Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9ο: Η ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Ο ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΣ (σελ. 108) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9ο: Η ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ Ο ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΣ
Αναλυτικές απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις της σελ. 108, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου και της ΣΥΝΟΨΗΣ.
Ερώτηση 1 — Οι «πρώτες τυπογραφικές εκτυπώσεις» πριν από τον Γουτεμβέργιο
Ερώτηση: Υποστηρίζεται από πολλούς ερευνητές πως οι «πρώτες τυπογραφικές εκτυπώσεις» έγιναν πριν από τον Γουτεμβέργιο. Τι γνωρίζετε σχετικά;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΧΗ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ
⭐⭐⭐ «Για την πρώτη εμφάνιση της τυπογραφίας στην Ευρώπη ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΟΛΛΕΣ ΕΚΔΟΧΕΣ και ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΚΟΜΗ ΓΡΑΦΤΕΙ ΜΙΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ. Όμως, από τα παλαιότερα δείγματα εντύπων που έχουν διασωθεί μπορούμε να υποστηρίξουμε πως οι πρώτες τυπογραφικές εκτυπώσεις έγιναν ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ 1420 ΚΑΙ 1430.»
💡 ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΜΙΑ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ. Το βιβλίο δεν κρύβει ότι το ζήτημα είναι ανοιχτό — και μια απάντηση που ξεκινά έτσι δείχνει αμέσως ότι διάβασες προσεκτικά.
⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΟΛΛΑΝΔΩΝ
⭐⭐⭐ 1. Ο ΛΟΡΑΝ ΚΟΣΤΕΡ ΚΑΙ Ο «ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ» (~1423)
⭐⭐ «Οι Ολλανδοί ερευνητές με επιμονή και αρκετή πειστικότητα υποστηρίζουν πως ο συμπατριώτης τους Λοράν Κόστερ (Laurent Coster) χρησιμοποίησε κινητά τυπογραφικά στοιχεία, ανάγλυφα, μελανωμένα και ΞΥΛΙΝΑ, για να τυπώσει γύρω στο 1423 τον «Καθρέφτη», ένα οχτασέλιδο φυλλάδιο που έκανε πολλές επανεκδόσεις.»
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ Η ΑΔΥΝΑΜΙΑ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ — ΜΗΝ ΤΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ: ⭐⭐ «Σώζεται [ένα] αντίτυπό του ΣΤΗ ΛΙΛΗ ΣΤΗ ΓΑΛΛΙΑ, ΑΛΛΑ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ.» ⭐ Χωρίς χρονολογία δεν αποδεικνύεται καμία προτεραιότητα. Αν το γράψεις, η απάντησή σου γίνεται κριτική και όχι απλή αναπαραγωγή.
⭐⭐ 2. ΤΑ «DONATS»
Στην Ολλανδία τυπώνονταν «από τις αρχές του 15ου αιώνα» τα «Donats», τα «Συγχωροχάρτια» ή «Χάριτες» — ξυλογραφικά έντυπα με «μία, συνήθως, θρησκευτική παράσταση και κάποιες φράσεις θρησκευτικών κειμένων», τα οποία «οι εκκλησιαστικές αρχές φρόντιζαν να τα τυπώνουν και να τα πουλάνε σε ΥΨΗΛΟΤΑΤΕΣ ΤΙΜΕΣ».
⭐⭐⭐ 3. ΤΟ SPECULUM — «Η ΠΕΙΣΤΙΚΟΤΕΡΗ ΑΠΟΔΕΙΞΗ»
⭐⭐⭐ «Η πειστικότερη απόδειξη για τη συμβολή των Ολλανδών στη γέννηση της τυπογραφίας είναι ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΜΕ ΚΙΝΗΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, το «Speculum Humanae Salvationis» («Καθρέφτης της ανθρώπινης σωτηρίας»), από το οποίο έχουν βρεθεί αντίτυπα 4 ΕΚΔΟΣΕΩΝ.»
⭐⭐ Τυπωμένο «στα λατινικά και στα ολλανδικά», με στοιχεία «ανάλογα με εκείνα των Donats, αποδεικνύοντας πως Η ΙΔΕΑ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΟΥΣ ΟΛΛΑΝΔΟΥΣ».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΩΡΑ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Φαίνεται, όμως, πως ήταν ΠΟΛΥ ΠΡΩΙΜΗ η εφαρμογή της τυπογραφίας από τους Ολλανδούς. Τα τυπωμένα γράμματα προέρχονταν από ΧΥΤΕΥΣΗ ΣΕ ΑΡΓΙΛΙΚΑ ΚΑΛΟΥΠΙΑ, ήταν ΑΤΕΧΝΑ και ΔΥΣΚΟΛΑ ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΝ. Ήταν μάλλον μια εκτύπωση ΑΝΑΛΟΓΗ ΤΗΣ ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΚΗΣ, που όμως ΘΕΜΕΛΙΩΝΕ ΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ ΣΩΖΟΥΝ ΟΛΗ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ΟΙ ΟΛΛΑΝΔΟΙ ΘΕΜΕΛΙΩΣΑΝ — Ο ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΣ ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΗΣΕ. ⭐⭐ Το βιβλίο μάλιστα προχωρά και γράφει: «Κατά το επίτευγμα φαίνεται πως ανήκει στην Ολλανδία» — αλλά κλείνει με το «Κορυφαίος … και αναμφισβήτητος δημιουργός … είναι ο Γουτεμβέργιος». Δεν είναι αντίφαση: άλλο η ΙΔΕΑ, άλλο η ΤΕΧΝΗ.
⚠️ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΟΠΟΥ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΥΤΟΑΝΑΙΡΕΙΤΑΙ
⚠️ ΤΙ ⭐⭐ ΚΥΡΙΩΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ⭐⭐ ΣΥΝΟΨΗ Το όνομα «Λοράν ΚΟΣΤΕΡ» «Λόραν ΚΕΣΤΕΡ» Η μετάφραση του Speculum «Καθρέφτης της ανθρώπινης σωτηρίας» ✅ «Ευκαιρία για τη σωτηρία του ανθρώπου» ❌ Το υλικό των στοιχείων «χύτευση σε αργιλικά καλούπια» «κινητά ξύλινα στοιχεία» 💡 ⭐⭐ ΤΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ: ⭐ το όνομα λατινικά (Coster), τη μετάφραση «Καθρέφτης της ανθρώπινης σωτηρίας» (speculum = καθρέφτης), και για τα στοιχεία πες ότι το βιβλίο τα αναφέρει και ως ξύλινα και ως χυτά.
Σύνοψη: Το ίδιο το βιβλίο παραδέχεται ότι «για την πρώτη εμφάνιση της τυπογραφίας στην Ευρώπη υπάρχουν πολλές εκδοχές και δεν έχει ακόμη γραφτεί μια συστηματική ιστορία της», τοποθετώντας τις πρώτες τυπογραφικές εκτυπώσεις «ανάμεσα στα 1420 και 1430». Τα ολλανδικά τεκμήρια είναι τρία: (1) ο Λοράν Κόστερ (Coster) χρησιμοποίησε «κινητά τυπογραφικά στοιχεία, ανάγλυφα, μελανωμένα και ξύλινα» για να τυπώσει «γύρω στο 1423» τον «Καθρέφτη», οχτασέλιδο φυλλάδιο με πολλές επανεκδόσεις — όμως το σωζόμενο αντίτυπο στη Λίλη «δεν έχει χρονολογία εκτύπωσης»· (2) τα «Donats» ή «Συγχωροχάρτια»/«Χάριτες», ξυλογραφικά έντυπα με θρησκευτική παράσταση και λίγες φράσεις, που η Εκκλησία πουλούσε «σε υψηλότατες τιμές»· (3) «η πειστικότερη απόδειξη … το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε με κινητά στοιχεία, το «Speculum Humanae Salvationis» («Καθρέφτης της ανθρώπινης σωτηρίας»), από το οποίο βρέθηκαν αντίτυπα 4 εκδόσεων», στα λατινικά και τα ολλανδικά, «αποδεικνύοντας πως η ιδέα των κινητών στοιχείων ανήκει στους Ολλανδούς». Αλλά το βιβλίο βάζει αμέσως τον περιορισμό: «ήταν πολύ πρώιμη η εφαρμογή … τα γράμματα … ήταν άτεχνα και δύσκολα διαβάζονταν … μια εκτύπωση ανάλογη της ξυλογραφικής, που όμως θεμελίωνε την τυπογραφική τεχνική». Συμπέρασμα: οι Ολλανδοί θεμελίωσαν, ο Γουτεμβέργιος τελειοποίησε — «Κορυφαίος … και αναμφισβήτητος δημιουργός και εφευρέτης της τέχνης της τυπογραφίας είναι ο Γουτεμβέργιος».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «πολλές εκδοχές», «δεν έχει γραφτεί συστηματική ιστορία», 1420-1430.
- ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ: Κόστερ και ο «Καθρέφτης» (~1423) · τα «Donats» · το «Speculum Humanae Salvationis» (4 εκδόσεις).
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ ΤΗΝ ΑΔΥΝΑΜΙΑ: το αντίτυπο στη Λίλη «δεν έχει χρονολογία εκτύπωσης». Χωρίς χρονολογία δεν αποδεικνύεται προτεραιότητα.
- ⭐⭐⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ: οι Ολλανδοί θεμελίωσαν («άτεχνα», «δύσκολα διαβάζονταν», «πολύ πρώιμη»), ο Γουτεμβέργιος τελειοποίησε.
- ⚠️ ⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΥΤΟΑΝΑΙΡΕΙΤΑΙ ΣΕ ΤΡΙΑ: Κόστερ/Κέστερ · «Καθρέφτης»/«Ευκαιρία» για το speculum · ξύλινα/χυτά στοιχεία. Γράψε το όνομα λατινικά και τη μετάφραση «Καθρέφτης».
Ερώτηση 2 — Πώς προσδιορίζεται ακριβώς η συμβολή του Γουτεμβέργιου
Ερώτηση: Μετά τις «τυπογραφικές εκτυπώσεις» των Ολλανδών, πώς ακριβώς προσδιορίζεται η συμβολή του Γουτεμβέργιου στην εφεύρεση της Τυπογραφίας;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΟΥ ΔΙΝΕΙ ΕΤΟΙΜΗ ΤΗ ΔΟΜΗ: α), β), γ)
💡 ⭐⭐⭐ Αυτή η ερώτηση είναι δώρο: η απάντηση υπάρχει αριθμημένη ΚΑΙ στο κυρίως κείμενο ΚΑΙ στη ΣΥΝΟΨΗ 3, με τα ΙΔΙΑ τρία σκέλη. Γράψε τα με α), β), γ) και έχεις άριστα.
⭐⭐⭐ α) ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΗΣΕ ΤΑ ΚΙΝΗΤΑ ΜΕΤΑΛΛΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
⭐⭐⭐ «Ο Γουτεμβέργιος ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΗΣΕ τη μέθοδο παραγωγής των κινητών μεταλλικών στοιχείων, ΕΣΤΩ ΚΑΙ ΑΝ ΔΕΧΤΟΥΜΕ ΠΩΣ ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΗΝ ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥΣ, ΑΦΟΥ ΕΙΧΕ ΓΝΩΡΙΣΕΙ ΤΙΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΤΩΝ ΟΛΛΑΝΔΩΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΩΝ.»
💡 ⭐⭐ Πρόσεξε την τιμιότητα της διατύπωσης: το βιβλίο ΔΕΝ λέει «εφηύρε». Λέει «ΤΕΛΕΙΟΠΟΙΗΣΕ» — και παραδέχεται ρητά ότι είχε γνωρίσει τους Ολλανδούς.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ β) ΕΠΙΝΟΗΣΕ ΤΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ — ΤΟ ΚΑΘΑΡΑ ΔΙΚΟ ΤΟΥ
⭐⭐⭐ «ΕΠΙΝΟΗΣΕ, ΚΑΙ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΕΦΑΡΜΟΣΕ, την τυπογραφική εκτύπωση ΜΕ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟ: «είναι ολοφάνερη η πρωταρχική συμβολή του …, όταν διαπιστώνεται πως στην αδιάκοπη πορεία της ΚΥΡΙΑΡΧΙΚΟ ΡΟΛΟ ΕΠΑΙΖΕ ΠΑΝΤΟΤΕ Η ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ και ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΝΤΑ Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΛΑΚΩΝ».
💡 ⭐⭐⭐ ΣΚΕΨΟΥ ΤΟ ΕΤΣΙ: κινητά στοιχεία υπήρχαν και στην Κίνα (Πι-Τσενγκ, 1041) και στην Ολλανδία. ΜΗΧΑΝΗ ΠΟΥ ΝΑ ΤΥΠΩΝΕΙ δεν υπήρχε πουθενά. Το πιεστήριο είναι το μόνο σκέλος όπου δεν υπάρχει πρόδρομος — γι' αυτό το βιβλίο το λέει «πρωταρχικό».
⭐⭐⭐ γ) ΘΕΜΕΛΙΩΣΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ
⭐⭐⭐ «ΘΕΜΕΛΙΩΣΕ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ. Πέρα από την ανάπτυξη της τεχνικής της ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΣΙΑΣ και της ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ, σχεδίασε και πρόσφερε … τα μεγάλα έργα του με πρώτο και κορυφαίο επίτευγμα τη «ΒΙΒΛΟ ΤΩΝ 42 ΣΤΙΧΩΝ». Το βιβλίο αυτό ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ, ορίζοντας ένα υπόδειγμα ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΡΤΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΞΕΠΕΡΑΣΤΕΙ.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ
⭐⭐⭐ «Η εφεύρεση της τυπογραφίας ήταν ΤΟ ΩΡΙΜΑΣΜΑ ΜΙΑΣ ΑΔΙΑΚΟΠΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΧΡΟΝΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΩΝ, για τις οποίες πολλοί εργάστηκαν, ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΑΝΩΝΥΜΑ … ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ, ΟΜΩΣ, ΚΑΙ ΑΝΑΜΦΙΣΒΗΤΗΤΟΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΚΑΙ ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΣ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΤΕΧΝΗΣ». Το βιβλίο δεν τον λέει εφευρέτη των κινητών στοιχείων· τον λέει εφευρέτη ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ. Αυτή η μία λέξη λύνει όλη τη φαινομενική αντίφαση με τους Ολλανδούς.
💡 ⭐⭐ ΚΑΙ ΕΝΑ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΓΙΑ ΜΠΟΝΟΥΣ: ⭐ γιατί μπόρεσε αυτός; «Καθώς ήταν ΓΙΟΣ ΧΡΥΣΟΧΟΟΥ, ασχολήθηκε από μικρός με τα ΜΕΤΑΛΛΑ, ΤΑ ΚΡΑΜΑΤΑ, ΤΑ ΧΥΤΑ ΚΟΣΜΗΜΑΤΑ και γνώριζε να ΧΑΡΑΖΕΙ ΜΙΚΡΕΣ ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ, ΝΑ ΦΤΙΑΧΝΕΙ ΚΑΛΟΥΠΙΑ, ΝΑ ΧΥΤΕΥΕΙ.» Η τυπογραφία βγήκε από τη χρυσοχοΐα.
Σύνοψη: Το βιβλίο την προσδιορίζει σε τρία σκέλη: α) «τελειοποίησε τη μέθοδο παραγωγής των κινητών μεταλλικών στοιχείων», και μάλιστα «έστω και αν δεχτούμε πως έφτασε στην τελειοποίησή τους, αφού είχε γνωρίσει τις προσπάθειες των Ολλανδών τυπογράφων»· β) «επινόησε, και για πρώτη φορά εφάρμοσε, την τυπογραφική εκτύπωση με ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ» — και αυτή η συμβολή χαρακτηρίζεται «πρωταρχική», γιατί «στην αδιάκοπη πορεία της κυριαρχικό ρόλο έπαιζε πάντοτε η δυνατότητα εκτύπωσης και δευτερεύοντα η δημιουργία των τυπογραφικών πλακών»· γ) «θεμελίωσε την τέχνη της τυπογραφίας» — πέρα από την τεχνική της στοιχειοθεσίας και της εκτύπωσης, με «πρώτο και κορυφαίο επίτευγμα τη Βίβλο των 42 στίχων», που «καθιέρωσε και την τυπογραφία και το δημιουργό», ορίζοντας «υπόδειγμα τεχνικής αρτιότητας και πληρότητας που δεν έχει μέχρι σήμερα ξεπεραστεί». Συνολικά: «η εφεύρεση … ήταν το ωρίμασμα μιας αδιάκοπης και πολύχρονης σειράς πολιτιστικών διαδικασιών και τεχνικών προσπαθειών, για τις οποίες πολλοί εργάστηκαν, και μάλιστα ανώνυμα. Κορυφαίος, όμως, και αναμφισβήτητος δημιουργός και εφευρέτης της ΤΕΧΝΗΣ της τυπογραφίας είναι ο Γουτεμβέργιος».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΕΤΟΙΜΗ ΣΕ α), β), γ) — και στο κυρίως κείμενο και στη ΣΥΝΟΨΗ 3. Γράψε τα αριθμημένα.
- ⭐⭐⭐ ΤΟ β) ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ: το πιεστήριο είναι το μόνο σκέλος χωρίς πρόδρομο — γι' αυτό το βιβλίο το λέει «πρωταρχική» συμβολή.
- ⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ: «κυριαρχικό ρόλο έπαιζε πάντοτε η δυνατότητα ΕΚΤΥΠΩΣΗΣ και δευτερεύοντα η δημιουργία των πλακών».
- ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΤΕΧΝΗΣ» στο τελικό συμπέρασμα — λύνει τη φαινομενική αντίφαση με τους Ολλανδούς: άλλο η ιδέα, άλλο η τέχνη.
- ⭐ ΜΠΟΝΟΥΣ: ήταν γιος χρυσοχόου — ήξερε «μέταλλα, κράματα, χυτά κοσμήματα … καλούπια». Η τυπογραφία βγήκε από τη χρυσοχοΐα.
Ερώτηση 3 — Τα βασικά στάδια της τεχνικής της Τυπογραφίας του Γουτεμβέργιου
Ερώτηση: Ποια ήταν τα βασικά στάδια της τεχνικής της Τυπογραφίας του Γουτεμβέργιου;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΩΤΑ Η ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ: ΔΥΟ ΣΤΑΔΙΑ, ΟΧΙ ΠΕΝΤΕ
⭐⭐⭐ «Τα βασικά στάδια της τεχνικής της τυπογραφίας του Γουτεμβέργιου ήταν ΔΥΟ. Το ένα, Η ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ΚΙΝΗΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, Η ΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΣΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ. Το δεύτερο, Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΤΩΝ ΠΛΑΚΩΝ ΑΥΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ ΤΟΥΣ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΕΔΩ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΝΑΛΥΣΕ. Αν μπεις κατευθείαν στις λεπτομέρειες της χύτευσης, χάνεις τη δομή — και η δομή είναι το μισό της βαθμολογίας.
⭐⭐ Και οι δύο επιτυχίες, όπως τις ονομάζει το ίδιο το βιβλίο: «η βασική… ήταν η τελειοποίηση της μεθόδου για την παραγωγή των κινητών μεταλλικών στοιχείων. Η δεύτερη ήταν η κατασκευή του ΞΥΛΙΝΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟΥ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟΥ».
⭐⭐⭐ ΣΤΑΔΙΟ 1 — ΑΠΟ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΣΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΛΑΚΑ
⭐⭐ 1α. Πρώτα ορίζεται η ΜΟΡΦΗ
«Χρειαζόταν να καθοριστεί αρχικά η μορφή και το μέγεθός τους και να ολοκληρωθεί η αρμονική σχεδίασή τους.» Στα πρώτα έντυπα η μορφή ήταν αυτή των «γοτθικών χειρογράφων» της εποχής και το μέγεθος «όμοιο με τα μεγέθη των γραμμάτων των χειρόγραφων βιβλίων».
💡 ⭐⭐ Δηλαδή η τυπογραφία ξεκίνησε ΜΙΜΟΥΜΕΝΗ το χειρόγραφο — δεν ήθελε να φαίνεται καινούρια.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1β. Τα 5 βήματα κατασκευής ενός στοιχείου
# ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ ⭐⭐ ΠΩΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ 1 Σχεδίαση στο ορισμένο μέγεθος της σειράς — 2 Χάραξη στην κορυφή μεταλλικής (συνήθως ορειχάλκινης) ράβδου ⭐⭐⭐ ΑΝΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΟ — «σαν να φαινόταν σε καθρέφτη» 3 Κατασκευή ΜΗΤΡΑΣ σε κράμα χαλκού ⭐⭐⭐ ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΟ 4 ⭐⭐⭐ ΧΥΤΕΥΣΗ με κράμα ΜΟΛΥΒΔΟΥ-ΑΝΤΙΜΟΝΙΟΥ-ΚΑΣΣΙΤΕΡΟΥ, με δύο ακόμη καλούπια — 5 Άνοιγμα των καλουπιών ⭐⭐⭐ ΑΝΤΕΣΤΡΑΜΜΕΝΟ ξανά — ώστε να τυπώσει σωστά 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΩΝ, ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΜΠΕΡΔΕΥΤΕΙΣ ΠΟΤΕ: ⭐⭐ ΧΑΡΑΞΗ αντεστραμμένη → ΜΗΤΡΑ αναγνώσιμη → ΧΥΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ αντεστραμμένο → ΤΥΠΩΜΑ αναγνώσιμο. ⭐ Κάθε αποτύπωση αντιστρέφει· γι' αυτό χρειάζονται περιττός αριθμός αντιστροφών.
⭐⭐ Το βιβλίο σημειώνει και την εξέλιξη των υλικών: ράβδος «σε μια ξύλινη και μετά σε μεταλλική»· μήτρες «σε πηλό στην αρχή και σε μέταλλο αργότερα».
⭐⭐⭐ 1γ. Στοιχειοθεσία και σύνθεση
«Με τα γράμματα αυτά σχημάτιζε λέξεις, στίχους («αράδες»), στήλες και σελίδες.» Μετά τη σύνθεση «σχηματιζόταν η ολοκληρωμένη τυπογραφική πλάκα και σφιγγόταν σε ένα τετράγωνο ΤΕΛΑΡΟ, όπως ακριβώς γίνεται και στα σημερινά τυπογραφεία που λειτουργούν … με την παραδοσιακή, κλασική μέθοδο».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΤΑΔΙΟ 2 — Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΣΤΟ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ
⭐⭐⭐ Το πιεστήριο: «ήταν ξύλινο, θύμιζε αρκετά τα πιεστήρια των ΟΙΝΟΠΟΙΕΙΩΝ ΤΟΥ ΡΗΝΟΥ και είχε κατασκευαστεί με τα σχέδια και τις οδηγίες του Γουτεμβέργιου, που το θεωρούσε ως μια από τις πιο σημαντικές εφευρέσεις του».
⭐⭐ Η διαδικασία, βήμα-βήμα:
1. Η πλάκα δέχεται μελάνι στην επιφάνεια των γραμμάτων από δερμάτινα ταμπόν · 2. σκεπάζεται με το φύλλο χαρτιού ή περγαμηνής · 3. από πάνω μπαίνουν «μερικά ακόμη φύλλα, για να εφαρμόζεται κανονικά σ' όλη την επιφάνεια … η πίεση» · 4. η πίεση δίνεται από τον κεντρικό άξονα «με την περιστροφή του μέσω μιας ράβδου» · 5. το μελάνι «μεταφερόταν στο χαρτί «γράφοντας» το σχήμα κάθε γράμματος» → ένα τυπωμένο φύλλο.
⚠️ ⭐⭐⭐ Ο ΑΔΥΝΑΜΟΣ ΚΡΙΚΟΣ — ΑΝΑΦΕΡΕ ΤΟΝ: «Η πίεση ελεγχόταν ΕΜΠΕΙΡΙΚΑ και ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΑΝΤΟΤΕ ΙΔΙΑ.»
⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΥΛΙΚΟ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΣΤΗΚΕ ΝΑ ΛΥΘΕΙ: ΤΟ ΜΕΛΑΝΙ
⭐⭐ Στην αρχή χρησιμοποίησε τα μελάνια των ξυλογραφικών εκτυπώσεων — «μείγματα λινελαίου και αιθάλης (καπνιάς)». Σύντομα χρειάστηκε ρετσίνες, τερεβινθέλαιο (νέφτι) και χρωστικά, για καλύτερη εκτύπωση των μεταλλικών γραμμάτων, ταχύτερο στέγνωμα και ανθεκτικότερο στερέωμα.
💡 ⭐⭐⭐ ΤΟ ΤΕΛΕΙΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ, ΜΕ ΤΑ ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ⭐ «Σήμερα, περίπου 550 χρόνια από τότε, όσα αντίτυπα διασώζονται είναι ΣΕ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ.» Είναι η απόδειξη ότι λύθηκε και το πρόβλημα του μελανιού.
Σύνοψη: «Τα βασικά στάδια … ήταν ΔΥΟ: το ένα, η κατασκευή των κινητών στοιχείων, η στοιχειοθεσία τους και η σύνθεσή τους σε τυπογραφικές πλάκες· το δεύτερο, η εκτύπωση των πλακών «για την παραγωγή της σειράς των αντιτύπων τους». ΣΤΑΔΙΟ 1: πρώτα καθορίζεται «η μορφή και το μέγεθος» — στα πρώτα έντυπα η μορφή των γοτθικών χειρογράφων. Η κατασκευή κάθε στοιχείου έχει 5 βήματα: 1) σχεδίαση· 2) χάραξη αντεστραμμένου γράμματος στην κορυφή ορειχάλκινης ράβδου, «σαν να φαινόταν σε καθρέφτη»· 3) μήτρα σε κράμα χαλκού με το γράμμα αναγνώσιμο· 4) χύτευση με κράμα μολύβδου-αντιμονίου-κασσίτερου· 5) άνοιγμα των καλουπιών — το στοιχείο βγαίνει πάλι αντεστραμμένο. (Οι μήτρες ήταν «σε πηλό στην αρχή και σε μέταλλο αργότερα».) Ακολουθεί η στοιχειοθεσία: «λέξεις, στίχους («αράδες»), στήλες και σελίδες», και η πλάκα «σφιγγόταν σε ένα τετράγωνο ΤΕΛΑΡΟ». ΣΤΑΔΙΟ 2: το ξύλινο πιεστήριο, που «θύμιζε … τα πιεστήρια των οινοποιείων του Ρήνου» και το οποίο ο ίδιος «θεωρούσε ως μια από τις πιο σημαντικές εφευρέσεις του». Η πλάκα μελανώνεται «από δερμάτινα ταμπόν», σκεπάζεται με το φύλλο, μπαίνουν «μερικά ακόμη φύλλα» για ομοιόμορφη πίεση, και ο κεντρικός άξονας πιέζει «με την περιστροφή του μέσω μιας ράβδου» — ⚠️ «η πίεση ελεγχόταν εμπειρικά και δεν ήταν πάντοτε ίδια». Το μελάνι: αρχικά λινέλαιο + αιθάλη (καπνιά), μετά ρετσίνες, τερεβινθέλαιο (νέφτι) και χρωστικά, για ταχύτερο στέγνωμα και ανθεκτικότερο στερέωμα.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ: (1) κατασκευή στοιχείων → στοιχειοθεσία → πλάκα και (2) εκτύπωση. Μετά ανάλυσε.
- ⭐⭐⭐ ΤΑ 5 ΒΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΟΥ: σχεδίαση → χάραξη αντεστραμμένη → μήτρα αναγνώσιμη → χύτευση (μόλυβδος-αντιμόνιο-κασσίτερος) → στοιχείο αντεστραμμένο.
- ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ ΤΕΛΑΡΟ — η πλάκα «σφιγγόταν σε ένα τετράγωνο τελάρο», όπως και στα σημερινά κλασικά τυπογραφεία.
- ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ: ήταν ξύλινο, θύμιζε τα πιεστήρια των οινοποιείων του Ρήνου, και το θεωρούσε «μια από τις πιο σημαντικές εφευρέσεις του».
- ⚠️ ⭐⭐ ΑΝΑΦΕΡΕ ΤΗΝ ΑΔΥΝΑΜΙΑ: «η πίεση ελεγχόταν εμπειρικά και δεν ήταν πάντοτε ίδια» — δείχνει ότι διάβασες και τις λεπτομέρειες.
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΟ ΜΕΛΑΝΙ: από λινέλαιο + καπνιά σε ρετσίνες και νέφτι — και «550 χρόνια από τότε … σε εξαιρετική κατάσταση».
Ερώτηση 4 — Το αριστούργημα του Γουτεμβέργιου και η συμβολή του στην καθιέρωση της Τυπογραφίας
Ερώτηση: Ποιο είναι το έργο του Γουτεμβέργιου που χαρακτηρίζεται ως αριστούργημα; Τι γνωρίζετε για αυτό και για τη συμβολή του στην καθιέρωση της Τυπογραφίας;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ: Η «ΒΙΒΛΟΣ ΤΩΝ 42 ΣΤΙΧΩΝ»
⭐⭐⭐ «Το αριστούργημα του Γουτεμβέργιου και το πρώτο έργο ΥΨΗΛΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ της τυπογραφίας είναι η «ΒΙΒΛΟΣ ΤΩΝ 42 ΣΤΙΧΩΝ». ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑ ότι ήταν δικό του δημιούργημα ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΩΣ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ.»
⚠️ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΣΗ: ⭐⭐ για τα άλλα έντυπά του το βιβλίο λέει «ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΜΙΛΗΣΟΥΜΕ ΜΕ ΒΕΒΑΙΟΤΗΤΑ»· για τη Βίβλο λέει «ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΑΜΦΙΒΟΛΙΑ». Είναι το μόνο έργο με απόλυτα βεβαιωμένη πατρότητα.
💡 ⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΛΕΓΕΤΑΙ ΕΤΣΙ — Η ΠΙΟ ΕΥΚΟΛΗ ΜΟΝΑΔΑ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ: ⭐⭐ «ονομάστηκε έτσι, ΕΠΕΙΔΗ ΟΙ ΣΤΗΛΕΣ ΣΤΙΣ ΣΕΛΙΔΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΙΧΑΝ 42 ΣΤΙΧΟΥΣ». Όχι 42 αντίτυπα, όχι 42 τεύχη, όχι 42 χρόνια.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ — ΓΡΑΨΕ ΟΣΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΘΥΜΑΣΑΙ
⭐⭐ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ⭐⭐⭐ ΑΡΙΘΜΟΣ Έτος ολοκλήρωσης ⭐⭐⭐ 1456 Πού τυπώθηκε στο τυπογραφείο του στη ΜΑΓΕΝΤΙΑ Μορφή ⭐⭐⭐ ΔΙΤΟΜΗ, 1.280 σελίδες Αντίτυπα 120 σε χαρτί + 30 σε περγαμηνή Δέρματα μοσχαριών ⭐⭐⭐ 5.000 — μόνο για τις περγαμηνές Σώζονται 33 σε χαρτί + 13 σε περγαμηνή (λεζάντα: 22 ΠΛΗΡΗ) Πού Εθνική Βιβλιοθήκη Παρισιού, Βρετανικό Μουσείο, Μόναχο, Βιέννη, Βερολίνο · 14 στις ΗΠΑ Αξία (2000) 5-10 εκατομμύρια δολάρια ⭐⭐ Και δεν ήταν μόνο τεχνικά άρτια: «Περιείχε, εκτός από τα άψογα τυπογραφικά κείμενα, και πολύχρωμη διακόσμηση με ΠΡΩΤΟΓΡΑΜΜΑΤΑ, ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΙΕΣ και διάφορα κοσμήματα.»
💡 ⭐⭐⭐ Η ΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: ⭐ «Παραμένει ως σήμερα ΤΟ ΩΡΑΙΟΤΕΡΟ ΙΣΩΣ ΒΙΒΛΙΟ ΠΟΥ ΕΚΔΟΘΗΚΕ ΠΟΤΕ.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΚΕΛΟΣ: Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ
⚠️ ⭐⭐⭐ Η ερώτηση ΔΕΝ ζητά μόνο περιγραφή — ζητά ΓΙΑΤΙ ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ. Τρία επιχειρήματα:
⭐⭐⭐ 1. ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΤΑΥΤΟΧΡΟΝΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΤΟΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ
⭐⭐⭐ «Το βιβλίο αυτό ΚΑΘΙΕΡΩΣΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ, ορίζοντας ένα ΥΠΟΔΕΙΓΜΑ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΑΡΤΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΛΗΡΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΞΕΠΕΡΑΣΤΕΙ.»
💡 ⭐⭐⭐ Το επιχείρημα είναι δυνατό ακριβώς επειδή είναι ΠΟΙΟΤΙΚΟ: η νέα τεχνική δεν έγινε δεκτή επειδή ήταν γρήγορη, αλλά επειδή έδωσε αμέσως ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ. Κανείς δεν μπορούσε πια να την πει κατώτερη του χειρογράφου.
⭐⭐⭐ 2. Η ΤΑΧΥΤΗΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ
⭐⭐⭐ «Στα πρώτα ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΙΑ από την κυκλοφορία της «Βίβλου των 42 στίχων» ΣΧΕΔΟΝ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΙΔΡΥΘΗΚΑΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΑ που τύπωναν ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΒΙΒΛΙΑ.»
⭐⭐ Και οι συμπολίτες του «μιλούσαν με καμάρι» για τη νέα «τεχνητή γραφή» του, «την οποία ονόμαζαν από τότε «ΘΕΪΚΗ ΤΕΧΝΗ»».
⭐⭐⭐ 3. Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΜΕΣΑ ΣΤΟΥΣ ΑΙΩΝΕΣ
⭐⭐ ΠΟΙΟΣ ⭐⭐⭐ ΤΙ Ο πρύτανης του Πανεπιστημίου του Παρισιού, 1469 (έναν χρόνο μετά τον θάνατό του) εγκαινιάζοντας το τυπογραφείο της Σορβόννης, «αποδίδει την τιμή της εφεύρεσης στον Γουτεμβέργιο» ΛΟΥΘΗΡΟΣ «Η τυπογραφία … είναι το τελευταίο και καλύτερο δώρο του Θεού στον άνθρωπο» ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ (1802-1885) «είναι το μεγαλύτερο γεγονός της Ιστορίας. Είναι η μητέρα-επανάσταση» ΜΑΡΣΑΛ ΜακΛΙΟΥΑΝ (1911-1980) ονόμασε τον Γαλαξία μας «Γαλαξία GUTENBERG» (1962)
⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΤΙΜΗΜΑ — ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ
⚠️ ⭐⭐⭐ Η ΒΙΒΛΟΣ ΤΟΝ ΚΑΤΕΣΤΡΕΨΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ. ⭐⭐ Δανείστηκε το 1445 για «μόλυβδο, χαρτί, περγαμηνή», δεν κατάφερε να την ολοκληρώσει, ξαναδανείστηκε, και «αναγκάζεται να εκχωρήσει στην αρχή μερίδιο … και αργότερα ΟΛΟΚΛΗΡΟ» το τυπογραφείο στον ΓΙΟΧΑΝ ΦΟΥΣΤ. «Η Βίβλος ολοκληρώθηκε τελικά ΤΟ 1456 ΚΑΙ ΠΟΥΛΗΘΗΚΕ, ΓΙΑ ΝΑ ΠΛΗΡΩΘΕΙ Ο ΦΟΥΣΤ.»
⭐⭐ «ως το θάνατό του τον ακολουθούσε η πίκρα του αποτυχημένου επιχειρηματία, καθώς και η ανέχεια» — ζούσε με «ένα μικρό επίδομα» από τον άρχοντα του Νασάου.
💡 ⭐ Και το βιβλίο τον κατατάσσει: «Από το ΣΩΚΡΑΤΗ ως το ΓΑΛΙΛΑΙΟ, από τον ΚΟΛΟΜΒΟ ως τον ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟ.»
⭐ Τα υπόλοιπα έργα του, για πληρότητα: «Παπική Βούλα» κατά των Τούρκων, «Ιατρικό ημερολόγιο», «Βίβλος των 36 στίχων», «Καθολικό», και το «Ψαλτήρι» (1457, με τον Φουστ) — «δε φτάνει, όμως, το καλλιτεχνικό επίπεδο της Βίβλου των 42 στίχων».
Σύνοψη: Είναι η «ΒΙΒΛΟΣ ΤΩΝ 42 ΣΤΙΧΩΝ»: «το αριστούργημα του Γουτεμβέργιου και το πρώτο έργο υψηλής ποιότητας της τυπογραφίας», για το οποίο «δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι ήταν δικό του δημιούργημα από την αρχική σύλληψη ως την ολοκλήρωσή του». Ονομάστηκε έτσι «επειδή οι στήλες στις σελίδες της περιείχαν 42 στίχους». Τα στοιχεία της: ολοκληρώθηκε το 1456 στο τυπογραφείο του στη Μαγεντία· είναι δίτομη, 1.280 σελίδες· τυπώθηκαν 120 αντίτυπα σε χαρτί και 30 σε περγαμηνή — «μόνο για τις περγαμηνές χρειάστηκε να αγοραστούν 5.000 δέρματα μοσχαριών»· σώζονται 33 σε χαρτί και 13 σε περγαμηνή (η λεζάντα προσθέτει: 22 πλήρη), στο Παρίσι, στο Βρετανικό Μουσείο, στο Μόναχο, στη Βιέννη, στο Βερολίνο, με 14 αντίτυπα στις ΗΠΑ· η αξία τους (2000) υπολογιζόταν σε 5-10 εκατομμύρια δολάρια. Περιείχε και «πολύχρωμη διακόσμηση με πρωτογράμματα, μικρογραφίες και διάφορα κοσμήματα». Η συμβολή της στην καθιέρωση της Τυπογραφίας: (1) «καθιέρωσε και την τυπογραφία και το δημιουργό, ορίζοντας ένα υπόδειγμα τεχνικής αρτιότητας και πληρότητας που δεν έχει μέχρι σήμερα ξεπεραστεί» — η νέα τέχνη έγινε αμέσως δεκτή γιατί έδωσε αριστούργημα· (2) «στα πρώτα είκοσι χρόνια από την κυκλοφορία της … σχεδόν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης ιδρύθηκαν τυπογραφεία που τύπωναν χιλιάδες βιβλία», ενώ οι συμπολίτες του ονόμαζαν τη νέα «τεχνητή γραφή» «θεϊκή τέχνη»· (3) η αναγνώριση συνεχίστηκε: ο πρύτανης της Σορβόννης (1469), ο Λούθηρος («το τελευταίο και καλύτερο δώρο του Θεού στον άνθρωπο»), ο Βίκτωρ Ουγκώ («η μητέρα-επανάσταση»), ο ΜακΛιούαν («Γαλαξίας GUTENBERG», 1962). ⚠️ Το τίμημα: για να τυπωθεί, ο Γουτεμβέργιος έχασε το τυπογραφείο του στον δανειστή Γιόχαν Φουστ, και η Βίβλος «πουλήθηκε, για να πληρωθεί ο Φουστ».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΚΑΙ Ο ΛΟΓΟΣ ΤΟΥ ΟΝΟΜΑΤΟΣ: «Βίβλος των 42 στίχων», επειδή «οι στήλες στις σελίδες της περιείχαν 42 στίχους».
- ⭐⭐⭐ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ. Μετά την περιγραφή, απάντησε γιατί καθιέρωσε την τυπογραφία — αλλιώς χάνεις τη μισή βαθμολογία.
- ⭐⭐ ΔΩΣΕ ΝΟΥΜΕΡΑ: 1456 · δίτομη, 1.280 σελίδες · 120 + 30 αντίτυπα · 5.000 δέρματα · σώζονται 33 + 13 (22 πλήρη).
- ⭐⭐⭐ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ: «υπόδειγμα … που δεν έχει μέχρι σήμερα ξεπεραστεί» — και «στα πρώτα είκοσι χρόνια … σε όλες τις χώρες της Ευρώπης ιδρύθηκαν τυπογραφεία».
- ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: το τίμημα — έχασε το τυπογραφείο του στον Φουστ και η Βίβλος «πουλήθηκε, για να πληρωθεί ο Φουστ».
Ερώτηση 5 — Γιατί η Τυπογραφία θεωρείται «μήτρα πολιτισμού»
Ερώτηση: Γιατί η Τυπογραφία θεωρείται μήτρα πολιτισμού;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΣΕ ΔΥΟ ΓΡΑΜΜΕΣ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Είναι κοινή παραδοχή πως ΚΑΜΙΑ ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΔΕΝ ΠΡΟΣΦΕΡΕ ΤΟΣΑ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΟΣΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ, και μάλιστα ΤΟ ΤΥΠΩΜΕΝΟ. Και επειδή [η Τυπογραφία] είναι Η ΜΗΤΡΑ ΤΟΥ ΤΥΠΩΜΕΝΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ, αυτή είναι και ΜΙΑ ΑΛΗΘΙΝΗ ΜΗΤΡΑ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΕΙΝΑΙ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΣ ΔΥΟ ΒΗΜΑΤΩΝ — ΓΡΑΨΕ ΤΟΝ ΩΣ ΤΕΤΟΙΟΝ: ⭐⭐ το ΒΙΒΛΙΟ γεννά πολιτισμό → η ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ γεννά το βιβλίο → άρα η τυπογραφία είναι μήτρα πολιτισμού.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΥΡΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ: ΔΥΟ ΒΙΒΛΙΑ, ΔΥΟ ΡΟΛΟΙ
⭐⭐⭐ Το βιβλίο αντιπαραβάλλει το χειρόγραφο με το τυπωμένο. ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ — το ένα χωρίς το άλλο δεν είναι απάντηση:
⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΒΙΒΛΙΟ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΤΥΠΩΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ Ο ρόλος του ⭐⭐⭐ ΔΙΕΣΩΣΕ ⭐⭐⭐ ΔΙΕΔΩΣΕ Τι έκανε «διαφύλαξε τις καταγραφές … τις πολύτιμες δημιουργίες των σοφών των κλασικών χρόνων»· «συγκράτησε τις πολύτιμες προφορικές διηγήσεις» και τις παρέδωσε «από τη μία γενιά στην άλλη» «ΚΑΤΑΡΓΗΣΕ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ανάμεσα στις μικρές ομάδες των προνομιούχων κατόχων των χειρογράφων και στον … αγράμματο, φτωχό και αμέτοχο στις πολιτιστικές διαδικασίες λαό» Το όριό του ⚠️ «ποτέ δεν ξεπέρασε το μικρό κύκλο των αυλικών, των αριστοκρατών-διανοουμένων, των πλούσιων» ⭐⭐ «άρχισε να αυξάνεται ο αριθμός των μορφωμένων πολιτών, να διαδίδεται η γνώση και η πληροφόρηση» Σε ποιους αυλικοί, αριστοκράτες, πλούσιοι ⭐⭐⭐ «αστών πολιτών, εμπόρων, καλλιεργητών, βιοτεχνών» 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΦΡΑΣΗ ΠΟΥ ΚΕΡΔΙΖΕΙ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ: ΤΟ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟ ΔΙΕΣΩΣΕ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ — ΤΟ ΤΥΠΩΜΕΝΟ ΤΟΝ ΔΙΕΔΩΣΕ.
⭐⭐ Και το τίμημα αν δεν υπήρχε βιβλίο, με τα λόγια του βιβλίου: «Χωρίς αυτό θα είχαν χαθεί τα ομηρικά [έπη], … του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, τα θρησκευτικά κείμενα, τα έπη και οι μύθοι των λαών του κόσμου, ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΡΙΖΕΣ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΛΑΩΝ.»
⭐⭐⭐ ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: ΝΕΟΣ ΤΥΠΟΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ
⭐⭐ «Σε ένα πλήθος πολιτών που μαθαίνει πια να ΑΝΑΖΗΤΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥΣ ΤΟΥ στα προικισμένα πνεύματα της αρχαιότητας και στις ιδέες … που οι σύγχρονοί τους συγγραφείς κατάφερναν να τυπώνουν και να διαδίδουν.»
💡 ⭐⭐ Πρόσεξε ότι συνδέει ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ΜΕ ΤΟ ΠΑΡΟΝ: ο αναγνώστης διαβάζει ΚΑΙ αρχαίους ΚΑΙ σύγχρονους. Αυτό ακριβώς είναι η Αναγέννηση.
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ — ΜΗΝ ΤΗΝ ΚΡΥΨΕΙΣ, ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΤΗΝ ΚΡΥΒΕΙ
⚠️ ⭐⭐⭐ «Πρέπει όμως να σημειωθεί πως παράλληλα τυπώνονταν και ΠΟΛΛΑ ΒΙΒΛΙΑ ΜΕ ΑΣΗΜΑΝΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ, με φανταστικές διηγήσεις, με φανατικές θρησκευτικές αναλύσεις, με περιγραφές ανύπαρκτων μαχών, με ασήμαντα ρομάντζα. Κι αυτό, διότι οι εκδότες και οι τυπογράφοι, επιδιώκοντας τη μεγαλύτερη δυνατή διάθεση των βιβλίων τους, λογάριαζαν ιδιαίτερα ΤΗ ΔΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΑΓΟΡΑΣΤΩΝ, η οποία αύξανε με τα εύκολα, τα απλά, τα ευκολοχώνευτα κείμενα. Και, δυστυχώς, ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΠΑΨΕ ΝΑ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΩΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΑΝ ΤΟ ΑΝΑΦΕΡΕΙΣ, Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΟΥ ΓΙΝΕΤΑΙ ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΟΧΙ ΕΓΚΩΜΙΟ. ⭐ Η τυπογραφία είναι μήτρα πολιτισμού — αλλά η ίδια αγορά που φέρνει τη διάδοση φέρνει και την εμπορευματοποίηση.
⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙΣ
⭐⭐⭐ ΛΟΥΘΗΡΟΣ: «Η τυπογραφία … είναι το τελευταίο και καλύτερο δώρο του Θεού στον άνθρωπο.»
⭐⭐⭐ ΒΙΚΤΩΡ ΟΥΓΚΩ: «Η εφεύρεση της Τυπογραφίας είναι το μεγαλύτερο γεγονός της Ιστορίας. Είναι η μητέρα-επανάσταση … ο τρόπος έκφρασης της ανθρωπότητας ανανεώνεται ολοκληρωτικά.»
⭐⭐ ΜΑΡΣΑΛ ΜακΛΙΟΥΑΝ (καθηγητής του Πανεπιστημίου του Τορόντο, 1911-1980): ονόμασε τον Γαλαξία μας «Γαλαξία GUTENBERG» (1962).
💡 ⭐⭐ Και η μαρτυρία των ίδιων των συγχρόνων του: οι συμπολίτες του στη Μαγεντία ονόμαζαν τη νέα «τεχνητή γραφή» «ΘΕΪΚΗ ΤΕΧΝΗ».
Σύνοψη: Ο συλλογισμός του βιβλίου έχει δύο βήματα: «καμιά εφεύρεση στην Ιστορία δεν πρόσφερε τόσα στον πολιτισμό όσα το βιβλίο, και μάλιστα το τυπωμένο βιβλίο. Και επειδή η Τυπογραφία είναι η μήτρα του τυπωμένου βιβλίου, αυτή είναι και μια αληθινή μήτρα πολιτισμού». Το κύριο επιχείρημα είναι η αντιπαραβολή: το χειρόγραφο ΔΙΕΣΩΣΕ — «διαφύλαξε τις καταγραφές … τις πολύτιμες δημιουργίες των σοφών των κλασικών χρόνων» και «χωρίς αυτό θα είχαν χαθεί τα ομηρικά [έπη], … του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη, … οι πρώτες ρίζες του πολιτισμού των λαών» — αλλά «ποτέ δεν ξεπέρασε το μικρό κύκλο των αυλικών, των αριστοκρατών-διανοουμένων, των πλούσιων». Το τυπωμένο ΔΙΕΔΩΣΕ — «κατάργησε τη διάκριση ανάμεσα στις μικρές ομάδες των προνομιούχων κατόχων των χειρογράφων και στον … αγράμματο, φτωχό και αμέτοχο … λαό»· μέσω του τυπωμένου βιβλίου «άρχισε να αυξάνεται ο αριθμός των μορφωμένων πολιτών, να διαδίδεται η γνώση και η πληροφόρηση σε ένα πλήθος αστών πολιτών, εμπόρων, καλλιεργητών, βιοτεχνών», που «μαθαίνει πια να αναζητά τους προσανατολισμούς του» και στα «προικισμένα πνεύματα της αρχαιότητας» και στους σύγχρονους συγγραφείς. ⚠️ Το βιβλίο δεν αποκρύπτει την άλλη όψη: «παράλληλα τυπώνονταν και πολλά βιβλία με ασήμαντο περιεχόμενο», γιατί οι εκδότες «λογάριαζαν ιδιαίτερα τη δεκτικότητα των αγοραστών» — «και, δυστυχώς, το φαινόμενο αυτό δεν έπαψε να υπάρχει έως και σήμερα». Μαρτυρίες: ο Λούθηρος («το τελευταίο και καλύτερο δώρο του Θεού στον άνθρωπο»), ο Βίκτωρ Ουγκώ («το μεγαλύτερο γεγονός της Ιστορίας … η μητέρα-επανάσταση»), ο ΜακΛιούαν («Γαλαξίας GUTENBERG», 1962).
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΟΝ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟ ΩΣ ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟ: το βιβλίο γεννά πολιτισμό → η τυπογραφία γεννά το βιβλίο → άρα η τυπογραφία είναι μήτρα πολιτισμού.
- ⭐⭐⭐ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: το χειρόγραφο ΔΙΕΣΩΣΕ τη γνώση σε λίγους, το τυπωμένο τη ΔΙΕΔΩΣΕ σε όλους.
- ⭐⭐ ΟΝΟΜΑΣΕ ΤΟ ΝΕΟ ΚΟΙΝΟ: «αστών πολιτών, εμπόρων, καλλιεργητών, βιοτεχνών» — και τη «διάκριση» που καταργήθηκε.
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΑΝΑΦΕΡΕ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΟΨΗ: τα «βιβλία με ασήμαντο περιεχόμενο» επειδή οι εκδότες λογάριαζαν «τη δεκτικότητα των αγοραστών». Δείχνει κριτική σκέψη.
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΜΙΑ ΡΗΣΗ: Λούθηρος, Ουγκώ ή ΜακΛιούαν — ή με τη «θεϊκή τέχνη» των συμπολιτών του.
Ερώτηση 6 — Κλασική και ηλεκτρονική παραγωγική διαδικασία: σχέση και διαφορά
Ερώτηση: Ποια είναι η σχέση και ποια η διαφορά ανάμεσα στην παραγωγή των εντύπων με την κλασική παραγωγική διαδικασία και στην ηλεκτρονική παραγωγική διαδικασία;
Απάντηση:
-
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ — ΣΧΕΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΦΟΡΑ
⚠️ ⭐⭐⭐ Ο συνηθέστερος λάθος τρόπος είναι να γράψεις μόνο τις διαφορές. Η ερώτηση ζητά ΠΡΩΤΑ τη ΣΧΕΣΗ — και η σχέση είναι το πιο ενδιαφέρον μέρος.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Α΄ — Η ΣΧΕΣΗ: ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΕΙΝΑΙ ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΣ
⭐⭐⭐ «Η σύγχρονη παραγωγική «κλασική» διαδικασία των εντύπων ΕΞΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΝΑ ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ ΣΤΗ ΒΑΣΙΚΗ ΙΔΕΑ ΤΟΥ ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΥ, δηλαδή: α) στη διαμόρφωση μιας ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΗΣ ΠΛΑΚΑΣ-ΜΗΤΡΑΣ, το θέμα της οποίας θα ΕΠΑΝΑΛΗΦΘΕΙ με την εκτύπωσή της … σε ΣΕΙΡΑ ΟΜΟΙΩΝ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ … β) στην ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΜΕ ΜΕΛΑΝΙ, που γίνεται με τη χρήση κατάλληλων «ΠΙΕΣΤΗΡΙΩΝ» τα οποία ΜΕ ΠΙΕΣΗ μεταφέρουν το μελανωμένο θέμα από την εκτυπωτική πλάκα στην επιφάνεια των αντιτύπων.»
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ — ΤΟ ΙΔΙΟ ΣΧΗΜΑ ΙΣΧΥΕΙ ΚΑΙ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ:
⭐⭐⭐ «Αλλά και τα ηλεκτρονικά έντυπα παράγονται: α) Από μια «ΜΝΗΜΗ», στην οποία διαμορφώνεται και φυλάσσεται με ηλεκτρονική διαδικασία το θέμα του εντύπου … β) Από τον ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΚΤΥΠΩΤΗ, ο οποίος … παράγει ένα ένα τα αντίτυπα.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΣΧΕΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΕΧΟΥΝ (1) ΕΝΑ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΠΟΥ ΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΚΑΙ (2) ΜΙΑ ΜΗΧΑΝΗ ΠΟΥ ΤΟ ΑΝΑΠΑΡΑΓΕΙ ΣΕ ΟΜΟΙΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ. ⭐⭐ Η ιδέα του Γουτεμβέργιου δεν καταργήθηκε — άλλαξε ΥΛΙΚΟ.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Β΄ — Η ΔΙΑΦΟΡΑ, ΣΕ ΠΙΝΑΚΑ
⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΛΑΣΙΚΗ ⭐⭐⭐ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΤΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ⭐⭐⭐ ΥΛΙΚΗ εκτυπωτική ΠΛΑΚΑ-ΜΗΤΡΑ ⭐⭐⭐ ΑΫΛΗ «ΜΝΗΜΗ» Η ΜΗΧΑΝΗ ⭐⭐⭐ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ ⭐⭐⭐ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΕΚΤΥΠΩΤΗΣ (Printer ή Plotter) ΠΩΣ ΜΠΑΙΝΕΙ ΤΟ ΧΡΩΜΑ ⭐⭐⭐ ΜΕ ΠΙΕΣΗ, από μελανωμένη πλάκα ⭐⭐⭐ με ΨΕΚΑΣΜΟ ειδικού μελανιού (inkjet) ή με ΑΚΤΙΝΕΣ LASER και ειδική χρωστική ΠΩΣ ΒΓΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ σε σειρά από την ίδια πλάκα ⭐⭐ «ΕΝΑ ΕΝΑ» ΠΟΤΕ ΑΝΑΠΤΥΧΘΗΚΕ «ως το τέλος του 20ού αιώνα» «κυρίως στο τέλος του 20ού αιώνα» ⭐⭐ Και η ίδια η ονομασία εξηγείται από το βιβλίο: «Ονομάζουμε «κλασική» την παραγωγική διαδικασία … που αναπτύχθηκε ως το τέλος του 20ού αιώνα, ΓΙΑ ΝΑ ΤΗ ΔΙΑΚΡΙΝΟΥΜΕ από την «ηλεκτρονική»» — δηλαδή αυτή «που αφορά την παραγωγή εντύπων με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή με κατάλληλα προγράμματα και με ηλεκτρονικό εκτυπωτή».
💡 ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΘΕΣΕΙΣ ΜΟΝΟΣ ΣΟΥ: ⭐ στην κλασική το κόστος πέφτει όσο μεγαλώνει η σειρά (μία πλάκα, χιλιάδες αντίτυπα)· στην ηλεκτρονική, που παράγει «ένα ένα», δεν χρειάζεται καθόλου πλάκα — γι' αυτό συμφέρει στα λίγα αντίτυπα.
⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Γ΄ — ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ: ΟΙ 4 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ
⭐⭐⭐ «ΕΙΤΕ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΟ ΕΙΤΕ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ το έντυπο που παράγεται σήμερα οφείλει να ικανοποιεί τις «βασικές απαιτήσεις ενός εντύπου» … Αυτές τις βασικές απαιτήσεις που ο Γουτεμβέργιος καθιέρωσε … και που αναρίθμητοι διάδοχοί του εφάρμοσαν με συνέπεια από τότε ως την εποχή μας:»
# ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΙΤΗΣΗ α) Να περιέχει με ακρίβεια και πληρότητα το θέμα του β) Να ικανοποιεί τον σκοπό για τον οποίο τυπώθηκε ή εκδόθηκε γ) ⭐⭐⭐ Να είναι ΠΡΟΣΙΤΟ σε κάθε ενδιαφερόμενο δ) Να εξυπηρετεί την ατομική αλλά και τη γενικότερη κοινωνική ανάπτυξη και εξέλιξη 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΤΕΛΕΙΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ: ΤΟ ΜΕΣΟ ΑΛΛΑΖΕΙ, Ο ΣΚΟΠΟΣ ΟΧΙ. ⭐⭐ Η πλάκα έγινε μνήμη και η πίεση έγινε laser — αλλά οι τέσσερις απαιτήσεις που όρισε ο Γουτεμβέργιος ισχύουν απαράλλαχτες. Γι' αυτό ακριβώς η σχέση είναι βαθύτερη από τη διαφορά.
⭐ Και μια σημείωση για την επιβίωση της κλασικής: τα τυπογραφεία που δουλεύουν ακόμη με τη μέθοδο του Γουτεμβέργιου συνεχίζουν «κυρίως επειδή δεν απαιτεί πολυέξοδες εγκαταστάσεις και επιτρέπει την «καλλιτεχνική» και προσωπική τυπογραφική δημιουργία».
Σύνοψη: Η ΣΧΕΣΗ: και οι δύο στηρίζονται στην ίδια βασική ιδέα του Γουτεμβέργιου — ένα πρωτότυπο που φυλάσσεται και μια μηχανή που το αναπαράγει σε όμοια αντίτυπα. Το βιβλίο το λέει για την κλασική: «εξακολουθεί να στηρίζεται στη βασική ιδέα του Γουτεμβέργιου, δηλαδή α) στη διαμόρφωση μιας «εκτυπωτικής πλάκας-μήτρας, το θέμα της οποίας θα επαναληφθεί … σε σειρά όμοιων αντιτύπων» και β) «στην εκτύπωση με μελάνι … με τη χρήση κατάλληλων «πιεστηρίων» τα οποία με πίεση μεταφέρουν το μελανωμένο θέμα»· και το επαναλαμβάνει για την ηλεκτρονική: «και τα ηλεκτρονικά έντυπα παράγονται α) από μια «μνήμη, στην οποία διαμορφώνεται και φυλάσσεται με ηλεκτρονική διαδικασία το θέμα του εντύπου» και β) «από τον ηλεκτρονικό εκτυπωτή, ο οποίος … παράγει ένα ένα τα αντίτυπα». Η ΔΙΑΦΟΡΑ είναι στα μέσα: το πρωτότυπο από υλική πλάκα γίνεται άυλη μνήμη· η μηχανή από πιεστήριο γίνεται ηλεκτρονικός εκτυπωτής (Printer ή Plotter)· και η μεταφορά του χρώματος από πίεση γίνεται «ψεκασμός ειδικού μελανιού (inkjet)» ή «διαδικασία ακτίνων laser και ειδικής χρωστικής ύλης». Η ονομασία «κλασική» δόθηκε στη διαδικασία «που αναπτύχθηκε ως το τέλος του 20ού αιώνα», για να διακρίνεται από την «ηλεκτρονική», που στηρίζεται στον ηλεκτρονικό υπολογιστή με κατάλληλα προγράμματα. ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ: «είτε τυπογραφικό είτε ηλεκτρονικό», το έντυπο οφείλει να ικανοποιεί τις τέσσερις απαιτήσεις που «ο Γουτεμβέργιος καθιέρωσε»: α) να περιέχει «με ακρίβεια και πληρότητα το θέμα του»· β) να «ικανοποιεί το σκοπό για τον οποίο τυπώθηκε»· γ) να είναι «προσιτό σε κάθε ενδιαφερόμενο»· δ) να «εξυπηρετεί την ατομική αλλά και τη γενικότερη κοινωνική ανάπτυξη και εξέλιξη». Άρα αλλάζει το μέσο, όχι η λογική ούτε ο σκοπός.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΑΠΑΝΤΗΣΕ ΚΑΙ ΣΤΑ ΔΥΟ: πρώτα τη ΣΧΕΣΗ, μετά τη ΔΙΑΦΟΡΑ. Μόνο διαφορές = μισή απάντηση.
- ⭐⭐⭐ Η ΣΧΕΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: και οι δύο έχουν ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ + ΜΗΧΑΝΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ — η ιδέα του Γουτεμβέργιου.
- ⭐⭐⭐ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΕ ΤΡΙΑ ΖΕΥΓΗ: πλάκα → μνήμη · πιεστήριο → εκτυπωτής · πίεση → inkjet / laser.
- ⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΙΣ 4 ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ (ακρίβεια-πληρότητα, σκοπός, προσιτό, κοινωνική εξέλιξη) — ισχύουν «είτε τυπογραφικό είτε ηλεκτρονικό».
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΕΤΣΙ: αλλάζει το μέσο, όχι η λογική ούτε ο σκοπός.
