Αναλυτικές απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις της σελ. 203, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου, των λεζαντών και της ΣΥΝΟΨΗΣ.
Ερώτηση: Τι αφορούσε η δημιουργία των «προτύπων», των μοντέλων ή υποδειγμάτων, στο Μπαουχάους;
Απάντηση:
⚠️ ⭐⭐⭐ Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ: οι περισσότεροι απαντούν «τα προϊόντα της καθημερινής ζωής» και σταματούν. Το κεφάλαιο όμως γράφτηκε ακριβώς για να δείξει ότι τα «πρότυπα» αφορούσαν ΚΑΙ ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ.
⭐⭐ «η δημιουργία των προτύπων, δηλαδή των ΜΟΝΤΕΛΩΝ ή ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΩΝ των προϊόντων της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΖΩΗΣ».
⭐⭐⭐ ΤΙ ΑΠΑΙΤΟΥΣΑΝ: «πριν από τον τελικό σχεδιασμό και την πρώτη εφαρμογή τους για την παραγωγή του «προϊόντος-μοντέλου», απαιτούσαν και την ιδιαίτερη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ των σχεδιαστών δημιουργών και μια σειρά από ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ ΚΑΙ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟΥΣ».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Θεωρώντας … αυτή τη δημιουργική ικανότητα ΑΝΑΛΟΓΗ ΚΑΙ ΙΣΟΤΙΜΗ με την καλλιτεχνική δημιουργία στη ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, τη ΓΛΥΠΤΙΚΗ και την ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ, οι δάσκαλοι και οι μαθητές του Μπαουχάους εφάρμοζαν και στη δουλειά στα εργαστήρια εφαρμογών και στα σχεδιαστήριά τους ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΑΝ ΣΤΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΔΙ: αφού ο σχεδιασμός μιας καρέκλας είναι ισότιμος με τη ζωγραφική, τότε οι ίδιες αρχές ισχύουν παντού — και στο έντυπο.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Τις θεωρίες και τις αρχές αυτές … τις εφάρμοσαν … ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ, δηλαδή ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ (ΜΟΝΤΕΛΩΝ ή ΜΑΚΕΤΩΝ) ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ.»
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: «Έτσι, δημιούργησαν τη σπουδαία ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ ΤΟΥ ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ, που ΕΠΙΖΕΙ, με ενδιαφέρουσες νεότερες εφαρμογές, ΩΣ ΤΙΣ ΜΕΡΕΣ ΜΑΣ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΑ ΠΟΥ ΘΑ ΣΟΥ ΔΩΣΕΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ:
| Στο βιομηχανικό προϊόν | Στο έντυπο |
|---|---|
| πρότυπο / μοντέλο / υπόδειγμα | πρότυπο / μοντέλο / ΜΑΚΕΤΑ |
| «υποδειγματικό προϊόν» | η μακέτα του εντύπου |
Ίδια έννοια, δύο ονόματα. Γράψε αυτή την αντιστοιχία και η απάντησή σου είναι πλήρης.
Σύνοψη: Η δημιουργία των «προτύπων» αφορούσε και τα βιομηχανικά προϊόντα και τα έντυπα.
Τα πρότυπα ήταν «τα μοντέλα ή υποδείγματα των προϊόντων της καθημερινής ζωής» και «απαιτούσαν και την ιδιαίτερη δημιουργική ικανότητα των σχεδιαστών δημιουργών και μια σειρά από εργαστηριακές δοκιμές και πειραματισμούς». Επειδή οι δάσκαλοι του Μπαουχάους θεώρησαν τη δημιουργική αυτή ικανότητα «ανάλογη και ΙΣΟΤΙΜΗ με την καλλιτεχνική δημιουργία στη ζωγραφική, τη γλυπτική και την αρχιτεκτονική», εφάρμοζαν στα εργαστήρια και στα σχεδιαστήριά τους «τις ίδιες αρχές και τις ίδιες θεωρίες που εφάρμοζαν στα καλλιτεχνικά τους έργα».
Τις ίδιες αυτές αρχές «τις εφάρμοσαν … και στην τυπογραφία και στη Γραφιστική δημιουργία, δηλαδή στη δημιουργία των προτύπων (μοντέλων ή ΜΑΚΕΤΩΝ) των εντύπων». «Έτσι, δημιούργησαν τη σπουδαία παράδοση της τυπογραφίας και των εντύπων του Μπαουχάους, που επιζεί, με ενδιαφέρουσες νεότερες εφαρμογές, ως τις μέρες μας.»
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Ποια είναι η διαφορά μεταξύ του όρου «Γραφιστική» (Graphic Design) και «Βιομηχανικός Σχεδιασμός» (Design);
Απάντηση:
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Αυτή τη ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ δημιουργία, που αναφέρεται στη διεθνή βιβλιογραφία με τον αγγλικό όρο «Graphic Design» και κατά λέξη σημαίνει «ΓΡΑΦΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ», ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ με τον όρο «DESIGN», με τον οποίο αναφέρεται τα τελευταία χρόνια. Χρησιμοποιείται ΑΝΤΙ ΤΟΥ ΟΡΟΥ «INDUSTRIAL DESIGN», που σημαίνει ακριβώς «ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ».»
⭐⭐⭐ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΟΥ ΛΥΝΕΙ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ — ΑΝΤΙΓΡΑΨΕ ΤΟΝ ΣΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΣΟΥ:
| Γραφιστική | Βιομηχανικός Σχεδιασμός | |
|---|---|---|
| Αγγλικός όρος | Graphic Design | Design (= Industrial Design) |
| Κατά λέξη | «γραφικό σχέδιο» | «Βιομηχανικό Σχέδιο» |
| Τι σχεδιάζει | τα ΕΝΤΥΠΑ | τα ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ |
| Το πρότυπο λέγεται | μακέτα | «υποδειγματικό προϊόν» |
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΟΥΣ ΣΗΜΕΙΟ, ΠΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΝΙΖΕΙ: «στη Σχολή του Μπαουχάους διδάσκονταν και εφαρμόζονταν ΚΑΙ η Γραφιστική (Graphic Design) ΚΑΙ το Βιομηχανικό Σχέδιο (Industrial Design)». (Και αργότερα: «το δημιουργικό σχέδιο … για τη βιομηχανική παραγωγή … είναι ΑΝΑΛΟΓΟ με το … ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ».)
⭐⭐⭐ «Αυτό το Βιομηχανικό Σχέδιο συχνά αναφέρεται και με τον όρο «ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ», που, σύμφωνα με τα νεότερα δεδομένα, ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΕΣΤΕΡΟΣ, αφού με τον όρο «σχεδιασμός» ορίζεται «η ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΧΕΔΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΕΧΝΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ», συνεπώς και των τεχνικών προϊόντων.»
💡 ⭐⭐ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: «σχέδιο» = το αποτέλεσμα (το χαρτί). «Σχεδιασμός» = η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ. Γι᾽ αυτό ο δεύτερος όρος είναι ακριβέστερος.
⭐⭐ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ (χρήσιμα αν θέλεις να δείξεις ότι κατάλαβες τι είναι ο «σχεδιασμός»):
1) «η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ για τη σχεδίαση ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΩΝ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΩΝ του προϊόντος αυτού»· 2) τα σχέδια «προορίζονται αρχικά για την ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ, με ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΗ συνήθως εργασία, ενός «ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ»»· 3) «έπειτα, τα σχέδια και το «υποδειγματικό προϊόν» παραδίνονται σε ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ή ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ για την παραγωγή ΜΙΑΣ ΣΕΙΡΑΣ ΟΜΟΙΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ» — «π.χ. επίπλων, φωτιστικών σωμάτων, σκευών κουζίνας».
⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «ο ιδιαίτερα ακμαίος στην εποχή μας σχεδιασμός των προτύπων των ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ», με σχεδιαστές τον Ελληνοάγγλο Ισιγόνη (Mini Morris), τους Ιταλούς Pininfarina και Giugiaro (Fiat και Hyundai) και τον Έλληνα Κωβό (Toyota Yaris).
Σύνοψη: Η διαφορά βρίσκεται στο ΤΙ σχεδιάζει καθένας.
Η «Γραφιστική» δημιουργία «αναφέρεται στη διεθνή βιβλιογραφία με τον αγγλικό όρο «Graphic Design»» και «κατά λέξη σημαίνει «γραφικό σχέδιο»»: αφορά τη δημιουργία των προτύπων (μακετών) των ΕΝΤΥΠΩΝ.
Αντίθετα, «τη διακρίνουμε από τη δημιουργία των προτύπων των ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ με τον όρο «Design»», ο οποίος «χρησιμοποιείται αντί του όρου «Industrial Design», που σημαίνει ακριβώς «Βιομηχανικό Σχέδιο»».
Το βιβλίο προσθέτει ότι ο όρος «Βιομηχανικός Σχεδιασμός» «είναι ακριβέστερος, αφού με τον όρο «σχεδιασμός» ορίζεται «η κατάρτιση σχεδίου για την κατασκευή τεχνικού έργου»» — δηλαδή ολόκληρη η διαδικασία (συγκέντρωση στοιχείων → κατασκευή «υποδειγματικού προϊόντος» → παραγωγή σειράς όμοιων προϊόντων).
Τέλος, τα δύο δεν είναι ξένα μεταξύ τους: «στη Σχολή του Μπαουχάους διδάσκονταν και εφαρμόζονταν και η Γραφιστική (Graphic Design) και το Βιομηχανικό Σχέδιο (Industrial Design)», και «το δημιουργικό σχέδιο … είναι λοιπόν ανάλογο με … το γραφιστικό σχέδιο».
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Από τι εξαρτάται τελικά το ύφος των εντύπων και των βιομηχανικών προϊόντων;
Απάντηση:
⭐⭐ Η απάντηση δεν είναι μία λέξη στην αρχή· το βιβλίο σε πάει βήμα βήμα από τα σχέδια ως τον δημιουργό. Γράψε την αλυσίδα ολόκληρη.
⭐⭐ «Είναι φανερό πως και η διαμόρφωση του πρότυπου βιομηχανικού προϊόντος και η τελική παραγωγή της σειράς των όμοιων προϊόντων εξαρτώνται ιδιαίτερα από την ΑΡΤΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ που περιγράφουν την ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.»
⭐⭐ «Από τη σειρά των κατασκευαστικών του σχεδίων εξαρτάται και η ΑΝΤΟΧΗ και η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ — δηλαδή η ικανότητά του να ΕΞΥΠΗΡΕΤΕΙ ΤΟ ΣΚΟΠΟ για τον οποίο έχει παραχθεί — αλλά και η ΜΟΡΦΗ του.»
💡 ⭐⭐ ΤΡΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΑΠΟ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ: αντοχή · λειτουργικότητα · μορφή. Το ύφος κρύβεται μέσα στο τρίτο.
⭐⭐⭐ «Η μορφή αυτή μπορεί να είναι αισθητικά ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ή αισθητικά ΑΔΙΑΦΟΡΗ. Μπορεί ακόμη να διαθέτει τα ΟΠΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ εκείνα στοιχεία που της προσδίδουν έναν ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ, ΕΝΑ ΥΦΟΣ, αυτό που συνήθως εκφράζεται και με το διεθνή όρο «STYLE» («ΣΤΙΛ»).»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Αυτό λοιπόν το style, αυτό το ύφος, ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ να το αποδώσει στο προϊόν … Και για να αποκτήσει το προϊόν ύφος, ΠΡΕΠΕΙ ΠΡΩΤΑ ΤΟ ΥΦΟΣ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΤΕΙ, ΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΙ Ή ΝΑ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΤΕΙ ΣΤΑ ΑΡΧΙΚΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ. Ώστε ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΕΧΕΙ ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ, ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ αν στα σχέδιά του και στα γραφιστικά [σχέδια] βιομηχανικού σχεδιασμού ΘΑ ΠΕΡΙΛΗΦΘΕΙ ΤΟ ΥΦΟΣ ΠΟΥ ΕΠΙΔΙΩΚΕΙ ΝΑ ΕΚΦΡΑΣΕΙ, [αλλά και] Ο ΒΑΘΜΟΣ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΙΤΥΧΕΙ και στα δημιουργικά σχέδια και στα [πρότυπα] και στα ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΠΟΥ ΘΑ ΠΑΡΑΧΘΟΥΝ ΑΠΟ ΑΥΤΑ.»
⭐⭐⭐ «Το δημιουργικό σχέδιο, το σχέδιο για τη βιομηχανική παραγωγή κάθε προϊόντος, είναι λοιπόν ΑΝΑΛΟΓΟ με το σχέδιο [της] παραγωγής κάθε εντύπου, δηλαδή με το ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ → ΣΧΕΔΙΟ → ΠΡΟΪΟΝ. Το ύφος γεννιέται στον δημιουργό, γράφεται στο σχέδιο, φτάνει στο προϊόν. Αν λείπει από το σχέδιο, δεν μπορεί να εμφανιστεί στο προϊόν.
Σύνοψη: Τελικά το ύφος εξαρτάται από τον ίδιο τον δημιουργό — και φτάνει στο προϊόν μέσω του σχεδίου.
Το βιβλίο το χτίζει σταδιακά: η διαμόρφωση του προτύπου και η τελική παραγωγή «εξαρτώνται ιδιαίτερα από την αρτιότητα και την ποιότητα των σχεδίων που περιγράφουν την ταυτότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του»· από τα σχέδια «εξαρτάται και η αντοχή και η λειτουργικότητα … αλλά και η ΜΟΡΦΗ του». Η μορφή αυτή «μπορεί ακόμη να διαθέτει τα οπτικά και μορφολογικά εκείνα στοιχεία που της προσδίδουν έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα, ένα ΥΦΟΣ … το «style»».
Και η αφετηρία: «αυτό το style, αυτό το ύφος, είναι αποτέλεσμα της ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ και της ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ να το αποδώσει στο προϊόν»· «για να αποκτήσει το προϊόν ύφος, πρέπει πρώτα το ύφος να εκφραστεί, να σχεδιαστεί ή να απεικονιστεί στα αρχικά δημιουργικά σχέδιά του. Ώστε το ύφος του προϊόντος έχει αφετηρία το ύφος του σχεδίου.»
Η τελική διατύπωση είναι ρητή: «Από το δημιουργό καλλιτέχνη, την τέχνη και την ικανότητά του εξαρτάται αν στα σχέδιά του και στα γραφιστικά [σχέδια] βιομηχανικού σχεδιασμού θα περιληφθεί το ύφος που επιδιώκει να εκφράσει, αλλά και ο βαθμός της ποιότητας που θα επιτύχει … και στα προϊόντα που θα παραχθούν από αυτά.» Το ίδιο ισχύει και για τα έντυπα, αφού «το δημιουργικό σχέδιο … είναι λοιπόν ανάλογο με το σχέδιο [της] παραγωγής κάθε εντύπου, δηλαδή με το γραφιστικό σχέδιο».
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Από ποιους και με ποιον τρόπο διαμορφώθηκε το ύφος του Μπαουχάους;
Απάντηση:
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η λειτουργία του Μπαουχάους από το 1919 ως το 1933 είναι ουσιαστικά ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΔΑΣΚΑΛΩΝ ΠΟΥ ΔΟΥΛΕΨΑΝ ΕΚΕΙ και από ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΠΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΚΑΙ ΔΙΔΑΞΑΝ. Οι δάσκαλοι, οι περισσότεροι από τους οποίους υπήρξαν ΜΕΓΑΛΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ και δημιουργοί σπουδαίων έργων Τέχνης, ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΑΝ ΤΕΛΙΚΑ ΕΝΑ ΥΦΟΣ που ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥΣ» και που αναφέρεται στη διεθνή βιβλιογραφία «ως ΥΦΟΣ ή ΣΤΙΛ ΤΟΥ ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ».
⭐⭐ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: ο Walter Gropius (ιδρυτής-διευθυντής), ο Paul Klee και ο Vassili Kandinsky — «κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας της ΑΦΗΡΗΜΕΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ» — και ο Mies Van der Rohe, «αρχιτέκτονας και ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ της Σχολής». (Και από το κεφ. 17: Moholy Nagy, Bayer, Schmidt.)
⭐⭐⭐ Θεωρώντας τη σχεδιαστική ικανότητα «ανάλογη και ΙΣΟΤΙΜΗ με την καλλιτεχνική δημιουργία στη ζωγραφική, τη γλυπτική και την αρχιτεκτονική», εφάρμοζαν «στα εργαστήρια εφαρμογών και στα σχεδιαστήριά τους ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ που εφάρμοζαν ΣΤΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑ».
💡 ⭐⭐⭐ ΕΔΩ ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ ΤΟ ΥΦΟΣ. Όταν οι ίδιοι άνθρωποι εφαρμόζουν τις ίδιες αρχές στον πίνακα, στην καρέκλα και στην αφίσα, το αποτέλεσμα μοιάζει — και αυτό το «μοιάζει» ονομάζεται στιλ.
⭐⭐ «Ο στόχος της Σχολής στα χρόνια αυτά ήταν η διδασκαλία τεχνών που μπορούσαν να εξασφαλίσουν την ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΧΡΗΣΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ. Έτσι, δημιουργήθηκαν στη Σχολή της Βαϊμάρης εργαστήρια ΞΥΛΟΤΕΧΝΙΑΣ, ΒΙΤΡΟ, ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑΣ, ΑΓΓΕΙΟΠΛΑΣΤΙΚΗΣ, ΜΕΤΑΛΛΟΤΕΧΝΙΑΣ.»
⚠️ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΞΑΦΝΙΑΖΟΥΝ: (α) ο Gropius «ΑΠΕΦΥΓΕ ΝΑ ΕΝΤΑΞΕΙ ΤΗΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ στα μαθήματά της», «θεωρώντας πως δε χρειαζόταν σε μια γερμανική κοινωνία που ΥΠΕΦΕΡΕ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟΥ Α΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ»· (β) «για τον ίδιο λόγο και οι σπουδαίοι ζωγράφοι δάσκαλοι ΔΕ ΔΙΔΑΞΑΝ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ». (Και αυτό σε μια Σχολή που ιδρύθηκε ως «Σχολή Αρχιτεκτονικής και Τέχνης» — δες κεφ. 17.)
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Όμως, τα προϊόντα που θα παράγονταν εκεί ΔΕ ΘΑ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΘΥΜΙΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ. Πίστευαν, και ο Gropius και οι άλλοι καλλιτέχνες δάσκαλοι, πως τα προϊόντα αυτά έπρεπε να είναι ΝΕΑ, ΠΡΩΤΟΤΥΠΑ, ΣΥΓΧΡΟΝΑ, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΣΤΗΝ ΕΜΦΑΝΙΣΗ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΜΑΘΕ ΤΑ ΠΕΝΤΕ ΩΣ ΛΙΣΤΑ: νέα · πρωτότυπα · σύγχρονα · λειτουργικά στην κατασκευή · μοντέρνα στην εμφάνιση. Και μία άρνηση: ΟΧΙ παραδοσιακή γερμανική χειροτεχνία. Αυτά τα πέντε συν ένα ΕΙΝΑΙ το ύφος.
⭐⭐ «Από το 1925, όταν η Γερμανία συνήλθε από τον Πόλεμο, τα σχέδια του Μπαουχάους … άρχισαν να ΑΓΟΡΑΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ και να εξασφαλίζουν στο Μπαουχάους, που είχε πια «μετακομίσει» στο Ντεσάου, την ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΕΣΗ που τόσο χρειαζόταν. Με τη στροφή στα σχέδια των βιομηχανικών προϊόντων, ΜΕΙΩΘΗΚΕ Η ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ. Η ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΑΠΕΚΤΗΣΑΝ ΔΙΚΑ ΤΟΥΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ και άρχισαν να διδάσκονται συστηματικά και η αρχιτεκτονική και η ζωγραφική.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Το στιλ του Μπαουχάους ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΕΠΗΡΕΑΣΕ, ΑΛΛΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΕ ΤΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ (DESIGN) ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ, ΑΛΛΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.»
⭐⭐ Τρία πεδία: «άφησε τα χαρακτηριστικά του στην ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ και τη διαμόρφωση των ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ ΧΩΡΩΝ» και «προκάλεσε την παραγωγή ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ μιας διαφορετικής αισθητικής, που επηρέασαν ακόμη και ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΖΩΗΣ».
⭐⭐⭐ Η ΦΡΑΣΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ: «το ύφος του Μπαουχάους ΕΠΙΖΕΙ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΠΟΛΥ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΠΕΡΑΣΤΙΚΗ ΜΟΔΑ» — «πολλά προϊόντα … σχεδιάζονται και παράγονται ΑΠΑΡΑΛΛΑΧΤΑ ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΥΦΑΣΜΑΤΑ, ΤΑΠΕΤΣΑΡΙΕΣ, ΦΩΤΙΣΤΙΚΑ και ακόμη οι περίφημες ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΠΟΛΥΘΡΟΝΕΣ του».
⚠️ ⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΤΕΛΟΣ: «Η εντυπωσιακή ανάπτυξη του Μπαουχάους διεκόπη ΒΙΑΙΑ από τους ναζιστές» — «Παρ᾽ όλα αυτά η Σχολή επέτυχε να δημιουργήσει μια σπουδαία ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ ΤΕΧΝΩΝ και κυρίως ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΕΝΑ ΜΟΝΑΔΙΚΟ ΣΤΙΛ … που ΔΙΑΔΟΘΗΚΕ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ Σ᾽ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.»
⚠️ ⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΕ ΜΙΑ ΑΝΤΙΦΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: εδώ γράφει ότι οι ναζιστές «ανέστειλαν τη λειτουργία της Σχολής στη Βαϊμάρη» — αλλά το ίδιο βιβλίο (κεφ. 17) λέει ότι από το 1925 η Σχολή ήταν στο Ντεσάου. Στις εξετάσεις γράψε ό,τι λέει το βιβλίο και σημείωσε ότι το 1933 η Σχολή είχε ήδη μεταφερθεί.
Σύνοψη: Από ποιους: «Η λειτουργία του Μπαουχάους, από το 1919 ως το 1933, είναι ουσιαστικά εξαρτημένη από το έργο των «δασκάλων» που δούλεψαν τότε και από το ύφος των έργων που δημιούργησαν και δίδαξαν εκεί»· οι δάσκαλοι αυτοί, «οι περισσότεροι από τους οποίους υπήρξαν μεγάλοι καλλιτέχνες και δημιουργοί σπουδαίων έργων Τέχνης, διαμόρφωσαν τελικά ένα ύφος που αναγνωρίζεται στα έργα τους» και που είναι διεθνώς γνωστό «ως «ύφος» ή «style» του Μπαουχάους». Ανάμεσά τους ο Gropius, ο Paul Klee και ο Vassili Kandinsky («κύριοι εκπρόσωποι της θεωρίας της αφηρημένης τέχνης») και ο Mies Van der Rohe, «τελευταίος διευθυντής της Σχολής».
Με ποιον τρόπο — με τέσσερις τρόπους:
1) Εφάρμοζαν «στα εργαστήρια εφαρμογών και στα σχεδιαστήριά τους τις ίδιες αρχές και τις ίδιες θεωρίες που εφάρμοζαν στα καλλιτεχνικά τους έργα», θεωρώντας τη σχεδιαστική δημιουργία «ανάλογη και ισότιμη» με τη ζωγραφική, τη γλυπτική και την αρχιτεκτονική.
2) Ο στόχος ήταν «η διδασκαλία τεχνών που μπορούσαν να εξασφαλίσουν την παραγωγή χρηστικών προϊόντων»· γι᾽ αυτό δημιουργήθηκαν εργαστήρια «ξυλοτεχνίας, βιτρό, βιβλιοδεσίας, αγγειοπλαστικής, μεταλλοτεχνίας», ενώ ο Gropius «απέφυγε να εντάξει την αρχιτεκτονική» και «οι σπουδαίοι ζωγράφοι δάσκαλοι δε δίδαξαν μαθήματα ζωγραφικής», λόγω των συνεπειών του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου.
3) Τα προϊόντα «δε θα έπρεπε να θυμίζουν την παραδοσιακή γερμανική χειροτεχνία»: έπρεπε να είναι «νέα, πρωτότυπα, σύγχρονα, λειτουργικά στην κατασκευή και μοντέρνα στην εμφάνιση».
4) «Από το 1925» τα σχέδια «άρχισαν να αγοράζονται από τα διάφορα εργοστάσια», «μειώθηκε η χειροτεχνική παραγωγή» και «η τυπογραφία και η φωτογραφία απέκτησαν δικά τους εργαστήρια».
Το αποτέλεσμα: «Το στιλ του Μπαουχάους όχι μόνο επηρέασε, αλλά ουσιαστικά διαμόρφωσε το Βιομηχανικό Σχεδιασμό (Design) του 20ού αιώνα, αλλάζοντας την εικόνα του δυτικού κόσμου», και «επιζεί και εφαρμόζεται πολύ περισσότερο από κάθε περαστική μόδα».
Κριτήρια αξιολόγησης:
Ερώτηση: Πού μπορούμε να το δούμε (το ύφος του Μπαουχάους) στην Αθήνα σήμερα;
Απάντηση:
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ακόμη και στην ΑΘΗΝΑ, μπορεί να βρει και [να] μελετήσει κανείς χαρακτηριστικά «ΚΥΒΙΣΤΙΚΑ» ΚΤΙΡΙΑ ΜΕ ΤΟ ΥΦΟΣ ΤΟΥ ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ, όπως π.χ. την ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ του GROPIUS και την ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ των Ελλήνων αρχιτεκτόνων ΜΥΛΩΝΑ ΚΑΙ ΦΑΤΟΥΡΟΥ. Μπορεί ακόμη να βρει σε πολλά ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ τις ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΠΟΛΥΘΡΟΝΕΣ ΜΕ ΤΙΣ ΔΕΡΜΑΤΙΝΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ του αρχιτέκτονα και ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ MIES VAN DER ROHE (Μις Βαν ντερ Ρόε).»
⭐⭐⭐ ΟΡΓΑΝΩΣΕ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΤΡΙΑ:
| # | Πού | Ποιος το έκανε |
|---|---|---|
| 1 | Αμερικανική Πρεσβεία | ο ίδιος ο Walter Gropius, ο ιδρυτής της Σχολής |
| 2 | Εθνική Πινακοθήκη | οι Έλληνες αρχιτέκτονες Μυλωνάς και Φατούρου |
| 3 | μεταλλικές πολυθρόνες με δερμάτινες επενδύσεις, «σε πολλά καταστήματα» | ο Mies Van der Rohe, τελευταίος διευθυντής της Σχολής |
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΑ ΤΗ ΘΥΜΑΣΑΙ ΓΙΑ ΠΑΝΤΑ: το πρώτο κτίριο είναι έργο του ΙΔΡΥΤΗ της Σχολής, το έπιπλο έργο του ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ της, και ανάμεσά τους δύο Έλληνες αρχιτέκτονες που εφάρμοσαν το ύφος. Αρχή - μέση - τέλος του Μπαουχάους, μέσα στην Αθήνα.
⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟΝ ΟΡΟ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: τα κτίρια χαρακτηρίζονται «ΚΥΒΙΣΤΙΚΑ» — δηλαδή με καθαρούς γεωμετρικούς όγκους, χωρίς διακόσμηση. Είναι η αρχιτεκτονική μετάφραση της «γεωμετρικής αφαίρεσης» και της «λειτουργικότητας» του κεφ. 17.
⭐⭐ Γιατί το ύφος «διαδόθηκε και εφαρμόστηκε σ᾽ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ» και «επιζεί και εφαρμόζεται πολύ περισσότερο από κάθε περαστική μόδα» — «από το σχεδιασμό των διαμερισμάτων ως τα έπιπλα και τα σκεύη».
⚠️ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ — Η ΣΥΝΟΨΗ ΔΕΝ ΣΕ ΒΟΗΘΑΕΙ ΕΔΩ. Η ΣΥΝΟΨΗ του κεφαλαίου δεν αναφέρει ούτε την Αθήνα, ούτε την Αμερικανική Πρεσβεία, ούτε την Εθνική Πινακοθήκη, ούτε τον Mies Van der Rohe. Η ερώτηση 5 απαντιέται μόνο από το κυρίως κείμενο (σελ. 201-202).
Σύνοψη: Σύμφωνα με το βιβλίο, «ακόμη και στην Αθήνα, μπορεί να βρει και [να] μελετήσει κανείς χαρακτηριστικά «κυβιστικά» κτίρια με το ύφος του Μπαουχάους»:
1) «την ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΠΡΕΣΒΕΙΑ του Gropius» — έργο του ίδιου του ιδρυτή και πρώτου διευθυντή της Σχολής·
2) «την ΕΘΝΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ των Ελλήνων αρχιτεκτόνων Μυλωνά και Φατούρου»·
3) και, εκτός από κτίρια, «σε πολλά ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ τις μεταλλικές πολυθρόνες με τις δερμάτινες επενδύσεις του αρχιτέκτονα και τελευταίου διευθυντή της Σχολής Mies Van der Rohe».
Αυτό είναι φυσικό, αφού η Σχολή «καθιέρωσε ένα μοναδικό στιλ, ένα μοναδικό ύφος, που διαδόθηκε και εφαρμόστηκε σ᾽ ολόκληρο τον κόσμο» και «επιζεί και εφαρμόζεται πολύ περισσότερο από κάθε περαστική μόδα».
Κριτήρια αξιολόγησης: