Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Δομή σώματος και ιδιότητες των κατοικίδιων αγροτικών ζώων (σελ. 45) – ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3: Δομή σώματος και ιδιότητες των κατοικίδιων αγροτικών ζώων

Ενδεικτικές λύσεις των 6 ερωτήσεων του κεφαλαίου (σελ. 45): εξωτερικά χαρακτηριστικά, συστήματα σώματος, ορμόνες, σκελετός, φυσιολογικές ιδιότητες (ιδιοσυστασία/ιδιοσυγκρασία/σωματική κατάσταση) και εγκλιματισμός.

Εξωτερικά χαρακτηριστικά των ζώων και διάκρισή τους

Ερώτηση: Ποια είναι τα εξωτερικά χαρακτηριστικά των ζώων και πώς χωρίζονται;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 36): «Τα εξωτερικά απαρτίζουν το εξωτερικό του ζώου και είναι π.χ. το χρώμα, η ποιότητα του μαλλιού και του δέρματος, το σχήμα και η κατεύθυνση των κεράτων, η διαμόρφωση των ποδιών, το σχήμα του σώματος. Αυτά τα εξωτερικά χαρακτηριστικά κληροδοτούνται λιγότερο ή περισσότερο στους απογόνους και επηρεάζονται ελάχιστα από τις συνθήκες του περιβάλλοντος».
• Διάκριση σε ποσοτικά/ποιοτικά (σελ. 36): «Τα χαρακτηριστικά διακρίνονται επίσης σε ποσοτικά ή μετρούμενα (π.χ. βάρος σώματος, διαστάσεις σώματος...) και σε ποιοτικά (η συνολική διαμόρφωση του σώματος ή μερών του, το χρώμα, ο χαρακτήρας του τριχώματος...)».

Σύνοψη: Τα εξωτερικά (μορφολογικά) χαρακτηριστικά είναι το χρώμα, η ποιότητα μαλλιού/δέρματος, το σχήμα-κατεύθυνση κεράτων, η διαμόρφωση ποδιών και το σχήμα σώματος — κληρονομούνται στους απογόνους και επηρεάζονται ελάχιστα από το περιβάλλον. Χωρίζονται επίσης σε ποσοτικά/μετρούμενα (βάρος, διαστάσεις) και ποιοτικά (χρώμα, χαρακτήρας τριχώματος, σχήμα κεράτων).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα βασικότερα συστήματα του σώματος των ζώων

Ερώτηση: Ονομάστε τα βασικότερα συστήματα του σώματος των ζώων.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 38): «Τα βασικότερα συστήματα του σώματος είναι: 3.2.1. Κινητικό σύστημα... 3.2.2. Αναπνευστικό σύστημα... 3.2.3. Πεπτικό σύστημα... 3.2.4. Κυκλοφοριακό σύστημα... 3.2.5. Νευροορμονικό σύστημα... 3.2.6. Στατικό σύστημα» (τίτλοι υποενοτήτων §3.2, σελ. 38-42).

Σύνοψη: Τα βασικότερα συστήματα του σώματος των ζώων είναι το κινητικό, το αναπνευστικό, το πεπτικό, το κυκλοφοριακό, το νευροορμονικό και το στατικό σύστημα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η σημασία των ορμονών στις λειτουργίες του οργανισμού

Ερώτηση: Ποια η σημασία των ορμονών στις λειτουργίες του οργανισμού;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 41-42): «Το ρυθμιστικό ή ενδοκρινές σύστημα αποτελείται από τους ενδοκρινείς αδένες, οι οποίοι... παράγουν, σε πολύ μικρές ποσότητες, χημικές ουσίες, τις ορμόνες, που εκκρίνονται στο κυκλοφοριακό σύστημα και, μέσω αυτού, μεταφέρονται στα διάφορα μέρη του οργανισμού».
• Συγκεκριμένα παραδείγματα (σελ. 42): η υπόφυση «παράγει διάφορες ορμόνες, που ρυθμίζουν το ισοζύγιο του νερού, την έκκριση του γάλακτος (ωκυτοκίνη), την αύξηση του μεγέθους του σώματος (σωματοτρόπος)...»· ο θυρεοειδής παράγει θυροξίνη που «ρυθμίζουν το βασικό μεταβολισμό»· οι παραθυρεοειδείς «ρυθμίζουν την ομοιοστασία του ασβεστίου».

Σύνοψη: Οι ορμόνες, παραγόμενες από τους ενδοκρινείς αδένες, εκκρίνονται στο κυκλοφοριακό σύστημα και μεταφέρονται σε όλο τον οργανισμό, ρυθμίζοντας κρίσιμες λειτουργίες: το ισοζύγιο νερού και την έκκριση γάλακτος (υπόφυση), την ανάπτυξη οστών/μυών (σωματοτρόπος), τον βασικό μεταβολισμό (θυροξίνη του θυρεοειδή) και την ομοιοστασία ασβεστίου (παραθυρεοειδείς) — είναι δηλαδή απαραίτητες για τον συντονισμό όλων των οργάνων και συστημάτων του σώματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Τα βασικά μέρη του σκελετού του σώματος των ζώων

Ερώτηση: Αναφέρατε τα βασικά μέρη από τα οποία αποτελείται ο σκελετός του σώματος των ζώων.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 39): «Ο σκελετός διακρίνεται σε σκελετό του κορμού και σε σκελετό των άκρων. Ο σκελετός του κορμού απαρτίζεται από το σκελετό του κεφαλιού, της σπονδυλικής στήλης και του θώρακα. Ο σκελετός των άκρων απαρτίζεται από τα πρόσθια και τα οπίσθια άκρα».
• Αναλυτικότερα (σελ. 39): «Ο σκελετός της κεφαλής χωρίζεται στο εγκεφαλικό κρανίο... και στο σπλαχνικό κρανίο ή πρόσωπο»· «Ο σκελετός του θώρακα αποτελείται από τους θωρακικούς... σπονδύλους, τα πλευρά και το στέρνο»· ο σκελετός των προσθίων άκρων περιλαμβάνει ωμοπλάτη, βραχιόνιο, αντιβράχιο (κερκίδα+ωλένη), καρπό, μετακάρπιο, φάλαγγες· των οπισθίων ανώνυμο οστούν, μηριαίο, επιγονατίδα, κνήμη, ταρσό, μετατάρσιο, φάλαγγες.

Σύνοψη: Ο σκελετός διακρίνεται σε σκελετό του κορμού (κεφάλι, σπονδυλική στήλη, θώρακας με πλευρά/στέρνο) και σκελετό των άκρων (πρόσθια άκρα: ωμοπλάτη, βραχιόνιο, αντιβράχιο, καρπός, μετακάρπιο, φάλαγγες· οπίσθια άκρα: ανώνυμο οστούν, μηριαίο, επιγονατίδα, κνήμη, ταρσός, μετατάρσιο, φάλαγγες).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ιδιοσυστασία, ιδιοσυγκρασία και σωματική κατάσταση

Ερώτηση: Τι ονομάζουμε ιδιοσυστασία, ιδιοσυγκρασία και τι σωματική κατάσταση του ζώου;

Απάντηση:

• Ιδιοσυστασία, αυτούσιο (σελ. 43): «δείχνει το βαθμό υγιεινής κατάστασης του ζώου. Η υγιεινή κατάσταση είναι το αποτέλεσμα της ανατομικής του δομής και της φυσιολογικής αντοχής των διαφόρων ιστών και οργάνων του ζώου».
• Ιδιοσυγκρασία, αυτούσιο (σελ. 43): «εκφράζει το βαθμό ερεθιστικότητας και αντίδρασης του νευρικού συστήματος του ζώου στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος».
• Σωματική κατάσταση, αυτούσιο (σελ. 43): «εκφράζει τη δυνατότητά του να αποδίδει έργο και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η διατροφή, η υγεία, η περιποίηση και ο βαθμός άσκησης... δεν πρέπει να ταυτίζεται με τη θρεπτική κατάσταση».

Σύνοψη: Ιδιοσυστασία είναι ο βαθμός υγιεινής κατάστασης του ζώου (ανατομική δομή + φυσιολογική αντοχή). Ιδιοσυγκρασία είναι ο βαθμός ερεθιστικότητας/αντίδρασης του νευρικού συστήματος στα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Σωματική κατάσταση είναι η δυνατότητα του ζώου να αποδίδει έργο, που εξαρτάται από διατροφή, υγεία, περιποίηση και άσκηση, χωρίς να ταυτίζεται με τη θρεπτική κατάσταση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η έννοια του εγκλιματισμού

Ερώτηση: Τι εννοούμε με την έννοια «εγκλιματισμός»;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 43-44): «Εγκλιματισμός είναι η ικανότητα του οργανισμού να προσαρμόζεται γρήγορα στις νέες κλιματολογικές συνθήκες, στις οποίες βρέθηκε. Ο όρος, όμως, έχει ευρύτερη σημασία και σημαίνει την προσαρμογή του οργανισμού στο σύνολο των συνθηκών που τον περιβάλλουν... η διαδικασία εγκλιματισμού και προσαρμογής επεκτείνεται στη νέα διατροφή, στις νέες εδαφολογικές συνθήκες, στις νέες εγκαταστάσεις, στην αλλαγή του τρόπου διαχείρισης, στο νέο μικροβιακό περιβάλλον κ.λπ.».
• Παράγοντες που επηρεάζουν (σελ. 44): «Σημαντικό ρόλο στη διαδικασία του εγκλιματισμού έχει η καλή υγεία του ζώου, ενώ η μεγάλη του ηλικία, αποτελεί αρνητικό παράγοντα».

Σύνοψη: Εγκλιματισμός είναι η ικανότητα του οργανισμού να προσαρμόζεται γρήγορα στις νέες κλιματολογικές συνθήκες· με ευρύτερη σημασία, είναι η προσαρμογή στο σύνολο των νέων συνθηκών περιβάλλοντος (διατροφή, έδαφος, εγκαταστάσεις, διαχείριση, μικροβιακό περιβάλλον). Η καλή υγεία διευκολύνει τον εγκλιματισμό, ενώ η μεγάλη ηλικία τον δυσχεραίνει.

Κριτήρια αξιολόγησης: