Λύσεις Κεφ.3 Βασικές έννοιες της ξηράς και της θάλασσας (σελ. 33) – ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Α΄ ΕΠΑΛ

Ενδεικτικές απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου.

Ερώτηση 1

Εκφώνηση. Εντόπισε στο χάρτη τέσσερα (4) από τα μεγαλύτερα νησιά του κόσμου.

Σκέψη. Χρησιμοποιούμε τον ΠΙΝΑΚΑ 2 «Τα δέκα μεγαλύτερα νησιά στον κόσμο» (σελ. 32): διαλέγουμε τέσσερα από τα πρώτα και τα εντοπίζουμε στον χάρτη με βάση την περιοχή που δίνει ο πίνακας.

Ανάλυση.

• Κατά τον ΠΙΝΑΚΑ 2, τα μεγαλύτερα νησιά είναι: 1) Γροιλανδία (Αρκτική θάλασσα, 2.175.600 τ.χλμ.), 2) Νέα Γουινέα (Ειρηνικός Ωκεανός, 828.800 τ.χλμ.), 3) Βόρνεο (Ινδονησία, 743.325 τ.χλμ.), 4) Μαδαγασκάρη (Ινδικός Ωκεανός, 586.373 τ.χλμ.).
• Ακολουθούν η Μπάφιν (Β.Α. του Καναδά), η Σουμάτρα (Ινδονησία), η Χονσού (Ιαπωνία), η Μ. Βρετανία (Ατλαντικός), η Βικτόρια και η Έλσμερ (Αρκτική θάλασσα).
• Εντοπίζουμε τα τέσσερα πρώτα στον χάρτη, στις περιοχές που αναφέρει ο πίνακας.

Ενδεικτική απάντηση. Τέσσερα από τα μεγαλύτερα νησιά του κόσμου είναι: η Γροιλανδία (το μεγαλύτερο), η Νέα Γουινέα, το Βόρνεο και η Μαδαγασκάρη. (Ακολουθούν η Μεγάλη Βρετανία κ.ά.)

Πρόσεξε:

• Απάντηση ενδεικτική — εντόπισέ τα στον παγκόσμιο χάρτη.

Ερώτηση 2

Εκφώνηση. Εντόπισε στο χάρτη τις ακτές φιόρδ. Από ποιο κράτος έχουν πάρει το όνομά τους;

Σκέψη. Στη διάκριση των υψηλών ακτών (σελ. 31) οι ακτές φιόρδ αναφέρονται ως «ακτές Νορβηγικού τύπου»· από εκεί προκύπτει και το κράτος που τους έδωσε το όνομα.

Ανάλυση.

• Τα φιόρδ είναι ειδικές μορφές υψηλών ακτών που εισχωρούν σε μεγάλο βάθος μέσα στην ξηρά και δημιουργήθηκαν την εποχή των παγετώνων.
• Ονομάζονται ακτές Νορβηγικού τύπου, άρα πήραν το όνομά τους από τη Νορβηγία.
• Κατά το βιβλίο, τέτοιες ακτές βρίσκονται επίσης στη Ν. Αμερική, στην Αλάσκα, στη Γροιλανδία, στην Ιρλανδία, στη Ν. Ζηλανδία και αλλού· τις εντοπίζουμε στον χάρτη.

Ενδεικτική απάντηση. Οι ακτές φιόρδ ονομάζονται και Νορβηγικού τύπου, γιατί πήραν το όνομά τους από τη Νορβηγία. Είναι βαθιές εισχωρήσεις της θάλασσας στην ξηρά, που δημιουργήθηκαν την εποχή των παγετώνων (και βρίσκονται στη Ν. Αμερική, στην Αλάσκα, στη Γροιλανδία, στην Ιρλανδία, στη Ν. Ζηλανδία και αλλού).

Πρόσεξε:

• Τα φιόρδ είναι μορφή υψηλών ακτών.

Ερώτηση 3

Εκφώνηση. Ποιο είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ακτών Ολλανδικού τύπου;

Σκέψη. Οι ακτές Ολλανδικού τύπου περιγράφονται στις χαμηλές ακτές (σελ. 31)· το βιβλίο εξηγεί από τι δημιουργήθηκαν και με ποιο όνομα είναι γνωστές.

Ανάλυση.

• Οι ακτές Ολλανδικού τύπου ανήκουν στις χαμηλές (επίπεδες) ακτές.
• Είναι γνωστές με το όνομα Πόλντερς, επειδή δημιουργήθηκαν από προσχώσεις — αυτό είναι το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους.

Ενδεικτική απάντηση. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό των ακτών Ολλανδικού τύπου (Πόλντερς) είναι ότι δημιουργήθηκαν από προσχώσεις. Είναι χαμηλές, επίπεδες ακτές.

Πρόσεξε:

• Πόλντερς = εδάφη που κερδήθηκαν από τη θάλασσα με προσχώσεις/αποξηράνσεις.

Ερώτηση 4

Εκφώνηση. Σε ποιες περιοχές του κόσμου υπάρχουν οι ακτές Γαλικιακού τύπου;

Σκέψη. Οι ακτές Γαλικιακού τύπου περιγράφονται στις υψηλές ακτές (σελ. 31)· το βιβλίο αναφέρει από πού πήραν το όνομά τους και σε ποιες άλλες περιοχές υπάρχουν.

Ανάλυση.

• Οι ακτές Γαλικιακού τύπου πήραν το όνομά τους από τη Γαλικία, κοντά στη βορειοδυτική Ισπανία, όπου παρουσιάζονται.
• Χαρακτηριστικό τους γνώρισμα είναι ότι είναι απόκρημνες και έχουν πολλές διακλαδώσεις.
• Τέτοιες ακτές υπάρχουν επίσης στην Κορσική, στην Κορέα και στην Κίνα.

Ενδεικτική απάντηση. Ακτές Γαλικιακού τύπου εμφανίζονται στη Γαλικία, κοντά στη βορειοδυτική Ισπανία (από όπου πήραν το όνομά τους), καθώς και στην Κορσική, στην Κορέα και στην Κίνα. Είναι απόκρημνες και έχουν πολλές διακλαδώσεις.

Πρόσεξε:

• Απάντηση ενδεικτική — δες τις περιοχές στον χάρτη.

Ερώτηση 5

Εκφώνηση. Τι ονομάζουμε όρμο;

Σκέψη. Ο όρμος ορίζεται στο βιβλίο αμέσως μετά τον κόλπο και τον μυχό του (σελ. 32)· τον ορίζουμε σε σύγκριση με τον κόλπο.

Ανάλυση.

• Κόλπος είναι τμήμα της θάλασσας που εισχωρεί βαθιά στην ξηρά.
• Όρμος είναι ο κόλπος με μικρές διαστάσεις, που συνήθως βρίσκεται ανάμεσα σε δύο γειτονικά ακρωτήρια.

Ενδεικτική απάντηση. Όρμος είναι ο κόλπος με μικρές διαστάσεις. Συνήθως βρίσκεται ανάμεσα σε δύο γειτονικά ακρωτήρια.

Πρόσεξε:

• Ο όρμος προσφέρει φυσικό αγκυροβόλιο/καταφύγιο για μικρά σκάφη.

Ερώτηση 6

Εκφώνηση. Τι είναι ο ύφαλος;

Σκέψη. Ο ύφαλος ορίζεται στους βασικούς όρους του κεφαλαίου (σελ. 32)· κρίσιμο είναι πού βρίσκεται σε σχέση με την επιφάνεια της θάλασσας.

Ανάλυση.

• Ο ύφαλος είναι ανύψωση του βυθού της θάλασσας.
• Φθάνει σχεδόν στην επιφάνεια της θάλασσας, αλλά παραμένει κάτω από αυτή — γι' αυτό δεν φαίνεται.

Ενδεικτική απάντηση. Ύφαλος είναι ανύψωση του βυθού που φθάνει σχεδόν στην επιφάνεια της θάλασσας, αλλά παραμένει κάτω από αυτή.

Πρόσεξε:

• Ο ύφαλος είναι επικίνδυνος γιατί δεν φαίνεται στην επιφάνεια.

Ερώτηση 7

Εκφώνηση. Δώστε τον ορισμό του αιγιαλού.

Σκέψη. Ο αιγιαλός ορίζεται στους βασικούς όρους του κεφαλαίου (σελ. 32) με δύο όρια: την ακτογραμμή και το σημείο όπου φθάνει το μέγιστο χειμερινό κύμα.

Ανάλυση.

• Αιγιαλός είναι φυσική χερσαία ζώνη.
• Εκτείνεται από την ακτογραμμή μέχρι το σημείο όπου φθάνει το μέγιστο χειμερινό κύμα.
• Η φυσική συνέχεια του αιγιαλού προς την ενδοχώρα λέγεται παραλία.

Ενδεικτική απάντηση. Αιγιαλός είναι η φυσική χερσαία ζώνη που βρίσκεται ανάμεσα στην ακτογραμμή και στο σημείο όπου φθάνει το μέγιστο χειμερινό κύμα.

Πρόσεξε:

• Η παραλία είναι η φυσική συνέχεια του αιγιαλού.

Ερώτηση 8

Εκφώνηση. Ποια είναι η διαφορά του σκοπέλου από τον ύφαλο;

Σκέψη. Συγκρίνουμε τους δύο ορισμούς του βιβλίου (σελ. 32): και οι δύο είναι ανυψώσεις του βυθού· η διαφορά είναι αν φθάνουν στην επιφάνεια της θάλασσας.

Ανάλυση.

• Ύφαλος: ανύψωση του βυθού που φθάνει σχεδόν στην επιφάνεια της θάλασσας, αλλά παραμένει κάτω από αυτή.
• Σκόπελος: ανύψωση του βυθού που φθάνει στην επιφάνεια της θάλασσας και αποκαλύπτεται μόνο στην κατώτερη ρηχία.
• Άρα ο σκόπελος αποκαλύπτεται στην κατώτερη ρηχία, ενώ ο ύφαλος μένει πάντα κάτω από την επιφάνεια.

Ενδεικτική απάντηση. Η διαφορά είναι ότι ο ύφαλος παραμένει κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας (δεν αποκαλύπτεται), ενώ ο σκόπελος φθάνει στην επιφάνεια και αποκαλύπτεται κατά την κατώτερη ρηχία (άμπωτη). Και τα δύο είναι επικίνδυνα για τη ναυσιπλοΐα.

Πρόσεξε:

• Σκόπελος = φαίνεται στην άμπωτη· ύφαλος = μένει βυθισμένος.

Ερώτηση 9

Εκφώνηση. Εντοπίστε στο χάρτη τα νησιά Μαδαγασκάρη και Βόρνεο.

Σκέψη. Ο ΠΙΝΑΚΑΣ 2 (σελ. 32) δίνει την περιοχή κάθε νησιού: η Μαδαγασκάρη είναι στον Ινδικό Ωκεανό και το Βόρνεο στην Ινδονησία· με αυτά τα εντοπίζουμε στον χάρτη.

Ανάλυση.

• Μαδαγασκάρη: 4ο μεγαλύτερο νησί του κόσμου (586.373 τ.χλμ.), στον Ινδικό Ωκεανό, ανατολικά της Αφρικής.
• Βόρνεο: 3ο μεγαλύτερο νησί του κόσμου (743.325 τ.χλμ.), στη ΝΑ Ασία (Ινδονησία).

Ενδεικτική απάντηση. Η Μαδαγασκάρη βρίσκεται στον Ινδικό ωκεανό, ανατολικά της Αφρικής. Το Βόρνεο βρίσκεται στη ΝΑ Ασία (Ινδονησία). Και τα δύο ανήκουν στα μεγαλύτερα νησιά του κόσμου.

Πρόσεξε:

• Απάντηση ενδεικτική — εντόπισέ τα στον χάρτη.

Ερώτηση 10

Εκφώνηση. Τι ονομάζουμε μυχό του κόλπου;

Σκέψη. Ο μυχός ορίζεται στο βιβλίο αμέσως μετά τον κόλπο (σελ. 32)· πρόκειται για ένα συγκεκριμένο τμήμα του κόλπου.

Ανάλυση.

• Κόλπος είναι τμήμα της θάλασσας που εισχωρεί βαθιά στην ξηρά.
• Μυχός του κόλπου είναι το εσωτερικό τμήμα του κόλπου, προς την ακτή.

Ενδεικτική απάντηση. Μυχός κόλπου είναι το εσωτερικό τμήμα του κόλπου, προς την ακτή (το βαθύτερο σημείο διείσδυσης της θάλασσας στην ξηρά).

Πρόσεξε:

• Ο μυχός είναι συνήθως το πιο προστατευμένο σημείο του κόλπου.