Λύσεις — Βελτίωση Αγροτικών Ζώων (σελ. 94) – ΖΩΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Βελτίωση Αγροτικών Ζώων

Λύσεις στις 5 ερωτήσεις του κεφαλαίου: κληρονομικές αξίες, αιμομιξία, κριτήρια επιλογής, συχνότητες αλληλομόρφων και απογονικός έλεγχος.

Πρόβλεψη από τον μέσο όρο κληρονομικών αξιών γονέων

Ερώτηση: Ο μέσος όρος των κληρονομικών αξιών δύο ατόμων, τα οποία πρόκειται να συζευχθούν, είναι μία πρόβλεψη: Α. Της κληρονομικής αξίας των απογόνων που θα προκύψουν, Β. Του φαινότυπου των απογόνων που θα προκύψουν.

Απάντηση:

• Αυτούσιο-συναγόμενο από τη θεωρία της κληρονομικής αξίας και του συντελεστή κληρονομικότητας (σελ. 71-72, 79-80): η κληρονομική αξία ενός ζώου μεταβιβάζεται στους απογόνους (κατά μέσο όρο), ενώ ο φαινότυπος επηρεάζεται επιπλέον από το περιβάλλον (βλ. 5.2.3, «Οι παράγοντες του περιβάλλοντος»), άρα δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια μόνο από τις κληρονομικές αξίες των γονέων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: Α. Της κληρονομικής αξίας των απογόνων. Ο μέσος όρος των κληρονομικών αξιών (γονότυπος) των δύο γονέων προβλέπει την αναμενόμενη κληρονομική αξία των απογόνων· ο πραγματικός φαινότυπος των απογόνων επηρεάζεται επιπλέον από περιβαλλοντικούς παράγοντες (διατροφή, συνθήκες εκτροφής κ.ά.) που δεν περιλαμβάνονται στην κληρονομική αξία, άρα δεν μπορεί να προβλεφθεί με την ίδια ακρίβεια.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ομοζυγωτία στα αιμόμικτα άτομα

Ερώτηση: Τα αιμόμικτα άτομα αναμένεται: Α. Να είναι περισσότερο ετεροζύγωτα, Β. Να είναι περισσότερο ομοζύγωτα, Γ. Να είναι περισσότερο γόνιμα, Δ. Να έχουν λιγότερους γονιδιακούς τόπους.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 82): «Ενώ όμως με την αιμομιξία, είναι δυνατόν να συναθροίζονται ταχύτερα επιθυμητά γονίδια, δηλαδή να αυξάνεται η ομοζυγωτία στο γενετικό υλικό μίας οικογένειας...»· «Γενικά, τα αιμόμικτα ζώα παρουσιάζουν μείωση του σφρίγους και της αναπαραγωγικής τους ικανότητας».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: Β. Να είναι περισσότερο ομοζύγωτα. Η αιμομιξία (σύζευξη συγγενικών ζώων) αυξάνει την ομοζυγωτία στο γενετικό υλικό των απογόνων — όχι μόνο για επιθυμητά αλληλόμορφα αλλά και για ανεπιθύμητα. Τα αιμόμικτα ζώα παρουσιάζουν, αντίθετα από την επιλογή Γ, μείωση (όχι αύξηση) του σφρίγους και της γονιμότητάς τους.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ορισμός κριτηρίων επιλογής

Ερώτηση: Ποιο από τα ακόλουθα περιγράφει κριτήρια επιλογής: Α. Ο γενικός σκοπός του προγράμματος επιλογής, Β. Οι πληροφορίες που χρησιμοποιούνται προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις, Γ. Οι γενετικές παράμετροι που περιλαμβάνονται με το πρόγραμμα επιλογής.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 81, ορισμός επιλεκτικού στόχου): «Ο επιλεκτικός στόχος αναφέρεται σε σημαντικά χαρακτηριστικά του φαινοτύπου... και έχει ως στόχο τις επιθυμητές αποδόσεις»· τα κριτήρια επιλογής διακρίνονται εννοιολογικά από τον επιλεκτικό στόχο ως οι συγκεκριμένες πληροφορίες/μετρήσεις πάνω στις οποίες βασίζεται η απόφαση επιλογής (βλ. και 6.1, «οι διαθέσιμες πληροφορίες στις οποίες πρόκειται να βασισθεί η επιλογή»).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: Β. Οι πληροφορίες που χρησιμοποιούνται προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις. Τα «κριτήρια επιλογής» είναι τα συγκεκριμένα, μετρήσιμα δεδομένα (π.χ. ατομικές αποδόσεις, αποδόσεις συγγενών) που χρησιμοποιεί ο βελτιωτής για να αποφασίσει ποια ζώα θα επιλεγούν — διαφέρουν από τον «επιλεκτικό στόχο» (τον γενικό σκοπό, επιλογή Α) και από τις γενετικές παραμέτρους (επιλογή Γ, π.χ. συντελεστές κληρονομικότητας, που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό αλλά δεν είναι οι ίδιες «κριτήρια»).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Εξάρτηση μεγέθους από τις συχνότητες αλληλομόρφων

Ερώτηση: Ποιο από τα ακόλουθα εξαρτάται από τις συχνότητες των αλληλόμορφων ενός πληθυσμού: Α. Ο μέσος όρος του πληθυσμού, Β. Η κληρονομική αξία ενός ορισμένου γονότυπου.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 70): «Η παρουσία και η αναλογία των διαφόρων αλληλομόρφων σε κάθε πληθυσμό, περιγράφεται ως συχνότητα των αλληλομόρφων και έχει μεγάλη σημασία, διότι καθορίζουν τη γενετική παραλλακτικότητα και το ύψος των μέσων αποδόσεών τους».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: Α. Ο μέσος όρος του πληθυσμού. Όσο πιο συχνό είναι ένα ευνοϊκό αλληλόμορφο σε έναν πληθυσμό, τόσο υψηλότερος είναι ο μέσος όρος των αποδόσεων του πληθυσμού — η συχνότητα των αλληλομόρφων καθορίζει άμεσα το ύψος των μέσων αποδόσεων. Η κληρονομική αξία ενός συγκεκριμένου γονότυπου, αντίθετα, είναι εγγενές χαρακτηριστικό εκείνου του γονότυπου και δεν μεταβάλλεται από το πόσο συχνός ή σπάνιος είναι στον πληθυσμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πλεονέκτημα απογονικού ελέγχου έναντι μαζικής επιλογής

Ερώτηση: Ο απογονικός έλεγχος μπορεί να είναι πιο πολύτιμος από τη μαζική επιλογή γιατί: Α. Η ένταση της επιλογής μπορεί να αυξηθεί, Β. Το διάστημα μεταξύ των γενεών μπορεί να αυξηθεί, Γ. Η ακρίβεια της εκτίμησης των κληρονομικών αξιών είναι μεγαλύτερη.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 80): «Τα στοιχεία των αποδόσεων των απογόνων... μπορούν να συμπληρώσουν τις διαθέσιμες ατομικές αποδόσεις των ζώων και να αυξήσουν την ακρίβεια εκτίμησης του κληρονομικού δυναμικού ενός ζώου... ταυτόχρονα όμως επιμηκύνεται το μεσοδιάστημα γενεών».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Σωστή απάντηση: Γ. Η ακρίβεια της εκτίμησης των κληρονομικών αξιών είναι μεγαλύτερη. Ο απογονικός έλεγχος αξιοποιεί τις αποδόσεις πολλών απογόνων ενός ζώου, γεγονός που αυξάνει την ακρίβεια εκτίμησης της κληρονομικής του αξίας — ιδιαίτερα χρήσιμο για ιδιότητες χαμηλού συντελεστή κληρονομικότητας ή που δεν μετρώνται στο ίδιο το ζώο (π.χ. γαλακτοπαραγωγή στους ταύρους). Η επιλογή Β περιγράφει στην πραγματικότητα ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ (όχι πλεονέκτημα) του απογονικού ελέγχου, αφού το μεσοδιάστημα γενεών επιμηκύνεται (χρειάζεται χρόνος να μεγαλώσουν οι απόγονοι και να αποδώσουν).

Κριτήρια αξιολόγησης: