Λύσεις Β΄ Μέρος Κεφ.5 Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας – ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Α΄ ΕΠΑΛ

Ενδεικτικές απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου.

Ερώτηση 1

Εκφώνηση. Αναφέρετε τις Διευθύνσεις του Υ.Ε.Ν.

Σκέψη. Οι Διευθύνσεις είναι πολλές — το βιβλίο τις ΟΜΑΔΟΠΟΙΕΙ ανάλογα με το αντικείμενό τους. Απάντησε κατά ομάδες, όχι με άτακτη απαρίθμηση.

Ανάλυση.

• ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΛΟΙΟΥ:
• 1. Διεύθυνση Επιθεώρησης Πλοίων.
• 2. Διεύθυνση Ασφαλείας Ναυσιπλοΐας.
• 3. Διεύθυνση Ναυτιλιακής Πολιτικής και Ανάπτυξης.
• 4. Διεύθυνση Θαλασσίων Συγκοινωνιών.
• ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΣΧΟΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΩΝ ΠΛΟΙΩΝ:
• 1. Διεύθυνση Εκπαίδευσης Ναυτικών.
• 2. Διεύθυνση Ναυτικής Εργασίας.
• 3. Διεύθυνση Υποστήριξης Ασφαλιστικών Οργανισμών.
• ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ, ΛΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ:
• 1. Διεύθυνση Λιμενικής Αστυνομίας.
• 2. Διεύθυνση Ασφαλείας.
• 3. Διεύθυνση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος.
• 4. Διεύθυνση Λιμένων και Λιμενικών Έργων.
• 5. Διεύθυνση Επιχειρησιακών Μέσων και Ειδικών Μονάδων Λ.Σ.
• ΔΙΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ Υ.Ε.Ν.:
• 1. Διεύθυνση Προσωπικού Λιμενικού Σώματος.
• 2. Διεύθυνση Προγραμματισμού, Οργάνωσης και Εκπαίδευσης.
• 3. Διεύθυνση Πολιτικού Προσωπικού.
• 4. Διεύθυνση Οργάνωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών.
• ΛΟΙΠΕΣ: Διεύθυνση Παλλαϊκής Άμυνας - Πολιτικής Σχεδίασης Έκτακτης Ανάγκης· Διεύθυνση Θαλασσίων Κρατικών Μεταφορών.
• ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Υ.Ε.Ν.: 1. Λιμενικές Αρχές, 2. Πλοηγικοί Σταθμοί, 3. Περιφερειακοί Σταθμοί Καταπολέμησης Ρύπανσης.

Ενδεικτική απάντηση. Κατά ομάδες: Θέματα πλοίου — Επιθεώρησης Πλοίων, Ασφαλείας Ναυσιπλοΐας, Ναυτιλιακής Πολιτικής και Ανάπτυξης, Θαλασσίων Συγκοινωνιών. Προσωπικό πλοίων — Εκπαίδευσης Ναυτικών, Ναυτικής Εργασίας, Υποστήριξης Ασφαλιστικών Οργανισμών. Ασφάλεια/λιμένες/περιβάλλον — Λιμενικής Αστυνομίας, Ασφαλείας, Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος, Λιμένων και Λιμενικών Έργων, Επιχειρησιακών Μέσων και Ειδικών Μονάδων Λ.Σ. Προσωπικό Υ.Ε.Ν. — Προσωπικού Λ.Σ., Προγραμματισμού/Οργάνωσης, Πολιτικού Προσωπικού, Οργάνωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών. Λοιπές — Παλλαϊκής Άμυνας/Π.Σ.Ε.Α., Θαλασσίων Κρατικών Μεταφορών. Περιφερειακές Υπηρεσίες: Λιμενικές Αρχές, Πλοηγικοί Σταθμοί, Περιφερειακοί Σταθμοί Καταπολέμησης Ρύπανσης.

Πρόσεξε:

• ΚΡΙΤΗΡΙΟ: η ομαδοποίηση δείχνει κατανόηση της λογικής του Υπουργείου — πλοίο, άνθρωποι του πλοίου, ασφάλεια/λιμένες, δικό του προσωπικό.
• Μην ξεχάσεις τις ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ υπηρεσίες: οι Διευθύνσεις είναι η κεντρική υπηρεσία, αλλά το Υ.Ε.Ν. δρα στην επικράτεια μέσω των Λιμενικών Αρχών.

Ερώτηση 2

Εκφώνηση. Ποιο είναι το αντικείμενο της Διεύθυνσης Λιμενικής Αστυνομίας;

Σκέψη. Πρόσεξε τα ρήματα: η Διεύθυνση δεν αστυνομεύει η ίδια — ΣΧΕΔΙΑΖΕΙ, ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ, ΣΥΝΤΟΝΙΖΕΙ και ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΕΙ τις Λιμενικές Αρχές που αστυνομεύουν.

Ανάλυση.

• Αντικείμενό της είναι η σχεδίαση, ο καθορισμός, ο συντονισμός και η παρακολούθηση των ενεργειών των Λιμενικών Αρχών για την εξασφάλιση της δημόσιας τάξης στον χώρο δικαιοδοσίας τους.
• Ο χώρος αυτός αφορά θέματα όπως: κίνηση, ναυσιπλοΐα, παροπλισμός, διάλυση, ρυμούλκηση, επιθαλάσσια αρωγή, άρση ναυαγίων, ελευθεροκοινωνία πλοίων κ.λπ.

Ενδεικτική απάντηση. Η σχεδίαση, ο καθορισμός, ο συντονισμός και η παρακολούθηση των ενεργειών των Λιμενικών Αρχών για την εξασφάλιση της δημόσιας τάξης στον χώρο δικαιοδοσίας τους — δηλαδή σε θέματα κίνησης, ναυσιπλοΐας, παροπλισμού, διάλυσης, ρυμούλκησης, επιθαλάσσιας αρωγής, άρσης ναυαγίων, ελευθεροκοινωνίας πλοίων κ.λπ.

Πρόσεξε:

• Η διάκριση κεντρικού - περιφερειακού είναι το κλειδί: η Διεύθυνση (κεντρική υπηρεσία) σχεδιάζει και συντονίζει· οι Λιμενικές Αρχές (περιφερειακές) εκτελούν.

Ερώτηση 3

Εκφώνηση. Ποιο είναι το αντικείμενο της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Ναυτικών;

Σκέψη. Πρόσεξε τα τρία στάδια εκπαίδευσης που αναφέρει το βιβλίο: προπαίδευση, εκπαίδευση, μετεκπαίδευση.

Ανάλυση.

• Αντικείμενό της είναι η εισήγηση μέτρων για την οργάνωση, βελτίωση και προαγωγή της προπαίδευσης, εκπαίδευσης και μετεκπαίδευσης των στελεχών του εμπορικού ναυτικού.

Ενδεικτική απάντηση. Η εισήγηση μέτρων για την οργάνωση, βελτίωση και προαγωγή της προπαίδευσης, εκπαίδευσης και μετεκπαίδευσης των στελεχών του εμπορικού ναυτικού.

Πρόσεξε:

• Τα τρία στάδια — προπαίδευση, εκπαίδευση, μετεκπαίδευση — καλύπτουν όλη τη σταδιοδρομία του ναυτικού, από την είσοδο μέχρι την επιμόρφωση εν ενεργεία.
• Ανήκει στις Διευθύνσεις που ασχολούνται με το ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΩΝ ΠΛΟΙΩΝ.
• Το θέμα της ναυτικής εκπαίδευσης αναπτύσσεται στο Κεφ.7.

Ερώτηση 4

Εκφώνηση. Ποιο είναι το αντικείμενο της Διεύθυνσης Θαλασσίων Συγκοινωνιών;

Σκέψη. Το αντικείμενό της είναι η ΑΚΤΟΠΛΟΪΑ — οι εσωτερικές συγκοινωνίες της χώρας, όχι η διεθνής ναυτιλία. Δύο σκέλη: οργάνωση των γραμμών και οικονομική εκμετάλλευση.

Ανάλυση.

• Αντικείμενό της είναι:
• • Η μελέτη και εισήγηση των αναγκαίων μέτρων για την οργάνωση, βελτίωση και ανάπτυξη της ΑΚΤΟΠΛΟΪΑΣ στις κύριες, δευτερεύουσες και τοπικές δρομολογιακές γραμμές.
• • Η μελέτη των συνθηκών οικονομικής εκμετάλλευσης των επιβατηγών και φορτηγών ακτοπλοϊκών πλοίων.

Ενδεικτική απάντηση. Η μελέτη και εισήγηση των αναγκαίων μέτρων για την οργάνωση, βελτίωση και ανάπτυξη της ακτοπλοΐας στις κύριες, δευτερεύουσες και τοπικές δρομολογιακές γραμμές, καθώς και η μελέτη των συνθηκών οικονομικής εκμετάλλευσης των επιβατηγών και φορτηγών ακτοπλοϊκών πλοίων.

Πρόσεξε:

• Οι τρεις κατηγορίες γραμμών (κύριες, δευτερεύουσες, τοπικές) δείχνουν ότι η μέριμνα φτάνει μέχρι τη σύνδεση των μικρών νησιών — ζήτημα κρίσιμο για τη χώρα.
• Το δεύτερο σκέλος (οικονομική εκμετάλλευση) δείχνει ότι η ακτοπλοΐα δεν είναι μόνο συγκοινωνιακό αλλά και οικονομικό ζήτημα: μια γραμμή πρέπει να είναι και βιώσιμη.

Ερώτηση 5

Εκφώνηση. Ποιο είναι το αντικείμενο της Διεύθυνσης Θαλάσσιου Περιβάλλοντος;

Σκέψη. Τρία σκέλη, που καλύπτουν τρεις χρόνους: την αντιμετώπιση (όταν συμβεί), τη νομοθέτηση (πλαίσιο) και την πρόληψη (εξοπλισμός).

Ανάλυση.

• Πρόκειται για τη Διεύθυνση Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος. Αντικείμενό της είναι:
• • Ο συντονισμός των Λιμενικών Αρχών για την αντιμετώπιση περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης.
• • Η κατάρτιση και προώθηση νόμων και διαταγμάτων σχετικά με την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
• • Η εισήγηση σε θέματα τεχνικού εξοπλισμού πλοίων και εγκαταστάσεων για την αποφυγή ρύπανσης της θάλασσας από πετρελαιοειδή και άλλες ουσίες.

Ενδεικτική απάντηση. Ο συντονισμός των Λιμενικών Αρχών για την αντιμετώπιση περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης, η κατάρτιση και προώθηση νόμων και διαταγμάτων για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, και η εισήγηση σε θέματα τεχνικού εξοπλισμού πλοίων και εγκαταστάσεων για την αποφυγή ρύπανσης της θάλασσας από πετρελαιοειδή και άλλες ουσίες.

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε ότι καλύπτει και αντιμετώπιση (μετά το συμβάν) και πρόληψη (τεχνικός εξοπλισμός) και νομοθέτηση (πλαίσιο).
• Στις περιφερειακές υπηρεσίες υπάρχουν και οι Περιφερειακοί Σταθμοί Καταπολέμησης Ρύπανσης — το επιχειρησιακό σκέλος.
• Το θέμα αναπτύσσεται στο Κεφ.21 (Η ρύπανση του περιβάλλοντος).

Ερώτηση 6

Εκφώνηση. Ποιο είναι το έργο των Λιμενικών Αρχών;

Σκέψη. Το έργο τους είναι η ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ — και το κρίσιμο είναι ΠΟΥ την ασκούν: σε τρεις χώρους, με νομική βάση σε συγκεκριμένα άρθρα.

Ανάλυση.

• ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ: σύμφωνα με το άρθρο 136 του Κ.Δ.Ν.Δ., η άσκηση της αστυνομικής εξουσίας στους λιμένες, στα χωρικά ύδατα και στα ελληνικά εμπορικά πλοία ανήκει στην αρμοδιότητα των Λιμενικών Αρχών.
• Σύμφωνα με το άρθρο 1 του Ν.Δ. 444/1970, η αστυνομία στον θαλάσσιο χώρο, στα πλοία, στα πλωτά ναυπηγήματα και στους λιμένες ασκείται από το Υ.Ε.Ν. μέσω του Λιμενικού Σώματος.
• ΠΟΥ ΑΣΚΕΙΤΑΙ Η ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ:
• α) Στον θαλάσσιο χώρο της Ελλάδας, δηλαδή στην αιγιαλίτιδα ζώνη των 6 ναυτικών μιλίων (Α.Ν. 230/1936, άρθρο 139 Κ.Δ.Ν.Δ.). Σημειώνεται ότι το Νέο Δίκαιο της Θάλασσας (Δ.Σ. 1982) καθορίζει ως ανώτατο όριο της αιγιαλίτιδας ζώνης τα 12 ν.μ.
• β) Στα εμπορικά πλοία που φέρουν ελληνική σημαία και πλέουν στην ανοικτή θάλασσα — κάθε πλοίο που πλέει στην ανοικτή θάλασσα υπόκειται στους κανονισμούς του κράτους του οποίου φέρει τη σημαία.
• ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: η αποστολή του Λιμενικού Σώματος είναι διττή — αφενός η διοίκηση του εμπορικού ναυτικού, αφετέρου η αστυνόμευση των χωρικών υδάτων της χώρας. Η διττή αυτή αποστολή επιτυγχάνεται με τις Λιμενικές Αρχές που υπάρχουν σε όλη την ελληνική επικράτεια.

Ενδεικτική απάντηση. Οι Λιμενικές Αρχές ασκούν την αστυνομική εξουσία στους λιμένες, στα χωρικά ύδατα και στα ελληνικά εμπορικά πλοία (άρθρο 136 Κ.Δ.Ν.Δ., άρθρο 1 Ν.Δ. 444/1970). Συγκεκριμένα: α) στον θαλάσσιο χώρο της Ελλάδας, δηλαδή στην αιγιαλίτιδα ζώνη των 6 ναυτικών μιλίων (το Νέο Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 ορίζει ως ανώτατο όριο τα 12 ν.μ.)· β) στα εμπορικά πλοία με ελληνική σημαία που πλέουν στην ανοικτή θάλασσα — αφού κάθε πλοίο υπόκειται στους κανονισμούς του κράτους της σημαίας του. Μέσω αυτών εκπληρώνεται η διττή αποστολή του Λιμενικού Σώματος: η διοίκηση του εμπορικού ναυτικού και η αστυνόμευση των χωρικών υδάτων.

Πρόσεξε:

• Το (β) συνδέεται άμεσα με το έγγραφο εθνικότητας (Κεφ.3): η σημαία καθορίζει ποιου κράτους το δίκαιο ακολουθεί το πλοίο παντού.
• Πρόσεξε τη διάκριση 6 ν.μ. (ισχύον ελληνικό πλάτος) και 12 ν.μ. (ανώτατο επιτρεπτό κατά το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982).
• Το Λιμενικό Σώμα είναι ένοπλο σώμα με στρατιωτική οργάνωση· υπάγεται διοικητικά στο Υ.Ε.Ν., αλλά σε περίοδο πολέμου υπάγεται στο Πολεμικό Ναυτικό.

Ερώτηση 7

Εκφώνηση. Ποιο είναι το αντικείμενο του Πλοηγικού Σταθμού;

Σκέψη. Το αντικείμενο είναι η ΠΛΟΗΓΗΣΗ. Δώσε και το πού λειτουργούν και το πώς ιδρύονται/υπάγονται.

Ανάλυση.

• Σύμφωνα με τον Ν. 3142/1955 περί Πλοηγικής Υπηρεσίας (άρθρο 15), για την ΠΛΟΗΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΛΟΙΩΝ στους λιμένες, στους όρμους, στους πορθμούς, στις διώρυγες, στους διαύλους ή σε άλλες περιοχές διάπλου ή αγκυροβολίας πλοίων, λειτουργούν Πλοηγικοί Σταθμοί.
• ΙΔΡΥΣΗ: οι Πλοηγικοί Σταθμοί ιδρύονται και καταργούνται με Προεδρικό Διάταγμα, μετά από γνώμη του Συμβουλίου Εμπορικού Ναυτικού.
• ΥΠΑΓΩΓΗ: υπάγονται διοικητικά στις άμεσες διαταγές των προϊσταμένων των Λιμενικών Αρχών, στην περιφέρεια των οποίων ανήκουν.
• ΔΙΟΙΚΗΣΗ: η διοίκηση της πλοηγικής υπηρεσίας ασκείται από το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας, τη Διεύθυνση Λιμένων και Λιμενικών Έργων και το Τμήμα Πλοήγησης. Στο Υ.Ε.Ν. λειτουργεί Συμβούλιο Πλοηγικής Υπηρεσίας.
• Ανήκουν στις Περιφερειακές Υπηρεσίες του Υ.Ε.Ν.

Ενδεικτική απάντηση. Οι Πλοηγικοί Σταθμοί λειτουργούν για την πλοήγηση των πλοίων στους λιμένες, όρμους, πορθμούς, διώρυγες, διαύλους ή άλλες περιοχές διάπλου ή αγκυροβολίας (Ν. 3142/1955, άρθρο 15). Ιδρύονται και καταργούνται με Προεδρικό Διάταγμα, μετά από γνώμη του Συμβουλίου Εμπορικού Ναυτικού, και υπάγονται διοικητικά στους προϊσταμένους των Λιμενικών Αρχών της περιφέρειάς τους. Η διοίκηση της πλοηγικής υπηρεσίας ασκείται από το Υ.Ε.Ν., τη Διεύθυνση Λιμένων και Λιμενικών Έργων και το Τμήμα Πλοήγησης. Ανήκουν στις Περιφερειακές Υπηρεσίες του Υ.Ε.Ν.

Πρόσεξε:

• Η πλοήγηση αναφέρεται και στο Κεφ.4 (Α΄ Μέρος) ως μία από τις υπηρεσίες που προσφέρει το λιμάνι προς τα πλοία — μαζί με τη ρυμούλκηση και την αγκυροβολία.
• Ο πλοηγός της περιοχής συμμετέχει και στο Τοπικό Κλιμάκιο Επιθεώρησης Πλοίων (επόμενη ερώτηση).

Ερώτηση 8

Εκφώνηση. Ποιο είναι το έργο των Τοπικών Κλιμακίων Επιθεώρησης Πλοίων;

Σκέψη. Το κλειδί είναι η ΣΥΝΘΕΣΗ τους: τέσσερα διαφορετικά πρόσωπα, το καθένα με άλλη ειδικότητα — γιατί η επιθεώρηση ενός πλοίου απαιτεί πολλές ματιές.

Ανάλυση.

• ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΟΥΝ: σε κάθε Λιμενική Αρχή (Κεντρικό Λιμεναρχείο, Λιμεναρχείο, Υπολιμεναρχείο) συγκροτείται Τοπικό Κλιμάκιο Επιθεώρησης Πλοίων.
• ΕΠΟΠΤΕΙΑ: τελεί υπό την εποπτεία του Τμήματος Επιθεώρησης Πλοίων της Διεύθυνσης Ελέγχου Εμπορικών Πλοίων του Υ.Ε.Ν.
• ΣΥΝΘΕΣΗ: αποτελείται από τον Λιμενάρχη ή έναν αξιωματικό της υπηρεσίας του, από έναν Μηχανικό Ε.Ν., τον πλοηγό της περιοχής και από έναν ραδιοτηλεγραφητή.
• ΕΡΓΟ: η επιθεώρηση των εμπορικών πλοίων — για τον έλεγχο της ασφάλειας και της καταλληλότητάς τους.

Ενδεικτική απάντηση. Το έργο τους είναι η επιθεώρηση των εμπορικών πλοίων. Συγκροτούνται σε κάθε Λιμενική Αρχή (Κεντρικό Λιμεναρχείο, Λιμεναρχείο, Υπολιμεναρχείο) και τελούν υπό την εποπτεία του Τμήματος Επιθεώρησης Πλοίων της Διεύθυνσης Ελέγχου Εμπορικών Πλοίων του Υ.Ε.Ν. Αποτελούνται από τον Λιμενάρχη ή αξιωματικό της υπηρεσίας του, έναν Μηχανικό Ε.Ν., τον πλοηγό της περιοχής και έναν ραδιοτηλεγραφητή.

Πρόσεξε:

• Η σύνθεση δεν είναι τυχαία: κάθε μέλος καλύπτει διαφορετική πλευρά του πλοίου — διοικητική (Λιμενάρχης), μηχανολογική (Μηχανικός), ναυτιλιακή (πλοηγός), επικοινωνιών (ραδιοτηλεγραφητής).
• Πρόσεξε την ιεραρχία: κεντρική Διεύθυνση Επιθεώρησης Πλοίων -> Τμήμα Επιθεώρησης -> Τοπικά Κλιμάκια στις Λιμενικές Αρχές.