Λύσεις — Κεφάλαιο 12 (Ερωτήσεις σελ. 133) – ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ – ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 12 (Ερωτήσεις σελ. 133)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του κεφαλαίου 12.

Ερώτηση 1 — Χώροι

Ερώτηση: Από ποιους χώρους πρέπει να αποτελείται ένα σύγχρονο αιματολογικό εργαστήριο.

Απάντηση:

• Το αιματολογικό εργαστήριο, για τη σωστή λειτουργία του, πρέπει να διαθέτει τους απαραίτητους χώρους — άνετους, με κατάλληλη διαρρύθμιση-επίπλωση, καλό φωτισμό και αερισμό (σελ. 127, 131). Συνήθως διαθέτει:
  1. Αίθουσα αναμονής
  2. Αίθουσα αιμοληψιών
  3. Χώρο παραλαβής και σήμανσης των δειγμάτων αίματος
  4. Αίθουσα εργασίας ή κυρίως εργαστήριο
  5. Παρασκευαστήριο
  6. Χώρο πλύσεως των σκευών
  7. Αποθήκη
  8. Γραφεία
  9. Χώρο πειραματόζωων, εφόσον το εργαστήριο ασχολείται με ερευνητικά προγράμματα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αίθουσα αναμονής, αίθουσα αιμοληψιών, χώρος παραλαβής-σήμανσης δειγμάτων, κυρίως εργαστήριο, παρασκευαστήριο, χώρος πλύσεως σκευών, αποθήκη, γραφεία, χώρος πειραματόζωων (για ερευνητικά).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Περιγραφή χώρων

Ερώτηση: Περιγράψτε τους χώρους ενός αιματολογικού εργαστηρίου.

Απάντηση:

• • Αίθουσα αναμονής: όπου παραμένει το άτομο μέχρι να εξυπηρετηθεί (λήψη αίματος, αποτελέσματα, πληροφορίες).
  • Αίθουσα αιμοληψιών: ειδική αίθουσα με ευχάριστο περιβάλλον για την ψυχολογική άνεση του εξεταζόμενου· μικρών διαστάσεων, άπλετος φωτισμός, καλός αερισμός, ήσυχη, καθαρή, όμορφα διακοσμημένη· ειδικές καρέκλες με στατώ στήριξης του χεριού, δοχεία απορριμμάτων βελονών, ερμάρια με σύριγγες, βελόνες, αιμολέττες, σωληνάρια, στατώ, πρόχειρο φαρμακείο.
  • Χώρος παραλαβής-σήμανσης δειγμάτων: ξεχωριστός, κυρίως στα νοσοκομεία όπου η αιμοληψία γίνεται στο κρεβάτι· το προσωπικό παραλαμβάνει και καταγράφει με προσοχή τα στοιχεία του ασθενούς και τις εξετάσεις.
  • Αίθουσα εργασίας (κυρίως εργαστήριο): όπου γίνονται καθημερινά όλες οι αιματολογικές εξετάσεις· στους πάγκους τα όργανα-σκεύη (αναλυτές, μικροσκόπια, υδατόλουτρα, φυγόκεντροι, κλίβανοι, ζυγοί, πεχάμετρο, ηλεκτροφόρηση), ψυγεία, συσκευή απεσταγμένου νερού, υπολογιστές· πάγκοι από υλικό ανθεκτικό σε καθαρισμό-απολύμανση — στο τέλος καθαρισμός με απορρυπαντικά και απολύμανση, αποστείρωση επιφάνειας με λυχνίες υπεριωδών (απαγορεύεται η παραμονή όσο λειτουργούν) (σελ. 127-128).
• • Παρασκευαστήριο: κλειστά ερμάρια με τα υλικά· εξειδικευμένο προσωπικό ετοιμάζει χρωστικές και διαλύματα· συσκευασία (γυάλινου) υλικού προς αποστείρωση.
  • Χώρος πλύσεως σκευών: πλυντήρια, ευρύχωρες λεκάνες, ηλεκτρική συσκευή απεσταγμένου νερού· κλίβανοι ξηράς αποστείρωσης (γυάλινα) και αυτόκαυστο (υγρή αποστείρωση) — καλό να βρίσκεται σε ιδιαίτερο χώρο για αποφυγή διάχυσης ατμών.
  • Αποθήκη: μικρός χώρος με ράφια-ερμάρια για υλικό που δεν χρησιμοποιείται συχνά.
  • Γραφεία: για το προσωπικό· βιβλία εργαστηρίου (αρχεία), έντυπα, βοηθήματα.
  • Χώρος πειραματόζωων: μικρός ανεξάρτητος χώρος με κλουβιά για ινδικά χοιρίδια, λευκούς μύες, κουνέλια, βατράχια (σελ. 128).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναμονή (εξυπηρέτηση)· αιμοληψίες (ευχάριστη, καρέκλες-στατώ, δοχεία βελονών, ερμάρια, φαρμακείο)· παραλαβή-σήμανση (καταγραφή)· κυρίως εργαστήριο (εξετάσεις, όργανα, πάγκοι απολύμανση-UV)· παρασκευαστήριο (χρωστικές-διαλύματα)· πλύση (λεκάνες, απεσταγμένο, κλίβανοι-αυτόκαυστο ιδιαίτερος χώρος)· αποθήκη· γραφεία (αρχεία)· πειραματόζωα (χοιρίδια, μύες, κουνέλια, βατράχια).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Εξοπλισμός

Ερώτηση: Ποιος ο εξοπλισμός ενός αιματολογικού εργαστηρίου.

Απάντηση:

• Για τον εξοπλισμό ενός αιματολογικού εργαστηρίου χρειάζονται (σελ. 128-129):
  • Αυτόματος αιματολογικός αναλυτής — σήμερα βασικό όργανο.
  • Φυγόκεντροι: κλασσική (κοινή) 0-5.500 στροφές/λεπτό και ταχυφυγόκεντρος μικροαιματοκρίτη 12.000-15.000 στροφές/λεπτό.
  • Μικροσκόπια διοφθάλμια.
  • Φωτοηλεκτρικό αιμοσφαιρινόμετρο.
  • Συσκευή ηλεκτροφόρησης.
  • Υδατόλουτρο 37 °C.
  • Κλίβανοι: επωαστικός, ξηράς αποστείρωσης (θερμού αέρα), αυτόκαυστο.
  • Ζυγοί.
  • Ψυγεία: κοινό ηλεκτρικό (δείγματα, οροί, αντιοροί, αντιδραστήρια, διαλύματα) και κατάψυξης καθέτου τύπου (οροί).
  • Συσκευή παραγωγής απεσταγμένου νερού, απαλλαγμένου πυρετογόνων.
  • Φωτόμετρα: απλό φωτοηλεκτρικό και σπεκτροφωτόμετρο ατομικής απορρόφησης (σίδηρος αίματος).
  • Συσκευή Τ.Κ.Ε.
  • Συσκευή αυτόματης χρώσης επιχρισμάτων περιφερικού αίματος και μυελού.
  • Ανακινητήρες, στατώ αιμοληψίας, ειδική καρέκλα αιμοληψίας (εξεταστική κλίνη), μανόμετρο και θερμόμετρο, πρόχειρο φαρμακείο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αυτόματος αναλυτής, φυγόκεντροι (κοινή 0-5.500, μικροαιματοκρίτη 12.000-15.000 rpm), διοφθάλμια μικροσκόπια, αιμοσφαιρινόμετρο, ηλεκτροφόρηση, υδατόλουτρο 37 °C, κλίβανοι (επωαστικός, ξηρός, αυτόκαυστο), ζυγοί, ψυγεία (κοινό, κατάψυξη), απεσταγμένο νερό, φωτόμετρα (ατομικής απορρόφησης για Fe), ΤΚΕ, αυτόματη χρώση, ανακινητήρες, στατώ, καρέκλα, μανόμετρο-θερμόμετρο, φαρμακείο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Φυγόκεντροι

Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τις φυγόκεντρους, που πρέπει να έχει ένα αιματολογικό εργαστήριο.

Απάντηση:

• Ένα αιματολογικό εργαστήριο πρέπει να διαθέτει φυγόκεντρους δύο τύπων (σελ. 128):

  • Κλασσική (κοινή) φυγόκεντρος, με επιλογέα στροφών 0-5.500 στροφές/λεπτό — για τον διαχωρισμό ορού-πλάσματος από τα έμμορφα στοιχεία, τη μακρομέθοδο αιματοκρίτη (σωλήνας Wintrobe), την προετοιμασία δειγμάτων προς αποστολή κ.λπ.
  • Ταχυφυγόκεντρος ή φυγόκεντρος μικροαιματοκρίτη, με επιλογέα στροφών 12.000-15.000 στροφές/λεπτό — για τη μικρομέθοδο του αιματοκρίτη σε τριχοειδή σωληνάρια (φυγοκέντρηση 5 λεπτών), με ειδική κλίμακα ανάγνωσης.

  Επειδή πολλές μετρήσεις στηρίζονται στη φυγοκέντρηση, πρέπει να τηρούνται οι κανόνες σωστής φυγοκέντρησης: διάρκεια χρόνου, συχνότητα στροφών, ζύγισμα (ισοστάθμιση) των σωλήνων στους υποδοχείς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο τύποι: κλασσική (κοινή) 0-5.500 στροφές/λεπτό (διαχωρισμός ορού-πλάσματος, μακρομέθοδος Ht) και ταχυφυγόκεντρος μικροαιματοκρίτη 12.000-15.000 στροφές/λεπτό (μικρομέθοδος Ht)· κανόνες: χρόνος, στροφές, ζύγισμα σωλήνων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Κανόνες υγιεινής

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι κανόνες υγιεινής, που πρέπει να γνωρίζουν και να εφαρμόζουν οι εργαζόμενοι σ’ ένα αιματολογικό εργαστήριο.

Απάντηση:

• Η εργασία στο αιματολογικό εργαστήριο δεν είναι απλή υπόθεση· οι εργαζόμενοι πρέπει να ακολουθούν κανόνες υγιεινής και μέτρα προστασίας, ώστε να μην τους μεταδοθεί ούτε να μεταδώσουν κάποιο νόσημα. Κανόνες υγιεινής (σελ. 129, 132):
  • Να μη ρυπαίνουν τους πάγκους εργασίας με ορούς, αίματα, αντιδραστήρια κ.λπ.
  • Να μη στεγνώνουν πάνω στη μπλούζα τους πιπέττες ή άλλα σκεύη.
  • Να μην καπνίζουν, γιατί υπάρχει κίνδυνος ανάφλεξης.
  • Στο τέλος κάθε εργασίας να επαναφέρουν στη θέση τους τα χρησιμοποιημένα υλικά και αντικείμενα.
  • Να αφήνουν τον πάγκο εργασίας, από άποψη τάξης και καθαριότητας, στην κατάσταση που τον παρέλαβαν.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Όχι ρύπανση πάγκων με ορούς-αίματα-αντιδραστήρια· όχι στέγνωμα σκευών στη μπλούζα· όχι κάπνισμα (ανάφλεξη)· επαναφορά υλικών στη θέση τους· πάγκος σε τάξη-καθαριότητα όπως παρελήφθη.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Μέτρα προστασίας

Ερώτηση: Αναφέρατε τα μέτρα προστασίας, που πρέπει να τηρούν οι εργαζόμενοι σε ένα αιματολογικό εργαστήριο.

Απάντηση:

• Τα μέτρα προστασίας των εργαζομένων (σελ. 129-130, 132):
  • Να φορούν υποχρεωτικά μπλούζα.
  • Να φορούν γάντια, που αλλάζουν μετά από κάθε εργασία, αφού πλύνουν τα χέρια με αντισηπτικό.
  • Να χειρίζονται με προσοχή τα αιχμηρά αντικείμενα· τις σύριγγες να τις κρατούν σωστά και να μην επανατοποθετούν το πλαστικό κάλυμμα στη βελόνη μετά την αιμοληψία ούτε να το αφαιρούν για να το πετάξουν — με αυτούς τους χειρισμούς γίνονται οι περισσότεροι τραυματισμοί.
  • Να μην αναρροφούν με πιπέττα ισχυρά οξέα ή αλκαλικά.
  • Πάντοτε αυτόματες πιπέττες ή, αν δεν υπάρχουν, ογκομετρικούς κυλίνδρους.
  • Θερμά δοχεία μετά τη φλόγα όχι απευθείας στους πάγκους, αλλά σε δυσθερμικά υλικά (ξύλο, αμίαντος).
  • Να μη ρίχνουν νερό σε πυκνά οξέα (π.χ. πυκνό θειικό οξύ).
  • Εκτόξευση χημικής ουσίας στα μάτια → άμεσο πλύσιμο με άφθονο τρεχούμενο νερό.
  • Σε ατύχημα, είδη πρώτων βοηθειών από το πρόχειρο φαρμακείο και, αν χρειαστεί, ιατρική βοήθεια.
  • Κατάποση χημικής ουσίας → άμεσο τηλεφώνημα στο Κέντρο Δηλητηριάσεων (0107793777) με ακριβή αναφορά της ουσίας.
  • Εμβολιασμός κατά της ηπατίτιδας Β.
  • Κάθε δείγμα αντιμετωπίζεται ως μολυσματικό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μπλούζα, γάντια (αλλαγή-αντισηπτικό), προσοχή στα αιχμηρά (όχι επανατοποθέτηση καλύμματος βελόνης), όχι αναρρόφηση οξέων-αλκαλίων, αυτόματες πιπέττες, θερμά δοχεία σε ξύλο-αμίαντο, όχι νερό σε πυκνά οξέα, μάτια → νερό, πρώτες βοήθειες, κατάποση → Κέντρο Δηλητηριάσεων, εμβόλιο ηπατίτιδας Β, κάθε δείγμα μολυσματικό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Απορρίμματα

Ερώτηση: Σε τι διακρίνονται τα απορρίμματα ενός αιματολογικού εργαστηρίου και πώς αποκομίζονται ανάλογα με το είδος τους.

Απάντηση:

• Τα απορρίμματα του αιματολογικού εργαστηρίου είναι κυρίως δύο ειδών (σελ. 130):
  • Οικιακού τύπου (χαρτιά, κουτιά, χειροπετσέτες κ.ά.): συλλέγονται σε σάκους από το βοηθητικό προσωπικό και μεταφέρονται στον κάδο απορριμμάτων.
  • Μολυσματικά: τα υλικά των αιμοληψιών (σύριγγες, βαμβάκι), τα υλικά των εξετάσεων (σωληνάρια) και τα υπόλοιπα των δειγμάτων αίματος και των προϊόντων του. Απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή λόγω κινδύνου μετάδοσης νοσήματος (π.χ. ηπατίτιδα Β).
• Αποκομιδή μολυσματικών: το προσωπικό διαχωρίζει επί τόπου τα απορρίμματα κατά την εργασία — σύριγγες και κάθε αιχμηρό σε ειδικά κουτιά από ανθεκτικό πλαστικό με ένδειξη «ΠΡΟΣΟΧΗ ΜΟΛΥΣΜΕΝΑ», τα υπόλοιπα σε γερούς πλαστικούς σάκους. Δείγματα αίματος και προϊόντα που αποκαλύφθηκαν μολυσμένα με ιό ηπατίτιδας ή AIDS πρέπει πρώτα να αποστειρώνονται για 60 λεπτά στους 160 °C και μετά να αποκομίζονται. Τα ραδιενεργά αντιδραστήρια (π.χ. μέθοδος RIA για ηπατίτιδα) αποκομίζονται με ειδικό τρόπο, κατά τον κανονισμό του νοσοκομείου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οικιακού τύπου (σάκοι → κάδος) και μολυσματικά (υλικά αιμοληψιών-εξετάσεων, υπόλοιπα δειγμάτων): διαχωρισμός επί τόπου, αιχμηρά σε κουτιά «ΠΡΟΣΟΧΗ ΜΟΛΥΣΜΕΝΑ», υπόλοιπα σε γερούς σάκους· μολυσμένα HBV/AIDS → αποστείρωση 60΄ στους 160 °C· ραδιενεργά (RIA) → κανονισμός νοσοκομείου.

Κριτήρια αξιολόγησης: