Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 22) – ΑΙΜΑΤΟΛΟΓΙΑ – ΑΙΜΟΔΟΣΙΑ Ι Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 1 (Ερωτήσεις σελ. 22)

Απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις του κεφαλαίου 1.

Ερώτηση 1 — Τι μελετά η Αιματολογία

Ερώτηση: Τι μελετά η Αιματολογία.

Απάντηση:

• Η Αιματολογία μελετά τη φυσιολογική σύσταση του αίματος και ασχολείται με κάθε διαταραχή που αφορά τόσο τα έμμορφα και άμορφα στοιχεία του, όσο και τα διάφορα αιμοποιητικά όργανα (σελ. 18).
• Με την αλματώδη ανάπτυξή της και τις νέες γνώσεις και τεχνικές της Μοριακής Βιολογίας σημείωσε σημαντική πρόοδο στη διάγνωση και θεραπεία σοβαρών αιματολογικών παθήσεων, ώστε σήμερα να αποτελεί ξεχωριστή ειδικότητα και έναν από τους σπουδαιότερους κλάδους της Ιατρικής.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Τη φυσιολογική σύσταση του αίματος και κάθε διαταραχή των έμμορφων-άμορφων στοιχείων του και των αιμοποιητικών οργάνων· ξεχωριστή ιατρική ειδικότητα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Διάκριση Αιματολογίας

Ερώτηση: Διάκριση της Αιματολογίας.

Απάντηση:

• Η Αιματολογία διακρίνεται σε Κλινική και Εργαστηριακή Αιματολογία (σελ. 18):
  • Η Κλινική Αιματολογία ασχολείται με τις παθήσεις του αίματος (αναιμίες, λευχαιμίες, λεμφώματα, αιμορραγικές διαθέσεις κ.λπ.).
  • Η Εργαστηριακή (εφαρμοσμένη) Αιματολογία ασχολείται με μετρήσεις και προσδιορισμούς των στοιχείων του αίματος.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Κλινική (παθήσεις: αναιμίες, λευχαιμίες, λεμφώματα, αιμορραγικές διαθέσεις) και Εργαστηριακή-εφαρμοσμένη (μετρήσεις-προσδιορισμοί στοιχείων του αίματος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Χαρακτηριστικά αίματος

Ερώτηση: Χαρακτηριστικά του αίματος.

Απάντηση:

• Το αίμα είναι ο υγρός ιστός του σώματος — κατάγεται από το μεσέγχυμα και θεωρείται το τέταρτο είδος του ερειστικού ιστού. Χαρακτηριστικά (σελ. 18, 21):
  • Υγρό παχύρρευστο, με κολλώδη σύσταση, ιδιάζουσα οσμή και γεύση ελαφρώς αλμυρή.
  • Αντίδραση (ενεργός οξύτητα) ελαφρώς αλκαλική, pH 7,28-7,40.
  • Ειδικό βάρος 1050-1062.
  • Χρώμα ανάλογα με την προέλευση: το αρτηριακό λαμπρό ερυθρό (οξυαιμοσφαιρίνη των ερυθρών), το φλεβικό σκοτεινό ερυθρό προς κυανέρυθρο (χαμηλό O₂, αυξημένο CO₂).
  • Βάρος ≈ 8% του σωματικού βάρους, ποσότητα ≈ 5 λίτρα.
  • Κινείται στο κυκλοφορικό σύστημα με την καρδιακή λειτουργία.
  • Δεν πήζει μέσα στην κυκλοφορία (εκτός παθολογικής κατάστασης), αλλά πήζει όταν εξέλθει από τα αγγεία — περιέχει ουσίες σε πρόδρομη κατάσταση έτοιμες να σχηματίσουν πήγμα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Υγρός ιστός: παχύρρευστο, κολλώδες, ιδιάζουσα οσμή, αλμυρή γεύση, pH 7,28-7,40 (ελαφρώς αλκαλικό), ΕΒ 1050-1062, αρτηριακό λαμπρό ερυθρό-φλεβικό κυανέρυθρο, 8% βάρους-5 λίτρα, δεν πήζει στα αγγεία αλλά πήζει εκτός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Μικρή και μεγάλη κυκλοφορία

Ερώτηση: Μικρή και μεγάλη κυκλοφορία του αίματος.

Απάντηση:

• Η κυκλοφορία του αίματος περιγράφηκε από τον Άγγλο γιατρό Harvey και διακρίνεται σε μικρή και μεγάλη· προϋπόθεση η λειτουργική-ανατομική ακεραιότητα των αγγείων (αρτηρίες, τριχοειδή, φλέβες) (σελ. 19).

• Μικρή (πνευμονική) κυκλοφορία: το αίμα με χαμηλή περιεκτικότητα σε οξυγόνο από τον δεξιό κόλπο, μέσω της τριγλώχινας βαλβίδας, μεταφέρεται στη δεξιά κοιλία· με την πνευμονική αρτηρία στους πνεύμονες, όπου μέσω των πνευμονικών τριχοειδών φθάνει στις κυψελίδες και οξυγονώνεται· με τις πνευμονικές φλέβες επιστρέφει στον αριστερό κόλπο.

  Μεγάλη (συστηματική) κυκλοφορία: από τον αριστερό κόλπο το πλούσιο σε οξυγόνο αίμα, μέσω της διγλώχινας (μιτροειδούς) βαλβίδας, μεταφέρεται στην αριστερή κοιλία, που λειτουργεί σαν ισχυρότατη πιεστική αντλία και μέσω της αορτικής βαλβίδας ωθεί το αίμα στις αρτηρίες· αυτές διακλαδίζονται σε όλο το σώμα και μεταπίπτουν στα τριχοειδή των ιστών, όπου το αίμα επιτελεί τις λειτουργίες του· αποξυγονωμένο συλλέγεται στις φλέβες που καταλήγουν στην άνω και κάτω κοίλη φλέβα και το επαναφέρουν στον δεξιό κόλπο.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μικρή: δεξιός κόλπος → τριγλώχινα → δεξιά κοιλία → πνευμονική αρτηρία → πνεύμονες (οξυγόνωση στις κυψελίδες) → πνευμονικές φλέβες → αριστερός κόλπος. Μεγάλη: αριστερός κόλπος → μιτροειδής → αριστερή κοιλία → αορτή-αρτηρίες → τριχοειδή ιστών → φλέβες → άνω-κάτω κοίλη → δεξιός κόλπος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• Το βιβλίο γράφει ότι ο Harvey περιέγραψε την κυκλοφορία «το 1842»· στο κεφ. 8 (σελ. 95) αναφέρεται σωστά το 1628.

Ερώτηση 5 — Λειτουργίες αίματος

Ερώτηση: Λειτουργίες του αίματος.

Απάντηση:

• Το αίμα, με τα έμμορφα και άμορφα συστατικά του, επιτελεί τις ακόλουθες λειτουργίες (σελ. 19-20):
  1. Αναπνευστική λειτουργία — με τα ερυθρά αιμοσφαίρια (αιμοσφαιρίνη) μεταφέρει το οξυγόνο από τους πνεύμονες στα κύτταρα των ιστών και το διοξείδιο του άνθρακα από τους ιστούς στους πνεύμονες.
  2. Αμυντική λειτουργία — με τα λευκά αιμοσφαίρια (φαγοκυτταρικές ιδιότητες, αντισώματα) συμβάλλει στην άμυνα εναντίον παθογόνων μικροοργανισμών και τοξικών ουσιών.
  3. Λειτουργία πήξεως — με τα αιμοπετάλια και ουσίες του πλάσματος.
  4. Θρεπτική λειτουργία — με το πλάσμα μεταφέρει θρεπτικές ουσίες (προϊόντα πέψεως από τον γαστρεντερικό σωλήνα) και παραλαμβάνει τα παράγωγα διάσπασης για αποβολή από τα απεκκριτικά όργανα.
  5. Μεταφορική λειτουργία — ορμόνες, βιταμίνες, ένζυμα από τα όργανα παραγωγής στα κύτταρα-στόχους.
  6. Οξεοβασική ισορροπία — μεταφέρει νερό και όξινα προϊόντα μεταβολισμού στα απεκκριτικά όργανα, διατηρώντας το pH σταθερό.
  7. Θερμορρυθμιστική λειτουργία — ισότιμη κατανομή θερμότητας σε όλα τα όργανα, θερμοκρασία 36,7 °C.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αναπνευστική (O₂/CO₂), αμυντική (λευκά), πήξεως (αιμοπετάλια-πλάσμα), θρεπτική (θρεπτικές ουσίες-απόβλητα), μεταφορική (ορμόνες, βιταμίνες, ένζυμα), οξεοβασική ισορροπία (σταθερό pH), θερμορρυθμιστική (36,7 °C).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Σύσταση αίματος

Ερώτηση: Σύσταση του αίματος.

Απάντηση:

• Το αίμα υπάρχει μόνο στους πολυκύτταρους οργανισμούς. Όπως όλοι οι ιστοί, αποτελείται από κύτταρα και ρευστή μεσοκυττάρια ουσία (σελ. 20-21):

  • Τα κύτταρα ονομάζονται αιμοσφαίρια ή αιμοκύτταρα και αποτελούν τα έμμορφα στοιχεία του αίματος. Διακρίνονται σε: ερυθρά αιμοσφαίρια ή ερυθροκύτταρα, λευκά αιμοσφαίρια ή λευκοκύτταρα και αιμοπετάλια ή θρομβοκύτταρα.
  • Το πλάσμα είναι η υγρή μεσοκυττάρια ουσία, αποτελεί τα άμορφα στοιχεία και μέσα σε αυτό αιωρούνται τα αιμοσφαίρια (υδατικό διάλυμα οργανικών και ανόργανων ουσιών — 90% νερό, ≈ 3 λίτρα, 55% του όγκου, σελ. 24).

  Το αίμα είναι υγρής σύστασης ιστός που ανήκει στο ερειστικό σύστημα.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Έμμορφα στοιχεία (αιμοσφαίρια-αιμοκύτταρα): ερυθρά αιμοσφαίρια-ερυθροκύτταρα, λευκά-λευκοκύτταρα, αιμοπετάλια-θρομβοκύτταρα· άμορφα στοιχεία: το πλάσμα (ρευστή μεσοκυττάρια ουσία όπου αιωρούνται τα αιμοσφαίρια).

Κριτήρια αξιολόγησης: