μέσα σε ένα χρόνο να δώσει αρκετές θυγατέρες. Αν αυτές έχουν χαμηλές αποδόσεις ο παραγωγός θα χάσει έσοδα.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η επιλογή ζώων αναπαραγωγής είναι απαραίτητη γιατί οι εμπειρικές γνώσεις των κτηνοτρόφων δεν αρκούν πλέον για την επίτευξη υψηλών αποδόσεων· η συστηματική επιλογή (με βάση στοιχεία ελέγχου αποδόσεων και όχι μνήμη/εντύπωση) εξασφαλίζει ζώα που θα δώσουν το μεγαλύτερο δυνατό κέρδος στον παραγωγό. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η επιλογή κριαριών, γιατί ένα κριάρι αφήνει πολλές θυγατέρες μέσα σε έναν χρόνο — αν αυτές έχουν χαμηλές αποδόσεις, ο παραγωγός χάνει σημαντικά έσοδα για μεγάλο διάστημα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Προϊόντα αιγών και η σημασία τους
Ερώτηση: Ποια είναι τα προϊόντα που παράγονται από τις αίγες και ποια είναι η σημασία τους;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 231-232): «Είναι ζώο πολλαπλής χρήσης (γάλα, κρέας, τρίχες, δέρμα)... Το γάλα της αίγας... ως προς την σύνθεσή του πλησιάζει προς το γυναικείο γάλα... θεωρείται κατάλληλο για τα βρέφη ως υποκατάστατο του μητρικού γάλακτος»· «τα ευνουχισμένα αρσενικά όταν σφάζονται σε ηλικία 4-6 μηνών, δίνουν γευστικότατο και άριστης ποιότητας κρέας»· «Τα δέρματα των αιγών... υψηλής ποιότητας... για την υποδηματοποιία, την γουνοποιία και τη βιομηχανία καλλυντικών»· «Η τρίχα των γιδιών της φυλής Άγκυρας... ιδιαίτερα γνωστό για την εύκολη επεξεργασία του.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η αίγα παράγει γάλα (χαμηλότερο σε λίπος/πρωτεΐνες από το πρόβειο αλλά πλούσιο σε ασβέστιο/φώσφορο/κοβάλτιο, με σύσταση κοντά στο γυναικείο γάλα — κατάλληλο υποκατάστατο μητρικού γάλακτος για βρέφη), κρέας (ισάξιας διαιτητικής αξίας με το αρνίσιο· τα ευνουχισμένα αρσενικά σε ηλικία 4-6 μηνών δίνουν άριστο κρέας), δέρμα (υψηλής ποιότητας, ελαφρύ και ανθεκτικό, για υποδηματοποιία, γουνοποιία, καλλυντικά — χρησιμοποιείται ακόμη και ως απομίμηση γούνας πολικής αλεπούς/φώκιας) και τρίχες (κυρίως η φυλή Αγκύρας/Αγκορά δίνει το «ανκορά», ανθεκτικό, εύκολο στην επεξεργασία μαλλί, γνωστό ως μοχέρ).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Περιοχές Ευρώπης με τις περισσότερες αίγες
Ερώτηση: Σε ποιες περιοχές της Ευρώπης εκτρέφονται οι περισσότερες αίγες;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 231): «οι Βαλκανικές χώρες, η Ιταλία και η Ιβηρική Χερσόνησος, που διαθέτουν σχεδόν το 90% των εκτρεφόμενων αιγών στον Ευρωπαϊκό χώρο, στρέφονται περισσότερο στην παραγωγή γάλακτος και κρέατος. Ο αυξημένος αριθμός γιδιών μπορεί εύκολα να εξηγηθεί, από το γεγονός ότι οι παραπάνω γεωγραφικές περιοχές διαθέτουν μεγάλες βραχώδεις και επικλινείς εκτάσεις...»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι Βαλκανικές χώρες, η Ιταλία και η Ιβηρική Χερσόνησος διαθέτουν μαζί σχεδόν το 90% των εκτρεφόμενων αιγών στην Ευρώπη, χάρη στις εκτεταμένες βραχώδεις, επικλινείς και θαμνώδεις εκτάσεις τους, ιδανικές για ελεύθερη εκτροφή αιγών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Χαρακτηριστικά ελληνικών φυλών αιγών
Ερώτηση: Ποια είναι τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά των ελληνικών φυλών αιγών;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 234-236): «στον ελλαδικό χώρο υπάρχουν δύο αυτόχθονες φυλές: η ελληνική αίγα, η αίγα Σκοπέλου»· Ελληνική αίγα — «Παρουσιάζει μεγάλη παραλλακτικότητα, τόσο στα παραγωγικά όσο και στα φαινοτυπικά χαρακτηριστικά της... Η γαλακτοπαραγωγή κυμαίνεται στα 50-120 kg»· Σκοπέλου — «Έχει ήπια συμπεριφορά και είναι καλά προσαρμοσμένη... οι αποδόσεις της... ανήλθαν στα 295 kg».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι δύο ελληνικές αυτόχθονες φυλές είναι η ελληνική αίγα και η αίγα Σκοπέλου. Η ελληνική αίγα είναι διαδεδομένη σε όλη τη χώρα, με μεγάλη παραλλακτικότητα σε χρώμα (μαύρο/λευκό/κόκκινο και συνδυασμούς), μέγεθος (θηλυκά 30-50 kg) και παραγωγή (γαλακτοπαραγωγή 50-120 kg, χαμηλή πολυδυμία 1,0-1,2, μικρή/αργή κρεοπαραγωγή)· τα δύο φύλα φέρουν συνήθως κέρατα. Η αίγα Σκοπέλου είναι πιο σταθεροποιημένη γενετικά, μεσαίου μεγέθους, με ήπια συμπεριφορά και πολύ υψηλότερη γαλακτοπαραγωγή (έως 295 kg) — είναι όμως σπάνια φυλή (~6.000 ζώα).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Σκοπός εκτροφής αιγών
Ερώτηση: Ποιος είναι ο σκοπός της εκτροφής αιγών;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 232): «οι αίγες ανήκουν στην κατηγορία των αγροτικών ζώων που παράγουν αρίστης ποιότητας ζωικά προϊόντα. Για αυτό το λόγο άλλωστε και εκτρέφεται. Είναι ζώο πολλαπλής χρήσης (γάλα, κρέας, τρίχες, δέρμα) λιτοδίαιτο, προσαρμόζεται εύκολα σε όλες τις συνθήκες και αξιοποιεί τους βοσκότοπους και ιδιαίτερα τους υποβαθμισμένους όσο κανένα άλλο αγροτικό ζώο.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο σκοπός της εκτροφής αιγών είναι η παραγωγή αρίστης ποιότητας ζωικών προϊόντων πολλαπλών χρήσεων (γάλα, κρέας, τρίχες, δέρμα), εκμεταλλευόμενος το γεγονός ότι η αίγα είναι λιτοδίαιτο ζώο που προσαρμόζεται εύκολα σε δύσκολες συνθήκες και αξιοποιεί βοσκοτόπους — ιδιαίτερα υποβαθμισμένους — καλύτερα από κάθε άλλο αγροτικό ζώο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Χαρακτηριστικά φυλής Ζάανεν
Ερώτηση: Περιγράψτε τα βασικά χαρακτηριστικά της φυλής Ζάανεν.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 236): «Κοιτίδα της είναι η Κεντρική Ευρώπη... Πρόκειται για μεγαλόσωμο ζώο που το βάρος των θηλυκών κυμαίνεται στα 50-75 kg και των αρσενικών στα 80-120 kg. Έχει πολύ υψηλή μέση γαλακτοπαραγωγή... περίπου 700kg με πολύ χαμηλή λιποπεριεκτικότητα που κυμαίνεται στα 2,2-2,3%... Χαρακτηριστικά της είναι το λευκό χρώμα, το κοντό τρίχωμα, η έλλειψη κεράτων, το μακρύ και λεπτό κεφάλι. Είναι πρώιμη φυλή και η πολυδυμία της κυμαίνεται στο 1,7-1,8. Είναι σχεδόν αποκλειστικά οικόσιτο ζώο...»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η Ζάανεν κατάγεται από την Κεντρική Ευρώπη και είναι μεγαλόσωμο ζώο (θηλυκά 50-75 kg, αρσενικά 80-120 kg), με πολύ υψηλή μέση γαλακτοπαραγωγή (~700 kg, έως 1000-2000 kg σε εντατική επιλογή) αλλά χαμηλή λιποπεριεκτικότητα γάλακτος (2,2-2,3%). Έχει καλή κρεοπαραγωγή, λευκό χρώμα, κοντό τρίχωμα, δεν φέρει κέρατα, έχει μακρύ/λεπτό κεφάλι, είναι πρώιμη φυλή με πολυδυμία 1,7-1,8, και είναι σχεδόν αποκλειστικά οικόσιτο ζώο (δεν ενδείκνυται για άλλα συστήματα εκτροφής). Χρησιμοποιήθηκε στο παρελθόν για την αναβάθμιση της ελληνικής αίγας.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Μεγαλύτερες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά
Ερώτηση: Πότε τα αιγοπρόβατα έχουν μεγαλύτερες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 239-240, 248): «Οι μεγαλύτερες ανάγκες των ζώων σε ενέργεια είναι κατά το τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης, κατά την γαλακτοπαραγωγή και κατά την περίοδο των συζεύξεων (οχειών)».
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα αιγοπρόβατα έχουν τις μεγαλύτερες ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά κατά το τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης (ραγδαία ανάπτυξη εμβρύου), κατά τη γαλακτοπαραγωγή, και κατά την περίοδο των συζεύξεων/οχειών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Συνηθέστερες πενίες ανοργάνων στοιχείων
Ερώτηση: Ποιες είναι οι συνηθέστερες πενίες ανοργάνων στοιχείων στα αιγοπρόβατα της χώρας μας;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 239): «Στη χώρα μας οι συχνότερες πενίες είναι του σεληνίου, ιωδίου και κοβαλτίου. Το σελήνιο φαίνεται να λείπει, λιγότερο ή περισσότερο, από όλες τις περιοχές της χώρας μας, ενώ το ιώδιο από ορισμένες ορεινές περιοχές. Η πενία κοβαλτίου φαίνεται επίσης να είναι συχνότερη στις αίγες και τα ερίφια...»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι συχνότερες πενίες ανόργανων στοιχείων είναι του σεληνίου (λείπει, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, από όλες τις περιοχές της χώρας), του ιωδίου (κυρίως σε ορισμένες ορεινές περιοχές) και του κοβαλτίου (συχνότερη στις αίγες και τα ερίφια, ανεξάρτητα από το υψόμετρο).
Κριτήρια αξιολόγησης:
Τόνωση (flushing) και τοξιναιμία εγκυμοσύνης
Ερώτηση: Τι είναι η τόνωση (flushing) και τι η τοξιναιμία στα αιγοπρόβατα;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 239-240): «Δύο εβδομάδες πριν μπουν τα κριάρια στο κοπάδι επιλέγονται οι προβατίνες με μέτρια μέχρι κακή σωματική (θρεπτική) κατάσταση και τους χορηγείται περισσότερη τροφή. Αυτή η ενέργεια... λέγεται τόνωση (flushing) και έχει ως αποτέλεσμα να αυξηθεί ο αριθμός των ωαρίων και τελικά η πολυδυμία.»· «Τοξιναιμία εγκυμοσύνης (παράλυση τοκετού, ασθένεια των δίδυμων αρνιών, κέτοση) μπορεί να συμβεί όταν πολύ παχιές προβατίνες με δυο ή τρία έμβρυα υποσιτίζονται κατά το τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης... Τα συμπτώματα... είναι: βαρυθυμία, ασταθής βηματισμός, απώλεια όρασης και όρεξης, τρίξιμο δοντιών, κατάκλιση... και θάνατος μέσα σε 2-5 ημέρες.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η τόνωση (flushing) είναι η χορήγηση επιπλέον τροφής (200-250 g μείγματος ή 0,5-1 kg χόρτο μηδικής) στις προβατίνες με μέτρια/κακή θρεπτική κατάσταση, δύο εβδομάδες πριν μπουν τα κριάρια στο κοπάδι, με στόχο την αύξηση του αριθμού των ωαρίων και της πολυδυμίας (δεν έχει αποτέλεσμα σε προβατίνες με ήδη καλή θρεπτική κατάσταση). Η τοξιναιμία της εγκυμοσύνης (κέτοση/παράλυση τοκετού) είναι μεταβολική ασθένεια πολύ παχιών προβατίνων με δίδυμα/τρίδυμα έμβρυα που υποσιτίζονται στο τελευταίο στάδιο της εγκυμοσύνης — με συμπτώματα βαρυθυμία, ασταθή βηματισμό, απώλεια όρασης/όρεξης, τρίξιμο δοντιών, κατάκλιση και θάνατο σε 2-5 ημέρες αν δεν αντιμετωπιστεί· προλαμβάνεται με προοδευτική αύξηση της τροφής από την 6η εβδομάδα πριν τον τοκετό.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ηλικία χρήσης αρνάδων για αναπαραγωγή
Ερώτηση: Σε ποια ηλικία χρησιμοποιούνται οι αρνάδες για αναπαραγωγή και πώς πρέπει να διατρέφονται;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 242): «Είναι καλύτερα να χρησιμοποιηθούν οι αρνάδες όσο το δυνατό νωρίτερα, γιατί: α. η παραγωγική τους ζωή είναι μεγαλύτερη β. η παραγωγή τους αυξημένη κατά 15-20% γ. είναι καλύτερες μητέρες δ. έχουν αυξημένη πολυδυμία, συγκριτικά με τις αρνάδες που γεννούν για πρώτη φορά σε ηλικία 18-24 μηνών... Αν οι αρνάδες γεννήσουν για πρώτη φορά σε ηλικία 12-14 μηνών τότε πρέπει να διατραφούν εντατικά, όπως τα αρνιά πάχυνσης.»
Σύνοψη: Είναι προτιμότερο οι αρνάδες να χρησιμοποιηθούν όσο νωρίτερα γίνεται, ώστε να γεννήσουν για πρώτη φορά σε ηλικία 12-14 μηνών (αντί για 18-24 μηνών) — έτσι έχουν μεγαλύτερη παραγωγική ζωή, αυξημένη παραγωγή κατά 15-20%, γίνονται καλύτερες μητέρες και έχουν αυξημένη πολυδυμία. Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει να διατρέφονται εντατικά, όπως τα αρνιά πάχυνσης (όχι με απλή εκτατική βόσκηση, που δεν επιτρέπει επαρκή ανάπτυξη) — αν βόσκουν εκτατικά, χρειάζονται οπωσδήποτε συμπληρωματικό μείγμα συμπυκνωμένων ζωοτροφών για κανονικό ρυθμό ανάπτυξης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Διαφορές αιγών-προβάτων στη διατροφή
Ερώτηση: Ποιες διαφορές υπάρχουν μεταξύ προβάτων και αιγών ως προς τις ανάγκες και τη διατροφή τους;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 243): «Γενικά οι αίγες προτιμούν τη θαμνώδη και ξυλώδη βλάστηση, σε αντίθεση με τα πρόβατα που προτιμούν την ποώδη (χλόη)»· «Οι ανάγκες τους είναι παρόμοιες με εκείνες των προβάτων, με τη διαφορά ότι είναι νευρικότερα ζώα, κινούνται περισσότερο... και γι' αυτό οι ανάγκες συντήρησης είναι κάπως αυξημένες. Οι ανάγκες γαλακτοπαραγωγής είναι πολύ μεγαλύτερες, γιατί η γαλακτοπαραγωγή είναι υψηλή και διαρκεί 10 μήνες περίπου... Χρειάζεται προσοχή στην κάλυψη των αναγκών τους σε ασβέστιο, φωσφόρο και αλάτι.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αίγες προτιμούν θαμνώδη/ξυλώδη βλάστηση, ενώ τα πρόβατα την ποώδη (χλόη). Οι αίγες είναι πιο νευρικά ζώα και κινούνται περισσότερο, οπότε έχουν κάπως αυξημένες ανάγκες συντήρησης σε σχέση με τα πρόβατα. Οι ανάγκες γαλακτοπαραγωγής τους είναι πολύ μεγαλύτερες, αφού η γαλακτοπαραγωγή τους είναι υψηλή και διαρκεί ~10 μήνες (δύσκολο να διακοπεί στις βελτιωμένες αίγες). Χρειάζεται επίσης ιδιαίτερη προσοχή στην κάλυψη των αναγκών τους σε ασβέστιο, φώσφορο και αλάτι, ενώ οι νεαρές αίγες αντικατάστασης δεν πρέπει να υπερσιτίζονται, γιατί βλάπτεται η γονιμότητά τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Αναγκαιότητα στέγασης αιγοπροβάτων
Ερώτηση: Είναι απαραίτητη η στέγαση (σταυλισμός) των ζώων και γιατί;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 244): «Ο στάβλος είναι στις περισσότερες περιπτώσεις απαραίτητος για την ενδεδειγμένη εκτροφή των ζώων και αποτελεί τεχνητό μικροκλίμα που επιδρά στον οργανισμό των ζώων και στις αποδόσεις τους. Τα πρόβατα δεν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο ξηρό ψύχος γιατί προστατεύονται από το πυκνό τους μαλλί, ενώ οι αίγες δεν αντέχουν τόσο πολύ το ψύχος. Τόσο τα πρόβατα όσο και οι αίγες πρέπει να προστατεύονται από τον ήλιο, τη βροχή, το χιόνι και τον άνεμο.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Ναι, η στέγαση είναι στις περισσότερες περιπτώσεις απαραίτητη, γιατί ο στάβλος δημιουργεί ένα τεχνητό μικροκλίμα που επιδρά στην υγεία και την παραγωγικότητα των ζώων. Τα πρόβατα αντέχουν σχετικά καλά το ξηρό ψύχος (προστατεύονται από το πυκνό μαλλί τους), όμως οι αίγες δεν το αντέχουν εξίσου καλά· και τα δύο είδη χρειάζονται πάντως προστασία από τον ήλιο, τη βροχή, το χιόνι και τον άνεμο, ώστε να διατηρούνται σε ικανοποιητική θερμοκρασία (12-15°C για ενήλικα, 16-20°C για θηλάζοντα αμνοερίφια) και να μη μειώνονται οι αποδόσεις τους.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Επιλογή θέσης αιγοπροβατοστασίου
Ερώτηση: Πώς επιλέγεται η θέση ενός αιγοπροβατοστασίου;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 246): «Η καλύτερη περίπτωση είναι το αιγοπροβατοστάσιο να βρίσκεται κοντά στον τόπο κατοικίας του κτηνοτρόφου, αλλά όχι πολύ κοντά σε κατοικημένη περιοχή, με άμεση πρόσβαση στις βοσκές, σε επίπεδο ή ελαφρώς επικλινές και καλά αποστραγγιζόμενο οικόπεδο και με άμεση πρόσβαση σε δρόμο... Ο προσανατολισμός πρέπει να είναι τέτοιος που να προστατεύονται τα ζώα από τους ψυχρούς ανέμους το χειμώνα, με την ανοικτή πλευρά στραμμένη προς το νότο.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Η θέση επιλέγεται κοντά στην κατοικία του κτηνοτρόφου (αλλά όχι πολύ κοντά σε κατοικημένη περιοχή), με άμεση πρόσβαση στις βοσκές και σε δρόμο, σε επίπεδο ή ελαφρώς επικλινές, καλά αποστραγγιζόμενο οικόπεδο, με διαθεσιμότητα νερού και ηλεκτρικού ρεύματος (ιδίως αν εφαρμόζεται μηχανική άμελξη). Ο προσανατολισμός πρέπει να προστατεύει τα ζώα από τους ψυχρούς χειμωνιάτικους ανέμους, με την ανοιχτή πλευρά του κτιρίου στραμμένη προς το νότο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Σημαντικότερα στοιχεία περιβάλλοντος αιγοπροβατοστασίου
Ερώτηση: Ποια στοιχεία του περιβάλλοντος ενός αιγοπροβατοστασίου είναι τα σημαντικότερα;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 246-247): «Η στέγαση των αιγοπροβάτων έχει ως βασικό πρόγραμμα επιτυχίας τον επαρκή αερισμό και την ξηρότητα του δαπέδου... πρέπει να αποφεύγονται ισχυρά ρεύματα αέρος μέσα στο ποιμνιοστάσιο... Λόγω των κλιματολογικών συνθηκών της χώρας μας συνιστάται ο ημιανοικτός τύπος του αιγοπροβατοστασίου...»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα σημαντικότερα στοιχεία είναι ο επαρκής αερισμός και η ξηρότητα του δαπέδου (κύριοι παράγοντες επιτυχίας του σχεδιασμού), καθώς και η αποφυγή ισχυρών ρευμάτων αέρα στο επίπεδο του ζώου και υψηλής σχετικής υγρασίας (ένδειξη κακού αερισμού: υδρατμοί στην οροφή, μυρωδιά αμμωνίας). Λόγω των ελληνικών κλιματολογικών συνθηκών συνιστάται ο ημιανοικτός τύπος κτιρίου.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Είδη δαπέδων αιγοπροβατοστασίου
Ερώτηση: Είδη δαπέδων και χαρακτηριστικά τους.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 247): «Το δάπεδο των βασικών χώρων ενός αιγοπροβατοστασίου μπορεί να είναι συμπαγές προκατασκευασμένο... Μια καλή τέτοια κατασκευή έχει τρεις στρώσεις από λεπτόκοκκο, μέσο και χονδρόκοκκο υλικό (χαλίκι)... Στα προκατασκευασμένα δάπεδα χρησιμοποιούνται ξύλα μικρής διατομής για την κατασκευή ενός διάτρητου δαπέδου... Το δάπεδο αυτό αποτελείται από εύκολα μετακινούμενα πλαίσια που τοποθετούνται πάνω από ένα δεύτερο δάπεδο που επιτρέπει τη μηχανική απομάκρυνση της κόπρου.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο βασικά είδη δαπέδου: (1) το συμπαγές (προκατασκευασμένο), που πρέπει να παρέχει πορώδη/αυτοστραγγιζόμενη βάση για τα απόβλητα και να επιτρέπει τη μηχανική απομάκρυνση της κόπρου — καλή κατασκευή έχει τρεις στρώσεις (λεπτόκοκκο, μέσο, χονδρόκοκκο υλικό/χαλίκι) πάνω στο φυσικό έδαφος· (2) το διάτρητο ξύλινο πάτωμα, με πλαίσια μικρής διατομής ξύλων που τοποθετούνται πάνω από δεύτερο δάπεδο και επιτρέπουν τη μηχανική απομάκρυνση της κόπρου όταν αποσύρονται, πρέπει να είναι αυτοκαθαριζόμενο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Χαρακτηριστικά τοίχων και στέγης αιγοπροβατοστασίου
Ερώτηση: Χαρακτηριστικά τοίχων και στέγης ενός αιγοπροβατοστασίου.
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 247-248): «Οι τοίχοι πρέπει να είναι συμπαγείς, για να μην επιτρέπουν ρεύματα αέρα, μέχρι ένα ύψος τουλάχιστον 1,20 m πάνω από το υψηλότερο επίπεδο του δαπέδου... Το συνολικό ύψος των τοιχωμάτων δίνεται 2,4-3,0 m... Τα τοιχώματα δεν πρέπει να είναι διαπερατά από την υγρασία, ενώ συνήθως δεν απαιτείται θερμομόνωση.»· «Η στέγη των αιγοπροβατοστασίων απαιτεί καλή θερμομόνωση, ώστε να αποφεύγεται η ανάπτυξη υψηλών θερμοκρασιών... Για την περίπτωση της δίρρικτης στέγης, είναι η δημιουργία κατά μήκος της κορυφής της, ενός συνεχούς ανοίγματος 22-30 cm...»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Τοιχώματα: πρέπει να είναι συμπαγή (χωρίς ρεύματα αέρα) μέχρι ύψος τουλάχιστον 1,20 m πάνω από το δάπεδο, με συνολικό ύψος 2,4-3,0 m, να μην είναι διαπερατά από την υγρασία, και συνήθως δεν χρειάζονται θερμομόνωση. Στέγη: απαιτεί καλή θερμομόνωση (αποφυγή υπερθέρμανσης το καλοκαίρι) σε συνδυασμό με καλό φυσικό αερισμό — στη δίρρικτη στέγη κατασκευάζεται συνεχές άνοιγμα 22-30 cm κατά μήκος της κορυφής, καλυμμένο με ειδικά προκατασκευασμένα στοιχεία.
Κριτήρια αξιολόγησης:
Βασικοί χώροι αιγοπροβατοστασίου
Ερώτηση: Ποιοι είναι οι βασικοί χώροι ενός αιγοπροβατοστασίου;
Απάντηση:
- Αυτούσιο (σελ. 248): «Ένα καλά οργανωμένο αιγοπροβατοστάσιο... περιλαμβάνει τους παρακάτω χώρους: βασικός χώρος αιγών-προβατίνων, ζώων αντικατάστασης, αρσενικών ζώων (τράγων-κριών), θηλαζόντων αμνοεριφίων, τοκετών, αρμεκτήριο, αίθουσα γάλακτος, αναρρωτήριο, αποθήκη ζωοτροφών, προαύλιο, ποδόλουτρο-χώρος απολύμανσης.»
Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι βασικοί χώροι είναι: ο βασικός χώρος αιγών-προβατίνων, ο χώρος ζώων αντικατάστασης, ο χώρος αρσενικών ζώων (τράγων-κριών), ο χώρος θηλαζόντων αμνοεριφίων, ο χώρος τοκετών, το αρμεκτήριο, η αίθουσα γάλακτος, το αναρρωτήριο, η αποθήκη ζωοτροφών, το προαύλιο, και το ποδόλουτρο-χώρος απολύμανσης.
Κριτήρια αξιολόγησης:
