Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14ο: Η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΚΑΙ Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ

Αναλυτικές απαντήσεις στις 7 ερωτήσεις της σελ. 170, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου, των λεζαντών και της ΣΥΝΟΨΗΣ — και με τους καταλόγους δημιουργών ανά περίοδο.

Ερώτηση 1 — Τι είναι το διαφημιστικό έντυπο

Ερώτηση: Τι είναι το διαφημιστικό έντυπο;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΣΚΟΠΟ — ΕΚΕΙ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Τα διαφημιστικά έντυπα έχουν ΒΑΣΙΚΟ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ενός ή περισσότερων ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, μίας ή περισσοτέρων ΙΔΕΩΝ, ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ή κινήσεων ενός ή περισσότερων ΠΡΟΣΩΠΩΝ, ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ, ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ, ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ κ.ά.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗΝ ΕΚΤΑΣΗ: ΔΕΝ ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΝΤΑΙ ΜΟΝΟ ΠΡΟΪΟΝΤΑ. ⭐⭐ Το βιβλίο απαριθμεί έξι κατηγορίες: ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΙΔΕΕΣ, ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ, ΠΡΟΣΩΠΑ, ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ, ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ. Αν γράψεις μόνο «προϊόντα», χάνεις.

  ---

  ⭐⭐⭐ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΚΕΛΟΣ: ΠΩΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙΤΑΙ

  ⭐⭐⭐ «Η δημιουργία τους, δηλαδή Η ΑΡΧΙΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΟΣ ΑΡΙΘΜΟΥ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ τους, ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΑ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΑΤΟΜΑ, που ενδιαφέρονται για μια τέτοια διαφήμιση και επιθυμούν να επιτύχουν … ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ, ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ Ή ΤΗ ΜΕΤΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΜΗΝΥΜΑΤΩΝ ΠΡΟΣ ΕΝΑΝ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ-ΘΕΑΤΕΣ.»

  ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΜΕΣΑ Σ' ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ — ΑΞΙΖΟΥΝ ΞΕΧΩΡΙΣΤΑ:

  #	⭐⭐⭐ ΣΤΟΙΧΕΙΟ	⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΜΕΤΡΑΕΙ
  1	ΣΧΕΔΙΑΣΗ + ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ	το διαφημιστικό έντυπο είναι ΚΑΙ σχέδιο ΚΑΙ εκτύπωση σε πολλά αντίτυπα
  2	⭐⭐⭐ ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟΝ	υπάρχει ΕΝΤΟΛΕΑΣ — δεν το φτιάχνει ο καλλιτέχνης από μόνος του, όπως έναν πίνακα
  3	⭐⭐⭐ ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ-ΘΕΑΤΕΣ	⭐⭐⭐ ΟΧΙ «αναγνώστες» — ΘΕΑΤΕΣ. Το διαφημιστικό έντυπο απευθύνεται πρώτα στο μάτι

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΟ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟ ΕΝΤΥΠΟ

  ⭐⭐⭐ «Στα έντυπα μέσα διαφήμισης ΤΟ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ, ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ, ΜΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ, ΕΙΚΟΝΑΣ, ΣΧΕΔΙΟΥ ΚΑΙ ΧΡΩΜΑΤΟΣ.»

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ ΝΑ ΕΜΦΑΝΙΣΤΕΙ — ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΥΟ:

  ⭐⭐ ΤΡΟΠΟΣ	⭐⭐⭐ ΠΟΥ	⭐⭐ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
  1. ΣΥΝΥΠΑΡΧΕΙ με άλλα μηνύματα	μέσα σε άλλο έντυπο	«σε μια ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ή σε ένα ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ»
  2. ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ	το ίδιο το έντυπο	⭐⭐⭐ «σε μια ΑΦΙΣΑ, σε ένα ΜΟΝΟΦΥΛΛΟ, σε μια ΕΤΙΚΕΤΑ, σε μια ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ»

  💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΗ Η ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΧΡΗΣΙΜΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: ΑΛΛΟ ΜΙΑ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΗ ΣΕ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ, ΑΛΛΟ ΜΙΑ ΑΦΙΣΑ. ⭐ Και το βιβλίο εξηγεί παρακάτω γιατί η αφίσα υπερτερεί: οι καταχωρίσεις «ΧΑΝΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΗΘΟΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ».

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗΣ

  💡 ⭐⭐⭐ Η ερώτηση ρωτά για το ΕΝΤΥΠΟ — αλλά μια πλήρης απάντηση εξηγεί και τι είναι η ίδια η διαφήμιση, γιατί εκεί κρύβεται ο σκοπός του εντύπου:

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Διαφήμιση … είναι ΜΙΑ ΜΟΡΦΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ που πραγματοποιείται, ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΓΝΩΣΤΑ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ …, ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ή ΙΔΕΕΣ, ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΝΑ ΠΕΙΣΤΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ ΝΑ ΕΝΕΡΓΗΣΕΙ ΜΕ ΟΡΙΣΜΕΝΟ ΤΡΟΠΟ.»

  ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΡΗΜΑΤΑ: ΝΑ ΚΑΝΕΙ ΓΝΩΣΤΑ (πληροφορεί) ΚΑΙ ΝΑ ΠΕΙΣΕΙ (θέλει κάτι από σένα). ⭐⭐ Το δεύτερο είναι η διαφορά της από την είδηση.

  ⭐⭐ Και το βιβλίο διευκρινίζει τι σημαίνει «να ενεργήσει»: «να διατεθεί ευνοϊκά απέναντι σ' αυτό, να το αποδεχτεί και να το ΑΓΟΡΑΣΕΙ».

  ⭐⭐⭐ ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΕΜΠΟΡΙΟ — ΜΗΝ ΤΟ ΞΕΧΑΣΕΙΣ: χρησιμοποιείται και «για να ενισχύσει διάφορες ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ»: «την ενθάρρυνση της ασφαλούς οδήγησης, την ενίσχυση της φιλανθρωπίας, την προστασία του περιβάλλοντος, την υπερψήφιση κομμάτων και υποψηφίων στις εκλογές». ⭐ Και, όπως θα δεις παρακάτω, οι αντιδικτατορικές αφίσες «ΔΙΑΦΗΜΙΖΑΝ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ».

Σύνοψη: Τα διαφημιστικά έντυπα είναι, κατά το βιβλίο, τα έντυπα που «έχουν βασικό σκοπό τη διαφήμιση ενός ή περισσότερων προϊόντων, μίας ή περισσοτέρων ιδεών, υπηρεσιών ή κινήσεων ενός ή περισσότερων προσώπων, οργανισμών, ιδρυμάτων, εταιρειών». Η δημιουργία τους «δηλαδή η αρχική σχεδίαση και η παραγωγή ενός αριθμού αντιτύπων τους, προτείνεται από ένα ή περισσότερα άτομα» που επιθυμούν «την αποστολή, τη διάδοση ή τη μετάδοση των διαφημιστικών μηνυμάτων προς έναν ή περισσότερους αποδέκτες-θεατές των εντύπων αυτών» — προσοχή στη λέξη θεατές, όχι αναγνώστες. Ως προς το περιεχόμενο, «το διαφημιστικό μήνυμα αποτελεί, κατά περίπτωση, μια σύνθεση κειμένου, εικόνας, σχεδίου και χρώματος», και μπορεί: (α) «να συνυπάρχει με ένα σύνολο έντυπων μηνυμάτων», όπως «σε μια εφημερίδα ή σε ένα περιοδικό», ή (β) «να είναι … το μοναδικό περιεχόμενο του εντύπου», όπως «σε μια αφίσα, σε ένα μονόφυλλο, σε μια ετικέτα, σε μια συσκευασία». Ο σκοπός τους ορίζεται από τον ορισμό της ίδιας της διαφήμισης: «μια μορφή επικοινωνίας που πραγματοποιείται, για να κάνει γνωστά στο κοινό προϊόντα, υπηρεσίες ή ιδέες, με σκοπό να πειστεί αυτό το κοινό και να ενεργήσει με ορισμένο τρόπο» — δηλαδή «να διατεθεί ευνοϊκά, να το αποδεχτεί και να το αγοράσει». Η διαφήμιση όμως χρησιμοποιείται και «για να ενισχύσει διάφορες κοινωνικές κινήσεις»: ασφαλή οδήγηση, φιλανθρωπία, προστασία του περιβάλλοντος, εκλογές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΣΚΟΠΟ και απαρίθμησε και τις έξι κατηγορίες: προϊόντα, ιδέες, υπηρεσίες, πρόσωπα, οργανισμοί, εταιρείες.
• ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ «ΑΠΟΔΕΚΤΕΣ-ΘΕΑΤΕΣ», όπως το βιβλίο — το διαφημιστικό έντυπο απευθύνεται πρώτα στο μάτι.
• ⭐⭐⭐ ΔΩΣΕ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΡΟΠΩΝ: (α) συνυπάρχει με άλλα μηνύματα (εφημερίδα, περιοδικό)· (β) είναι το μοναδικό περιεχόμενο (αφίσα, μονόφυλλο, ετικέτα, συσκευασία).
• ⭐⭐ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ: «σύνθεση κειμένου, εικόνας, σχεδίου και χρώματος».
• ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: πρόσθεσε τον ορισμό της διαφήμισης («να κάνει γνωστά» + «να πείσει») και τις κοινωνικές της εφαρμογές.

Ερώτηση 2 — Πότε πήρε η έντυπη διαφήμιση τη σύγχρονη μορφή της και πώς εξελίχτηκε

Ερώτηση: Πότε άρχισε να παίρνει τη σύγχρονη μορφή της η έντυπη διαφήμιση και πώς εξελίχτηκε ως σήμερα;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ «ΠΟΤΕ»: ΜΕ ΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ

  ⭐⭐⭐ «Η διαφήμιση άρχισε να παίρνει σιγά σιγά τη μορφή που έχει σήμερα ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΟ 15ο ΚΑΙ 16ο ΑΙΩΝΑ.»

  ⭐⭐ Και πριν; «Στην αρχαιότητα και στο Μεσαίωνα, η διαφήμιση γινόταν κυρίως με τον ΠΡΟΦΟΡΙΚΟ ΛΟΓΟ» (οι ρήτορες Δημοσθένης, Ισοκράτης, Λυσίας — και αργότερα οι «τελάληδες»), ή με «δημόσια ανάρτηση ΠΛΑΚΩΝ από ξύλο, πέτρα ή μάρμαρο» (νόμοι της Γόρτυνας, 5ος π.Χ. αι.).

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ «ΠΩΣ ΕΞΕΛΙΧΤΗΚΕ» — ΕΞΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΣΕ ΣΕΙΡΑ

  ⭐⭐ ΠΟΤΕ	⭐⭐⭐ ΣΤΑΘΜΟΣ
  ⭐⭐⭐ 1477	⭐⭐⭐ «Η ΠΡΩΤΗ ΕΝΤΥΠΗ ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΚΑΙ ΤΟΙΧΟΚΟΛΛΗΘΗΚΕ … ΣΤΟ ΛΟΝΔΙΝΟ, από τον Άγγλο τυπογράφο CAXTON»
  16ος αι.	η μεγάλη παραγωγή στο Παρίσι «προκάλεσε την καθιέρωση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΙΧΟΚΟΛΛΗΣΗΣ αφισών»
  17ος αι.	η χωρίς άδεια τοιχοκόλληση απαγορεύεται· και «άρχισαν να παρουσιάζονται έντυπες διαφημίσεις ΣΤΙΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΛΟΝΔΙΝΟΥ»
  18ος αι.	«αυτές οι διαφημίσεις ΠΛΗΘΥΝΑΝ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ»
  ⭐⭐⭐ 19ος αι.	⭐⭐⭐ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ: η διαφήμιση «άρχισε να αναπτύσσεται εντυπωσιακά ως ΚΛΑΔΟΣ της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας»· εμφανίζονται, κυρίως στις ΗΠΑ, «τα ΠΡΩΤΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ»
  20ός αι.	η ανάπτυξη «εντάθηκε … με τη χρησιμοποίηση πολλών μέσων Επικοινωνίας, ΕΝΤΥΠΩΝ ΚΑΙ ΜΗ ΕΝΤΥΠΩΝ»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο 19ος ΑΙΩΝΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΜΠΗ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΓΙΑΤΙ: ⭐⭐ η βιομηχανία παράγει ΠΟΛΛΑ ΟΜΟΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ. Όταν όλα μοιάζουν, το μόνο που τα ξεχωρίζει είναι η ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ. Γι' αυτό ακριβώς τότε γίνεται επάγγελμα και κλάδος.

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΙ ΕΚΑΝΑΝ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ — ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΑΔΙΑ ΠΟΥ ΙΣΧΥΟΥΝ ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ:

  1) «η αρχική ΕΡΕΥΝΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥ ΚΟΙΝΟΥ» · 2) «η ΣΥΓΓΡΑΦΗ ΚΕΙΜΕΝΩΝ» · 3) «η ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΘΗΜΑΤΩΝ» · 4) «η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ [μέσα]» — και όλα αυτά «ΜΕ ΑΜΟΙΒΗ», για «την επιτυχία διαφημιστικών ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΩΝ».

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ — ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΚΕΛΟΣ ΤΟΥ «ΠΩΣ»

  ⭐⭐ ΕΠΟΧΗ	⭐⭐⭐ ΠΩΣ ΗΤΑΝ Η ΑΦΙΣΑ
  16ος-17ος αι.	⚠️ «εκτεταμένο ΚΕΙΜΕΝΟ με πολλές πληροφορίες»· «απευθύνονται … στον αναγνώστη ΠΟΥ ΠΛΗΣΙΑΖΕΙ ΓΙΑ ΝΑ ΤΙΣ ΔΙΑΒΑΣΕΙ»· «διαμορφώνονται … από τον ΤΥΠΟΓΡΑΦΟ-ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΤΗ»· «δεν παρουσιάζουν … κανένα καλλιτεχνικό ενδιαφέρον»
  ⭐⭐⭐ 19ος αι.	⭐⭐⭐ Η ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ ΤΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΟΛΑ — Gavarni, Daumier, Manet («Les Chats», 1868), Cheret (αφίσες «μεγαλύτερες από 0,80μ.»), Toulouse-Lautrec
  αρχές 20ού	οι αφίσες του Bernhardt (τσιγάρα, παπούτσια «Stiller») είναι «οι ΠΡΩΤΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΜΕ ΜΟΝΤΑΖ» και «πρόδρομοι των σημερινών αφισών, οι οποίες περιέχουν ΚΥΡΙΩΣ ΕΙΚΟΝΕΣ … ΚΑΙ ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ»
  μεσοπόλεμος	το φωτομοντάζ (Grosz, Heartfield, Hausmann) — «κείμενο, σχέδιο, χρώμα ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ»
  ⭐⭐⭐ μέσα 20ού	⭐⭐⭐ «αρχίζει να εμφανίζεται Ο ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΣ-ΓΡΑΦΙΣΤΗΣ, παίρνοντας τη θέση του καλλιτέχνη-σχεδιαστή»
  μεταπολεμικά	η τηλεόραση και «η διάδοση της «εικόνας» πληθαίνουν και «ΤΙΣ «ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ» … αφίσες που ΚΑΤΑΚΛΥΖΟΥΝ τους δρόμους των πόλεων, τις [εισόδους,] τους σταθμούς, τα λιμάνια**»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ ΠΟΥ ΣΥΝΟΨΙΖΕΙ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ: ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΛΥ ΚΕΙΜΕΝΟ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΕΤΑΙ ΑΠΟ ΚΟΝΤΑ, ΣΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΠΟΥ ΒΛΕΠΕΤΑΙ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ ΜΕ «ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ».

  ---

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΜΙΑ ΚΡΙΤΙΚΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ

  ⚠️ ⭐⭐⭐ Στις ΗΠΑ οι διαφημιστικές επιχειρήσεις «αναλαμβάνουν … να [διατυπώνουν] τα διαφημιστικά μηνύματα, καθώς και τις συνθέσεις» — και έτσι «φαίνεται να ΥΠΟΧΩΡΕΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΥΜ[μετοχή των] ΓΡΑΦΙΣΤΩΝ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ, στους οποίους ΑΝΑΤΙΘΕΤΑΙ ΠΛΕΟΝ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΤΟΙΜΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΔΕΙΞΕΩΝ» — «μέθοδοι [που] καθιερώνονται προοδευτικά και στον ευρωπαϊκό [χώρο] μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».

  💡 ⭐⭐⭐ ΑΝ ΤΟ ΓΡΑΨΕΙΣ, ΔΕΙΧΝΕΙΣ ΟΤΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΑΝΟΔΙΚΗ: η διαφήμιση κερδίζει σε οργάνωση και χάνει σε δημιουργικότητα.

Σύνοψη: ΠΟΤΕ: «Η διαφήμιση άρχισε να παίρνει σιγά σιγά τη μορφή που έχει σήμερα από την εφεύρεση της τυπογραφίας, το 15ο και 16ο αιώνα» — ενώ ως τότε γινόταν «κυρίως με τον προφορικό λόγο» (ρήτορες, αργότερα «τελάληδες») ή με «δημόσια ανάρτηση πλακών από ξύλο, πέτρα ή μάρμαρο». ΠΩΣ ΕΞΕΛΙΧΤΗΚΕ — οι σταθμοί: 1477, «η πρώτη έντυπη διαφήμιση τυπώθηκε και τοιχοκολλήθηκε … στο Λονδίνο από τον Άγγλο τυπογράφο Caxton»· 16ος αι., η μεγάλη παραγωγή στο Παρίσι «προκάλεσε την καθιέρωση κανονισμού τοιχοκόλλησης»· 17ος αι., απαγορεύεται η τοιχοκόλληση χωρίς άδεια και εμφανίζονται «έντυπες διαφημίσεις στις εφημερίδες του Λονδίνου»· 18ος αι., οι διαφημίσεις «πλήθυναν εντυπωσιακά»· 19ος αι., με τη βιομηχανική επανάσταση η διαφήμιση «άρχισε να αναπτύσσεται εντυπωσιακά ως κλάδος της κοινωνικής και οικονομικής δραστηριότητας» και εμφανίζονται «κυρίως στις ΗΠΑ, τα πρώτα διαφημιστικά γραφεία», που αναλάμβαναν με αμοιβή ολόκληρη την εκστρατεία, «από την αρχική έρευνα αναζήτησης του συγκεκριμένου κοινού μέχρι τη συγγραφή κειμένων, [τη] διατύπωση ιδεών και συνθημάτων και την εφαρμογή τους»· 20ός αι., η ανάπτυξη «εντάθηκε … με τη χρησιμοποίηση πολλών μέσων Επικοινωνίας, εντύπων και μη εντύπων». Παράλληλα άλλαξε και η μορφή: οι αφίσες του 16ου-17ου αιώνα είχαν «εκτεταμένο κείμενο» και απευθύνονταν «στον αναγνώστη που πλησιάζει για να τις διαβάσει»· με τη λιθογραφία (19ος αι.) γίνονται έργα τέχνης και μεγαλώνουν (ο Cheret τυπώνει αφίσες «μεγαλύτερες από 0,80μ.»)· στις αρχές του 20ού οι συνθέσεις με μοντάζ γίνονται «πρόδρομοι των σημερινών αφισών, οι οποίες περιέχουν κυρίως ΕΙΚΟΝΕΣ … και ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ ΛΕΞΕΙΣ»· έπειτα έρχεται το φωτομοντάζ και, «στα μέσα του 20ού αιώνα», «ο ειδικός σχεδιαστής-γραφιστής, παίρνοντας τη θέση του καλλιτέχνη-σχεδιαστή». ⚠️ Κριτική παρατήρηση του βιβλίου: με τις μεγάλες διαφημιστικές επιχειρήσεις «φαίνεται να υποχωρεί η δημιουργική συμ[μετοχή] των γραφιστών-δημιουργών, στους οποίους ανατίθεται πλέον η εφαρμογή ΕΤΟΙΜΩΝ ΙΔΕΩΝ και υποδείξεων».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΤΟ «ΠΟΤΕ» ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: «από την εφεύρεση της τυπογραφίας, το 15ο και 16ο αιώνα».
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ: 1477, η πρώτη έντυπη διαφήμιση τοιχοκολλείται στο Λονδίνο από τον Caxton.
• ⭐⭐⭐ Ο 19ος ΑΙΩΝΑΣ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΜΠΗ: βιομηχανική επανάσταση → η διαφήμιση γίνεται «κλάδος» → πρώτα διαφημιστικά γραφεία στις ΗΠΑ.
• ⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΗ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ: από το «εκτεταμένο κείμενο» που διαβάζεται από κοντά, στις αφίσες με «κυρίως εικόνες … και ελάχιστες λέξεις».
• ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟΝ ΓΡΑΦΙΣΤΗ: «στα μέσα του 20ού αιώνα … ο ειδικός σχεδιαστής-γραφιστής, παίρνοντας τη θέση του καλλιτέχνη».
• ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: η κριτική παρατήρηση ότι «υποχωρεί η δημιουργική συμμετοχή» των γραφιστών, που εφαρμόζουν πλέον «έτοιμες ιδέες».

Ερώτηση 3 — Σημαντικοί Ευρωπαίοι δημιουργοί αφισών ως το τέλος του 19ου αιώνα

Ερώτηση: Αναφέρετε 2-3 σημαντικούς δημιουργούς διαφημιστικών έντυπων αφισών που εργάστηκαν στον ευρωπαϊκό χώρο ως το τέλος του 19ου αιώνα.

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΖΗΤΑ 2-3 — ΑΛΛΑ ΜΗ ΓΡΑΨΕΙΣ ΣΚΕΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ

  💡 ⭐⭐⭐ Ένα όνομα χωρίς έργο και χωρίς συμβολή δεν παίρνει μονάδες. Για κάθε δημιουργό γράψε: ΟΝΟΜΑ + ΤΙ ΕΚΑΝΕ + ΤΙ ΠΡΟΣΘΕΣΕ.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΚΟΡΥΦΑΙΟΙ (διάλεξε 2-3)

  ⭐⭐⭐ 1. GAVARNI και DAUMIER — ΟΙ ΠΡΩΤΟΙ

  ⭐⭐ «Στη Γαλλία, οι μεγάλοι καλλιτέχνες GAVARNI και DAUMIER άρχισαν να δημιουργούν λιθογραφικά μονόφυλλα με διαφημιστικό περιεχόμενο, δηλαδή να δημιουργούν ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ.»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 2. EDOUARD MANET (1868) — Η ΑΦΙΣΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΕΧΝΗ

  ⭐⭐⭐ «Ακολουθεί ο μεγάλος ζωγράφος EDOUARD MANET, ο οποίος με ένα σπουδαίο έργο του γεμάτο δύναμη και ρεαλισμό για τη διαφήμιση του βιβλίου «LES CHATS» (Οι Γάτοι), το 1868, ΟΔΗΓΗΣΕ ΤΗΝ ΑΦΙΣΑ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΥ ΑΛΗΘΙΝΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΕΧΝΗΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΑΝ ΔΙΑΛΕΞΕΙΣ ΕΝΑΝ ΜΟΝΟ, ΔΙΑΛΕΞΕ ΑΥΤΟΝ: ΕΧΕΙ ΟΝΟΜΑ ΕΡΓΟΥ, ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΗ ΣΥΜΒΟΛΗ.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 3. JULES CHERET — Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΠΟΥ ΕΒΓΑΛΕ ΤΗΝ ΑΦΙΣΑ ΣΤΟΝ ΔΡΟΜΟ

  ⭐⭐⭐ «η τέχνη … της αφίσας βρίσκει έναν σπουδαίο ζωγράφο-καλλιτέχνη, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΤΗ ΤΗΣ ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑΣ, στο πρόσωπο του JULES CHERET. Με τα χρώματά του, τα διαφορετικά επίπεδα και τις προσεγμένες λεπτομέρειες προέβαλλε το κύριο θέμα του με τρόπο μοναδικό και από τότε αξεπέραστο.»

  ⭐⭐ ΣΤΟΙΧΕΙΟ	⭐⭐⭐
  Το ύφος του	«μια εντυπωσιακή ΘΗΛΥΚΗ ΣΙΛΟΥΕΤΑ, η οποία παρουσίαζε και προέβαλλε τα διαφημιζόμενα προϊόντα» (πούδρα προσώπου, ποδήλατο, πετρέλαιο για λάμπες)
  Η παραγωγή του	⭐⭐⭐ «περισσότερες από 1.000 αφίσες»
  ⭐⭐⭐ Η ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ	⭐⭐⭐ «ήταν μάλιστα αυτός που ΠΡΩΤΟΤΥΠΩΣΕ ΑΦΙΣΕΣ ΜΕΓΑΛΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ, ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΠΟ 0,80μ., που μπορούσαν ΝΑ ΦΑΝΟΥΝ ΑΠΟ ΑΡΚΕΤΗ ΑΠΟΣΤΑΣΗ μέσα στις μεγάλες αίθουσες ή ΕΞΩ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ»

  ⭐⭐⭐ 4. TOULOUSE-LAUTREC — ΤΟ ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

  ⭐⭐⭐ «Ακολουθούν οι λιθογραφικές αφίσες του σπουδαίου ζωγράφου [TOULOUSE-]LAUTREC, ο οποίος κατάφερε να δημιουργήσει ΕΝΑ ΑΞΕΠΕΡΑΣΤΟ ΠΡΟΤΥΠΟ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΦΙΣΑΣ με μία μοναδική σύνθεση μορφών και πρωτότυπα [γράμματα] ΕΙΔΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΑΦΙΣΑ.»

  💡 ⭐⭐ Πρόσεξε τη λεπτομέρεια: ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΑ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΑΦΙΣΑ. Δεν διαλέγει γραμματοσειρά — ΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΖΕΙ.

  ---

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΤΡΕΙΣ ΑΚΟΜΗ, ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΚΑΛΥΨΕΙΣ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

  ⭐⭐ ΧΩΡΑ	⭐⭐⭐ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ
  Γαλλία / Τσεχία	⭐⭐⭐ ALFONCE MARIE MUCHA, με τις «αποκλειστικές αφίσες … για τη μεγάλη ηθοποιό SARAH BERNHARDT» (λεζάντα: «ευαίσθητη σχεδίαση και χρωματική αρμονία», Παρίσι 1896)
  Γαλλία	PIERRE BONNART, με την αφίσα «για το περιοδικό «La Revue Blanche»»
  Ελβετία / Παρίσι	⭐⭐ Τ. Α. STEINLEIN, που δημιουργούσε «εντυπωσιακές αφίσες επιδιώκοντας να ΕΝΣΩΜΑΤΩΝΕΙ σ' αυτές [μηνύματα] ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΡΙΤΙΚΗΣ»
  Αγγλία	⭐⭐⭐ AUBREY VINCENT BEARDSLEY, «κορυφαίος δημιουργός αφισών» και «κύριος εκπρόσωπος του Art Nouveau στην Αγγλία» — αφίσες «με το αυστηρό [και καθαρό] σχέδιό τους, αλλά και με τις δυναμικές συνθέσεις τους»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΚΟΙΝΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ — ΑΝΑΦΕΡΕ ΤΕΣ ΚΑΙ ΞΕΧΩΡΙΣΕΣ: ⭐⭐ το καλλιτεχνικό κίνημα «ART NOUVEAU» και «η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΣΠΟΥΔΑΙΩΝ ΙΑΠΩΝΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΩΝ που παρουσιάζονται στο Παρίσι εκείνη την εποχή». ⭐ Ο Beardsley επηρεάστηκε επιπλέον «από τις χειροποίητες εικόνες [και] ξυλογραφίες του WILLIAM MORRIS».

  ⚠️ ⭐⭐ ΜΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗ: το βιβλίο γράφει το όνομα του Τσέχου δύο διαφορετικούς τρόπους — «Alfonce Marie Mucha» στο κείμενο και «Alfons Mucha» στη λεζάντα. Γράψ' το λατινικά.

Σύνοψη: Το βιβλίο αναφέρει, για τον ευρωπαϊκό χώρο ως το τέλος του 19ου αιώνα: (1) Τους Gavarni και Daumier, που «άρχισαν να δημιουργούν λιθογραφικά μονόφυλλα με διαφημιστικό περιεχόμενο, δηλαδή … τις πρώτες καλλιτεχνικές ζωγραφικές αφίσες». (2) Τον Edouard Manet, ο οποίος «με ένα σπουδαίο έργο του γεμάτο δύναμη και ρεαλισμό για τη διαφήμιση του βιβλίου «Les Chats» (Οι Γάτοι), το 1868, οδήγησε την αφίσα στο επίπεδο του αληθινού έργου τέχνης». (3) Τον Jules Cheret, «σπουδαίο ζωγράφο-καλλιτέχνη, αλλά και τεχνίτη της λιθογραφίας», που με «τα χρώματά του, τα διαφορετικά επίπεδα και τις προσεγμένες λεπτομέρειες» προέβαλλε το θέμα του «με τρόπο μοναδικό και από τότε αξεπέραστο»· είχε ως κύριο στοιχείο «μια εντυπωσιακή θηλυκή σιλουέτα», σχεδίασε «περισσότερες από 1.000 αφίσες» και «πρωτοτύπωσε αφίσες μεγάλου μεγέθους, μεγαλύτερες από 0,80μ., που μπορούσαν να φανούν από αρκετή απόσταση … έξω στο δρόμο». (4) Τον Toulouse-Lautrec, που «κατάφερε να δημιουργήσει ένα αξεπέραστο πρότυπο ζωγραφικής αφίσας με μία μοναδική σύνθεση μορφών και πρωτότυπα [γράμματα] ειδικά σχεδιασμένα για κάθε αφίσα». Και, για την υπόλοιπη Ευρώπη: ο Τσέχος Alfonce Marie Mucha, με τις «αποκλειστικές αφίσες … για τη μεγάλη ηθοποιό Sarah Bernhardt»· ο Pierre Bonnart («La Revue Blanche»)· ο Τ. Α. Steinlein, που επιδίωκε «να ενσωματώνει σ' αυτές [μηνύματα] κοινωνικής κριτικής»· και ο Aubrey Vincent Beardsley στην Αγγλία, «κορυφαίος δημιουργός αφισών» και «κύριος εκπρόσωπος του Art Nouveau». Κοινές επιδράσεις όλων: το κίνημα Art Nouveau και «η επίδραση των έργων σπουδαίων Ιαπώνων ζωγράφων και χαρακτών που παρουσιάζονται στο Παρίσι».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΜΗ ΓΡΑΨΕΙΣ ΣΚΕΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ. Για καθέναν: όνομα + έργο + συμβολή.
• ⭐⭐⭐ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ: Manet («Les Chats», 1868 — η αφίσα γίνεται έργο τέχνης) · Cheret (1.000 αφίσες, μεγέθη πάνω από 0,80μ.) · Toulouse-Lautrec («αξεπέραστο πρότυπο»).
• ⭐⭐ ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΤΟΥΣ ΠΡΩΤΟΥΣ ΧΡΟΝΙΚΑ: Gavarni και Daumier — «οι πρώτες καλλιτεχνικές ζωγραφικές αφίσες».
• ⭐⭐ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΑΛΥΨΗ: Mucha (Sarah Bernhardt), Steinlein (κοινωνική κριτική), Beardsley (Αγγλία, Art Nouveau).
• ⭐ ΞΕΧΩΡΙΣΕ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΚΟΙΝΕΣ ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ: Art Nouveau και οι Ιάπωνες ζωγράφοι και χαράκτες.

Ερώτηση 4 — Ευρωπαίοι δημιουργοί αφισών ως το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου

Ερώτηση: Αναφέρετε 2-3 σημαντικούς δημιουργούς έντυπων αφισών που εργάστηκαν στον ευρωπαϊκό χώρο ως το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου.

Απάντηση:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ: ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ 20ού ΩΣ ΤΟ 1945

  💡 ⭐⭐⭐ Είναι διαφορετική περίοδος από την ερώτηση 3. ΜΗ ΓΡΑΨΕΙΣ ξανά Cheret και Toulouse-Lautrec — αυτοί ανήκουν στον 19ο αιώνα.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΑΣΦΑΛΕΙΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1. PETER BEHRENS (Γερμανία, από το 1907) — Ο ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΣ

  ⭐⭐⭐ «Ο αρχιτέκτονας PETER BEHRENS, από το 1907, εκτός από το κτήριο της εταιρείας AEG στο Βερολίνο, σχεδιάζει ΚΑΙ ΟΛΑ ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ ΤΗΣ, τα κουτιά για τη ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ των προϊόντων της, τις ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ, τα ΠΟΛΥΠΤΥΧΑ, τα ΕΠΙΣΤΟΛΟΧΑΡΤΑ, τους ΦΑΚΕΛΟΥΣ, τις ΕΤΙΚΕΤΕΣ, τους ΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ. Έτσι, ΚΑΘΙΕΡΩΝΕΙ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΗΣ «ΕΙΚΟΝΑΣ» ΤΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ, ΤΟΥ «ΠΡΟΣΩΠΟΥ» ΤΗΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: «ΜΙΑ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ ΠΟΥ … ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΗΝ ΚΥΡΙΑ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΚΑΘΕ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ ΠΟΥ ΘΕΛΕΙ ΝΑ ΣΤΑΘΕΙ ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΑ ΣΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΓΟΡΑ». ⭐ Ο Behrens δεν σχεδίασε αφίσα — σχεδίασε ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 2. A. M. CASSANDRE (Γαλλία, 1925-1939)

  ⭐⭐⭐ «Στη Γαλλία, ανάμεσα στο 1925 και το 1939, διακρίνεται στη δημιουργία αφισών ο A. M. CASSANDRE, επηρεασμένος από τα καλλιτεχνικά κινήματα του «ΚΥΒΙΣΜΟΥ» και του «ΠΟΥΡΙΣΜΟΥ» (purisme) … Με ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ ΑΠΛΟΤΗΤΑ, με ΔΥΝΑΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ και με ΕΠΙΠΕΔΕΣ ΚΥΡΙΩΣ ΦΙΓΟΥΡΕΣ σχεδίασε πολλές αφίσες, που αποτέλεσαν πραγματική «ΣΧΟΛΗ» ΚΑΙ ΕΠΗΡΕΑΣΑΝ ΠΟΛΛΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ.»

  💡 ⭐⭐ Τρία χαρακτηριστικά που τα θυμάσαι εύκολα: ΑΠΛΟΤΗΤΑ — ΔΥΝΑΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ — ΕΠΙΠΕΔΕΣ ΦΙΓΟΥΡΕΣ.

  ⭐⭐⭐ 3. ΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΤΟΥ ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ (Γερμανία)

  ⭐⭐⭐ «καλλιτέχνες σχεδιαστές, όπως οι GROSZ, HEARTFIELD & HAUSMANN, με κατάλληλα μοντάζ πέτυχαν να ενσωματώσουν στις διαφημιστικές αφίσες τους … φωτογραφίες και φωτογραφικές συνθέσεις, δημιουργώντας ένα καινούριο επικοινωνιακό έντυπο μέσο με ΚΕΙΜΕΝΟ, ΣΧΕΔΙΟ, ΧΡΩΜΑ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΥΛΙΚΟ.»

  ⭐⭐ Έτσι «καθιερώνεται ο όρος του ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ, δηλαδή της ΣΥΝΘΕΣΗΣ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ». ⭐ Σπουδαίοι στο είδος: HERBERT MATTER, HANS FISSLER και ο MOHOLY-NAGY, «ο δάσκαλος του Bauhaus».

  ---

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΤΡΕΙΣ ΑΚΟΜΗ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΕΙΣ

  ⭐⭐ ΠΟΙΟΣ	⭐⭐⭐ ΤΙ
  ⭐⭐ EL LISSITZKI (Ρώσος), JOHN HEARTFIELD, MAN RAY (Αμερικανός), JAN TSCHICHOLD (Γερμανός)	τα έργα τους «ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΓΙΑ ΔΕΚΑΔΕΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ-ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ»
  HOHLWEIN, BERNHARDT (Γερμανία)	«διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερο και [χαρακτηρι]στικό ύφος αφίσας»· οι συνθέσεις του Bernhardt (τσιγάρα, παπούτσια «Stiller») είναι «οι πρώτες συνθέσεις με ΜΟΝΤΑΖ» και «πρόδρομοι των σημερινών αφισών»
  MAC KNIGHT KAUFFER (Αγγλία)	«Στην Αγγλία, την ίδια εποχή, διακρίνεται»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΔΕΝΕΙ ΟΛΗ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ: ⭐⭐ «Η τάση αυτή ΕΝΙΣΧΥΘΗΚΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ, ΤΟ ΕΡΓΟ, ΤΙΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΓΑΛΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ ΤΟΥ BAUHAUS», και δέχθηκε επιδράσεις «ΑΠΟ ΤΑ ΑΛΛΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ»: «του ART NOUVEAU, του ρωσικού ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ, του ΦΟΒΙΣΜΟΥ, του ΝΤΑΝΤΑΪΣΜΟΥ, του ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟΥ και της Σχολής του BAUHAUS».

  ⚠️ ⭐⭐ ΜΙΑ ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: το βιβλίο χαρακτηρίζει τον John Heartfield «Άγγλο». Ήταν Γερμανός (γεννήθηκε στο Βερολίνο ως Helmut Herzfeld) — και το ίδιο το βιβλίο τον αναφέρει λίγο πιο κάτω δίπλα στους Γερμανούς Grosz και Hausmann.

Σύνοψη: Για την περίοδο από τις αρχές του 20ού αιώνα ως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το βιβλίο ξεχωρίζει: (1) Τον Peter Behrens (Γερμανία): «ο αρχιτέκτονας Peter Behrens, από το 1907, εκτός από το κτήριο της εταιρείας AEG στο Βερολίνο, σχεδιάζει και όλα τα έντυπά της, τα κουτιά για τη συσκευασία …, τις διαφημιστικές αφίσες, τα πολύπτυχα, τα επιστολόχαρτα, τους φακέλους, τις ετικέτες, τους καταλόγους. Έτσι, καθιερώνει για πρώτη φορά την προβολή της «εικόνας» της εταιρείας, του «προσώπου» της» — «μια προσπάθεια που … αποτελεί σήμερα την κύρια φροντίδα κάθε επιχείρησης». (2) Τον A. M. Cassandre (Γαλλία, 1925-1939), «επηρεασμένος από τα καλλιτεχνικά κινήματα του «κυβισμού» και του «πουρισμού»», ο οποίος «με εντυπωσιακή απλότητα, με δυνατά χρώματα και με επίπεδες κυρίως φιγούρες σχεδίασε πολλές αφίσες, που αποτέλεσαν πραγματική «Σχολή» και επηρέασαν πολλούς άλλους σχεδιαστές». (3) Τους δημιουργούς του φωτομοντάζ — Grosz, Heartfield και Hausmann — που «με κατάλληλα μοντάζ πέτυχαν να ενσωματώσουν στις διαφημιστικές αφίσες τους … φωτογραφίες και φωτογραφικές συνθέσεις», δημιουργώντας μέσο «με κείμενο, σχέδιο, χρώμα και φωτογραφικό υλικό»· στο ίδιο είδος ξεχώρισαν οι Herbert Matter, Hans Fissler και ο Moholy-Nagy, «ο δάσκαλος του Bauhaus». Επιπλέον αναφέρονται: ο El Lissitzki, ο John Heartfield, ο Man Ray και ο Jan Tschichold, των οποίων τα έργα «αποτελούν τα πρότυπα για δεκάδες σχεδιαστές-γραφιστές»· οι Hohlwein και Bernhardt στη Γερμανία (οι συνθέσεις του δεύτερου είναι «οι πρώτες συνθέσεις με μοντάζ» και «πρόδρομοι των σημερινών αφισών»)· και ο Mac Knight Kauffer στην Αγγλία. Κοινό υπόβαθρο: η τάση «ενισχύθηκε ιδιαίτερα με τη διδασκαλία, το έργο, τις εκθέσεις και τις δημοσιεύσεις των μεγάλων καλλιτεχνών του BAUHAUS», με επιδράσεις από Art Nouveau, ρωσικό κονστρουκτιβισμό, φοβισμό, ντανταϊσμό, φουτουρισμό.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ΑΛΛΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 3. Μη γράψεις ξανά Cheret ή Toulouse-Lautrec.
• ⭐⭐⭐ Ο ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο PETER BEHRENS (1907, AEG): καθιέρωσε «την προβολή της «εικόνας» της εταιρείας» — τη σημερινή εταιρική ταυτότητα.
• ⭐⭐⭐ A. M. CASSANDRE (1925-1939): απλότητα, δυνατά χρώματα, επίπεδες φιγούρες — «πραγματική «Σχολή»».
• ⭐⭐ ΤΟ ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ: Grosz, Heartfield, Hausmann — και οι Matter, Fissler, Moholy-Nagy.
• ⭐ ΚΟΙΝΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: το BAUHAUS και τα κινήματα (Art Nouveau, κονστρουκτιβισμός, ντανταϊσμός, φουτουρισμός).

Ερώτηση 5 — Δημιουργοί αφισών από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου ως σήμερα

Ερώτηση: Αναφέρετε 2-3 σημαντικούς δημιουργούς εντύπων αφισών από το τέλος του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου ως σήμερα.

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΕΝΑ ΟΝΟΜΑ-ΟΜΠΡΕΛΑ: Η «ΕΛΒΕΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Την περίοδο αυτή, η «ΕΛΒΕΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ» δημιουργεί ΜΙΑ ΣΠΟΥΔΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΑΠΟ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ ΚΑΙ ΕΝΤΥΠΑ. Διακρίνονται ανάμεσα στους δημιουργούς-σχεδιαστές οι BILL, NEUBERG, LOHSE και MÜLLER-BROCKMANN … για τις ΑΦΙΣΕΣ, τα ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ ΠΟΛΥΠΤΥΧΑ, τους ΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ που σχεδίασαν.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΤΕΣΣΕΡΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΑΖΙ — ΑΡΚΟΥΝ ΜΕ ΤΟ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΓΙΑ ΤΑ «2-3» ΠΟΥ ΖΗΤΑ Η ΕΡΩΤΗΣΗ. ⭐ Και πρόσεξε ότι δεν σχεδίασαν μόνο αφίσες: ΠΟΛΥΠΤΥΧΑ, ΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ, ΒΙΒΛΙΑ.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ: MÜLLER-BROCKMANN

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ MÜLLER-BROCKMANN ΕΠΕΔΡΑΣΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΧΩΡΟ και ΟΙ ΜΟΝΑΔΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ ΤΟΥ ΑΠΟΤΕΛΕΣΑΝ ΜΙΑ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ ΕΝΤΥΠΩΝ ΣΥΝΘΕΣΕΩΝ, ΠΟΥ ΒΡΗΚΑΝ ΠΟΛΛΟΥΣ ΜΙΜΗΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΓΡΑΦΕΙΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΑΝ ΓΡΑΨΕΙΣ ΕΝΑ ΜΟΝΟ ΟΝΟΜΑ, ΓΡΑΨΕ ΑΥΤΟ. ⭐ Είναι ο μόνος για τον οποίο το βιβλίο αφιερώνει ξεχωριστή παράγραφο — και οι λέξεις «ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ» και «ΜΙΜΗΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΓΡΑΦΕΙΣ» δείχνουν την επιρροή του.

  ⚠️ ⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΗ ΓΡΑΦΗ: το βιβλίο τον γράφει δύο διαφορετικούς τρόπους στην ίδια σελίδα — «Müller-Brockamann» και «Müller-Brockmann». Το σωστό είναι το δεύτερο.

  ---

  ⭐⭐⭐ ΤΙ ΑΛΛΑΞΕ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΥΤΗ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

  ⭐⭐⭐ 1. Η ΕΚΡΗΞΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ

  ⭐⭐⭐ «Μετά τον πόλεμο, στην Ευρώπη και στην Αμερική, ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ Η ΠΑΡΑΓΩΓΗ [των] διαφημιστικών εντύπων … Η προοδευτική εξάπλωση της ΤΗΛΕΟΡΑΣΗΣ και η διάδοση της «εικόνας [αντικειμέ]νου» αυξάνει τις τυπωμένες εικόνες και τα έντυπα …, αλλά και ΤΙΣ «ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ», δηλαδή τις εικόνες [κυρίως φωτογραφικές και] ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ ΠΟΥ ΚΑΤΑΚΛΥΖΟΥΝ ΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΩΝ ΠΟΛΕΩΝ, ΤΙΣ [εισόδους,] ΤΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ, ΤΑ ΛΙΜΑΝΙΑ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΩΡΑΙΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ: Η ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΔΕΝ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΗΝ ΑΦΙΣΑ — ΤΗΝ ΠΟΛΛΑΠΛΑΣΙΑΣΕ. ⭐ Είναι το ίδιο μοτίβο με το κεφ. 8: όσο περισσότερες οθόνες, τόσο περισσότερα έντυπα.

  ⚠️ ⭐⭐⭐ 2. ΚΑΙ Η ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΟΨΗ — ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΗΜΕΙΟ

  ⚠️ ⭐⭐⭐ Στις ΗΠΑ «αρχίζουν να διαμορφώνονται [μεγάλες] διαφημιστικές επιχειρήσεις, που εφαρμόζουν νέες μεθόδους [δημοσκοπήσεων] και διαφημιστικών εκστρατειών. ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ ΑΥΤΕΣ ΝΑ ΔΙΑ[τυπώνουν] ΤΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ, ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ … [και έτσι] ΦΑΙΝΕΤΑΙ ΝΑ ΥΠΟΧΩΡΕΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΣΥΜ[μετοχή των] ΓΡΑΦΙΣΤΩΝ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ, ΣΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΑΝΑΤΙΘΕΤΑΙ ΠΛΕΟΝ Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΤΟΙΜΩΝ ΙΔΕΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΔΕΙΞΕΩΝ. Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι μέθοδοι [αυτές] ΚΑΘΙΕΡΩΝΟΝΤΑΙ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ** [χώρο].»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΕΔΩ ΕΞΗΓΕΙΤΑΙ ΓΙΑΤΙ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΥΣΚΟΛΗ: ⭐⭐ μετά τον πόλεμο ΛΙΓΟΤΕΡΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΞΕΧΩΡΙΖΟΥΝ, γιατί ο σχεδιαστής παύει να είναι δημιουργός και γίνεται εκτελεστής «ΕΤΟΙΜΩΝ ΙΔΕΩΝ». Γι' αυτό και η Ελβετική Σχολή, που κράτησε τη δημιουργική αυτονομία της, ξεχωρίζει τόσο πολύ. Αν το γράψεις, η απάντησή σου γίνεται ερμηνεία και όχι κατάλογος.

  ⭐⭐ 3. Η ΝΕΑ ΓΕΝΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΤΗΣ

  ⭐⭐ «Από το 1950 και μετά, είναι ΠΟΛΛΟΙ ΟΙ ΝΕΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ διαφημιστικών [εντύπων στη] Γερμανία, τη Γαλλία, την Αγγλία, την Ιταλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την [Ιαπωνία]. Η δουλειά τους παρουσιάζεται στα διάφορα ΕΙΔΙΚΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ»:

  ⭐⭐ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ	⭐⭐ ΠΟΥ
  «GRAPHIS»	Ζυρίχη
  «GRAPHIC DESIGN»	Τόκιο
  «TYPOGRAPHICA»	Λονδίνο

  💡 ⭐⭐ Αν δεν θυμάσαι άλλα ονόματα, ανάφερε αυτά τα τρία περιοδικά: δείχνουν ότι διάβασες την παράγραφο ως το τέλος.

Σύνοψη: Για την περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το βιβλίο ξεχωρίζει κυρίως την «ΕΛΒΕΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ», η οποία «δημιουργεί μια σπουδαία σειρά από διαφημιστικές αφίσες και έντυπα»: «διακρίνονται ανάμεσα στους δημιουργούς-σχεδιαστές οι BILL, NEUBERG, LOHSE και MÜLLER-BROCKMANN … για τις αφίσες, τα διαφημιστικά πολύπτυχα, τους καταλόγους και τα βιβλία που σχεδίασαν». Κορυφαίος από αυτούς είναι ο Müller-Brockmann: «στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, το έργο του … επέδρασε σημαντικά στον ευρωπαϊκό χώρο και οι μοναδικές αφίσες του αποτέλεσαν μια ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΗ ΣΕΙΡΑ έντυπων συνθέσεων, που βρήκαν πολλούς μιμητές και αντιγραφείς». Το πλαίσιο της περιόδου: μετά τον πόλεμο «αυξάνεται η παραγωγή [των] διαφημιστικών εντύπων», και «η προοδευτική εξάπλωση της τηλεόρασης … αυξάνει» όχι μόνο τα έντυπα αλλά και «τις «εικόνες του δρόμου» … διαφημιστικές αφίσες που ΚΑΤΑΚΛΥΖΟΥΝ τους δρόμους των πόλεων, τις [εισόδους,] τους σταθμούς, τα λιμάνια». ⚠️ Ταυτόχρονα όμως, με τις μεγάλες αμερικανικές διαφημιστικές επιχειρήσεις που «αναλαμβάνουν … [να διατυπώνουν] τα διαφημιστικά μηνύματα, καθώς και τις συνθέσεις», «φαίνεται να υποχωρεί η δημιουργική συμ[μετοχή] των γραφιστών-δημιουργών, στους οποίους ανατίθεται πλέον η εφαρμογή ΕΤΟΙΜΩΝ ΙΔΕΩΝ και υποδείξεων» — μέθοδοι που «καθιερώνονται προοδευτικά και στον ευρωπαϊκό [χώρο]». Τέλος, «από το 1950 και μετά, είναι πολλοί οι νέοι δημιουργοί … στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Αγγλία, την Ιταλία, τις ΗΠΑ», και «η δουλειά τους παρουσιάζεται στα … ειδικά περιοδικά»: «Graphis» (Ζυρίχη), «Graphic Design» (Τόκιο), «Typographica» (Λονδίνο).

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ Η «ΕΛΒΕΤΙΚΗ ΣΧΟΛΗ»: Bill, Neuberg, Lohse, Müller-Brockmann.
• ⭐⭐⭐ ΑΝ ΓΡΑΨΕΙΣ ΕΝΑΝ, ΓΡΑΨΕ ΤΟΝ MÜLLER-BROCKMANN — «υποδειγματική σειρά» που «βρήκε πολλούς μιμητές και αντιγραφείς».
• ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΟΤΙ ΔΕΝ ΕΚΑΝΑΝ ΜΟΝΟ ΑΦΙΣΕΣ: πολύπτυχα, καταλόγους, βιβλία.
• ⚠️ ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ ΕΞΗΓΗΣΕ ΓΙΑΤΙ ΞΕΧΩΡΙΖΟΥΝ ΛΙΓΟΙ: οι μεγάλες διαφημιστικές εταιρείες αναθέτουν πια «την εφαρμογή έτοιμων ιδεών» — «υποχωρεί η δημιουργική συμμετοχή» των γραφιστών.
• ⭐ ΑΝ ΔΕΝ ΘΥΜΑΣΑΙ ΟΝΟΜΑΤΑ: ανάφερε τα ειδικά περιοδικά — «Graphis» (Ζυρίχη), «Graphic Design» (Τόκιο), «Typographica» (Λονδίνο).

Ερώτηση 6 — Τα χαρακτηριστικά της ελληνικής παραγωγής διαφημιστικών εντύπων και αφισών

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της ελληνικής παραγωγής διαφημιστικών εντύπων αφισών;

Απάντηση:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ — ΕΔΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΛΕΕΙ ΔΥΟ ΑΝΤΙΘΕΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ

  ⭐⭐ ΠΟΥ	⭐⭐⭐ ΤΙ ΓΡΑΦΕΙ
  ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ	«Στην Ελλάδα εμφανίζεται μια ανάλογη με την ευρωπαϊκή παραγωγή διαφημιστικών εντύπων, αλλά με ΣΧΕΤΙΚΗ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ και ΧΩΡΙΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΥΡΗΜΑΤΙΚΕΣ [εφαρμογές]»
  ΣΥΝΟΨΗ 6	«Στην Ελλάδα εμφανίζεται παραγωγή … ανάλογη με την ευρωπαϊκή, ΜΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΥΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ αλλά και με σχετική καθυστέρηση»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ «ΧΩΡΙΣ» ΕΓΙΝΕ «ΜΕ». ⭐⭐ Στις εξετάσεις ανάφερε και τις δύο διατυπώσεις σημειώνοντας την ασυμφωνία, και μετά τεκμηρίωσε με τα ΓΕΓΟΝΟΤΑ — που δείχνουν και τις δύο πλευρές.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΜΦΙΣΒΗΤΟΥΝΤΑΙ

  ⭐⭐⭐ 1. ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

  ⭐⭐⭐ «Τα ελληνικά διαφημιστικά έντυπα παράγονται κυρίως στο ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ, όταν άρχισε να αυξάνεται η ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ.»

  💡 ⭐⭐ Η αιτία της καθυστέρησης δεν είναι καλλιτεχνική αλλά ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ: όπου δεν υπάρχει βιομηχανία, δεν υπάρχει ανάγκη διαφήμισης.

  ⭐⭐⭐ 2. ΟΙ ΑΦΙΣΕΣ ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΚΑΤΑΞΙΩΜΕΝΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ

  ⭐⭐⭐ Είναι το πιο θετικό χαρακτηριστικό: «άρχισαν να τυπώνονται … σπουδαίες διαφημιστικές αφίσες, για τις οποίες ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΚΑΙ ΕΡΓΑΖΟΝΤΑΙ ΑΚΟΜΗ ΣΠΟΥΔΑΙΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ, ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΕΣ» — ζωγράφοι (Θεοδωρόπουλος, Μαθιόπουλος, Βυζάντιος, Μόραλης, Τέτσης, Βακιρτζής), αρχιτέκτονες (Αραβαντινός), ακόμη και λαϊκοί ζωγράφοι (Χρηστίδης) και «αυτοδίδακτοι «μάστορες»» (Κουζούνης).

  ⭐⭐⭐ 3. Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ — ΟΤΑΝ ΥΠΑΡΧΕΙ, ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΣΗΜΕΙΟ

  ⭐⭐⭐ Οι αφίσες του 1946 για τη Γεν. Γραμματεία Τουρισμού «αποτελούν ΑΥΘΕΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΣΑΦΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ».

  ⭐⭐ Και οι ζωγράφοι του 1920-1930 «μεταφέρουν … στην Ελλάδα το … «ART NOUVEAU», ΕΝΩ ΠΡΟΣΘΕΤΟΥΝ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΣΜΟ». ⭐ Δηλαδή: δανείζονται το ευρωπαϊκό ύφος αλλά το μεταπλάθουν.

  ⚠️ ⭐⭐⭐ 4. Η ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΞΕΝΑ ΠΡΟΤΥΠΑ — ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ ΣΗΜΕΙΟ

  ⚠️ ⭐⭐ Δεκαετία 1960: «αυξάνονται οι επιρροές από ευρωπαϊκές και αμερικανικές διαφημιστικές εφαρμογές και τυπώνονται πολλές αφίσες … με ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ» — αν και «τυπώνονται όμως και ελληνικές αφίσες συχνά με ΕΥΡΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ, καλαίσθητες και κυρίως καλοτυπωμένες».

  ⚠️ ⭐⭐⭐ Δικτατορία (1967-1974): «ΑΝΑΚΟΠΤΕΤΑΙ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ των ελληνικών εντύπων και της αφίσας»· κυκλοφόρησαν «πολλά ΑΙΣΘΗΤΙΚΩΣ ΑΔΙΑΦΟΡΑ έντυπα, που κυρίως ΑΝΤΕΓΡΑΦΑΝ ή μετέφεραν ΔΥΤΙΚΟΤΡΟΠΕΣ Ή ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΤΡΟΠΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ».

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΩΡΑΙΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ: ⭐⭐ «Στο εξωτερικό, κυκλοφόρησαν την εποχή αυτή αρκετές ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ, οι οποίες συχνά ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΖΑΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ ΤΟΥΣ. Διακρίθηκαν … οι αφίσες των Γ. ΑΡΓΥΡΑΚΗ και Σ. ΤΖΑΝΕΤΑΚΗ. ΟΙ ΑΦΙΣΕΣ ΑΥΤΕΣ «ΔΙΑΦΗΜΙΖΑΝ», ΒΕΒΑΙΑ, ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.» ⭐ Η καλύτερη ελληνική δουλειά της περιόδου έγινε ΕΞΩ από την Ελλάδα και ΔΕΝ διαφήμιζε προϊόν.

  ⭐⭐⭐ 5. ΣΗΜΕΡΑ: ΑΡΙΣΤΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ, ΑΝΙΣΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ

  ⭐⭐⭐ ΣΥΝΟΨΗ 7: «ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ των σύγχρονων διαφημιστικών εντύπων στην Ελλάδα είναι Η ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΚΑΛΟΤΕΧΝΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥΣ, είτε αυτά παράγονται με την «κλασική» πια εκτυπωτική μέθοδο της ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑΣ είτε με τη σύγχρονη ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ.»

  ⭐⭐ Μετά τη μεταπολίτευση: «η προσπάθεια για [την κοινωνική] και οικονομική ανάπτυξη αλλά και η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα οδήγησαν σε μια ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ ΑΥΞΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ»· και η Ελλάδα «αποτελεί μία από τις χώρες που δέχονται τις ΔΙΕΘΝΕΙΣ [διαφημι]ΣΤΙΚΕΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ» (Benetton, Coca-Cola, Pepsi, αυτοκίνητα, τσιγάρα), «που τις περισσότερες φορές είναι ιδιαίτερα [καλαίσθητες] και εντυπωσιακές».

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΤΙΜΙΑ ΚΑΤΑΛΗΞΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΜΗΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ: «Κυκλοφορούν όμως και πολλές αφίσες …, που είναι ΟΠΤΙΚΑ ΑΣΗΜΑΝΤΕΣ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΑ ΑΔΙΑΦΟΡΕΣ [ή και] ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ, ΑΚΑΛΑΙΣΘΗΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΚΟΓΟΥΣΤΕΣ. Αυτές, βέβαια, ΑΝΤΙ ΝΑ ΠΡΟ[βάλλουν] ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΥΝ, ΠΡΟΣΒΑΛΛΟΥΝ ΚΑΙ ΔΥΣΦΗΜΙΖΟΥΝ ΤΑ «ΔΙΑΦΗΜΙΖΟΜΕΝΑ» προϊόντα, πρόσωπα, ιδέες ή γεγονότα.»

Σύνοψη: ⚠️ Πρώτα μια ασυμφωνία του βιβλίου: το κυρίως κείμενο γράφει ότι στην Ελλάδα εμφανίζεται παραγωγή «ανάλογη με την ευρωπαϊκή, αλλά με σχετική καθυστέρηση και ΧΩΡΙΣ ιδιαίτερα ευρηματικές [εφαρμογές]», ενώ η ΣΥΝΟΨΗ 6 γράφει «ΜΕ ιδιαίτερα ευρηματικές εφαρμογές αλλά και με σχετική καθυστέρηση». Τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά συμφωνούν: (1) Χρονική αφετηρία και οικονομική αιτία: «τα ελληνικά διαφημιστικά έντυπα παράγονται κυρίως στο τέλος του 19ου αιώνα, όταν άρχισε να αυξάνεται η παραγωγή ελληνικών βιομηχανικών προϊόντων». (2) Σχεδιάζονται από καταξιωμένους καλλιτέχνες: «σπουδαίες διαφημιστικές αφίσες, για τις οποίες εργάστηκαν και εργάζονται ακόμη σπουδαίοι καλλιτέχνες, σχεδιαστές, ζωγράφοι και χαράκτες» — ζωγράφοι, αρχιτέκτονες, ακόμη και λαϊκοί ζωγράφοι και «αυτοδίδακτοι «μάστορες»». (3) Ελληνική ταυτότητα όπου υπάρχει: οι αφίσες του 1946 για τη Γεν. Γραμματεία Τουρισμού «αποτελούν αυθεντικά έργα τέχνης με σαφή ελληνική ταυτότητα», ενώ οι ζωγράφοι του 1920-1930 «μεταφέρουν … το Art Nouveau, ενώ προσθέτουν τον δικό τους ρεαλισμό και δυναμισμό». (4) Εξάρτηση από ξένα πρότυπα: τη δεκαετία του 1960 τυπώνονται πολλές αφίσες «με προσαρμογές ξενόγλωσσων εντύπων στην ελληνική γλώσσα», και στη δικτατορία (1967-1974) «ανακόπτεται η δημιουργική εξέλιξη», με «αισθητικώς αδιάφορα έντυπα, που … αντέγραφαν … δυτικότροπες ή αμερικανότροπες προτάσεις» — ⭐ αντίθετα, στο εξωτερικό κυκλοφόρησαν «αρκετές ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΕΣ αφίσες», των Γ. Αργυράκη και Σ. Τζανετάκη, που «εντυπωσίαζαν με την ευρηματικότητα και τη δύναμη της έκφρασής τους» και ««διαφήμιζαν» … την ελευθερία και τη δημοκρατία». (5) Σήμερα: «το κύριο χαρακτηριστικό … είναι η ιδιαίτερα καλότεχνη εκτύπωση και παρουσίασή τους», είτε με φωτολιθογραφία είτε με ηλεκτρονική εκτύπωση· μετά τη μεταπολίτευση σημειώνεται «εντυπωσιακή αύξηση» και η Ελλάδα δέχεται τις διεθνείς διαφημιστικές εκστρατείες. ⚠️ Ωστόσο «κυκλοφορούν … και πολλές αφίσες … οπτικά ασήμαντες, επικοινωνιακά αδιάφορες [ή] αρνητικές, ακαλαίσθητες και κακόγουστες», που «αντί να προ[βάλλουν] και να διαφημίζουν, προσβάλλουν και δυσφημίζουν**».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΥΤΟΑΝΑΙΡΕΙΤΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΕΔΩ: «χωρίς ιδιαίτερα ευρηματικές» (κείμενο) έναντι «με ιδιαίτερα ευρηματικές» (ΣΥΝΟΨΗ 6). Ανάφερε και τα δύο.
• ⭐⭐⭐ Η ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΚΑΙ Η ΑΙΤΙΑ: τέλος 19ου αιώνα, όταν αυξάνεται η ελληνική βιομηχανική παραγωγή. Χωρίς βιομηχανία δεν υπάρχει διαφήμιση.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟ ΣΗΜΕΙΟ: τις αφίσες τις σχεδιάζουν σπουδαίοι ζωγράφοι, χαράκτες και αρχιτέκτονες — και το 1946 δίνουν έργα «με σαφή ελληνική ταυτότητα».
• ⚠️ ⭐⭐ ΤΟ ΑΔΥΝΑΤΟ ΣΗΜΕΙΟ: οι «προσαρμογές ξενόγλωσσων εντύπων» και, στη δικτατορία, τα «αισθητικώς αδιάφορα» έντυπα που αντέγραφαν ξένες προτάσεις.
• ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΙΣ ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ (Αργυράκης, Τζανετάκης): ««διαφήμιζαν» … την ελευθερία και τη δημοκρατία».
• ⭐ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ: «ιδιαίτερα καλότεχνη εκτύπωση και παρουσίαση» — αλλά και πολλές αφίσες που «προσβάλλουν και δυσφημίζουν».

Ερώτηση 7 — Έλληνες δημιουργοί διαφημιστικών αφισών, ως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ως σήμερα

Ερώτηση: Αναφέρετε 2-3 σημαντικούς Έλληνες δημιουργούς διαφημιστικών εντύπων αφισών ως το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και 2-3 ακόμη ως τη σύγχρονη εποχή.

Απάντηση:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ ΛΙΣΤΕΣ — ΜΗΝ ΤΙΣ ΜΠΕΡΔΕΨΕΙΣ

  💡 ⭐⭐⭐ Η ερώτηση θέλει 2-3 ΠΡΙΝ τον πόλεμο και 2-3 ΜΕΤΑ. Γράψε δύο ξεχωριστές ομάδες, με χρονολογίες. Και για καθέναν πρόσθεσε ΤΙ ΕΚΑΝΕ.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΜΑΔΑ Α΄ — ΩΣ ΤΟΝ Β΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ ΠΟΛΕΜΟ

  ⭐⭐⭐ Αρχές του 20ού αιώνα

  ⭐⭐⭐ ΟΝΟΜΑ	⭐⭐ ΙΔΙΟΤΗΤΑ
  ⭐⭐⭐ ΑΓΓΕΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΠΟΥΛΟΣ (1883-1965)	ζωγράφος
  ⭐⭐⭐ ΠΑΝΟΣ ΑΡΑΒΑΝΤΙΝΟΣ (1886-1930)	αρχιτέκτονας — (λεζάντα: αφίσα για την οπερέτα του Μανώλη Καλομοίρη «Ο πρωτομάστορας», 1915, με «εκφραστικό σχέδιο και γράμματα ΕΙΔΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΑ για την αφίσα αυτή»)
  ⭐⭐ ΣΩΤΗΡΗΣ ΧΡΗΣΤΙΔΗΣ	λαϊκός ζωγράφος

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Δεκαετία 1920-1930 — ΟΙ ΠΙΟ ΑΣΦΑΛΕΙΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

  ⭐⭐⭐ «Τη δεκαετία 1920-1930, αυξάνονται εντυπωσιακά οι ελληνικές εμπορικές διαφημιστικές αφίσες. Στη σχεδίασή τους διακρίνονται οι ζωγράφοι ΟΘΩΝΑΣ ΠΕΡΒΟΛΑΡΑΚΗΣ (1887-1974), ΠΑΥΛΟΣ ΜΑΘΙΟΠΟΥΛΟΣ (1876-1955) και ΠΕΡΙΚΛΗΣ ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ (1893-1972). Με τις δυναμικές αφίσες τους ΜΕΤΑΦΕΡΟΥΝ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΤΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ «ART NOUVEAU», ΕΝΩ ΠΡΟΣΘΕΤΟΥΝ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥΣ ΡΕΑΛΙΣΜΟ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΣΜΟ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΗ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΧΡΥΣΟΣ: ΕΧΕΙ ΤΡΙΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΜΕ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ.

  ⭐⭐ Δεκαετία 1930-1940 — οι κινηματογραφικές αφίσες

  ⭐⭐ «αρχίζουν να τυπώνονται … πολλές κινηματογραφικές διαφημιστικές αφίσες. Ανάμεσά τους διακρίνονται ο αυτοδίδακτος «ΜΑΣΤΟΡΑΣ» Κ. ΚΟΥΖΟΥΝΗΣ, ο ζωγράφος Σ. ΑΛΜΑΛΙΩΤΗΣ και ο μαθητής του, ζωγράφος Γ. ΒΑΚΙΡΤΖΗΣ (1923-1988).» ⭐ Επίσης: Περικλής Βυζάντιος, Δ. ΒΙΤΣΩΡΗΣ, ΣΕΛΕΣΤ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΑΔΗ.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΜΑΔΑ Β΄ — ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΩΣ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1946 — ΟΙ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ, Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ

  ⭐⭐⭐ «Μετά την απελευθέρωση, η Γεν. Γραμματεία Τουρισμού αναθέτει (1946) σε επιλεγμένους ζωγράφους να σχεδιάσουν αφίσες για τη διαφημιστική προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό. Ο Π. ΒΥΖΑΝΤΙΟΣ, ο Γ. ΜΟΡΑΛΗΣ, ο ΣΠ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, ο Π. ΤΕΤΣΗΣ και ο Γ. ΒΑΚΙΡΤΖΗΣ σχεδιάζουν εντυπωσιακές αφίσες, που αποτελούν ΑΥΘΕΝΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ ΜΕ ΣΑΦΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ.»

  💡 ⭐⭐ Η λεζάντα δίνει και συγκεκριμένο έργο: αφίσα του ΣΠΥΡΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ για τη Γενική Γραμματεία Τουρισμού, «τυπωμένη ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΚΑ από την εταιρεία «ΑΣΠΙΩΤΗΣ-ΕΛΚΑ», Αθήνα 1947» — «μια χαρακτηριστική εικόνα της «ΕΛΛΑΔΑΣ ΠΟΥ ΑΝΟΙΓΕΙ ΠΑΝΙΑ» σε εκείνη τη δύσκολη εποχή».

  ⭐⭐⭐ 1950-1960 — Ο ΒΑΚΙΡΤΖΗΣ

  ⭐⭐⭐ «Ξεχωρίζουν … οι ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ ΤΟΥ Γ. ΒΑΚΙΡΤΖΗ με το ΔΥΝΑΤΟ ΤΟΥΣ ΣΧΕΔΙΟ και την ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ ΧΡΩΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥΣ ΣΥΝΘΕΣΗ.»

  ⭐⭐ Η λεζάντα προσθέτει τα έργα: αφίσες για τις ταινίες του Μ. Κακογιάννη «Στέλλα» (1955) και «Το τελευταίο ψέμα» (1958) — «ιδιαίτερα εκφραστικές και δυναμικές, με ΑΔΡΕΣ ΠΙΝΕΛΙΕΣ και ΕΝΤΟΝΑ ΧΡΩΜΑΤΑ», που «εντάσσονται στις σημαντικές ελληνικές αφίσες του αιώνα».

  💡 ⭐⭐⭐ Ο ΒΑΚΙΡΤΖΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΑΣΦΑΛΕΣΤΕΡΗ ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΟΜΑΔΑΣ: αναφέρεται ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ στο κεφάλαιο (1930-40, 1946, 1950-60) και έχει ονόματα έργων και χρονολογίες.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1967-1974 — ΟΙ ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ

  ⭐⭐⭐ «Στο εξωτερικό, κυκλοφόρησαν την εποχή αυτή αρκετές ΑΝΤΙΔΙΚΤΑΤΟΡΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ, οι οποίες συχνά εντυπωσίαζαν με την ΕΥΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ και τη ΔΥΝΑΜΗ ΤΗΣ ΕΚΦΡΑΣΗΣ τους. Διακρίθηκαν ανάμεσά τους οι αφίσες των Γ. ΑΡΓΥΡΑΚΗ και Σ. ΤΖΑΝΕΤΑΚΗ. Οι αφίσες αυτές «ΔΙΑΦΗΜΙΖΑΝ», βέβαια, ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΝΑ ΞΕΧΩΡΙΣΕΙΣ, ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΟ. ⭐⭐ Είναι το μόνο σημείο όπου το βιβλίο χρησιμοποιεί τη λέξη «ευρηματικότητα» θετικά για ελληνικές αφίσες — και μάλιστα σε αντίθεση με τα «αισθητικώς αδιάφορα» έντυπα που κυκλοφορούσαν τότε ΜΕΣΑ στην Ελλάδα. ⭐ Και δείχνει ότι η διαφήμιση μπορεί να προβάλλει ΙΔΕΕΣ, όχι μόνο προϊόντα.

  ⭐⭐ Μετά τη μεταπολίτευση

  ⭐⭐ «Κυκλοφορούν … ενδιαφέρουσες ελληνικές διαφημιστικές [αφίσες], δημιουργημένες από ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ-ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ, ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ [επαγγελματίες] ή ΕΝΤΑΓΜΕΝΟΥΣ ΣΕ «ΑΤΕΛΙΕ» ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΕΙ Η ΛΙΣΤΑ ΣΟΥ: ⭐⭐ στην πρώτη ομάδα όλοι είναι ΖΩΓΡΑΦΟΙ και ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ με ονόματα· στη δεύτερη, από τη μεταπολίτευση και μετά, το βιβλίο δεν δίνει πια ονόματα αλλά ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ. Είναι ακριβώς η μετάβαση «από τον καλλιτέχνη στον γραφιστή» που περιγράφει το κεφάλαιο για όλη την Ευρώπη.

Σύνοψη: ΟΜΑΔΑ Α΄ — ως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: στις αρχές του 20ού αιώνα ξεχωρίζουν «οι αφίσες του ζωγράφου Άγγελου Θεοδωρόπουλου (1883-1965), του αρχιτέκτονα Πάνου Αραβαντινού (1886-1930), αλλά και του λαϊκού ζωγράφου Σωτήρη Χρηστίδη» (του Αραβαντινού σώζεται η αφίσα για την οπερέτα του Μανώλη Καλομοίρη «Ο πρωτομάστορας», 1915, με «γράμματα ειδικά σχεδιασμένα για την αφίσα αυτή»). Τη δεκαετία 1920-1930 «διακρίνονται οι ζωγράφοι Όθωνας Περβολαράκης (1887-1974), Παύλος Μαθιόπουλος (1876-1955) και Περικλής Βυζάντιος (1893-1972). Με τις δυναμικές αφίσες τους μεταφέρουν και στην Ελλάδα το … «Art Nouveau», ενώ προσθέτουν τον δικό τους ρεαλισμό και δυναμισμό». Τη δεκαετία 1930-1940, στις κινηματογραφικές αφίσες, «διακρίνονται ο αυτοδίδακτος «μάστορας» Κ. Κουζούνης, ο ζωγράφος Σ. Αλμαλιώτης και ο μαθητής του Γ. Βακιρτζής (1923-1988)», καθώς και οι Δ. Βιτσώρης και Σελέστ Πολυχρονιάδη. ΟΜΑΔΑ Β΄ — ως τη σύγχρονη εποχή: το 1946 η Γεν. Γραμματεία Τουρισμού αναθέτει αφίσες «για τη διαφημιστική προβολή της Ελλάδας στο εξωτερικό» στους Π. Βυζάντιο, Γ. Μόραλη, Σπ. Βασιλείου, Π. Τέτση και Γ. Βακιρτζή, που «αποτελούν αυθεντικά έργα τέχνης με σαφή ελληνική ταυτότητα». Τη δεκαετία 1950-1960 «ξεχωρίζουν … οι κινηματογραφικές αφίσες του Γ. Βακιρτζή με το δυνατό τους σχέδιο και την εντυπωσιακή χρωματική τους σύνθεση» («Στέλλα», 1955, και «Το τελευταίο ψέμα», 1958, του Μ. Κακογιάννη). Στη δικτατορία διακρίθηκαν, στο εξωτερικό, οι αντιδικτατορικές αφίσες των Γ. Αργυράκη και Σ. Τζανετάκη, που «εντυπωσίαζαν με την ευρηματικότητα και τη δύναμη της έκφρασής τους» και ««διαφήμιζαν» … την ελευθερία και τη δημοκρατία». Μετά τη μεταπολίτευση το βιβλίο δεν δίνει πια ονόματα αλλά κατηγορίες: «σχεδιαστές, καλλιτέχνες-γραφιστές, ελεύθεροι [επαγγελματίες] ή ενταγμένοι σε «ατελιέ» διαφημιστικών εταιρειών».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΞΕΧΩΡΙΣΤΕΣ ΛΙΣΤΕΣ: 2-3 πριν τον πόλεμο και 2-3 μετά. Με χρονολογίες και τι έκανε ο καθένας.
• ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΟΜΑΔΑ, Η ΑΣΦΑΛΕΣΤΕΡΗ ΤΡΙΑΔΑ: Περβολαράκης, Μαθιόπουλος, Βυζάντιος (1920-1930) — «μεταφέρουν … το Art Nouveau».
• ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ, ΤΟ 1946: Βυζάντιος, Μόραλης, Βασιλείου, Τέτσης, Βακιρτζής — «αυθεντικά έργα τέχνης με σαφή ελληνική ταυτότητα».
• ⭐⭐ Ο ΒΑΚΙΡΤΖΗΣ ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΗ ΜΟΝΗ ΕΠΙΛΟΓΗ: αναφέρεται τρεις φορές — και με έργα («Στέλλα» 1955).
• ⭐⭐⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΡΓΥΡΑΚΗ ΚΑΙ ΤΖΑΝΕΤΑΚΗ: οι αφίσες τους ««διαφήμιζαν» … την ελευθερία και τη δημοκρατία».
• ⭐ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: μετά τη μεταπολίτευση το βιβλίο δίνει κατηγορίες αντί για ονόματα — η μετάβαση από τον καλλιτέχνη στον γραφιστή.