Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 79) – ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ – ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 6 (Ερωτήσεις σελ. 79)

Απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις του κεφαλαίου 6.

Ερώτηση 1 — Παραγωγή — ζωή

Ερώτηση: Τόπος παραγωγής και χρόνος ζωής των αιμοπεταλίων.

Απάντηση:

• Τα αιμοπετάλια παράγονται στον μυελό των οστών από τα μεγακαρυοκύτταρα, τα οποία προέρχονται από ένα μητρικό κύτταρο, τον μεγακαρυοβλάστη· στην ουσία είναι τα αποσπασθέντα ψευδοπόδια των μεγακαρυοκυττάρων. Η παραγωγή τους ρυθμίζεται από ουσίες όπως η θρομβοποιητίνη (σελ. 76-77).
• Η διάρκεια ζωής τους στο περιφερικό αίμα είναι τουλάχιστον 7 ημέρες και στο τέλος καταστρέφονται στον σπλήνα (σελ. 77, 79).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μυελός των οστών, από τα μεγακαρυοκύτταρα (μεγακαρυοβλάστης) — ψευδοπόδια· ρύθμιση θρομβοποιητίνη· ζωή ≥ 7 ημέρες, καταστροφή στον σπλήνα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Περιγραφή

Ερώτηση: Περιγραφή των αιμοπεταλίων.

Απάντηση:

• Τα αιμοπετάλια ή θρομβοκύτταρα είναι τα μικρότερα κύτταρα από όλα τα έμμορφα στοιχεία του αίματος, με μέγεθος 2-3 μ. Είναι άχροα (χωρίς χρώμα) και διαφόρου σχήματος (συνήθως δισκοειδή), αφού προέρχονται από τα αποσπασθέντα ψευδοπόδια των μεγακαρυοκυττάρων. Πρόκειται για απύρηνα κύτταρα που δεν περιέχουν DNA. Είναι αρκετά εύθραυστα και καταστρέφονται εύκολα έξω από τα αγγεία, γι' αυτό στα κοινά αιματολογικά παρασκευάσματα διακρίνουμε μόνο τα κοκκώδη «λείψανά» τους (σε αθροίσματα) (σελ. 76-77).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τα μικρότερα έμμορφα στοιχεία (2-3 μ), άχροα, συνήθως δισκοειδή, απύρηνα χωρίς DNA, προέρχονται από ψευδοπόδια μεγακαρυοκυττάρων, εύθραυστα (κοκκώδη λείψανα στα επιχρίσματα).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Λειτουργική αποστολή

Ερώτηση: Λειτουργική αποστολή των αιμοπεταλίων.

Απάντηση:

• Τα αιμοπετάλια παίζουν σπουδαίο ρόλο στην αιμόσταση και στην πήξη του αίματος, με τον σχηματισμό αρχικά του αιμοπεταλιακού και έπειτα του αιματικού θρόμβου (σελ. 77):

  • Φάση συγκέντρωσης και προσκόλλησης: έχουν την ικανότητα να αλλάζουν σχήμα, να συσσωρεύονται και να συγκολλούνται μεταξύ τους όταν έλθουν σε επαφή με την επιφάνεια τραυματισμένου αγγείου.
  • Φάση έκλυσης: από τα προσκολλημένα αιμοπετάλια εκλύονται ουσίες — άλλες ενισχύουν τη συσσώρευση και άλλων αιμοπεταλίων (π.χ. ATP) και άλλες συστέλλουν τα αγγεία ενισχύοντας την αιμόσταση (σεροτονίνη, αδρεναλίνη).
  • Προσροφούν στην επιφάνειά τους και μεταφέρουν τους παράγοντες πήξης, απαραίτητους για τη διαδικασία της πήξης.

  Για να επιτελέσουν την αποστολή τους πρέπει να είναι φυσιολογικά ποιοτικά και ποσοτικά.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αιμόσταση-πήξη: σχηματισμός αιμοπεταλιακού → αιματικού θρόμβου· φάση συγκέντρωσης-προσκόλλησης (αλλαγή σχήματος, συσσώρευση, συγκόλληση σε τραύμα), φάση έκλυσης (ATP, σεροτονίνη, αδρεναλίνη), προσρόφηση-μεταφορά παραγόντων πήξης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Φυσιολογικές τιμές

Ερώτηση: Φυσιολογικές τιμές αιμοπεταλίων. Πώς χαρακτηρίζεται η μείωση και η αύξηση του αριθμού τους.

Απάντηση:

• Ο αριθμός των αιμοπεταλίων στους ενήλικες κυμαίνεται φυσιολογικά από 150.000 έως 400.000/mm³. Αύξηση πάνω από 500.000/mm³ χαρακτηρίζεται ως θρομβοκυττάρωση, μείωση κάτω από 100.000/mm³ ως θρομβοπενία (σελ. 78).
• Θρομβοκυττάρωση παρατηρείται: σε ορισμένα κακοήθη νεοπλάσματα (καρκίνος πνεύμονα), σε παθήσεις του αίματος (οξεία μεθαιμορραγική αναιμία), σε εγκαύματα, σε μεγάλους τραυματισμούς, μετά από ορισμένα φάρμακα. Θρομβοπενία παρατηρείται: σε ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις, μετά από χρήση φαρμάκων (σαλικυλικά), σε παθήσεις του αίματος (μεγαλοβλαστική αναιμία). Φυσιολογική μείωση την πρώτη μέρα της εμμήνου ρύσεως και κατά τον τοκετό έως δύο μέρες μετά· αύξηση στην έντονη μυϊκή κόπωση.

Σύνοψη: (ενδεικτική) 150.000-400.000/mm³· > 500.000 θρομβοκυττάρωση (νεοπλάσματα, μεθαιμορραγική αναιμία, εγκαύματα, τραυματισμοί, φάρμακα)· < 100.000 θρομβοπενία (ιογενείς λοιμώξεις, σαλικυλικά, μεγαλοβλαστική)· φυσιολογικά ↓ έμμηνος-τοκετός, ↑ μυϊκή κόπωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Αιμοπεταλιακοί παράγοντες

Ερώτηση: Αναφέρατε 3 αιμοπεταλιακούς παράγοντες και περιγράψτε τη λειτουργία τους.

Απάντηση:

• Οι αιμοπεταλιακοί παράγοντες είναι ουσίες που άλλες συνθέτουν τα ίδια τα αιμοπετάλια και άλλες τις προσροφούν από το πλάσμα. Τρεις παραδείγματα (σελ. 78):
  • Σεροτονίνη ή αγγειοσυσπαστικός παράγοντας: προκαλεί σύσπαση στο σημείο τρώσης (βλάβης) του αγγείου, περιορίζοντας την αιμορραγία.
  • Αιμοπεταλιακός παράγοντας 3 (PF-3): συμμετέχει στην ενεργοποίηση ορισμένων παραγόντων πήξεως (φωσφολιποειδική επιφάνεια).
  • Αιμοπεταλιακός παράγοντας 4 (PF-4) ή αντιηπαρινικός: εμφανίζει ανταγωνιστική δράση με την ηπαρίνη και επομένως την αδρανοποιεί.
• Οι υπόλοιποι: συσταλτοένζυμο ή θρομβοσθενίνη (συστολή του θρόμβου), PF-1 (επιταχύνει τη μετατροπή προθρομβίνης σε θρομβίνη), PF-2 (επιταχύνει τη μετατροπή ινωδογόνου σε ινώδες), PF-5 (θρομβοπλαστινικός παράγοντας), PF-6 (με την αντιινωδολυσίνη ανταγωνίζεται την ινωδολυσίνη).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Π.χ. σεροτονίνη (αγγειοσύσπαση στο σημείο τρώσης), PF-3 (ενεργοποίηση παραγόντων πήξης), PF-4 αντιηπαρινικός (αδρανοποιεί ηπαρίνη)· επίσης θρομβοσθενίνη (συστολή θρόμβου), PF-1 (προθρομβίνη → θρομβίνη), PF-2 (ινωδογόνο → ινώδες), PF-5 (θρομβοπλαστινικός), PF-6 (αντιινωδολυσίνη).

Κριτήρια αξιολόγησης: