Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο: ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΑΝΙ (σελ. 62) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5ο: ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΛΑΝΙ
Οι 9 αριθμημένες ερωτήσεις του κεφαλαίου, στη σελ. 62 — οι περισσότερες του βιβλίου ως εδώ. Η ΣΥΝΟΨΗ έχει ΔΕΚΑ παραγράφους. ⚠️ ΚΕΝΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 5: ζητά «πώς κατασκευάζεται [το χαρτί] ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ», αλλά το κεφάλαιο ΔΕΝ περιγράφει πουθενά τη χειροποίητη διαδικασία σχηματισμού του φύλλου — η λύση το λέει ρητά και δίνει ό,τι υπάρχει, χωρίς να συμπληρώνει εξωτερική γνώση σαν να ήταν του βιβλίου.
Ερώτηση 1 — Τι είναι η γραφή, γιατί χρησιμοποιείται, ποια τα βασικά υλικά και μέσα
Ερώτηση: Τι είναι η γραφή, για ποιο λόγο χρησιμοποιείται και ποια είναι τα βασικά υλικά και μέσα για την πραγματοποίησή της;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΣΚΕΛΗ — ΑΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΤΡΙΑ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Α. ΤΙ ΕΙΝΑΙ — ΔΥΟ ΟΡΙΣΜΟΙ
⭐⭐⭐ ΟΡΙΣΜΟΣ 1 (λειτουργικός): «Η γραφή είναι ΕΝΑ ΤΕΧΝΗΤΟ ΜΕΣΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ.»
⭐⭐⭐ ΟΡΙΣΜΟΣ 2 (δομικός): «Η γραφή είναι επίσης ΕΝΑ ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΟ ΓΡΑΠΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΛΕΞΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΛΑ, ΠΟΥ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΝΑ ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΓΛΩΣΣΑ, με τα οποία μπορεί να γραφεί οποιαδήποτε έκφραση μιας γλώσσας.»
💡 ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟ ΚΑΝΕΙ ΣΑΦΕΣ: ⭐ «η ελληνική γραφή είναι η γραπτή έκφραση της ελληνικής γλώσσας … Η ελληνική γλώσσα είναι ΕΝΑΣ ΚΩΔΙΚΑΣ, η αγγλική γλώσσα ΕΝΑΣ ΑΛΛΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ.»
⭐⭐⭐ Β. ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ — ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΣΚΟΠΟΙ
⭐⭐⭐ «Ένα τεχνητό μέσο, ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΑΤΗΡΗΘΕΙ Ο ΦΕΥΓΑΛΕΟΣ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ, ΝΑ ΦΥΛΑΧΤΕΙ ΜΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑ, ΝΑ ΔΙΑΤΥΠΩΘΕΙ ΜΕ ΓΡΑΠΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΜΙΑ ΣΚΕΨΗ, ΜΙΑ ΙΔΕΑ, ΜΙΑ ΓΝΩΣΗ, ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΤΕΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ.»
💡 ⭐⭐ Η λέξη «ΦΕΥΓΑΛΕΟΣ» είναι το κλειδί — και επανέρχεται από το κεφ. 2: «πόσο διαφορετικός είναι ο ΦΕΥΓΑΛΕΟΣ προφορικός λόγος από το γραπτό κείμενο».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Γ. ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΣΑ — Η ΤΡΙΑΔΑ
# ⭐⭐ ΟΝΟΜΑ ⭐⭐⭐ ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ⭐⭐ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ 1 ⭐⭐⭐ Ο «ΦΟΡΕΑΣ» «η κατάλληλη επιφάνεια ενός υλικού που θα δεχτεί τη γραφή» «μια πήλινη πλάκα, η επιφάνεια ενός αγγείου ή ενός σκεύους, … ενός εργαλείου, μιας στήλης» 2 ⭐⭐⭐ Η «ΓΡΑΦΙΔΑ» «ένα κατάλληλο εργαλείο, για να «γράψει»» «ένα λεπτό καλάμι ή κλαδί άλλου φυτού ή κάποιο μεταλλικό εργαλείο ειδικά φτιαγμένο για τη χάραξη» 3 ⭐⭐⭐ ΤΟ «ΜΕΛΑΝΙ» «η κατάλληλη για τη γραφή ΧΡΩΣΤΙΚΗ ΥΛΗ» πινέλα και χρώμα ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΛΗΡΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΤΟ ΜΕΛΑΝΙ ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΠΑΝΤΑ. ⭐⭐ Το βιβλίο βάζει ρητή προϋπόθεση: «ΟΤΑΝ Η ΓΡΑΦΗ ΑΡΧΙΣΕ ΝΑ ΣΧΕΔΙΑΖΕΤΑΙ ΑΝΤΙ ΝΑ ΧΑΡΑΣΣΕΤΑΙ, ΤΟΤΕ χρειαζόταν … το «μελάνι»». ⭐ Όταν η γραφή ΧΑΡΑΣΣΕΤΑΙ (σφηνοειδής σε πηλό, ιερογλυφική σε πέτρα) αρκούν ΔΥΟ: φορέας και γραφίδα.
💡 ⭐⭐⭐ ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΑΡΙΣΤΑ, ΣΥΝΔΕΣΕ ΤΟ ΜΕ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ: ⭐ αυτή ακριβώς η διάκριση γίνεται εκεί ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΠΕΡΙΟΔΟΛΟΓΗΣΗ — «η εποχή της γραφής ΧΩΡΙΣ μελάνι» και «η εποχή της γραφής ΜΕ μελάνι».
Σύνοψη: ΤΙ ΕΙΝΑΙ — δύο ορισμοί: «Η γραφή είναι ένα ΤΕΧΝΗΤΟ ΜΕΣΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ» και «είναι επίσης ένα σύνολο από γραπτά στοιχεία, γράμματα και λέξεις και σύμβολα, που ανήκουν σε ένα ΓΛΩΣΣΙΚΟ ΚΩΔΙΚΑ ιδιαίτερο για κάθε γλώσσα» («η ελληνική γλώσσα είναι ένας κώδικας, η αγγλική ένας άλλος»). ΓΙΑ ΠΟΙΟ ΛΟΓΟ: «για να διατηρηθεί ο φευγαλέος προφορικός λόγος, να φυλαχτεί μια πληροφορία, να διατυπωθεί με γραπτές λέξεις μια σκέψη, μια ιδέα, μια γνώση, να εκφραστεί μια πρόταση». ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΣΑ — τρία: (1) ο «ΦΟΡΕΑΣ», «η κατάλληλη επιφάνεια ενός υλικού που θα δεχτεί τη γραφή»· (2) η «ΓΡΑΦΙΔΑ», «ένα κατάλληλο εργαλείο, για να «γράψει»»· (3) το «ΜΕΛΑΝΙ», «η κατάλληλη για τη γραφή χρωστική ύλη» — αλλά μόνο υπό προϋπόθεση: «όταν η γραφή άρχισε να ΣΧΕΔΙΑΖΕΤΑΙ αντί να ΧΑΡΑΣΣΕΤΑΙ, τότε χρειαζόταν … το «μελάνι»».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΑΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΤΡΙΑ ΣΚΕΛΗ. Η ερώτηση ζητά τι είναι, γιατί και με τι — απάντηση με ένα ή δύο είναι ελλιπής.
- ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΜΕΛΑΝΙΟΥ: χρειάζεται μόνο όταν η γραφή σχεδιάζεται, όχι όταν χαράσσεται. Είναι το στοιχείο που δείχνει ότι διάβασες προσεκτικά.
- ⭐⭐ ΔΩΣΕ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΥΟ ΟΡΙΣΜΟΥΣ (λειτουργικό: «τεχνητό μέσο επικοινωνίας»· δομικό: «σύνολο … σε γλωσσικό κώδικα»). Το βιβλίο τους δίνει και τους δύο ρητά.
- ⭐ ΣΥΝΟΔΕΨΕ ΚΑΘΕ ΟΡΟ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ — πήλινη πλάκα για τον φορέα, καλάμι για τη γραφίδα. Το βιβλίο τα δίνει έτοιμα.
Ερώτηση 2 — Τα σπουδαιότερα υλικά ως «φορείς» της γραφής: πότε, πού, από ποιους
Ερώτηση: Ποια είναι τα σπουδαιότερα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν ως «φορείς» της γραφής; Πότε, πού και από ποιους πρωτοχρησιμοποιήθηκαν;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΡΓΑΝΩΣΕ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΠΙΝΑΚΑ — Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΖΗΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΥΛΙΚΟ
⭐⭐⭐ ΥΛΙΚΟ ⭐⭐⭐ ΠΟΤΕ ⭐⭐⭐ ΠΟΥ ⭐⭐⭐ ΑΠΟ ΠΟΙΟΥΣ ⭐⭐ ΠΗΛΟΣ, ΠΕΤΡΑ, ΣΚΕΥΗ 4η χιλιετία π.Χ. (κεφ. 3) Μεσοποταμία Σουμέριοι ⭐⭐⭐ ΠΑΠΥΡΟΣ 3η χιλιετία π.Χ. («μέσο της 3ης χιλιετίας π.Χ.» για τους πρώτους γραπτούς παπύρους) ΑΙΓΥΠΤΟΣ — «επί αιώνες το φυτό αυτό φύτρωνε ΣΤΙΣ ΟΧΘΕΣ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ» ΑΙΓΥΠΤΙΟΙ ⭐⭐⭐ ΔΕΡΜΑ (ακατέργαστο) «ήδη και από ΤΗ 2η π.Χ. ΧΙΛΙΕΤΙΑ» — «η προετοιμασία τους … ήταν ΠΡΩΤΟΓΟΝΗ» ⭐⭐⭐ ΠΕΡΓΑΜΗΝΗ «περίπου ΤΟΝ 3ο ΑΙΩΝΑ π.Χ.» ⭐⭐⭐ ΠΕΡΓΑΜΟΣ ΤΗΣ Μ. ΑΣΙΑΣ — «από εκεί πήρε το όνομά της» ⭐⭐ οι ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ Μ. ΑΣΙΑΣ, «με κέντρο την Πέργαμο» ⭐⭐⭐ ΧΑΡΤΙ ⭐⭐⭐ 105 μ.Χ. ΚΙΝΑ ⭐⭐⭐ Ο ΚΙΝΕΖΟΣ ΤΣΑΪ-ΛΟΥΝ
⭐⭐⭐ Η ΣΥΝΟΨΗ 3 ΤΑ ΣΥΝΟΨΙΖΕΙ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΚΥΡΙΑ
⭐⭐⭐ «Τα φύλλα του φυτού πάπυρος χρησιμοποιήθηκαν ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ ως «φορείς» γραφής …, ενώ αργότερα ΣΤΗΝ ΠΕΡΓΑΜΟ ΤΗΣ Μ. ΑΣΙΑΣ, όταν άρχισε να χρησιμοποιείται ως «φορέας» γραφής Η ΠΕΡΓΑΜΗΝΗ, ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟΝ 3ο [ΑΙΩΝΑ] π.Χ. … Με την εφεύρεση του χαρτιού ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ, ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 2ου μ.Χ. ΑΙΩΝΑ, συνεχίστηκε η χρήση του μελανιού.»
⚠️ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
⚠️ ⭐⭐⭐ 1. ΔΕΡΜΑ ≠ ΠΕΡΓΑΜΗΝΗ. ⭐⭐ Το βιβλίο το ξεκαθαρίζει: «Η γραφή πάνω σε ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΑ ΔΕΡΜΑΤΑ ήταν γνωστή από τα παλαιότερα χρόνια, ήδη και από τη 2η π.Χ. χιλιετία. Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΟΜΩΣ … ΗΤΑΝ ΠΡΩΤΟΓΟΝΗ.» ⭐ Η περγαμηνή ΔΕΝ είναι το δέρμα — είναι Η ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΤΟΥ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ, που πέτυχαν «με πολύχρονη προσπάθεια» οι Έλληνες της Μ. Ασίας «σε τέτοιο βαθμό ποιότητας, ώστε να συναγωνίζεται και μάλιστα ΝΑ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΠΥΡΟ».
⚠️ ⭐⭐ 2. ΤΑ ΥΛΙΚΑ ΔΕΝ ΑΝΤΙΚΑΘΙΣΤΟΥΝ ΤΟ ΕΝΑ ΤΟ ΑΛΛΟ ΑΜΕΣΩΣ. ⭐ «Το νέο αυτό υλικό γραφής ΔΕΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΕ βέβαια τη χρήση του παπύρου. Αρχικά, περιόρισε την κατανάλωσή του …, και έτσι ο πάπυρος χρησιμοποιούνταν ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ με την περγαμηνή, ΔΙΑΤΗΡΩΝΤΑΣ … ΓΙΑ ΚΑΙΡΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΘΕΣΗ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΣΤΙΓΜΗ ΤΗΣ ΑΝΑΤΡΟΠΗΣ ΕΙΝΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ, ΟΧΙ ΤΕΧΝΙΚΗ: ⭐ «Η περγαμηνή … ΚΑΤΕΚΤΗΣΕ ΠΑΛΙ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ ΘΕΣΗ …, ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ. ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΡΑΦΤΗΚΑΝ ΣΕ ΠΕΡΓΑΜΗΝΕΣ και με αυτό ως κύριο επικοινωνιακό μέσο διαδόθηκαν σε τόση έκταση τα «μηνύματα» του Χριστιανισμού.»
Σύνοψη: Τρία κύρια — και για καθένα πότε, πού, από ποιους: (1) Ο ΠΑΠΥΡΟΣ: πρωτοχρησιμοποιήθηκε στην Αίγυπτο από τους Αιγυπτίους, με τους πρώτους γραπτούς παπύρους «περίπου στο μέσο της 3ης χιλιετίας π.Χ.» — το φυτό «επί αιώνες … φύτρωνε στις όχθες του Νείλου». (2) Η ΠΕΡΓΑΜΗΝΗ: «κατασκευάστηκε αρχικά στην Πέργαμο της Μ. Ασίας και από εκεί πήρε το όνομά της», «περίπου τον 3ο αιώνα π.Χ.», από τους Έλληνες της Μ. Ασίας. (3) ΤΟ ΧΑΡΤΙ: «εφευρέτης … θεωρείται ο Κινέζος Τσάι-Λουν, ο οποίος παρουσίασε το … προϊόν το 105 μ.Χ.», στην Κίνα. ⚠️ Δύο διευκρινίσεις: το ακατέργαστο δέρμα ως φορέας ήταν γνωστό «ήδη και από τη 2η π.Χ. χιλιετία», αλλά «η προετοιμασία τους … ήταν πρωτόγονη» — περγαμηνή είναι η ποιοτική κατεργασία του. Και τα υλικά δεν αντικαθιστούν αμέσως το ένα το άλλο: ο πάπυρος «χρησιμοποιούνταν παράλληλα με την περγαμηνή, διατηρώντας … για καιρό την πρώτη θέση».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΖΗΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: υλικό, πότε, πού, από ποιους. Οργάνωσε την απάντηση σε πίνακα, όχι σε αφήγηση.
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΤΑΥΤΙΣΕΙΣ ΔΕΡΜΑ ΚΑΙ ΠΕΡΓΑΜΗΝΗ. Το δέρμα είναι φορέας ήδη από τη 2η χιλιετία π.Χ.· η περγαμηνή είναι η κατεργασία που το έκανε ισάξιο του παπύρου.
- ⭐⭐ ΜΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΔΙΑΔΟΧΗ. Τα υλικά συνυπάρχουν: ο πάπυρος κράτησε «για καιρό την πρώτη θέση» και μετά την εμφάνιση της περγαμηνής.
- ⭐ ΚΑΛΗ ΠΡΟΣΘΗΚΗ: η περγαμηνή επικράτησε τελικά με τη διάδοση του Χριστιανισμού — «τα περισσότερα χριστιανικά κείμενα γράφτηκαν σε περγαμηνές».
Ερώτηση 3 — Τι είναι ο πάπυρος και πώς μετατρέπεται σε υλικό γραφής
Ερώτηση: Τι είναι ο «πάπυρος»; Πώς μετατρέπεται σε υλικό γραφής;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Α — ΤΟ ΦΥΤΟ
⭐⭐⭐ «Ο πάπυρος είναι ΕΝΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΦΥΤΟ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΥΔΡΟΦΙΛΟ, το οποίο αναπτύσσεται ΣΤΑ ΕΛΗ ΚΑΙ ΤΙΣ ΟΧΘΕΣ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ. Έχει ΛΕΠΤΟ ΤΡΙΓΩΝΙΚΟ ΣΤΕΛΕΧΟΣ και φτάνει σε ύψος ΤΑ 3-4 ΜΕΤΡΑ.»
⭐⭐ Και δεν ήταν μόνο υλικό γραφής: «Οι Αιγύπτιοι χρησιμοποιούσαν τον πάπυρο ΜΕ ΠΟΛΛΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ. Έφτιαχναν ΚΑΛΑΘΙΑ, ΣΧΟΙΝΙΑ, ΠΑΠΟΥΤΣΙΑ και διάφορα σκεύη. Συχνά τον χρησιμοποιούσαν και ΓΙΑ ΤΡΟΦΗ ανθρώπων και ζώων.»
💡 ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΛΕΙΨΕΙ ΑΠΟ ΚΑΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ⭐⭐ «Οι Αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν τα φύλλα του παπύρου «ΒΥΒΛΟ». ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΞΗ ΑΥΤΗ ΠΡΟΗΛΘΕ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΞΗ «ΒΙΒΛΙΟ»».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Β — Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, ΣΕ ΠΕΝΤΕ ΒΗΜΑΤΑ
⭐⭐ 1. ΣΥΛΛΟΓΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΣ
⭐⭐ «συλλέγονταν ΤΑ ΤΡΙΓΩΝΙΚΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ, ΤΑ ΚΟΤΣΑΝΙΑ ΤΟΥ. Αυτά έχουν την ιδιότητα ΝΑ ΔΙΑΧΩΡΙΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟ ΦΛΟΙΟ ΩΣ ΤΗΝ ΨΙΧΑ ΣΕ ΛΕΠΤΕΣ ΛΩΡΙΔΕΣ, ΠΛΑΤΥΤΕΡΕΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ ΚΑΙ ΣΤΕΝΟΤΕΡΕΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ.»
⭐⭐ 2. ΠΡΩΤΗ ΣΤΡΩΣΗ
⭐⭐ «Τις λωρίδες αυτές τις τοποθετούσαν ΣΕ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΣΕΙΡΕΣ πάνω σε κατάλληλες ΥΓΡΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΕΣ», ώσπου να σχηματιστεί «ένα στρώμα μιας ορισμένης ΤΕΤΡΑΠΛΕΥΡΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 3. ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΤΡΩΣΗ — ΚΑΘΕΤΗ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «τοποθετούσαν πάνω σ' αυτό ΜΙΑ ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΤΡΩΣΗ με λωρίδες, ΠΑΛΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥΣ ΑΛΛΑ ΚΑΘΕΤΕΣ ΠΡΟΣ ΕΚΕΙΝΕΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΣΤΡΩΜΑΤΟΣ, ΟΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΑ ΝΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΥΦΑΣΜΑΤΩΝ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΒΗΜΑ ΚΑΙ Η ΠΑΡΟΜΟΙΩΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟ ΕΞΗΓΕΙ ΤΕΛΕΙΑ. ⭐ Οι σταυρωτές ίνες δίνουν αντοχή προς κάθε κατεύθυνση — ακριβώς όπως το στημόνι και το υφάδι σε ένα ύφασμα.
⭐⭐⭐ 4. ΝΕΡΟ — Η ΦΥΣΙΚΗ ΚΟΛΛΑ
⭐⭐⭐ «οι λωρίδες βρέχονταν ΜΕ ΑΦΘΟΝΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΠΡΟΚΑΛΟΥΣΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΟΛΛΩΔΟΥΣ ΥΛΗΣ ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΡΗΤΑ: ΔΕΝ ΠΡΟΣΤΙΘΕΤΑΙ ΚΑΜΙΑ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΚΟΛΛΑ. ⭐ Το ίδιο το φυτό περιέχει κολλώδη ύλη· το νερό απλώς την ελευθερώνει.
⭐⭐ 5. ΠΙΕΣΗ, ΣΤΕΓΝΩΜΑ, ΛΕΙΑΝΣΗ
⭐⭐ «Πιέζοντας όλη μαζί την επιφάνεια του υλικού με κατάλληλα μέσα, προκαλούσαν ΤΗ ΣΥΓΚΟΛΛΗΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΛΩΡΙΔΩΝ, οι οποίες τελικά ΣΤΕΓΝΩΝΑΝ ΣΤΟΝ ΗΛΙΟ και κατέληγαν να αποδώσουν ΕΝΑ ΦΥΛΛΟ ΠΟΥ ΕΜΟΙΑΖΕ ΜΕ ΥΦΑΣΜΑ. Τα φύλλα αυτά, με μια ιδιαίτερη επεξεργασία στην επιφάνειά τους, ΛΕΙΑΙΝΟΝΤΑΝ.»
⭐⭐ Και η τελική μορφή: «είτε ως μεμονωμένα φύλλα είτε ΚΟΛΛΗΜΕΝΑ ΑΝΑ 20 ΠΕΡΙΠΟΥ ΦΥΛΛΑ, ώστε να σχηματίζουν ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΦΥΛΛΟ ΠΟΥ ΤΥΛΙΓΟΤΑΝ ΣΕ ΣΧΗΜΑ ΚΥΛΙΝΔΡΟΥ.»
⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΠΛΗΡΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΑΝΤΟΧΗ ΚΑΙ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
⭐⭐ Η αντοχή ήταν «ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ»: «βρέθηκαν πάπυροι ΘΑΜΜΕΝΟΙ ΕΠΙ ΑΙΩΝΕΣ ΣΕ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ, ΧΩΡΙΣ ΣΗΜΑΔΙΑ ΣΗΨΗΣ».
⚠️ ⭐⭐⭐ ΑΛΛΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ:
- «Δεν μπορούσαν να ΞΥΣΤΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΟΡΘΩΘΟΥΝ.»
- «ΚΟΣΤΙΖΑΝ ΑΚΡΙΒΑ και μάλιστα χρησιμοποιούνταν ΜΟΝΟ ΣΤΗ ΜΙΑ ΟΨΗ ΤΟΥΣ.»
- «Ήταν ΣΚΛΗΡΑ ΚΑΙ ΔΥΣΧΡΗΣΤΑ.»
- «Δεν μπορούσαν ΝΑ ΔΙΠΛΩΘΟΥΝ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΤΟ ΤΕΤΑΡΤΟ ΕΧΕΙ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΣΥΝΕΠΕΙΑ: επειδή δεν διπλωνόταν, ο πάπυρος ΤΥΛΙΓΟΤΑΝ σε κύλινδρο. ⭐ Το σχήμα του βιβλίου θα το δώσει η περγαμηνή, που διπλώνεται.
Σύνοψη: ΤΙ ΕΙΝΑΙ: «ένα σημαντικό φυτό, ιδιαίτερα υδρόφιλο, το οποίο αναπτύσσεται στα έλη και τις όχθες των ποταμών. Έχει λεπτό τριγωνικό στέλεχος και φτάνει σε ύψος τα 3-4 μέτρα». Οι Αιγύπτιοι το χρησιμοποιούσαν και για καλάθια, σχοινιά, παπούτσια, σκεύη και «για τροφή ανθρώπων και ζώων», ενώ οι Έλληνες ονόμαζαν τα φύλλα του «βύβλο» — «από τη λέξη αυτή προήλθε … η ελληνική λέξη «βιβλίο»». ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΥΛΙΚΟ ΓΡΑΦΗΣ — πέντε βήματα: (1) τα τριγωνικά στελέχη διαχωρίζονται «από το φλοιό ως την ψίχα σε λεπτές λωρίδες»· (2) πρώτη στρώση σε παράλληλες σειρές πάνω σε υγρές επιφάνειες· (3) δεύτερη στρώση «κάθετες προς εκείνες του πρώτου στρώματος, όπως γίνεται και με τα νήματα των υφασμάτων»· (4) βρέξιμο «με άφθονο νερό του Νείλου», που «προκαλούσε την ανάλυση της κολλώδους ύλης του φυτού» — καμία εξωτερική κόλλα· (5) πίεση για συγκόλληση, στέγνωμα στον ήλιο και λείανση, με αποτέλεσμα «ένα φύλλο που έμοιαζε με ύφασμα», που κολλιόταν «ανά 20 περίπου φύλλα» και τυλιγόταν σε κύλινδρο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΒΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΚΑΘΕΤΕΣ ΣΤΡΩΣΕΙΣ, «όπως … με τα νήματα των υφασμάτων» — γι' αυτό και το τελικό φύλλο «έμοιαζε με ύφασμα».
- ⭐⭐⭐ ΠΕΣ ΟΤΙ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΕΙ ΚΟΛΛΑ. Το νερό «προκαλούσε την ανάλυση της κολλώδους ύλης ΤΟΥ ΦΥΤΟΥ» — η κόλλα είναι μέσα στον πάπυρο.
- ⭐⭐ ΑΠΑΝΤΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ: πρώτα τι είναι το φυτό (υδρόφιλο, τριγωνικό στέλεχος, 3-4 μ.), μετά η διαδικασία.
- ⭐ ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΒΥΒΛΟΣ» → «ΒΙΒΛΙΟ». Είναι το στοιχείο που θυμάται κανείς και δείχνει ότι διάβασες όλη την παράγραφο.
Ερώτηση 4 — Τι είναι η περγαμηνή και πώς γίνεται η επεξεργασία της
Ερώτηση: Τι είναι η «περγαμηνή»; Πώς γίνεται η επεξεργασία της, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως υλικό γραφής;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Α — ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΕ
⭐⭐⭐ «Η περγαμηνή … κατασκευάστηκε αρχικά ΣΤΗΝ ΠΕΡΓΑΜΟ ΤΗΣ Μ. ΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΠΟ ΕΚΕΙ ΠΗΡΕ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΗΣ. Η περγαμηνή αυτή ήταν στην πραγματικότητα ΔΕΡΜΑ ΑΠΟ ΑΙΓΟΠΡΟΒΑΤΑ Η ΜΟΣΧΑΡΙΑ, το οποίο ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ γινόταν κατάλληλο ΝΑ ΔΕΧΤΕΙ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ.» («περίπου τον 3ο αιώνα π.Χ.»)
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΔΥΟ ΑΙΤΙΕΣ — ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΙΝΑΙ Η ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ
⭐⭐⭐ «ΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΠΥΡΟΥ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ Η ΔΥΣΚΟΛΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΑΚΡΙΝΗ ΑΙΓΥΠΤΟ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΟΤΑΝ ΕΠΙΣΗΜΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΗΚΕ Η ΕΞΑΓΩΓΗ ΤΟΥ, ΟΔΗΓΗΣΑΝ στην ανάγκη της αναζήτησης ενός διαφορετικού υλικού-φορέα γραφής.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ: ⭐⭐ η μία είναι ΤΕΧΝΙΚΗ (τα μειονεκτήματα του παπύρου), η άλλη ΠΟΛΙΤΙΚΗ (εμπάργκο εξαγωγής). ⭐ Ένα εμπορικό εμπόδιο γέννησε μια εφεύρεση — και είναι από τα πιο διδακτικά σημεία του βιβλίου.
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Β — Η ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: ΤΙ ΛΕΕΙ ΚΑΙ ΤΙ ΔΕΝ ΛΕΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΙΜΙΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: το κεφάλαιο ΔΕΝ περιγράφει βήμα προς βήμα τη χημική/μηχανική κατεργασία του δέρματος. Δίνει ΤΡΙΑ πράγματα, και αυτά πρέπει να γράψεις:
⭐⭐⭐ 1. Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΟ ΔΕΡΜΑ
⭐⭐⭐ «Η γραφή πάνω σε ΑΚΑΤΕΡΓΑΣΤΑ ΔΕΡΜΑΤΑ ήταν γνωστή από τα παλαιότερα χρόνια, ήδη και από ΤΗ 2η π.Χ. ΧΙΛΙΕΤΙΑ. Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥΣ ΟΜΩΣ, για να χρησιμοποιηθούν ως υλικό γραφής, ΗΤΑΝ ΠΡΩΤΟΓΟΝΗ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΑΡΑ: το δέρμα δεν είναι εφεύρεση. Η ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ είναι.
⭐⭐⭐ 2. ΠΟΙΟΙ ΤΗΝ ΠΕΤΥΧΑΝ ΚΑΙ ΜΕ ΤΙ ΚΟΠΟ
⭐⭐⭐ «ΜΕ ΠΟΛΥΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΤΗΣ Μ. ΑΣΙΑΣ, ΜΕ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΝ ΠΕΡΓΑΜΟ, ΚΑΤΟΡΘΩΣΑΝ τελικά ΝΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΕΡΓΑΜΗΝΗ ΣΕ ΤΕΤΟΙΟ ΒΑΘΜΟ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΩΣΤΕ ΝΑ ΣΥΝΑΓΩΝΙΖΕΤΑΙ ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΝΑ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΠΥΡΟ.»
⭐⭐⭐ 3. ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ — ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
⭐⭐⭐ Το βιβλίο τα δίνει ρητά «συγκρινόμενα με τα ελαττώματα του παπύρου»:
# ⭐⭐⭐ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ⭐⭐ ΛΥΝΕΙ ΤΟ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ 1 «Η ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΗ» «σκληρά και δύσχρηστα» 2 «Η ΕΥΚΟΛΙΑ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΚΟΣΜΗΣΗ ΤΗΣ» «δεν μπορούσαν να ξυστούν και να διορθωθούν» 3 ⭐⭐⭐ «Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ ΔΙΠΛΩΝΕΤΑΙ» «δεν μπορούσαν να διπλωθούν» 4 ⭐⭐⭐ «Επέτρεπε ΤΗ ΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΟ ΟΨΕΙΣ ΤΗΣ» «χρησιμοποιούνταν μόνο στη μία όψη» 💡 ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΤΑ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ ΤΩΝ ΤΕΣΣΑΡΩΝ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΩΝ. Αν το δείξεις αντικριστά, έχεις την πληρέστερη δυνατή απάντηση.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΠΟΥ ΦΤΑΝΕΙ ΩΣ ΤΟ ΘΡΑΝΙΟ ΣΟΥ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Πρέπει μάλιστα να σημειώσουμε πως ΤΑ «ΔΕΜΕΝΑ» ΦΥΛΛΑ ΤΗΣ ΠΕΡΓΑΜΗΝΗΣ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΣΧΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΗΜΕΡΙΝΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ ΚΑΙ ΤΕΤΡΑΔΙΩΝ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΛΟΓΙΚΗ, ΣΕ ΔΥΟ ΓΡΑΜΜΕΣ: ⭐⭐ ο πάπυρος ΔΕΝ διπλωνόταν → ΤΥΛΙΓΟΤΑΝ σε κύλινδρο. Η περγαμηνή ΔΙΠΛΩΝΕΤΑΙ → ΔΕΝΕΤΑΙ σε φύλλα. ⭐ Το ορθογώνιο βιβλίο με σελίδες, δεμένο στη ράχη, ΤΟ ΟΡΙΣΕ ΤΟ ΥΛΙΚΟ.
⭐⭐ ΔΥΟ ΑΚΟΜΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ
⭐⭐ ΤΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ: «οι γραφείς χρησιμοποιούσαν ΛΕΠΤΟ ΚΑΛΑΜΙ, ΦΤΕΡΟ ΧΗΝΑΣ Η ΚΥΚΝΟΥ, κατάλληλα κομμένο, η άκρη του οποίου ΒΥΘΙΖΟΤΑΝ ΣΕ ΜΙΚΡΑ ΔΟΧΕΙΑ ΕΙΔΙΚΟΥ ΜΕΛΑΝΙΟΥ.»
⚠️ ⭐⭐ ΤΟ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑ ΠΟΥ ΕΜΕΙΝΕ: «η περγαμηνή ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΟΛΥ ΠΡΟΣΙΤΗ, αφού Η ΠΡΟΜΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΚΟΣΤΙΖΕ ΑΡΚΕΤΑ.» ⭐ Αυτό ακριβώς θα λύσει το χαρτί.
⭐⭐⭐ Και η στιγμή που κυριάρχησε: «κατέκτησε πάλι πρωτεύουσα θέση …, ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ».
Σύνοψη: ΤΙ ΕΙΝΑΙ: «κατασκευάστηκε αρχικά στην Πέργαμο της Μ. Ασίας και από εκεί πήρε το όνομά της» (περίπου τον 3ο αιώνα π.Χ.)· «ήταν στην πραγματικότητα δέρμα από αιγοπρόβατα ή μοσχάρια, το οποίο μετά από κατάλληλη κατεργασία γινόταν κατάλληλο να δεχτεί γραφή και στις δύο όψεις του». ΓΙΑΤΙ ΕΜΦΑΝΙΣΤΗΚΕ — δύο αιτίες: «τα μειονεκτήματα της χρήσης του παπύρου, αλλά και η δυσκολία της προμήθειάς του από τη μακρινή Αίγυπτο, ιδιαίτερα όταν επίσημα απαγορεύτηκε η εξαγωγή του» — τεχνική και πολιτική. Η ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ: το βιβλίο δεν δίνει βήματα, αλλά τρία ουσιώδη: (1) το ακατέργαστο δέρμα ήταν γνωστό «ήδη και από τη 2η π.Χ. χιλιετία», όμως «η προετοιμασία τους … ήταν πρωτόγονη»· (2) «με πολύχρονη προσπάθεια οι Έλληνες της Μ. Ασίας, με κέντρο την Πέργαμο, κατόρθωσαν … να κατασκευάσουν την περγαμηνή σε τέτοιο βαθμό ποιότητας, ώστε να συναγωνίζεται και μάλιστα να ΕΠΙΚΡΑΤΕΙ στον ανταγωνισμό με τον πάπυρο»· (3)* το αποτέλεσμα ήταν τέσσερα πλεονεκτήματα — «η ανθεκτικότητα στη χρήση», «η ευκολία στη γραφή και στη διακόσμησή της», «η δυνατότητα να διπλώνεται», «επέτρεπε τη γραφή και στις δύο όψεις». Και η μεγάλη συνέπεια: «τα «δεμένα» φύλλα της περγαμηνής οδήγησαν στη διαμόρφωση του σχήματος … των σημερινών βιβλίων και τετραδίων».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΔΙΝΕΙ ΒΗΜΑΤΑ ΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑΣ. Μην επινοήσεις διαδικασία που δεν υπάρχει — δώσε ό,τι λέει: δέρμα αιγοπροβάτων/μοσχαριών, πολύχρονη προσπάθεια, βαθμός ποιότητας που νίκησε τον πάπυρο.
- ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΑΝΤΙΚΡΙΣΤΑ ΜΕ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΑΠΥΡΟΥ. Είναι ακριβώς τα αντίστροφά τους.
- ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑ: «όταν επίσημα απαγορεύτηκε η εξαγωγή» του παπύρου. Είναι μισή από τις δύο αιτίες.
- ⭐⭐ ΞΕΧΩΡΙΣΕ ΔΕΡΜΑ ΑΠΟ ΠΕΡΓΑΜΗΝΗ: το δέρμα είναι πολύ παλαιότερο (2η χιλιετία π.Χ.)· η κατεργασία είναι η εφεύρεση.
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΟ ΣΧΗΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: επειδή διπλώνεται, η περγαμηνή έδωσε το δεμένο βιβλίο· ο πάπυρος, που δεν διπλωνόταν, τυλιγόταν σε κύλινδρο.
Ερώτηση 5 — Τι είναι το χαρτί και πώς κατασκευάζεται με το χέρι και με μηχανικά μέσα
Ερώτηση: Τι είναι το χαρτί; Πώς κατασκευάζεται με το χέρι και πώς με μηχανικά μέσα;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Α — Ο ΟΡΙΣΜΟΣ, ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «ΧΑΡΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΛΕΠΤΟ ΦΥΛΛΟ ΣΕ ΛΕΥΚΟ Η ΑΛΛΟ ΧΡΩΜΑ, ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΤΟΥ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΦΥΤΙΚΩΝ-ΚΥΡΙΩΣ-ΥΛΩΝ ΚΑΙ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΑΦΗ, ΤΗΝ ΕΚΤΥΠΩΣΗ, ΤΗΝ ΠΕΡΙΤΥΛΙΞΗ, ΤΗΝ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΚΤΛ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΕΣΑ ΣΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ: ΜΟΡΦΗ (λεπτό φύλλο) + ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ (πολτός φυτικών υλών) + ΧΡΗΣΕΙΣ. ⭐ Μάθε τον όπως είναι — είναι ένας από τους λίγους ρητούς ορισμούς του βιβλίου.
⭐⭐ Και ο εφευρέτης: «εφευρέτης του χαρτιού θεωρείται Ο ΚΙΝΕΖΟΣ ΤΣΑΪ-ΛΟΥΝ, ο οποίος παρουσίασε το πολύτιμο προϊόν ΤΟ 105 μ.Χ.» — «μια ύλη που η επιφάνειά της ΕΠΕΤΡΕΠΕ ΤΗΝ ΑΝΕΤΗ ΓΡΑΦΗ …, ήταν ΠΟΛΥ ΕΛΑΦΡΙΑ και το κόστος παραγωγής της ΠΟΛΥ ΜΙΚΡΟ», αρχικά «μια μάζα από ΦΛΟΙΟΥΣ ΔΕΝΤΡΩΝ ΚΑΙ ΑΠΟ ΙΝΕΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΞΥΛΩΝ, ΙΔΙΩΣ ΚΟΡΜΩΝ ΜΟΥΡΙΑΣ, ΡΟΔΑΚΙΝΙΑΣ».
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Β — ΕΔΩ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΤΙΜΙΟΤΗΤΑ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΤΑ ΛΕΕΙ ΟΛΑ
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ερώτηση ζητά «πώς κατασκευάζεται ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ». ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΠΟΥΘΕΝΑ τη χειροποίητη διαδικασία σχηματισμού του φύλλου (τελάρο, βύθιση στον πολτό, στράγγισμα, πίεση, στέγνωμα). ⭐⭐ Μην επινοήσεις διαδικασία. Δώσε ΑΚΡΙΒΩΣ ό,τι υπάρχει — και είναι αρκετά:
⭐⭐⭐ 1. Η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΜΑΖΑΣ (αυτό το δίνει αναλυτικά)
⭐⭐⭐ Για τα ράκη: «Ράκη διάφορων ειδών, από παλιά υφάσματα, σχοινιά και απορρίμματα των υφαντουργείων, ΠΛΕΝΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΦΘΟΝΟ ΖΕΣΤΟ ΝΕΡΟ, ΤΕΜΑΧΙΖΟΝΤΑΙ με κατάλληλες μηχανές ΣΕ ΕΛΑΧΙΣΤΑ ΜΕΓΕΘΗ, ΛΕΥΚΑΙΝΟΝΤΑΙ με διάφορες χημικές ουσίες και έτσι παράγεται ΠΡΩΤΗ ΥΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΧΑΡΤΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΗ.»
⭐⭐⭐ 2. ΟΤΙ ΤΟ ΧΕΡΙ ΔΟΥΛΕΥΕ ΦΥΛΛΟ-ΦΥΛΛΟ, ΚΑΙ ΩΣ ΠΟΤΕ
⭐⭐⭐ «Πρέπει … να σημειώσουμε πως το χαρτί ΩΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 18ου ΑΙΩΝΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΟΤΑΝ ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ ΦΥΛΛΟ ΦΥΛΛΟ.»
⭐⭐⭐ 3. ΟΤΙ ΤΟ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟ ΔΕΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΗΚΕ — ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ
⭐⭐⭐ «Αλλά και σήμερα (2000) ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΖΕΤΑΙ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΟ ΧΑΡΤΙ, ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΥΨΗΛΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΕ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΥΡΙΩΣ ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ.»
⭐⭐ Και το επιβεβαιώνει ο πίνακας των ειδών: η κατηγορία «Γ΄ ΧΑΡΤΙΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ» είναι ΟΛΗ χειροποίητη — «χειροποίητα μαλακά (ακουαρέλας)», «χειροποίητα εκτυπώσεων (ξυλογραφίας, λιθογραφίας, μεταξοτυπίας)», «χειροποίητα σκληρά (σχεδίου-γραφής)».
💡 ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ, ΠΟΥ ΤΟ ΔΙΝΕΙ ΑΛΛΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ⭐ «οι ίνες από ράκη παράγουν χαρτί ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΝΘΕΚΤΙΚΟ ΚΑΙ ΥΨΗΛΟΤΕΡΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ. Γι' αυτό ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΚΑΙ ΠΟΛΥΤΕΛΗ ΕΝΤΥΠΑ ΤΥΠΩΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΧΑΡΤΙ ΑΥΤΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Γ — Η ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΜΕ ΝΟΥΜΕΡΑ
⭐⭐ ΠΟΤΕ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ⭐⭐⭐ 1765 «άρχισε να χρησιμοποιείται ΚΑΙ ΤΟ ΞΥΛΟ, ΟΤΑΝ ΕΓΙΝΕ ΔΥΝΑΤΗ Η ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΣΕ ΕΝΙΑΙΑ ΙΝΩΔΗ ΜΑΖΑ» ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1798 «ΜΕΓΑΛΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ … όταν ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΕ Η ΠΡΩΤΗ ΧΑΡΤΟΜΗΧΑΝΗ» — Διαστάσεις: «έφτανε σε μήκος ΤΑ 8,20 ΜΕΤΡΑ και σε πλάτος ΤΟ 1,20 μ.»· απόδοση «περίπου 280 ΚΙΛΑ ΧΑΡΤΙ ΤΟ 24ΩΡΟ» ⭐⭐ σήμερα «οι νεότερες χαρτομηχανές, εξοπλισμένες με ΠΟΙΚΙΛΟΥΣ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥΣ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ, παράγουν ΔΕΚΑΔΕΣ ΤΟΝΟΥΣ ΧΑΡΤΙ ΣΕ ΗΜΕΡΗΣΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ» 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΝΕ ΤΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ — ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ «ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ / ΜΕ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΜΕΣΑ»: ⭐⭐ από ΕΝΑ ΦΥΛΛΟ ΤΗ ΦΟΡΑ, σε 280 ΚΙΛΑ το 24ωρο (1798), σε ΔΕΚΑΔΕΣ ΤΟΝΟΥΣ την ημέρα (σήμερα).
⭐⭐ Και μια ακόμη γερμανική χρονολογία που δίνει το βιβλίο: «Το [1840, στη] ΓΕΡΜΑΝΙΑ, ΕΠΙΝΟΗΘΗΚΕ Η ΜΑΖΙΚΗ, ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΧΑΡΤΙΟΥ ΑΠΟ ΞΥΛΟΠΟΛΤΟ.»
⭐⭐⭐ ΤΟ ΝΕΡΟ — ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΔΕΝΕΙ ΤΑ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ
⭐⭐⭐ «Τα πρώτα εργοστάσια του χαρτιού, ΟΙ «ΧΑΡΤΟΜΥΛΟΙ», ΙΔΡΥΟΝΤΑΝ ΣΕ ΜΕΡΗ ΟΠΟΥ ΥΠΗΡΧΕ ΑΦΘΟΝΟ ΝΕΡΟ, ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΗΤΑΝ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ.»
💡 ⭐⭐⭐ Το ίδιο το όνομα «ΧΑΡΤΟΜΥΛΟΣ» τα λέει όλα: ήταν ΜΥΛΟΣ — δούλευε με νερό. ⭐ Και το νερό χρειάζεται και στα δύο στάδια: στο πλύσιμο των ρακών ΚΑΙ στον διαχωρισμό των ινών του μηχανικού πολτού «με τη χρήση κατάλληλων τροχών και νερού».
Σύνοψη: ΤΙ ΕΙΝΑΙ (ορισμός του βιβλίου): «Χαρτί είναι ένα λεπτό φύλλο σε λευκό ή άλλο χρώμα, που προέρχεται από την επεξεργασία του πολτού διάφορων φυτικών-κυρίως-υλών και το οποίο χρησιμοποιείται για τη γραφή, την εκτύπωση, την περιτύλιξη, την επένδυση κτλ.» (εφευρέτης ο Κινέζος Τσάι-Λουν, 105 μ.Χ.) ⚠️ ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ — τιμία επισήμανση: το κεφάλαιο δεν περιγράφει τη χειροποίητη διαδικασία σχηματισμού του φύλλου· δίνει (α) την προετοιμασία της χαρτομάζας από ράκη («πλένονται με άφθονο ζεστό νερό, τεμαχίζονται … σε ελάχιστα μεγέθη, λευκαίνονται με … χημικές ουσίες»), (β) ότι «το χαρτί ως τις αρχές του 18ου αιώνα κατασκευαζόταν με το χέρι ΦΥΛΛΟ ΦΥΛΛΟ», (γ) ότι «και σήμερα εξακολουθεί να κατασκευάζεται χειροποίητο χαρτί, με στόχο την υψηλή ποιότητα σε καλλιτεχνικές κυρίως εκτυπώσεις» — και ότι «οι ίνες από ράκη παράγουν χαρτί περισσότερο ανθεκτικό και υψηλότερης ποιότητας». ΜΕ ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΜΕΣΑ: από 1765 χρησιμοποιείται και το ξύλο· «μεγάλος σταθμός … το 1798, όταν στη Γαλλία επινοήθηκε η πρώτη χαρτομηχανή» — μήκος 8,20 μ., πλάτος 1,20 μ., 280 κιλά το 24ωρο· σήμερα οι μηχανές «παράγουν δεκάδες τόνους χαρτί σε ημερήσια λειτουργία».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΠΕΡΙΓΡΑΦΕΙ ΤΗ ΧΕΙΡΟΠΟΙΗΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Μην επινοήσεις τελάρα και βυθίσεις — δώσε ό,τι υπάρχει: προετοιμασία χαρτομάζας, «φύλλο φύλλο» ως τον 18ο αιώνα, και η επιβίωσή της για καλλιτεχνικές εκτυπώσεις.
- ⭐⭐⭐ ΜΑΘΕ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ. Είναι ένας από τους λίγους ρητούς ορισμούς του βιβλίου και περιέχει μορφή + προέλευση + χρήσεις.
- ⭐⭐⭐ ΚΑΝΕ ΤΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΝΟΥΜΕΡΑ: ένα φύλλο τη φορά → 280 κιλά/24ωρο (1798) → δεκάδες τόνους/ημέρα σήμερα. Απαντά ακριβώς στο «με το χέρι / με μηχανικά μέσα».
- ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ 1765 (το ξύλο ως πρώτη ύλη). Χωρίς αυτό δεν εξηγείται η μαζική παραγωγή.
- ⭐ ΚΑΛΗ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ: οι «χαρτόμυλοι» ιδρύονταν «σε μέρη όπου υπήρχε άφθονο νερό» — το ίδιο το όνομα δείχνει τη σχέση με τον μύλο.
Ερώτηση 6 — Κατηγορίες και είδη χαρτιού· χρήσεις στα έντυπα
Ερώτηση: Ονομάστε κατηγορίες και είδη χαρτιού. Περιγράψτε διάφορες χρήσεις του στα έντυπα.
Απάντηση:
-
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΤΡΕΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ
💡 ⭐⭐⭐ Η πιο συχνή αστοχία σε αυτή την ερώτηση είναι να τις μπερδέψεις. Είναι ΤΡΕΙΣ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟΙ ΤΡΟΠΟΙ να ταξινομήσεις το ίδιο υλικό.
⭐⭐⭐ Α. ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΜΑΖΑΣ
⭐⭐⭐ «Μια βασική διάκριση της ποιότητας του χαρτιού ΟΦΕΙΛΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΜΑΖΑΣ … ΚΑΤΑ ΣΕΙΡΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ:»
⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ α «πολτό ξύλων (από λεύκες, φλαμουριές, μουριές κ.ά.)» β «διάφορα χρησιμοποιημένα χαρτιά (ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ)» γ «διάφορα ράκη (κουρέλια) από βαμβακερά, λινά και μεταξωτά υφάσματα» δ «διάφορα φυτικά προϊόντα (άχυρα, μπαμπού, καλάμια, φυτά ρυζιού κ.ά.)»
⭐⭐⭐ Β. ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΤΟΥ
⭐⭐ ΠΟΛΤΟΣ ⭐⭐⭐ ΠΩΣ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ⭐⭐ ΤΙ ΧΑΡΤΙ ΔΙΝΕΙ ⭐⭐⭐ ΜΗΧΑΝΙΚΟΣ «αποφλοίωση και κοπή των νωπών ξύλων και διαχωρισμός των ινών με … τροχούς και νερό» «σχετικά φτηνός», αλλά «ΑΛΛΟΙΩΝΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ (ΟΞΕΙΔΩΝΕΤΑΙ) ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΑΙΝΕΙ», με «μικρή αντοχή» ⭐⭐⭐ ΧΗΜΙΚΟΣ «να ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΘΕΙ Η ΛΙΓΝΙΝΗ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΚΑΤΑΣΤΡΑΦΕΙ Η ΚΥΤΤΑΡΙΝΗ» (καυστικό νάτριο, θειώδες νάτριο/ασβέστιο) ακολουθεί λεύκανση ⭐⭐ ΗΜΙΧΗΜΙΚΟΣ «σύνθεση μηχανικού και χημικού πολτού σε διάφορες αναλογίες» ανάλογα με την ποικιλία 💡 ⭐⭐⭐ ΤΟ «ΟΞΕΙΔΩΝΕΤΑΙ ΚΑΙ ΣΚΛΗΡΑΙΝΕΙ» ΕΞΗΓΕΙ ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΕΧΕΙΣ ΔΕΙ: ⭐ γιατί οι παλιές εφημερίδες κιτρινίζουν και γίνονται εύθρυπτες — είναι τυπωμένες σε χαρτί από ΜΗΧΑΝΙΚΟ πολτό, που περιέχει ξύλο.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Γ. ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ — Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
⭐⭐⭐ Α΄ ΧΑΡΤΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΕΩΝ (19 είδη)
⭐⭐ ΕΙΔΟΣ ⭐⭐⭐ ΧΡΗΣΗ ΣΤΑ ΕΝΤΥΠΑ Γραφής λευκά, «λειασμένα (satiné) ή μη λειασμένα (mat)» βιβλία, τετράδια, γραφή Illustration (γυαλιστερό) και illustration velvet, «με «βελούδινη» επιφάνεια» εικονογραφημένα έντυπα Χρωμό (Bitacot) «γυαλιστερό από τη μία όψη» ετικέτες, εξώφυλλα Μπανκ-Ποστ «χαρτί ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ, ΤΡΑΠΕΖΩΝ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ» Σαμουά (chamois) - μπουφάν (bouffan) «ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ» Τυπογραφικό λευκό/χρωματιστό «χαρτί β΄ ποιότητας» ⭐⭐⭐ Δημοσιογραφικό λευκό/χρωματιστό ⭐⭐⭐ «ΤΩΝ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ» (κυανό, πορτοκαλί, κίτρινο) Γραφομηχανής λεπτό αντίγραφα ⭐⭐ Μπριστόλ (Bristol) «λευκό, λεπτό χαρτόνι» — «ΚΑΡΤΩΝ, ΕΠΙΣΚΕΠΤΗΡΙΩΝ» Νόρμα / Μανίλα «χαρτόνι ΦΑΚΕΛΩΝ, ΚΑΡΤΩΝ» / «ΚΑΡΤΕΛΩΝ, ΦΑΚΕΛΩΝ» Κουσέ «επιστρωμένο, λευκό χαρτόνι β΄ ποιότητας» Γομέ / Αυτοκόλλητο «με κόλλα στεγνή» / «σε φύλλα με κόλλα έτοιμα για χρήση» ⭐⭐ Β΄ ΧΑΡΤΙΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ
Κραφτ ρολού (λευκό/χρωματιστό) · Σελυλόζες (λευκές/χρωματιστές, «συσκευασίας και φακέλων») · συσκευασίας ημίλευκο/χρωματιστό
⭐⭐⭐ Γ΄ ΧΑΡΤΙΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ (όλα χειροποίητα)
«Χειροποίητα ΜΑΛΑΚΑ (ΑΚΟΥΑΡΕΛΑΣ)» · «Χειροποίητα ΕΚΤΥΠΩΣΕΩΝ (ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΑΣ, ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑΣ, ΜΕΤΑΞΟΤΥΠΙΑΣ)» · «Χειροποίητα ΣΚΛΗΡΑ (ΣΧΕΔΙΟΥ-ΓΡΑΦΗΣ)»
⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ — ΤΡΕΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
⭐⭐⭐ «Στην ελληνική αγορά προσφέρονται ΤΡΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΧΑΡΤΙΟΥ: α) ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ, β) ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ, γ) ΤΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΧΑΡΤΙ.» ⭐⭐ Και «διακρίνονται … σε διάφορες ποιότητες, σε διαφορετικά ΠΑΧΗ (ΒΑΡΗ), ΧΡΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ».
💡 ⭐⭐ Οι τρεις κατηγορίες της αγοράς ΤΑΥΤΙΖΟΝΤΑΙ με τις τρεις ομάδες Α΄/Β΄/Γ΄ του πίνακα. Αν το δείξεις, έχεις οργανώσει σωστά την απάντηση.
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΟΙ ΜΗ-ΕΝΤΥΠΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ, ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ
⭐⭐ «Το χαρτί είναι ένα σπουδαίο υλικό ΓΡΑΦΗΣ, ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ, αλλά και υλικό για … άλλες χρήσεις, όπως π.χ. για ΤΗ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, για ΤΗΝ ΚΥΤΙΟΠΟΙΙΑ, για ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥΣ, ΜΟΝΩΣΕΙΣ, ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ κτλ.»
Σύνοψη: Το βιβλίο δίνει ΤΡΕΙΣ διαφορετικές ταξινομήσεις — μην τις μπερδέψεις. (Α) ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΤΟΜΑΖΑΣ, «κατά σειρά αξιολόγησης»: πολτός ξύλων, ανακύκλωσης, ράκη, φυτικά προϊόντα. (Β) ΚΑΤΑ ΤΟ ΕΙΔΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΤΟΥ: μηχανικός (φτηνός, αλλά «αλλοιώνεται με τον καιρό (οξειδώνεται) και σκληραίνει», με «μικρή αντοχή»), χημικός (απομακρύνει τη λιγνίνη «χωρίς να καταστραφεί η κυτταρίνη»), ημιχημικός. (Γ) ΚΑΤΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ — ο πίνακας του βιβλίου: Α΄ ΧΑΡΤΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΕΩΝ (19 είδη: γραφής λευκά «λειασμένα (satiné) ή μη (mat)», illustration για εικονογραφημένα, χρωμό, μπανκ-ποστ «επιστολών, τραπεζών, επιχειρήσεων», σαμουά-μπουφάν «εκδόσεων βιβλίων», τυπογραφικό, δημοσιογραφικό «των εφημερίδων», μπριστόλ «καρτών, επισκεπτηρίων», νόρμα, μανίλα, κουσέ, γομέ, αυτοκόλλητο)· Β΄ ΧΑΡΤΙΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ (κραφτ, σελυλόζες)· Γ΄ ΧΑΡΤΙΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ (χειροποίητα — ακουαρέλας, εκτυπώσεων ξυλογραφίας/λιθογραφίας/μεταξοτυπίας, σκληρά σχεδίου). Οι ίδιες τρεις ομάδες είναι και «οι τρεις βασικές κατηγορίες» της ελληνικής αγοράς.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ, ΟΧΙ ΜΙΑ: κατά προέλευση χαρτομάζας, κατά είδος πολτού, κατά χρήση. Η πιο συχνή αστοχία είναι να τις ανακατέψεις.
- ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΣ ΔΩΣΕ ΚΑΙ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΑ ΕΝΤΥΠΑ — η ερώτηση το ζητά ρητά: δημοσιογραφικό για εφημερίδες, μπριστόλ για κάρτες, illustration για εικονογραφημένα, μπανκ-ποστ για επιστολές.
- ⭐⭐ ΤΟ ΠΙΟ ΧΡΗΣΙΜΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ: ο μηχανικός πολτός «οξειδώνεται και σκληραίνει» — γι' αυτό κιτρινίζουν οι παλιές εφημερίδες.
- ⭐ ΣΥΝΔΕΣΕ ΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ: οι ομάδες Α΄/Β΄/Γ΄ είναι ακριβώς οι «τρεις βασικές κατηγορίες» (εκτύπωσης, συσκευασίας, καλλιτεχνικό).
Ερώτηση 7 — Πώς εξηγείται η διαφορά στην κατανάλωση χαρτιού ανά χώρα
Ερώτηση: Πώς εξηγείται η διαφορά στην κατανάλωση χαρτιού στις διάφορες χώρες;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ — ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ ΑΠΟ Ο,ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙ ΚΑΝΕΙΣ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «ΜΕ ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΖΕΤΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ, ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΩΝ ΛΑΩΝ. ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΑΠΟΔΕΙΞΗ ΓΙ' ΑΥΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΙ Η ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΧΑΡΤΙΟΥ ΣΤΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΛΑΟΥΣ. Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΕΠΤΥΓΜΕΝΟΥΣ ΛΑΟΥΣ ΑΠΟ ΕΚΕΙΝΗ ΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΩΝ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΧΑΡΤΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. ⭐⭐ Δεν είναι θέμα δασών, γεωγραφίας ή διαθεσιμότητας πρώτης ύλης — είναι θέμα ΤΟΥ ΠΟΣΟ ΓΡΑΦΕΙ, ΔΙΑΒΑΖΕΙ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΕΙ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΣΣΕΤΑΙ μια κοινωνία.
⭐⭐⭐ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΟΥ ΤΟ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΟΥΝ (ΟΗΕ, 1973, κιλά κατά κεφαλήν)
⭐⭐ ΧΩΡΑ ⭐⭐⭐ ΚΙΛΑ ⭐⭐ ΗΠΑ 290 ⭐⭐⭐ το μέγιστο Καναδάς 204,5 Ιαπωνία 145 Αυστραλία 132,5 ΕΟΚ (Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία κ.ά.) 118 μέσος όρος άλλες δυτικοευρωπαϊκές 78,2 ⭐⭐⭐ ΕΛΛΑΔΑ ⭐⭐⭐ 35,4 Αλγερία 10 Αίγυπτος 5,8 Ινδονησία 1,8 ⭐⭐⭐ το ελάχιστο 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΝΕ ΤΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ — ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: ⭐⭐ 290 προς 1,8 σημαίνει ότι ένας Αμερικανός κατανάλωνε ΠΕΡΙΠΟΥ 160 ΦΟΡΕΣ περισσότερο χαρτί από έναν Ινδονήσιο. ⭐ Και η Ελλάδα, με 35,4, ήταν στο ένα τρίτο του μέσου όρου της ΕΟΚ.
⭐⭐ Σύνολο 1973: «155 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΤΟΝΟΥΣ, με ρυθμό ετήσιας αύξησης που έφθανε ΤΟ 5% μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Σήμερα (2000), υπολογίζεται πως η παγκόσμια κατανάλωση ΕΧΕΙ ΥΠΕΡΔΙΠΛΑΣΙΑΣΤΕΙ, ΕΝΩ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΣΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΧΩΡΕΣ ΠΑΡΑΜΕΝΟΥΝ ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ, ΟΠΩΣ ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ ΑΛΛΩΣΤΕ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ, ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΩΝ ΛΑΩΝ ΤΟΥΣ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΛΗΡΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΟΙ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΧΑΡΤΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ — ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΠΑΡΙΘΜΕΙ ΠΕΝΤΕ ΤΟΜΕΙΣ: ⭐ πνευματικό, επιστημονικό, οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό.
⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΧΑΡΤΙ ΜΕΤΡΑΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ — ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΤΟ
⭐⭐⭐ Το βιβλίο δίνει τους τομείς όπου χρησιμοποιείται: «Το χαρτί χρησιμοποιήθηκε από την πρώτη εμφάνισή του ΓΙΑ ΤΗ ΦΥΛΑΞΗ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ, ΤΗΣ ΣΚΕΨΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΕΜΠΟΡΙΚΩΝ ΑΝΤΑΛΛΑΓΩΝ, ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΛΑΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΩΝ.»
⭐⭐ Και σήμερα: «Στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ, στην ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ, στην ΕΠΙΣΤΗΜΗ, στην ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, στην ΠΟΛΙΤΙΚΗ, στην ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ, στην ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ.»
💡 ⭐⭐⭐ Η ΛΟΓΙΚΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: όσο περισσότερο μια κοινωνία ΕΚΠΑΙΔΕΥΕΙ, ΕΡΕΥΝΑ, ΕΚΔΙΔΕΙ ΚΑΙ ΣΥΝΑΛΛΑΣΣΕΤΑΙ, τόσο περισσότερο χαρτί χρειάζεται. ⭐ Το χαρτί δεν είναι το αίτιο της ανάπτυξης — είναι το ΑΠΟΤΥΠΩΜΑ της.
⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΠΡΟΣΟΧΕΣ
⚠️ ⭐⭐⭐ 1. ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ 1973. ⭐ Το ίδιο το βιβλίο το ξεκαθαρίζει και σχολιάζει τι έχει αλλάξει «Σήμερα (2000)». Χρησιμοποίησέ τα ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ ΤΗΣ ΣΧΕΣΗΣ, όχι ως σημερινές τιμές.
⚠️ ⭐⭐ 2. ΜΗ ΔΩΣΕΙΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΕΞΗΓΗΣΗ. ⭐ Το βιβλίο ΔΕΝ λέει ότι οι διαφορές οφείλονται στα δάση ή στην πρώτη ύλη. Ο Καναδάς έχει τεράστια δάση και είναι δεύτερος, αλλά η Ιαπωνία είναι τρίτη χωρίς ανάλογα δάση.
⚠️ ⭐⭐ 3. ΤΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ⭐ η τιμή της ΕΟΚ τυπώνεται «1 18 χιλιόγραμμα» — εννοεί 118.
Σύνοψη: Επειδή η κατανάλωση χαρτιού είναι ΔΕΙΚΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Το βιβλίο το λέει ρητά: «Με το χαρτί αναβαθμίζεται σημαντικά το ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ, το ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ και το ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ επίπεδο των λαών. ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΑΠΟΔΕΙΞΗ γι' αυτό αποτελεί η κατά κεφαλήν κατανάλωση χαρτιού … Η κατανάλωση είναι ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑ ΣΤΟΥΣ ΑΝΕΠΤΥΓΜΕΝΟΥΣ ΛΑΟΥΣ από εκείνη των αναπτυσσόμενων». Τα στοιχεία του ΟΗΕ για το 1973 (κιλά κατά κεφαλήν): ΗΠΑ 290, Καναδάς 204,5, Ιαπωνία 145, Αυστραλία 132,5, ΕΟΚ 118, άλλες δυτικοευρωπαϊκές 78,2, Ελλάδα 35,4, Αλγερία 10, Αίγυπτος 5,8, Ινδονησία 1,8 — αναλογία περίπου 160 προς 1. Και το συμπέρασμα: «οι διαφορές … παραμένουν τεράστιες, όπως τεράστιες άλλωστε είναι και οι διαφορές στο πνευματικό, επιστημονικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο των λαών τους». ⚠️ Τα στοιχεία είναι του 1973 και το βιβλίο σημειώνει ότι ως το 2000 η παγκόσμια κατανάλωση «έχει υπερδιπλασιαστεί».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ, ΟΧΙ Η ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ. Το βιβλίο δεν αποδίδει τις διαφορές στα δάση ή στην πρώτη ύλη, αλλά στο πνευματικό, οικονομικό και πολιτιστικό επίπεδο.
- ⭐⭐⭐ ΣΤΗΡΙΞΕ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ και κάνε τη σύγκριση: 290 (ΗΠΑ) προς 1,8 (Ινδονησία) — και 35,4 για την Ελλάδα.
- ⚠️ ⭐⭐ ΠΕΣ ΟΤΙ ΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ 1973. Το βιβλίο τα δίνει ως τεκμήριο της σχέσης, όχι ως σημερινές τιμές — και σημειώνει ότι ως το 2000 η κατανάλωση «υπερδιπλασιάστηκε».
- ⭐ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΤΟ «ΓΙΑΤΙ»: το χαρτί χρησιμοποιείται «στην εκπαίδευση, στην επιστήμη, στην οικονομία, στην πολιτική» — άρα το πόσο καταναλώνεται δείχνει πόσο μια κοινωνία μορφώνει, ερευνά και συναλλάσσεται.
Ερώτηση 8 — Πώς καθορίζει το μελάνι τις εποχές της γραφής· από πού η λέξη «μελάνι»
Ερώτηση: Πώς καθορίζει το μελάνι τις εποχές στην Ιστορία της γραφής; Από πού προέρχεται η λέξη μελάνι;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Α — ΔΥΟ ΕΠΟΧΕΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΑΔΕΧΟΝΤΑΙ Η ΜΙΑ ΤΗΝ ΑΛΛΗ
⭐⭐⭐ «Διακρίνουμε ΔΥΟ ΕΠΟΧΕΣ στην ιστορία της γραφής. ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ «ΓΡΑΦΗΣ ΧΩΡΙΣ ΜΕΛΑΝΙ» ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ «ΓΡΑΦΗΣ ΜΕ ΜΕΛΑΝΙ».»
⭐⭐ ΕΠΟΧΗ ⭐⭐⭐ ΑΡΧΙΖΕΙ ⭐⭐⭐ ΠΟΥ ⭐⭐ ΜΕ ΤΙ ⭐⭐⭐ ΧΩΡΙΣ ΜΕΛΑΝΙ «περίπου στο τέλος ΤΗΣ 4ης ΧΙΛΙΕΤΙΑΣ π.Χ.» Μεσοποταμία «με τις πρώτες δοκιμές και γραφές ΤΩΝ ΣΟΥΜΕΡΙΩΝ» ⭐⭐⭐ ΜΕ ΜΕΛΑΝΙ «περίπου στο μέσο ΤΗΣ 3ης ΧΙΛΙΕΤΙΑΣ π.Χ.» ⭐⭐ ΣΤΗΝ ΑΙΓΥΠΤΟ «με τους ΠΡΩΤΟΥΣ ΓΡΑΠΤΟΥΣ ΠΑΠΥΡΟΥΣ» 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: ΟΙ ΔΥΟ ΕΠΟΧΕΣ ΣΥΝΥΠΑΡΧΟΥΝ. ⭐⭐ Δεν είναι διαδοχικές περίοδοι. Για ΚΑΘΕΜΙΑ το βιβλίο γράφει ότι «διαρκεί από τότε ως σήμερα» και ότι «ΤΙΠΟΤΕ ΔΕ ΔΕΙΧΝΕΙ ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ».
⭐⭐⭐ ΠΟΥ ΕΠΙΒΙΩΝΕΙ ΚΑΘΕΜΙΑ ΣΗΜΕΡΑ — ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
⭐⭐ ΧΩΡΙΣ ΜΕΛΑΝΙ ⭐⭐ ΜΕ ΜΕΛΑΝΙ «ΑΝΑΓΛΥΦΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ», «ΝΟΜΙΣΜΑΤΑ», «ΜΕΤΑΛΛΙΑ», «διάφορες ΚΑΡΤΕΣ», «ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ», «ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΤΑ ΑΝΑΓΛΥΦΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΠΡΑΪΓ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΥΦΛΟΥΣ» «τυπογραφικά, βαθυτυπικά, λιθογραφικά, μεταξοτυπικά», «έντυπα των ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΕΚΤΥΠΩΤΩΝ», «χειρόγραφα με ΠΕΝΑΚΙ, ΣΤΥΛΟΓΡΑΦΟ, ΜΑΡΚΑΔΟΡΟ», «ΕΠΙΓΡΑΦΕΣ», «ΧΑΡΤΟΝΟΜΙΣΜΑΤΑ» 💡 ⭐⭐⭐ ΤΟ ΩΡΑΙΟΤΕΡΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΟΥ: ⭐ στην ίδια τσέπη, ΤΟ ΝΟΜΙΣΜΑ είναι γραφή ΧΩΡΙΣ μελάνι και ΤΟ ΧΑΡΤΟΝΟΜΙΣΜΑ γραφή ΜΕ μελάνι. Οι δύο εποχές συνυπάρχουν κυριολεκτικά.
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΜΙΑ ΑΠΟΨΗ ΠΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΑΡΑΘΕΤΕΙ ΚΑΙ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ — ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΗ ΓΡΑΨΕΙΣ
⭐⭐ «Υπάρχουν και αρκετοί μελετητές που πιστεύουν πως αρχή της εποχής της γραφής με μελάνι πρέπει να θεωρείται Η ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΩΝ ΣΠΗΛΑΙΩΝ …, δηλαδή η εποχή που … αρχίζει περίπου ΤΟ 35.000 π.Χ.» (Λασκό, Ορινιάκ στα Πυρηναία, Αλταμίρα στην Ισπανία).
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΑΠΟΡΡΙΨΗ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΑΘΗΜΑ ΟΡΙΣΜΟΥ: «ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΠΟΙΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΓΡΑΦΗΣ, ΔΕΝ ΑΝΗΚΟΥΝ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΩΔΙΚΑ ΓΡΑΦΗΣ, ΔΕ ΣΥΝΘΕΤΟΥΝ ΜΙΑ ΔΙΗΓΗΣΗ Η ΕΝΑ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΜΗΝΥΜΑ ΚΑΙ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΤΟΥΝ ΜΕ ΤΟΝ ΙΔΙΟΝ ΤΡΟΠΟ ΑΠΟ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΤΕΣΣΕΡΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΓΡΑΦΗ. Το τελευταίο είναι το αυστηρότερο — και είναι το «ΟΜΟΙΑ» του κεφ. 3 ξαναδιατυπωμένο.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΛΟΣ Β — Η ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η λέξη ΜΕΛΑΝΙ προέρχεται από ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΞΗ ΜΕΛΑΣ (ΜΑΥΡΟΣ, ΣΚΟΤΕΙΝΟΣ) και σημαίνει «ΥΓΡΟ, ΜΑΥΡΟ Η ΑΛΛΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ που χρησιμοποιείται για ΓΡΑΨΙΜΟ, ΣΧΕΔΙΟ, ΤΥΠΩΜΑ πάνω σε διάφορες επιφάνειες και ιδιαίτερα σε χαρτί».»
⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ — ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ
⭐⭐⭐ «Ο όρος «μελάνι» χρησιμοποιήθηκε ΑΡΧΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΥΡΗ χρωστική υγρή ουσία και ΕΓΙΝΕ ΣΥΝΩΝΥΜΟ ΤΟΥ ΥΓΡΟΥ ΧΡΩΣΤΙΚΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ. Έτσι, όταν χρησιμοποιήθηκε ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΧΡΩΜΑΤΟΣ υλικό γραφής, ΟΝΟΜΑΣΤΗΚΕ ΚΑΤ' ΕΠΕΚΤΑΣΗ «ΜΕΛΑΝΙ». Μελάνι ΠΡΑΣΙΝΟ, μελάνι ΕΡΥΘΡΟ, ΚΥΑΝΟ κτλ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΤΟ ΓΡΑΨΕΙΣ: ΛΕΜΕ «ΚΟΚΚΙΝΟ ΜΕΛΑΝΙ», ΔΗΛΑΔΗ ΚΥΡΙΟΛΕΚΤΙΚΑ «ΚΟΚΚΙΝΟ ΜΑΥΡΟ». ⭐ Η λέξη κράτησε το όνομα του πρώτου χρώματος και το επέκτεινε σε όλα. Είναι το ίδιο που έγινε και με τη «ΒΥΒΛΟ» → «βιβλίο»: το υλικό ονομάτισε την κατηγορία.
⭐⭐ ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ: ΟΙ ΣΥΝΤΑΓΕΣ ΤΩΝ ΑΙΓΥΠΤΙΩΝ
⭐⭐ ΧΡΩΜΑ ⭐⭐⭐ ΣΥΣΤΑΣΗ ⭐⭐ ΧΡΗΣΗ ΜΑΥΡΟ «ΚΑΠΝΙΑ (ΑΙΘΑΛΗ) ΚΑΙ ΝΕΡΟ στο οποίο προσέθεταν ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΚΟΛΛΑΣ, για να συγκρατείται στην επιφάνεια» — «πολύ πυκνό, ανθεκτικό» το κύριο ΚΟΚΚΙΝΟ «σκόνη από ΚΙΝΑ (ουσία από τη φλούδα του φυτού κιγχόνη) και διάφορα ΟΞΕΙΔΙΑ ΥΔΡΑΡΓΥΡΟΥ Η ΜΟΛΥΒΔΟΥ» ⭐⭐⭐ «Με κόκκινο έγραφαν ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΘΕΩΝ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΕΩΝ» 💡 ⭐⭐ Και τα ΠΑΛΙΜΨΗΣΤΑ: το αιγυπτιακό μελάνι «είχε τη … ιδιότητα ΝΑ «ΣΒΗΝΕΙ», ΝΑ ΔΙΑΛΥΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΤΟΥ ΝΕΙΛΟΥ», ώστε ο γραφέας «σβήνοντας ΜΕ ΣΦΟΥΓΓΑΡΙ ένα παλαιότερο κείμενο» να ξαναγράφει — «ΕΠΕΙΔΗ ΤΟ ΥΨΗΛΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΟΥ ΥΛΙΚΟΥ ΕΠΕΒΑΛΛΕ ΤΙΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ».
Σύνοψη: ΣΚΕΛΟΣ Α: το μελάνι χωρίζει την ιστορία της γραφής σε δύο εποχές — «την εποχή της «γραφής χωρίς μελάνι»», που αρχίζει «περίπου στο τέλος της 4ης χιλιετίας π.Χ. με τις πρώτες … γραφές των Σουμερίων», και «την εποχή της «γραφής με μελάνι»», που αρχίζει «περίπου στο μέσο της 3ης χιλιετίας π.Χ. στην Αίγυπτο με τους πρώτους γραπτούς παπύρους». Το κρίσιμο: δεν διαδέχονται η μία την άλλη — συνυπάρχουν, αφού για καθεμία το βιβλίο λέει ότι διαρκεί «ως σήμερα» και ότι «τίποτε δε δείχνει πως μπορεί να τελειώσει»: χωρίς μελάνι επιβιώνει σε «ανάγλυφα γράμματα, νομίσματα, μετάλλια, επιγραφές, βιβλία Μπράιγ»· με μελάνι σε «τυπογραφικά … έντυπα των ηλεκτρονικών εκτυπωτών … χαρτονομίσματα». ΣΚΕΛΟΣ Β: «Η λέξη μελάνι προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη ΜΕΛΑΣ (μαύρος, σκοτεινός)»· χρησιμοποιήθηκε «αρχικά για τη μαύρη χρωστική … και έγινε συνώνυμο του υγρού χρωστικού υλικού της γραφής», ώστε «όταν χρησιμοποιήθηκε διαφορετικού χρώματος υλικό, ονομάστηκε κατ' επέκταση «μελάνι»» — γι' αυτό λέμε «κόκκινο μελάνι», κυριολεκτικά «κόκκινο μαύρο».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΟΙ ΔΥΟ ΕΠΟΧΕΣ ΣΥΝΥΠΑΡΧΟΥΝ — ΜΗΝ ΤΙΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ ΩΣ ΔΙΑΔΟΧΙΚΕΣ. Το βιβλίο λέει και για τις δύο ότι διαρκούν «ως σήμερα» και ότι «τίποτε δε δείχνει πως μπορεί να τελειώσει».
- ⭐⭐⭐ ΔΩΣΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΥΟ. Το καλύτερο ζεύγος: νόμισμα (χωρίς μελάνι) και χαρτονόμισμα (με μελάνι).
- ⭐⭐ ΣΤΗΝ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ, ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΤΗΝ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΗΜΑΣΙΑΣ: από «μαύρο» έγινε συνώνυμο κάθε χρωστικού υγρού — γι' αυτό λέμε «κόκκινο μελάνι».
- ⭐ ΚΑΛΗ ΠΡΟΣΘΗΚΗ: η άποψη ότι η εποχή του μελανιού αρχίζει με τις σπηλαιογραφίες (35.000 π.Χ.) και η απόρριψή της από το βιβλίο, με τέσσερα κριτήρια για το τι είναι γραφή.
Ερώτηση 9 — Τι γνωρίζετε για τη σινική μελάνη
Ερώτηση: Τι γνωρίζετε για τη σινική μελάνη;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΕΣΣΕΡΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ — ΔΩΣΕ ΤΑ ΟΛΑ
⭐⭐⭐ 1. ΑΠΟ ΠΟΥ ΤΟ ΟΝΟΜΑ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «(Η λέξη από το γαλλικό όνομα CHINE = ΚΙΝΑ)»
💡 ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΕΔΩ — ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ. ⭐ «Σινική» σημαίνει κυριολεκτικά «κινέζικη». Το όνομα δεν ήρθε απευθείας από την Κίνα αλλά ΜΕΣΩ ΤΩΝ ΓΑΛΛΙΚΩΝ — όπως και πολλοί άλλοι όροι των γραφικών τεχνών που θα δεις παρακάτω (satiné, chamois, bouffan, illustration).
⭐⭐⭐ 2. ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ
⭐⭐⭐ «Η σινική είναι ΤΟ ΕΥΧΡΗΣΤΟ, ΕΝΤΟΝΟ ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΑ ΦΤΗΝΟ ΜΕΛΑΝΙ.»
💡 ⭐⭐ ΤΡΙΑ ΕΠΙΘΕΤΑ, ΤΡΙΑ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ: ΕΥΧΡΗΣΤΟ (εύκολο στη χρήση), ΕΝΤΟΝΟ (δυνατό μαύρο, καθαρή γραμμή), ΦΤΗΝΟ. ⭐ Αυτός ο συνδυασμός εξηγεί γιατί επιβίωσε.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 3. ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ — ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «που χρησιμοποιείται ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΓΙΑ ΤΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΩΝ, ΤΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΣΤΩΝ, ΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ, ΤΩΝ ΧΑΡΑΚΤΩΝ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΕΝΤΕ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ — ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΕ ΑΦΟΡΟΥΝ ΑΜΕΣΑ. ⭐⭐ Ένα μελάνι που επινοήθηκε στην Κίνα πριν από χιλιάδες χρόνια βρίσκεται σήμερα στο τραπέζι κάθε γραφίστα και σχεδιαστή του κόσμου. ⭐ Είναι το πιο ζωντανό παράδειγμα της αρχής που διατρέχει όλο το βιβλίο: τίποτα από όσα διαβάζεις δεν είναι μόνο παρελθόν.
⭐⭐⭐ 4. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: Η ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΓΡΑΦΗ ΩΣ ΚΑΛΛΙΓΡΑΦΙΑ
⭐⭐⭐ «Η κινεζική γραφή είναι ουσιαστικά ΜΙΑ «ΚΑΛΛΙΓΡΑΦΙΑ», κατά την οποία ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΛΛΙΓΡΑΦΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΜΕ ΜΑΛΑΚΟ ΠΙΝΕΛΟ ΚΑΙ ΜΕ ΜΕΛΑΝΙ «ΣΙΝΙΚΗΣ».»
⭐⭐⭐ Και το εκπληκτικό στοιχείο: «Βασικό χαρακτηριστικό της γραφής αυτής είναι πως Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΤΗΡΕΙΤΑΙ ΣΧΕΔΟΝ ΑΜΕΤΑΒΛΗΤΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΝΑΛΛΟΙΩΤΗ ΑΠΟ ΤΟ 1500 π.Χ. ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΤΡΕΙΣΗΜΙΣΙ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΧΡΟΝΙΑ ΙΔΙΑ ΓΡΑΦΗ. ⭐ Σύγκρινέ το με το ελληνικό αλφάβητο, που στο ίδιο διάστημα άλλαξε κατεύθυνση (βουστροφηδόν → αριστερά προς δεξιά), ενοποιήθηκε (τέλος 5ου αι. π.Χ.) και απέκτησε πεζά (8ος-9ος μ.Χ. αι.).
⭐⭐ Και σήμερα οι Κινέζοι «εκτός από τους παραδοσιακούς τρόπους γραφής ΜΕ ΠΙΝΕΛΟ, τη γράφουν επίσης ΜΕ ΠΕΝΑΚΙ, ΜΕ ΣΤΥΛΟ ΠΕΝΑΣ» κ.ά.
⭐⭐⭐ ΠΩΣ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
⭐⭐⭐ Η ερώτηση είναι ανοιχτή («τι γνωρίζετε»), άρα κρίνεται στο ΠΟΣΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ θα δώσεις. Τέσσερα βήματα:
- ⭐⭐⭐ ΟΝΟΜΑ: από το γαλλικό Chine = Κίνα
- ⭐⭐⭐ ΙΔΙΟΤΗΤΕΣ: εύχρηστο, έντονο, σχετικά φτηνό
- ⭐⭐⭐ ΧΡΗΣΕΙΣ ΣΗΜΕΡΑ: αρχιτέκτονες, μηχανικοί, γραφίστες, ζωγράφοι, χαράκτες — «σε ολόκληρο τον κόσμο»
- ⭐⭐ ΠΛΑΙΣΙΟ: η κινεζική καλλιγραφία με μαλακό πινέλο, αμετάβλητη «από το 1500 π.Χ. ως σήμερα»
Σύνοψη: Τέσσερα πράγματα. (1) Το όνομα: «η λέξη από το γαλλικό όνομα Chine = Κίνα» — «σινική» σημαίνει κυριολεκτικά «κινέζικη». (2) Τι είναι: «το εύχρηστο, έντονο και σχετικά φτηνό μελάνι». (3) Πού χρησιμοποιείται: «και σήμερα σε ολόκληρο τον κόσμο για τα κατασκευαστικά σχέδια των αρχιτεκτόνων, των μηχανικών αλλά και των γραφιστών, των ζωγράφων, των χαρακτών». (4) Το πλαίσιο: «η κινεζική γραφή είναι ουσιαστικά μια «καλλιγραφία», κατά την οποία σχεδιάζονται καλλιγραφικά γράμματα με μαλακό πινέλο και με μελάνι «σινικής»» — και η γραφή αυτή «διατηρείται σχεδόν αμετάβλητη … από το 1500 π.Χ. ως σήμερα».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΑΝΟΙΧΤΗ — ΚΡΙΝΕΣΑΙ ΣΤΟ ΠΛΗΘΟΣ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ. Δώσε και τα τέσσερα: όνομα, ιδιότητες, χρήσεις, πλαίσιο.
- ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗΝ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ: από το γαλλικό Chine, όχι απευθείας από την κινεζική.
- ⭐⭐⭐ ΤΟΝΙΣΕ ΟΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ — και μάλιστα από γραφίστες, δηλαδή από την ειδικότητα του βιβλίου.
- ⭐ ΚΑΛΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΚΛΕΙΣΙΜΟ: η κινεζική γραφή μένει αμετάβλητη από το 1500 π.Χ., ενώ το ελληνικό αλφάβητο στο ίδιο διάστημα άλλαξε κατεύθυνση, ενοποιήθηκε και απέκτησε πεζά.
