Λύσεις Β΄ Μέρος Κεφ.16 Ναυτικά εγκλήματα (σελ. 229) – ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Α΄ ΕΠΑΛ

Ενδεικτικές απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου.

Ερώτηση 1

Εκφώνηση. Τι ονομάζεται στάση;

Σκέψη. Η στάση (άρθρο 213, σελ. 222) είναι έγκλημα κατά της εξουσίας του πλοιάρχου· εντοπίζουμε τους δράστες, τα στοιχεία της πράξης και τις κλιμακούμενες ποινές.

Ανάλυση.

• Επιβαίνοντες σε πλοίο που από κοινού στρέφονται, με εξέγερση, κατά της εξουσίας του πλοιάρχου τιμωρούνται με φυλάκιση μέχρι τρία (3) χρόνια.
• Αν συμμετείχαν αξιωματικοί: κάθειρξη μέχρι δέκα (10) χρόνια.
• Αν η πράξη τελέστηκε με βιαιοπραγίες ή με τη χρήση όπλων: ποινή κάθειρξης.

Ενδεικτική απάντηση. Στάση ονομάζεται το ναυτικό έγκλημα του άρθρου 213 του Κ.Δ.Ν.Δ., κατά το οποίο επιβαίνοντες σε πλοίο, οι οποίοι από κοινού στρέφονται, με εξέγερση, κατά της εξουσίας του πλοιάρχου, τιμωρούνται με φυλάκιση μέχρι τρία (3) χρόνια. Εάν στην πράξη συμμετείχαν αξιωματικοί, τιμωρούνται με κάθειρξη μέχρι δέκα (10) χρόνια. Εάν η πράξη τελέστηκε με βιαιοπραγίες ή με τη χρήση όπλων, επιβάλλεται ποινή κάθειρξης.

Πρόσεξε:

• Δράστες μπορεί να είναι όλοι οι επιβαίνοντες — όχι μόνο τα μέλη του πληρώματος. Δύο στοιχεία είναι απαραίτητα: να ενεργούν από κοινού και να στρέφονται με εξέγερση κατά της εξουσίας του πλοιάρχου.

Ερώτηση 2

Εκφώνηση. Ποιοι ασκούν ανακριτικά καθήκοντα κατά των ναυτικών;

Σκέψη. Κατά το άρθρο 240 Κ.Δ.Ν.Δ. εφαρμόζεται ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, όπως τον τροποποιούν τα άρθρα 241-244 (§16.3, σελ. 227)· τα ανακριτικά καθήκοντα κατανέμονται ανάλογα με το πού βρίσκεται το πλοίο.

Ανάλυση.

• Στην Ελλάδα: οι Λιμενικές Αρχές και η Διεύθυνση Ελέγχου Εμπορικών Πλοίων.
• Στην αλλοδαπή: οι Προξενικές Αρχές ή, αν δεν υπάρχουν, ο πλοίαρχος· κατά τη διάρκεια του ταξιδιού μέχρι τον κατάπλου σε λιμένα με Λιμενική ή Προξενική Αρχή: ο πλοίαρχος.
• Ο πλοίαρχος προσλαμβάνει ως γραμματέα έναν αξιωματικό (ή, αν δεν υπάρχει, άλλο μέλος του πληρώματος)· αν συμμετείχε στο έγκλημα, δεν μπορεί να διενεργήσει προανάκριση.

Ενδεικτική απάντηση. Τα ανακριτικά καθήκοντα για τα εγκλήματα που τελούνται σε πλοίο ή σε βοηθητικό ναυπήγημα και υπάγονται στη δικαιοδοσία των ελληνικών Αρχών ασκούν: 1) των Λιμενικών Αρχών και της Διεύθυνσης Ελέγχου Εμπορικών Πλοίων, στην Ελλάδα, 2) των Προξενικών Αρχών ή, αν αυτές δεν υπάρχουν, του πλοιάρχου, 3) του πλοιάρχου του πλοίου, όταν το έγκλημα τελέστηκε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού και μέχρι τον κατάπλου σε λιμένα όπου εδρεύει Λιμενική ή Προξενική Αρχή. Ο πλοίαρχος, στην άσκηση των προανακριτικών του καθηκόντων, προσλαμβάνει ως γραμματέα έναν αξιωματικό και, εάν δεν υπάρχει, άλλο μέλος του πληρώματος.

Πρόσεξε:

• Αν ο πλοίαρχος συμμετέχει στο έγκλημα που διαπράχθηκε στο πλοίο, δεν μπορεί να διενεργήσει προανάκριση.

Ερώτηση 3

Εκφώνηση. Πότε στοιχειοθετείται η βιαιοπραγία;

Σκέψη. Η βιαιοπραγία (άρθρο 214, σελ. 222) στρέφεται κατά του πλοιάρχου ή ανωτέρου αξιωματικού· ξεχωρίζουμε την ποινή ανάλογα με το ποιος είναι ο δράστης και την ποινή για μη παροχή βοήθειας.

Ανάλυση.

• Μέλος πληρώματος που βιαιοπραγεί, στο πλοίο ή έξω από αυτό, κατά του πλοιάρχου ή ανωτέρου του αξιωματικού: φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών.
• Αν η πράξη τελέστηκε από άλλο επιβαίνοντα: φυλάκιση μέχρι δύο (2) χρόνια· η ιδιότητα του δράστη ως ναυτικού αποτελεί επιβαρυντική περίσταση.
• Μέλος πληρώματος που βρίσκεται ενώπιον της πράξης και δεν προσφέρει τη βοήθεια που ζητήθηκε: φυλάκιση μέχρι έξι (6) μήνες.

Ενδεικτική απάντηση. Η βιαιοπραγία (άρθρο 214 Κ.Δ.Ν.Δ.) στοιχειοθετείται όταν μέλος του πληρώματος βιαιοπραγεί, στο πλοίο ή έξω από αυτό, κατά του πλοιάρχου ή ανωτέρου του αξιωματικού του πλοίου· τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών. Εάν η πράξη κατά του πλοιάρχου ή του αξιωματικού τελέστηκε από άλλο επιβαίνοντα, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο (2) χρόνια. Η ιδιότητα του δράστη ως ναυτικού αποτελεί επιβαρυντική περίσταση. Μέλος πληρώματος που βρίσκεται ενώπιον της πράξης βίας ή των απειλών σε βάρος ανωτέρου του και δεν προσφέρει τη βοήθεια που ζητήθηκε από αυτό, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι έξι (6) μήνες.

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε ότι η βιαιοπραγία στοιχειοθετείται και έξω από το πλοίο — δεν απαιτείται να τελεστεί επί του πλοίου.

Ερώτηση 4

Εκφώνηση. Πότε στοιχειοθετείται η παράνομη απουσία;

Σκέψη. Η παράνομη απουσία (άρθρο 205, σελ. 222) διαπράττεται από μέλος του πληρώματος και συνδέεται με το χρόνο που διεξάγεται υπηρεσία σε φυλακές.

Ανάλυση.

• Δράστης: μέλος του πληρώματος που απουσιάζει αδικαιολόγητα από το πλοίο.
• Χρόνος: κατά το χρόνο που διεξάγεται στο πλοίο η υπηρεσία σε φυλακές.
• Ποινή: φυλάκιση μέχρι 3 μήνες.

Ενδεικτική απάντηση. Η παράνομη απουσία (άρθρο 205 Κ.Δ.Ν.Δ.) στοιχειοθετείται όταν μέλος του πληρώματος απουσιάζει αδικαιολογήτως από το πλοίο κατά τον χρόνο που διεξάγεται σε αυτό η υπηρεσία σε φυλακές. Τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τρεις (3) μήνες.

Πρόσεξε:

• Μην τη συγχέεις με την εγκατάλειψη θέσης (άρθρο 206), όπου η απουσία γίνεται κατά τον χρόνο που το μέλος οφείλει να εκτελεί διατεταγμένη υπηρεσία σχετική με τη φύλαξη ή ασφάλεια του πλοίου, των επιβαινόντων ή του φορτίου (φυλάκιση μέχρι 6 μήνες).

Ερώτηση 5

Εκφώνηση. Πότε στοιχειοθετείται η λιποταξία;

Σκέψη. Η λιποταξία (άρθρο 207, σελ. 222) απαιτεί αδικαιολόγητη απουσία στην αλλοδαπή για ορισμένο χρόνο· οι ποινές κλιμακώνονται με τη βία και τα όπλα.

Ανάλυση.

• Μέλος πληρώματος που απουσιάζει αδικαιολόγητα από το πλοίο στην αλλοδαπή για δύο (2) ημέρες συνέχεια ή μέχρι τον απόπλου, αν αυτός γίνεται νωρίτερα.
• Ποινή: φυλάκιση μέχρι ένα (1) χρόνο.
• Με βία ή απειλές: φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών· αν χρησιμοποίησε και όπλα: φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) χρόνου.

Ενδεικτική απάντηση. Η λιποταξία (άρθρο 207 Κ.Δ.Ν.Δ.) στοιχειοθετείται όταν μέλος του πληρώματος απουσιάζει αδικαιολογήτως από το πλοίο στην αλλοδαπή για δύο (2) ημέρες συνεχώς ή μέχρι τον απόπλου, εφόσον αυτός γίνεται νωρίτερα. Τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ένα (1) χρόνο. Εάν αυτός που λιποτάκτησε μεταχειρίστηκε βία ή απειλές, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών, και αν μεταχειρίστηκε και όπλα, με φυλάκιση τουλάχιστον ενός (1) χρόνου.

Πρόσεξε:

• Δύο στοιχεία είναι απαραίτητα: η απουσία να είναι στην αλλοδαπή και να διαρκέσει 2 ημέρες συνεχώς (ή μέχρι τον απόπλου, αν αυτός προηγηθεί).

Ερώτηση 6

Εκφώνηση. Πότε στοιχειοθετείται η κατάχρηση εξουσίας;

Σκέψη. Η κατάχρηση εξουσίας (άρθρο 218, σελ. 223) διαπράττεται από όσους ασκούν εξουσία στο πλοίο (πλοίαρχος, αξιωματικός, υπαξιωματικός)· απαριθμούμε τις τρεις μορφές της και την εξαίρεση της αναγκαίας βίας.

Ανάλυση.

• Δράστες: ο πλοίαρχος, ο αξιωματικός ή ο υπαξιωματικός του πλοίου.
• Μορφές: α) κατάχρηση της εξουσίας του, β) διαταγή, επιτροπή ή ανοχή κατάχρησης κατά επιβαίνοντος, γ) χρήση βίας στην άσκηση των καθηκόντων, εκτός αν είναι απόλυτα αναγκαία για την τάξη, την ασφάλεια του ταξιδιού και την προστασία της ζωής των επιβαινόντων.
• Ποινή: φυλάκιση μέχρι ένα (1) χρόνο και χρηματική ποινή· επιβαρυντική η τέλεση σε βάρος ανηλίκων.

Ενδεικτική απάντηση. Η κατάχρηση εξουσίας (άρθρο 218 Κ.Δ.Ν.Δ.) στοιχειοθετείται όταν ο πλοίαρχος ή ο αξιωματικός ή ο υπαξιωματικός του πλοίου: α) προβαίνει σε κατάχρηση της εξουσίας του στο πλοίο, β) διατάσσει, επιτρέπει ή ανέχεται κατάχρηση εξουσίας εναντίον προσώπου που επιβαίνει στο πλοίο, γ) χρησιμοποιεί κατά την ενάσκηση των καθηκόντων του, ο ίδιος ή μέσω άλλου προσώπου, βία — εκτός αν αυτή είναι απόλυτα αναγκαία για την τήρηση της τάξης στο πλοίο, την ασφάλεια του ταξιδιού και την προστασία της ζωής των επιβαινόντων. Τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ένα (1) χρόνο και με χρηματική ποινή. Η τέλεση σε βάρος ανηλίκων που δεν συμπλήρωσαν το 18ο έτος αποτελεί επιβαρυντική περίπτωση.

Πρόσεξε:

• Η βία δεν συνιστά πάντοτε κατάχρηση εξουσίας: δεν στοιχειοθετείται το έγκλημα όταν η βία είναι απόλυτα αναγκαία για την τάξη, την ασφάλεια του ταξιδιού και την προστασία της ζωής των επιβαινόντων.

Ερώτηση 7

Εκφώνηση. Πότε στοιχειοθετείται η παράνομη εκτροπή πορείας;

Σκέψη. Η παράνομη εκτροπή πορείας (άρθρο 226, σελ. 224) τελείται από τον πλοίαρχο και απαιτεί ειδικό σκοπό: παράνομο περιουσιακό όφελος ή βλάβη σε άλλους.

Ανάλυση.

• Πλοίαρχος που εκτρέπει το πλοίο από την πορεία του με σκοπό να επιτύχει, για τον εαυτό του ή για τρίτο, παράνομο περιουσιακό όφελος ή να προκαλέσει βλάβη σε άλλους.
• Ποινή: φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή.
• Επιβαρυντικές: η πρόκληση κινδύνου στην ασφάλεια του πλοίου και των επιβαινόντων και η τέλεση σε επιβατηγό πλοίο.

Ενδεικτική απάντηση. Η παράνομη εκτροπή πορείας (άρθρο 226 Κ.Δ.Ν.Δ.) στοιχειοθετείται όταν ο πλοίαρχος εκτρέπει το πλοίο από την πορεία του, με σκοπό να επιτύχει, για τον εαυτό του ή για τρίτο πρόσωπο, παράνομο περιουσιακό όφελος ή να προκαλέσει βλάβη σε άλλους. Τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών και με χρηματική ποινή. Επιβαρυντικές περιπτώσεις θεωρούνται η πρόκληση κινδύνου στην ασφάλεια του πλοίου και των επιβαινόντων, καθώς και η τέλεση της πράξης σε επιβατηγό πλοίο.

Πρόσεξε:

• Δεν αρκεί η εκτροπή καθαυτή: απαιτείται ο ειδικός σκοπός (παράνομο περιουσιακό όφελος ή βλάβη σε άλλους). Εκτροπή για λόγους ασφαλείας ή διάσωσης δεν στοιχειοθετεί το έγκλημα.

Ερώτηση 8

Εκφώνηση. Πότε στοιχειοθετείται η απείθεια επιβάτη;

Σκέψη. Η απείθεια επιβάτη (άρθρο 236, σελ. 226) είναι το μόνο ναυτικό έγκλημα που διαπράττεται αποκλειστικά από επιβάτη.

Ανάλυση.

• Επιβάτης που δεν συμμορφώνεται, ενώ γνωρίζει, στις διατάξεις ή στις διαταγές που αφορούν την ασφάλεια του πλοίου.
• Ποινή: φυλάκιση μέχρι τρεις (3) μήνες.

Ενδεικτική απάντηση. Η απείθεια επιβάτη (άρθρο 236 Κ.Δ.Ν.Δ.) στοιχειοθετείται όταν επιβάτης δεν συμμορφώνεται, ενώ γνωρίζει, στις διατάξεις ή στις διαταγές που αφορούν την ασφάλεια του πλοίου. Τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι τρεις (3) μήνες. Το ναυτικό αυτό έγκλημα διαπράττεται μόνο από επιβάτη.

Πρόσεξε:

• Δύο στοιχεία: ο επιβάτης να γνωρίζει τις διατάξεις/διαταγές και αυτές να αφορούν την ασφάλεια του πλοίου.