Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 103) – ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ – ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 8 (Ερωτήσεις σελ. 103)

Απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις του κεφαλαίου 8.

Ερώτηση 1 — Κατηγορίες υπηρεσιών

Ερώτηση: Σε ποιες κατηγορίες κατατάσσονται οι υπηρεσίες αιμοδοσίας στην Ελλάδα.

Απάντηση:

• Οι υπηρεσίες αιμοδοσίας στην Ελλάδα υπάγονται στο Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας (Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας) και κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες (σελ. 97-98, 101):

  • Κέντρα Αιμοδοσίας: καλύπτουν τις ανάγκες μιας ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής ή μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων· εδρεύουν σε νοσοκομεία (π.χ. «Ιπποκράτειο», «Λαϊκό» Αθηνών, «ΑΧΕΠΑ» Θεσσαλονίκης).
  • Σταθμοί Αιμοδοσίας Α΄ τάξεως: καλύπτουν τις ανάγκες του νοσοκομείου στο οποίο εδρεύουν και άλλες τοπικές ανάγκες.
  • Σταθμοί Αιμοδοσίας Β΄ τάξεως: καλύπτουν αποκλειστικά τις ανάγκες του νοσοκομείου στο οποίο στεγάζονται.

  Οι Σταθμοί Α΄ και Β΄ τάξεως απευθύνονται στα Κέντρα για κάθε επιστημονικό ζήτημα και ελέγχονται-εποπτεύονται από αυτά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κέντρα Αιμοδοσίας (ευρύτερη περιοχή-μεγάλες πληθυσμιακές ομάδες, σε νοσοκομεία), Σταθμοί Αιμοδοσίας Α΄ τάξεως (νοσοκομείο + τοπικές ανάγκες), Σταθμοί Β΄ τάξεως (αποκλειστικά το νοσοκομείο)· υπό το Υπουργείο-Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Αποστολή Κέντρων

Ερώτηση: Ποια είναι η αποστολή των Κέντρων Αιμοδοσίας.

Απάντηση:

• Η αποστολή των Κέντρων Αιμοδοσίας είναι (σελ. 98, 102):
  • α) Η λήψη, η συντήρηση, ο εργαστηριακός έλεγχος και η διάθεση του προς μετάγγιση αίματος.
  • β) Η παρασκευή παραγώγων αίματος, πλάσματος και η συντήρηση του αίματος σε ψύξη.
  • γ) Η διενέργεια μετάγγισης αίματος και των παραγώγων του.
  • δ) Η παρασκευή ορών-αντιδραστηρίων για ανοσοαιματολογικές τεχνικές.
  • ε) Η μελέτη των συμβαμάτων από μετάγγιση αίματος ή παραγώγων και περιπτώσεων ανοσοποίησης.
  • στ) Η πλασμα-κυτταφαίρεση.
  • ζ) Η επιστημονική έρευνα και η τελειοποίηση των τεχνικών.
  • η) Η παρακολούθηση ασθενών με χρόνια κληρονομικά αιματολογικά νοσήματα (π.χ. μεσογειακή αναιμία), αυτοάνοσα νοσήματα, διαταραχές της πηκτικότητας (αιμορροφιλία-θρόμβωση).
  • θ) Ο έλεγχος και η επιλογή του κατάλληλου δότη για μεταμόσχευση μυελού των οστών.
  • ι) Η εκπαίδευση του επιστημονικού, νοσηλευτικού, τεχνικού και βοηθητικού προσωπικού της αιμοδοσίας.
  • κ) Η τήρηση αρχείου εθελοντών αιμοδοτών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λήψη-συντήρηση-έλεγχος-διάθεση αίματος· παράγωγα-πλάσμα-ψύξη· μετάγγιση· οροί-αντιδραστήρια· μελέτη συμβαμάτων-ανοσοποίησης· πλασμα-κυτταφαίρεση· έρευνα· παρακολούθηση χρόνιων-αυτοάνοσων-πηκτικότητας· επιλογή δότη μυελού· εκπαίδευση προσωπικού· αρχείο εθελοντών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Αποστολή Σταθμών Α΄

Ερώτηση: Ποια είναι η αποστολή των Σταθμών Αιμοδοσίας Α΄ τάξεως.

Απάντηση:

• Οι Σταθμοί Αιμοδοσίας Α΄ τάξεως είναι υπηρεσίες μικρότερες από τα Κέντρα και καλύπτουν τις ανάγκες του νοσοκομείου στο οποίο εδρεύουν και άλλες τοπικές ανάγκες. Ο ρόλος τους είναι (σελ. 98, 102):

  • α) Η λήψη, η συντήρηση, ο εργαστηριακός έλεγχος και η διάθεση του αίματος.
  • β) Η παρασκευή παραγώγων αίματος και πλάσματος, υγρού και κατεψυγμένου.
  • γ) Η διενέργεια της μετάγγισης αίματος και των παραγώγων του.
  • δ) Η μελέτη των συμβαμάτων από τη μετάγγιση.
  • ε) Η ανάπτυξη ερευνητικού έργου.
  • στ) Η τήρηση αρχείου εθελοντών αιμοδοτών.

  Απευθύνονται στα Κέντρα Αιμοδοσίας για κάθε επιστημονικό ζήτημα ή έρευνα και εποπτεύονται από αυτά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Νοσοκομείο + τοπικές ανάγκες: λήψη-συντήρηση-έλεγχος-διάθεση αίματος, παράγωγα-πλάσμα υγρό/κατεψυγμένο, μετάγγιση, μελέτη συμβαμάτων, ερευνητικό έργο, αρχείο εθελοντών· εποπτεία από τα Κέντρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Αποστολή Σταθμών Β΄

Ερώτηση: Ποια είναι η αποστολή των Σταθμών Αιμοδοσίας Β΄ τάξεως.

Απάντηση:

• Οι Σταθμοί Αιμοδοσίας Β΄ τάξεως καλύπτουν αποκλειστικά τις ανάγκες του νοσοκομείου στο οποίο στεγάζονται. Ο ρόλος τους είναι η συντήρηση και ο εργαστηριακός έλεγχος των μονάδων αίματος που χρειάζονται οι ασθενείς του συγκεκριμένου ιδρύματος (δεν κάνουν οι ίδιοι συλλογή-παρασκευή παραγώγων-έρευνα). Όπως και οι Α΄ τάξεως, απευθύνονται στα Κέντρα Αιμοδοσίας για κάθε επιστημονικό ζήτημα και ελέγχονται-εποπτεύονται από αυτά (σελ. 98, 102).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αποκλειστικά οι ανάγκες του νοσοκομείου τους: συντήρηση και εργαστηριακός έλεγχος των μονάδων αίματος για τους ασθενείς του ιδρύματος· εποπτεία από τα Κέντρα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Νοσοκομειακή Τράπεζα Αίματος

Ερώτηση: Τι εξυπηρετεί η Νοσοκομειακή Τράπεζα Αίματος.

Απάντηση:

• Η Νοσοκομειακή Τράπεζα Αίματος (Ν.Τ.Α.) έχει την ευθύνη της διακίνησης του αίματος σε επίπεδο νοσοκομείου. Συντονίζει όλες τις φάσεις της διακίνησης (σελ. 99):

  • α) Συλλογή των μονάδων αίματος από εθελοντές αιμοδότες (συχνά συγγενείς-φίλοι των ασθενών).
  • β) Επεξεργασία του αίματος — όλες οι απαραίτητες διαγνωστικές εξετάσεις, προσδιορισμός ομάδας κ.ά.
  • γ) Αποθήκευση των μονάδων.
  • δ) Δέσμευση (κράτηση) των κατάλληλων μονάδων για κάθε ασθενή.
  • ε) Παράδοση για μετάγγιση — αν το αίμα δεν χρησιμοποιηθεί, επιστρέφει για αποθήκευση.

  Έτσι εξυπηρετεί τις ανάγκες σε αίμα των ασθενών του νοσοκομείου, με στόχο την ορθολογική χρήση και την αποφυγή απωλειών μονάδων.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τη διακίνηση του αίματος σε επίπεδο νοσοκομείου: συντονίζει συλλογή, επεξεργασία (εξετάσεις-ομάδα), αποθήκευση, δέσμευση για κάθε ασθενή και παράδοση για μετάγγιση (επιστροφή αν δεν χρησιμοποιηθεί).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Περιφερειακό Κέντρο

Ερώτηση: Τι εξυπηρετεί το Περιφερειακό Κέντρο Αιμοδοσίας.

Απάντηση:

• Το Περιφερειακό Κέντρο Αιμοδοσίας συντονίζει τη διακίνηση του αίματος σε επίπεδο μιας ή περισσοτέρων περιοχών. Είναι υπεύθυνο για την κάλυψη των αναγκών σε αίμα του πληθυσμού που καλύπτει: αναλαμβάνει τη συλλογή και τη διανομή του αίματος στις Νοσοκομειακές Τράπεζες Αίματος της περιοχής του, σε συνεχή επικοινωνία-συνεργασία με τις άλλες υπηρεσίες και την Εθνική Υπηρεσία Αιμοδοσίας του Υπουργείου. Σκοπός η ορθολογική χρήση του αίματος — αποφυγή απωλειών μονάδων από λήξη ή κακή συντήρηση (σελ. 99).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τη διακίνηση σε επίπεδο περιοχής/-ών: κάλυψη των αναγκών σε αίμα του πληθυσμού με συλλογή και διανομή στις Νοσοκομειακές Τράπεζες Αίματος, σε συνεργασία με την Εθνική Υπηρεσία Αιμοδοσίας· ορθολογική χρήση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — «Αμοιβές» εθελοντή

Ερώτηση: Ποιες είναι οι “αμοιβές” του εθελοντή αιμοδότη από πλευράς της Πολιτείας.

Απάντηση:

• Η διάθεση του αίματος γίνεται μόνο με δωρεά (η χορήγηση με πληρωμή αντιβαίνει στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια) και μοναδική πηγή είναι ο εθελοντής αιμοδότης (ανάγκες ≈ 600.000 μονάδες/έτος → 300.000-350.000 εθελοντές που αιμοδοτούν 2-3 φορές τον χρόνο). Το κράτος, για να προάγει την εθελοντική αιμοδοσία, έχει ορίσει κίνητρα και βραβεύσεις (σελ. 100). Ο εθελοντής αιμοδότης δικαιούται:

  • α) Αίμα για τον ίδιο και την οικογένειά του σε ώρα ανάγκης.
  • β) Δωρεάν αιματολογικές εξετάσεις σε περίπτωση ασθένειάς του.

  Οι βραβεύσεις περιλαμβάνουν διπλώματα και μετάλλια, μετά από πρόταση των υπηρεσιών αιμοδοσίας. Πέρα από αυτά, ο αιμοδότης νιώθει ηθική ικανοποίηση συμβάλλοντας στη σωτηρία ενός ασθενούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αίμα για τον ίδιο και την οικογένειά του σε ώρα ανάγκης· δωρεάν αιματολογικές εξετάσεις σε ασθένεια· βραβεύσεις με διπλώματα-μετάλλια (πρόταση υπηρεσιών αιμοδοσίας).

Κριτήρια αξιολόγησης: