Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23ο: Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ (σελ. 250) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 23ο: Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΚΑΙ Ο ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ

Αναλυτικές απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις της σελ. 250, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου, των λεζαντών και της ΣΥΝΟΨΗΣ.

Ερώτηση 1 — Πότε, από ποιους και με ποιο αποτέλεσμα μπήκε ο Η/Υ στο εργαστήριο του γραφιστή

Ερώτηση: Πότε άρχισε, από ποιους και ποιο αποτέλεσμα είχε η ένταξη και η λειτουργία των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών στο εργαστήριο του γραφιστή;

Απάντηση:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ — ΤΡΕΙΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Α) ΠΟΤΕ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η ένταξη και λειτουργία του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή (Η/Υ) στο εργαστήριο του γραφιστή, ΠΟΥ ΑΡΧΙΣΕ ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1980-90, οδήγησε σταδιακά πολλούς γραφιστές ΝΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΝ ΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΟ ΕΠΙΠΛΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ. Άλλοι πάλι αποφάσισαν ΝΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΝ ΤΟΝ Η/Υ ΕΠΑΝΩ ΣΤΟ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥΣ, ΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΜΟΛΥΒΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ΣΤΑΣΕΙΣ — ΔΕΙΧΝΕΙ ΟΤΙ ΔΙΑΒΑΣΕΣ ΠΡΟΣΕΚΤΙΚΑ: άλλοι αντικατέστησαν το σχεδιαστήριο, άλλοι έβαλαν τον Η/Υ ΠΑΝΩ σ᾽ αυτό. Η αλλαγή ήταν σταδιακή, όχι ακαριαία.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Β) ΑΠΟ ΠΟΙΟΥΣ — ΤΡΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ, ΤΡΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η ηλεκτρονική συμμετοχή στη γραφιστική ΘΕΜΕΛΙΩΘΗΚΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙ[ΗΣΗ] ΤΗΣ ΨΗΦΙΑΚΗΣ (DIGITAL) ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, με την οποία ΤΡΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΟΛΟΚΛΗΡ[ΩΣΑΝ] τα ηλεκτρονικά τους προϊόντα, ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1980-90.»

  Εταιρεία	Προϊόν	Ρόλος
  APPLE COMPUTER	ο Η/Υ MACINTOSH	το μηχάνημα
  ADOBE SYSTEMS	POSTSCRIPT	«για την ηλεκτρονική τυπογραφική σύνθεση»
  ALDUS	PAGEMAKER	«για τη χρήση του Postscript στη ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΣΕΛΙΔΩΝ»

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ — ΔΩΣΕ 2-3 ΜΕ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ:

  1984 ⭐⭐⭐ ο Macintosh «πρώτης γενιάς»: «μπορούσε να απεικονίζει ΓΡΑΜΜΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ με ψηφιακά στοιχεία (bitmaped graphics). Σε μια ΟΘΟΝΗ ΛΕΥΚΟΥ-ΜΑΥΡΟΥ (φως-σκιά) … ΜΕ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ 72 ΚΟΥΚΚΙΔΩΝ (dots) ΑΝΑ ΙΝΤΣΑ (dpi)», με χειριστήριο το ποντίκι.

  1984 ⭐⭐ η ίδρυση της Aldus: «ένας ΕΚΔΟΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ, ο Paul Brained, ίδρυσε την εταιρεία, «ΕΠΙΛΕΓΟΝΤΑΣ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΣΕ ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΤΟΥ ΕΚΔΟΤΗ ΤΟΥ 16ου ΑΙΩΝΑ ΑΛΔΟΥ ΜΑΝΟΥΤΙΟΥ».

  1985 ⭐⭐⭐ ο εκτυπωτής LASER: «με πυκνότητα 300 DPI, με γράμματα του POSTSCRIPT· «η εκτύπωσή του ΑΞΙΟΛΟΓΗΘΗΚΕ ΩΣ ΣΧΕΔΟΝ «ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ»».

  1985 ⭐⭐⭐ το PageMaker («Σελιδοποιητής»): «μπορούσε να ΕΝΑΛΛΑΣΣΕΙ … ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, διαφορετικά ΥΨΗ ΚΑΙ ΠΛΑΤΗ ΣΤΗΛΩΝ, να επιλέγει ΤΙΤΛΟΥΣ, να εντάσσει ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑ … και να καθορίζει ΠΛΑΙΣΙΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΩΡΙΑ». Ο Brained «πρότεινε και τον όρο «DESKTOP PUBLISHING - DTP» (ΕΠΙΤΡΑΠΕΖΙΟ ΕΚΔΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ)».

  1990 ⭐⭐⭐ ο έγχρωμος Macintosh II: «επιτρέπει την ΥΨΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΕΓΧΡΩΜΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ … ΠΡΟΚΑΛΩΝΤΑΣ ΜΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ … ΤΟΣΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΟΣΟ ΙΣΩΣ Η ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΧΕΙΡΟΓΡΑΦΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΤΟΥ 15ου ΑΙΩΝΑ ΣΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΥ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΑΥΤΗ Η ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΩΡΟ ΓΙΑ ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΣΟΥ: το βιβλίο συγκρίνει την ηλεκτρονική γραφιστική με την ίδια την εφεύρεση της τυπογραφίας. Μεγαλύτερος έπαινος δεν γίνεται.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Γ) ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ — ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕΔΑ

  1) ⭐⭐⭐ Η ΧΡΗΣΗ ΕΓΙΝΕ «ΣΧΕΔΟΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ»: «η συστηματική χρήση του Η/Υ … σήμερα έχει γίνει ΣΧΕΔΟΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ, αφού ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝΤΑΙ, ΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΝΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΟΘΟΝΗ ΤΟΥ Η/Υ.»

  2) ⭐⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΔΡΟΜΟΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΘΟΝΗ: (α) ηλεκτρονικός εκτυπωτής «για άμεση εκτύπωση μικρού αριθμού αντιτύπων»· (β) «εκτυπωτικό εργαστήριο, τυπογραφείο, λιθογραφείο, για μεγαλύτερο αριθμό»· (γ) «εργαστήριο κατασκευής ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ (CD-ROM), ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (SPOTS), ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ».

  3) ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΑΛΛΑΞΕ Η ΙΔΙΑ Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΕΧΝΗ: «Έτσι, καθιερώνεται όλο και ευρύτερα η αντίληψη πως Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ, Η ΠΑΛΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΜΟΛΥΒΙΟΥ, ΤΗΣ ΠΕΝΑΣ, ΤΟΥ ΠΙΝΕΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΠΙΑ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ, ΤΗΣ ΟΘΟΝΗΣ, ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΚΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ (ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ).»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΤΕΤΡΑΔΕΣ — ΓΡΑΨΕ ΤΕΣ ΩΣ ΖΕΥΓΗ:

  ΠΑΛΙΑ: μολύβι · πένα · πινέλο · σχεδιαστήριο ΤΩΡΑ: Η/Υ · οθόνη · ποντίκι · λογισμικό

  ⭐⭐ Και η αναλογία του βιβλίου για το DTP: «Καθώς, το 1880, η φωτογραφία με την KODAK ΕΦΕΥΓΕ ΑΠΟ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΩΝ ΛΙΓΩΝ ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΩΝ και έφτανε στο μεγάλο κοινό, ΕΤΣΙ, στη δεκαετία του 1980, ΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΦΕΥΓΕΙ ΑΠΟ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΤΥΠΟΓΡΑΦΟΥ … ΚΑΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΠΑΡΑΧΘΕΙ ΑΠΟ ΤΟ ΠΛΗΘΟΣ ΤΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ ΤΩΝ Η/Υ.» (⚠️ Η μηχανή KODAK κυκλοφόρησε στην πραγματικότητα το 1888.)

Σύνοψη: Πότε: «Η ένταξη και λειτουργία του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή (Η/Υ) στο εργαστήριο του γραφιστή … άρχισε ΣΤΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ 1980-90» και «οδήγησε σταδιακά πολλούς γραφιστές να αντικαταστήσουν το σχεδιαστήριό τους με το έπιπλο γραφείο του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή. Άλλοι πάλι αποφάσισαν να εγκαταστήσουν τον Η/Υ ΕΠΑΝΩ στο σχεδιαστήριό τους, μειώνοντας στο ελάχιστο τη χρήση του μολυβιού».

Από ποιους: «Η ηλεκτρονική συμμετοχή στη γραφιστική θεμελιώθηκε ουσιαστικά από την αξιοποί[ηση] της ΨΗΦΙΑΚΗΣ (digital) ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, με την οποία ΤΡΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ολοκλήρ[ωσαν] τα ηλεκτρονικά τους προϊόντα, στη δεκαετία 1980-90»: η «Apple Computer» με τον Η/Υ «Macintosh», η «Adobe Systems» με το Πρόγραμμα «Postscript» («για την ηλεκτρονική τυπογραφική σύνθεση») και η «Aldus» με το «PageMaker» («για τη χρήση του Postscript στη σχεδίαση σελίδων στην οθόνη»). Σταθμοί: ο Macintosh «πρώτης γενιάς» (72 dpi, ασπρόμαυρη οθόνη, ποντίκι), ο πρώτος εκτυπωτής Laser (1985, 300 dpi, «σχεδόν τυπογραφική» εκτύπωση), το PageMaker (1985) και ο έγχρωμος Macintosh II (1990).

Το αποτέλεσμα:

1) «η συστηματική χρήση του Η/Υ … σήμερα έχει γίνει ΣΧΕΔΟΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ, αφού οι περισσότερες και σημαντικότερες συνθέσεις των Γραφικών Τεχνών δημιουργούνται, σχεδιάζονται και ολοκληρώνονται ΣΤΗΝ ΟΘΟΝΗ του Η/Υ».

2) Από την οθόνη η σύνθεση κατευθύνεται «στον ηλεκτρονικό εκτυπωτή, για άμεση εκτύπωση μικρού αριθμού αντιτύπων, ή σε κάποιο εκτυπωτικό εργαστήριο … για μεγαλύτερο αριθμό», ή ακόμη «στο εργαστήριο κατασκευής Πολυμέσων (CD-ROM), τηλεοπτικών ταινιών (spots), κινηματογραφικών ταινιών».

3) Άλλαξε η ίδια η αντίληψη για την τέχνη: «καθιερώνεται όλο και ευρύτερα η αντίληψη πως η γραφιστική, η παλιά τέχνη του ΜΟΛΥΒΙΟΥ, της ΠΕΝΑΣ, του ΠΙΝΕΛΟΥ και του ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟΥ, είναι πια μια τέχνη του ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ, της ΟΘΟΝΗΣ, του ΠΟΝΤΙΚΙΟΥ και του απαραίτητου … ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ.» Ο έγχρωμος Macintosh II (1990) προκάλεσε «μια πραγματική ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ στη γραφιστική … τόσο σημαντική όσο ίσως η μετατροπή του χειρόγραφου βιβλίου του 15ου αιώνα στο έντυπο βιβλίο του Γουτεμβέργιου».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ, ΤΡΕΙΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ: πότε (δεκαετία 1980-90) · από ποιους (τρεις εταιρείες) · αποτέλεσμα.
• ⭐⭐⭐ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥΣ: Apple → Macintosh · Adobe → Postscript · Aldus → PageMaker.
• ⭐⭐⭐ ΣΤΟ «ΠΟΤΕ» ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ ΣΤΑΣΕΙΣ: άλλοι αντικατέστησαν το σχεδιαστήριο, άλλοι έβαλαν τον Η/Υ πάνω σ᾽ αυτό.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΣΕ ΜΙΑ ΦΡΑΣΗ: η χρήση έγινε «σχεδόν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΗ» — όλα γίνονται πια «στην οθόνη».
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ ΧΩΡΙΟ — ΟΙ ΔΥΟ ΤΕΤΡΑΔΕΣ: από «μολύβι, πένα, πινέλο, σχεδιαστήριο» σε «Η/Υ, οθόνη, ποντίκι, λογισμικό».
• ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: ανάφερε τη σύγκριση του βιβλίου — η αλλαγή ήταν «τόσο σημαντική όσο ίσως η μετατροπή του χειρόγραφου βιβλίου … στο έντυπο βιβλίο του Γουτεμβέργιου».

Ερώτηση 2 — Γιατί δεν αρκεί ο Η/Υ και το λογισμικό για ποιοτικές συνθέσεις

Ερώτηση: Γιατί δεν αρκεί η χρήση του Η/Υ και των Προγραμμάτων εφαρμογής (λογισμικού) για την επίτευξη γραφιστικών συνθέσεων υψηλής ποιότητας;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΕΔΩ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η αλλαγή αυτή, από την απλή, κλασική γραφιστική στη σύγχρονη ηλεκτρονική, αποτελεί … αναμφισβήτητη πραγματικότητα. ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ, ΟΜΩΣ, ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΕΙ ΣΤΗ ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΠΩΣ ΑΥΤΗ Η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ, με τη χρήση των ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΩΝ ηλεκτρονικών μηχανημάτων και των ειδικών προγραμμάτων εφαρμογής, ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΗ ΣΥΝΘΕΣΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΗ ΟΠΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ, ΜΕ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΑΞΙΑ.»

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ: ΜΙΑ ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΜΕ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «ΟΠΩΣ και στην παλαιότερη γραφιστική δημιουργία, ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΚΑΝΕΝΑ ΤΕΧΝΗΤΟ ΜΕΣΟ, ΟΡΓΑΝΟ Ή ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΕΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ, ΑΝ ΔΕΝ ΤΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΣΕ Ο ΑΞΙΟΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΣ ΓΡΑΦΙΣΤΗΣ, ΕΤΣΙ ΚΑΙ ΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΟΥΝ ΚΑΜΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ … ΑΝ ΔΕ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΑΥΤΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΙΔΙΟΥΣ, ΑΞΙΟΥΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΥΣ ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ-ΧΕΙΡΙΣΤΕΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΑΛΛΑΞΕ ΣΤΟ ΟΥΣΙΩΔΕΣ. Ούτε το μολύβι εξασφάλιζε ποιότητα, ούτε ο Η/Υ την εξασφαλίζει. Άλλαξε το εργαλείο — όχι ο κανόνας. (Πρόσεξε ότι το βιβλίο χρησιμοποιεί τα ίδια τρία επίθετα και για τις δύο εποχές: άξιος, δημιουργικός, επιδέξιος.)

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΟΔΕΙΞΗ: ΓΙΑΤΙ ΑΠΟΤΥΓΧΑΝΟΥΝ ΤΟΣΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ

  ⭐⭐⭐ «Η διαπίστωση αυτή μπορεί να εξηγήσει ΤΙΣ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΩΝ ΣΥΝΘΕΣΕΩΝ στις οθόνες των Η/Υ, είτε αυτές φτάνουν στην εκτύπωσή τους … είτε χρησιμοποιούνται ως μέσα Ηλεκτρονικής Οπτικής Επικοινωνίας σε ΠΟΛΥΜΕΣΑ, σε ΔΙΚΤΥΑ, στο INTERNET.»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΛΕΙΠΟΥΝ — ΜΕΤΡΑ ΤΑ: «Κατά κανόνα, αυτές οι συνθέσεις … έχουν πραγματοποιηθεί από ΧΡΗΣΤ[ΕΣ] ηλεκτρονικών μέσων, οι οποίοι: 1) «ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΑ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ» 2) «ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΔΙΔΑΧΘΕΙ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ, ΤΙΣ ΤΕΧ[ΝΙΚΕΣ] ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ» 3) «ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΕΠΑΡΚΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ».»

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΙΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΣΗΜΕΙΟ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΝ ΤΟΥΣ ΛΕΕΙ ΑΣΧΕΤΟΥΣ

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Οι χρήστες αυτοί ΣΥΧΝΑ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΙ ΧΕΙΡΙΣΤΕΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ. ΟΜΩΣ, ΓΙΑ ΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΕΝ ΑΡΚΟΥΝ ΑΥΤΑ. Είναι ακόμη ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ ΤΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ ΕΚΕΙΝΑ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΓΡΑΦΙΣΤΗ και που ΧΩΡΙΣ ΑΥΤΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΔΥΝΑΤΗ Η ΥΨΗΛΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΥ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ 2 — ΓΡΑΨ᾽ ΤΟ ΚΑΘΑΡΑ: το πρόβλημα ΔΕΝ είναι η άγνοια του υπολογιστή — είναι η άγνοια της ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ. Μπορεί κανείς να είναι άριστος πληροφορικός και να βγάζει κακά έντυπα. (Ένα πραγματικό παράδειγμα το δίνει το ίδιο το κεφάλαιο: οι ελληνικές γραμματοσειρές που «αυτοσχεδίασαν» «χρήστες Η/Υ, κυρίως ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ» — και «δεν [ήταν] ιδιαίτερα ικανοποιητικές».)

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΟ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ο Η/Υ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑ ΕΝΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟ ΚΑΙ ΜΕ ΠΟΛΛΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΜΕΣΟ. Ένα μέσο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πολλούς τρόπους … Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ ΣΕ ΟΠΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΤΟΜΕΑ ΑΠΑΙΤΕΙ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ, ΕΜΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΥ ΧΡΗΣΤΗ. Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ Η/Υ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΑΠΑΙΤΕΙ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ, ΕΜΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΥ ΧΡΗΣΤΗ-ΓΡΑΦΙΣΤΗ.»

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ, ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΖΑΝΤΑ (δώρο για παράδειγμα): «γράμματα που ΔΕ ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΙ ΕΥΚΟΛΑ, που ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΜΕΤΕΩΡΑ ΚΑΙ ΑΣΗΜΑΝΤΑ» και «ΑΤΕΧΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ, με ΠΑΡΑΜΟΡΦΩΜΕΝΑ ΣΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΑΦΥΣΙΚΑ ΧΡΩΜΑΤΑ».

Σύνοψη: Γιατί το μηχάνημα δεν αντικαθιστά τον δημιουργό. Το βιβλίο προειδοποιεί ρητά ότι η στροφή στην ηλεκτρονική γραφιστική «δεν πρέπει … να οδηγήσει στη ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ πως αυτή η ηλεκτρονική γραφιστική ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ, με τη χρήση των εντυπωσιακών ηλεκτρονικών μηχανημάτων και των ειδικών προγραμμάτων εφαρμογής, την επιτυχημένη σύνθεση … με τη λειτουργική και αισθητική αξία».

Το επιχείρημα είναι αναλογικό: «Όπως και στην παλαιότερη γραφιστική δημιουργία, στην οποία ΚΑΝΕΝΑ ΤΕΧΝΗΤΟ ΜΕΣΟ, ΟΡΓΑΝΟ Ή ΕΡΓΑΛΕΙΟ δεν μπορούσε να εξασφαλίσει την ποιότητα της γραφιστικής σύνθεσης, αν δεν τα χρησιμοποιούσε ο ΑΞΙΟΣ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΣ ΓΡΑΦΙΣΤΗΣ, ΕΤΣΙ ΚΑΙ τα ηλεκτρονικά μηχανήματα και μέσα ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΟΥΝ ΚΑΜΙΑ ΠΟΙΟΤΗΤΑ … αν δε χρησιμοποιούνται και αυτά από τους ίδιους, άξιους, δημιουργικούς και επιδέξιους γραφιστές-χειριστές.»

Η απόδειξη: «η διαπίστωση αυτή μπορεί να εξηγήσει τις περισσότερες περιπτώσεις των ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΩΝ ΣΥΝΘΕΣΕΩΝ»· αυτές γίνονται από χρήστες που 1) «δεν έχουν τα απαραίτητα προσόντα για τη γραφιστική δημιουργία», 2) «δεν έχουν διδαχθεί τις αρχές, τις τεχ[νικές] και τις αξίες της» και 3) «δεν έχουν επαρκή εμπειρία στην εφαρμογή».

Και το κρίσιμο: «Οι χρήστες αυτοί συχνά είναι ΕΠΙΔΕΞΙΟΙ ΧΕΙΡΙΣΤΕΣ των ηλεκτρονικών μηχανημάτων, αλλά και ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ … Όμως, για τη γραφιστική δημιουργία ΔΕΝ ΑΡΚΟΥΝ ΑΥΤΑ. Είναι ακόμη απαραίτητα τα προσόντα εκείνα που διαμορφώνουν ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΓΡΑΦΙΣΤΗ και που χωρίς αυτά δεν είναι δυνατή η υψηλού λειτουργικού και αισθητικού επιπέδου γραφιστική σύνθεση.»

Το συμπέρασμα: «Ο Η/Υ δεν είναι παρά ένα σπουδαίο και με πολλές δυνατότητες ΜΕΣΟ … Η χρήση του Η/Υ στη γραφιστική απαιτεί τη συμβολή ενός ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ, ΕΜΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΥ ΧΡΗΣΤΗ-ΓΡΑΦΙΣΤΗ.»

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ο Η/Υ είναι μέσο, όχι δημιουργός — «δεν είναι παρά ένα σπουδαίο και με πολλές δυνατότητες μέσο».
• ⭐⭐⭐ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΤΗΝ ΑΝΑΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ούτε το μολύβι εξασφάλιζε ποιότητα παλιά, ούτε ο Η/Υ την εξασφαλίζει τώρα. Τα ίδια τρία επίθετα: άξιος, δημιουργικός, επιδέξιος.
• ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΠΟΥ ΛΕΙΠΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΠΛΟΥΣ ΧΡΗΣΤΕΣ: προσόντα · διδαχή των αρχών και των αξιών · εμπειρία.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟ ΣΗΜΕΙΟ: το βιβλίο λέει ότι είναι «επιδέξιοι χειριστές» και «επιστήμονες ειδικευμένοι στην πληροφορική» — και όμως δεν αρκεί. Το πρόβλημα δεν είναι ο υπολογιστής, είναι η γραφιστική.
• ⭐⭐ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: οι ελληνικές γραμματοσειρές που αυτοσχεδίασαν «ειδικευμένοι στην πληροφορική» δεν ήταν ικανοποιητικές.
• ⭐ ΓΙΑ ΧΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: τα σημάδια της αποτυχίας κατά τη λεζάντα — «γράμματα που δε διαβάζονται εύκολα», «άτεχνες εικόνες με παραμορφωμένα σημεία και αφύσικα χρώματα».

Ερώτηση 3 — Σε τι διαφέρει η παραδοσιακή από την ηλεκτρονική γραφιστική

Ερώτηση: Σε τι διαφέρει η απλή παραδοσιακή γραφιστική από την ηλεκτρονική γραφιστική;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΠΕΡΙΟΡΙΣΤΙΚΗ ΑΠ᾽ Ο,ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΕΙΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η ένταξη του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή στη γραφιστική ΔΕ ΣΗΜΑΙΝΕΙ, λοιπόν, ΠΑΡΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ Ή ΤΗΝ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΛΙΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ, ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ ΑΥΤΟ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΜΕΣΟ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΟ «ΔΕ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΠΑΡΑ» — ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΟ. Η διαφορά είναι στα ΜΕΣΑ και στη ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ — όχι στις αρχές της τέχνης. Ξεκίνα την απάντησή σου με αυτή τη φράση και τη μισή δουλειά την έκανες.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ — ΑΝΤΙΓΡΑΨΕ ΤΟΝ ΣΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΣΟΥ

  	ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ	ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ
  Κύρια εργαλεία	«το ΜΟΛΥΒΙ, το ΠΕΝΑΚΙ, το ΠΙΝΕΛΟ, το ΣΩΛΗΝΑΡΙΟ με το χρώμα» — και «το χρωματιστό χαρτί, η φωτογραφία»	«ο ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ, η ΟΘΟΝΗ, το ΠΟΝΤΙΚΙ» και «το … ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ»
  Χώρος εργασίας	το ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ	«το ΕΠΙΠΛΟ ΓΡΑΦΕΙΟ του Η/Υ»
  Πού γίνεται η σύνθεση	στο χαρτί	«ΣΤΗΝ ΟΘΟΝΗ του Η/Υ»
  Επεξεργασία της εικόνας	περιορισμένη και χρονοβόρα	«σχεδόν ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ» (κεφ. 22)
  Πού καταλήγει	στο εκτυπωτικό εργαστήριο	εκτυπωτής · τυπογραφείο · Πολυμέσα, spots, ταινίες, Internet
  Τι ΔΕΝ αλλάζει	-	η δημιουργική ικανότητα του γραφιστή

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «καθιερώνεται όλο και ευρύτερα η αντίληψη πως Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ, Η ΠΑΛΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΜΟΛΥΒΙΟΥ, ΤΗΣ ΠΕΝΑΣ, ΤΟΥ ΠΙΝΕΛΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟΥ, ΕΙΝΑΙ ΠΙΑ ΜΙΑ ΤΕΧΝΗ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ, ΤΗΣ ΟΘΟΝΗΣ, ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΚΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ (ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ).»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΤΕΤΡΑΔΕΣ, ΤΕΛΕΙΑ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΙΣΜΕΝΕΣ — ΜΑΘΕ ΤΕΣ:

  ΠΑΛΙΑ: μολύβι · πένα · πινέλο · ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟ ΤΩΡΑ: Η/Υ · οθόνη · ποντίκι · ΛΟΓΙΣΜΙΚΟ

  (Πρόσεξε την αντιστοιχία: το σχεδιαστήριο — ο χώρος όπου γίνεται η δουλειά — αντικαθίσταται από το λογισμικό. Ο «χώρος» της γραφιστικής έγινε πρόγραμμα.)

  ---

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΔΥΟ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΠΟΥ ΔΙΝΟΥΝ ΜΟΝΑΔΕΣ

  1) ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΗΓΕΙ Η ΣΥΝΘΕΣΗ. Στην ηλεκτρονική, από την οθόνη «κατευθύνονται για εκτύπωση ΣΤΟΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟ ΕΚΤΥΠΩΤΗ, για άμεση εκτύπωση ΜΙΚΡΟΥ ΑΡΙΘΜΟΥ αντιτύπων, ή σε κάποιο ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ … για ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΑΡΙΘΜΟ. Ακόμη … μπορούν να κατευθυνθούν ΣΤΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ (CD-ROM), ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ (SPOTS), ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΑΙΝΙΩΝ.» (Στην παραδοσιακή, ο δρόμος ήταν ένας: το τυπογραφείο.)

  2) ⭐⭐ Ο ΧΩΡΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ. Άλλοι γραφιστές «αντικατέστησαν το σχεδιαστήριό τους με το έπιπλο γραφείο του Η/Υ», άλλοι «εγκατέστησαν τον Η/Υ ΕΠΑΝΩ στο σχεδιαστήριό τους, μειώνοντας στο ελάχιστο τη χρήση του μολυβιού».

  ---

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΜΙΑ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΟΥΣΙΑ ΔΕΝ ΔΙΑΦΕΡΕΙ. Η ΣΥΝΟΨΗ 3 το λέει καθαρά: «Η αλλαγή από την απλή κλασική γραφιστική στη σύγχρονη ηλεκτρονική αποτελεί μια πραγματικότητα. ΔΕΝ ΕΞΑΣΦΑΛΙΖΕΙ, ΟΜΩΣ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΗ ΣΥΝΘΕΣΗ … Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥ Η/Υ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΑΠΑΙΤΕΙ ΤΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΥ, ΕΜΠΕΙΡΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΞΙΟΥ ΧΡΗΣΤΗ-ΓΡΑΦΙΣΤΗ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΩΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: αλλάζουν τα εργαλεία και ο δρόμος προς το τελικό προϊόν — δεν αλλάζει η ανάγκη για δημιουργικό γραφιστή.

Σύνοψη: Διαφέρουν στα μέσα και στη διαδικασία — όχι στις αρχές. Το βιβλίο το δηλώνει κατηγορηματικά: «Η ένταξη του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή στη γραφιστική ΔΕ ΣΗΜΑΙΝΕΙ, λοιπόν, ΠΑΡΑ ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, την αλλαγή ή την ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΑΛΙΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ της γραφιστικής σύνθεσης, με το νέο αυτό ηλεκτρονικό μέσο.»

1) Στα εργαλεία: στην παραδοσιακή «το κύριο δημιουργικό εργαλείο είναι το ΜΟΛΥΒΙ, το ΠΕΝΑΚΙ, το ΠΙΝΕΛΟ, το ΣΩΛΗΝΑΡΙΟ με το χρώμα κι ακόμη το χρωματιστό χαρτί, η φωτογραφία, διάφορες εικόνες, άλλα κείμενα»· στην ηλεκτρονική, ο Η/Υ, η οθόνη, το ποντίκι και το λογισμικό. Όπως το συνοψίζει το βιβλίο: «η γραφιστική, η παλιά τέχνη του ΜΟΛΥΒΙΟΥ, της ΠΕΝΑΣ, του ΠΙΝΕΛΟΥ και του ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΡΙΟΥ, είναι πια μια τέχνη του ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ, της ΟΘΟΝΗΣ, του ΠΟΝΤΙΚΙΟΥ και του απαραίτητου ηλεκτρονικού προγράμματος εφαρμογής (ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ).»

2) Στον χώρο εργασίας: πολλοί γραφιστές «αντικατέστησαν το σχεδιαστήριό τους με το έπιπλο γραφείο του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή», ενώ άλλοι «εγκατέστησαν τον Η/Υ ΕΠΑΝΩ στο σχεδιαστήριό τους».

3) Στο πού καταλήγει η σύνθεση: από την οθόνη «κατευθύνονται για εκτύπωση στον ηλεκτρονικό εκτυπωτή, για άμεση εκτύπωση μικρού αριθμού αντιτύπων, ή σε κάποιο εκτυπωτικό εργαστήριο … για μεγαλύτερο αριθμό», αλλά και «στο εργαστήριο κατασκευής Πολυμέσων (CD-ROM), τηλεοπτικών ταινιών (spots), κινηματογραφικών ταινιών».

Αυτό όμως που ΔΕΝ αλλάζει είναι η ανάγκη για δημιουργικό γραφιστή: «Η αλλαγή από την απλή κλασική γραφιστική στη σύγχρονη ηλεκτρονική αποτελεί μια πραγματικότητα. Δεν εξασφαλίζει, όμως, την επιτυχημένη σύνθεση … Η χρήση του Η/Υ στη γραφιστική απαιτεί τη συμβολή ενός κατάλληλου, έμπειρου και επιδέξιου χρήστη-γραφιστή.»

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗ ΦΡΑΣΗ-ΚΛΕΙΔΙ: η ένταξη του Η/Υ «δε σημαίνει … παρά την αλλαγή στη δημιουργική της διαδικασία» και των μέσων σχεδίασης.
• ⭐⭐⭐ ΟΙ ΔΥΟ ΤΕΤΡΑΔΕΣ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΣΟΥ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: μολύβι, πένα, πινέλο, σχεδιαστήριο → Η/Υ, οθόνη, ποντίκι, λογισμικό.
• ⭐⭐ ΠΡΟΣΘΕΣΕ ΤΟΝ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: άλλοι αντικατέστησαν το σχεδιαστήριο, άλλοι έβαλαν τον Η/Υ πάνω σ᾽ αυτό.
• ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΠΟΥ ΞΕΧΝΙΕΤΑΙ: στην παραδοσιακή η μακέτα πήγαινε μόνο στο τυπογραφείο· στην ηλεκτρονική πάει και σε Πολυμέσα, spots, ταινίες, Internet.
• ⭐⭐⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΟ ΤΙ ΔΕΝ ΑΛΛΑΖΕΙ: «η χρήση του Η/Υ στη γραφιστική απαιτεί τη συμβολή ενός κατάλληλου, έμπειρου και επιδέξιου χρήστη-γραφιστή».
• ⭐ ΜΙΑ ΩΡΑΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: στην αντιστοίχιση, τη θέση του σχεδιαστηρίου (του χώρου) παίρνει το λογισμικό. Ο χώρος της γραφιστικής έγινε πρόγραμμα.

Ερώτηση 4 — Ο ρόλος των γραμματοσειρών (fonts) στην ηλεκτρονική γραφιστική

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος των γραμματοσειρών (fonts) στην εφαρμογή της ηλεκτρονικής γραφιστικής;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΣ — ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ Η/Υ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΔΕ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΘΕΙ, ΑΝ [δεν] ΕΠΕΤΡΕΠΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΙΚΙΛΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΩΝ (FONTS) ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ, ΤΙΤΛΩΝ κτλ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΕΧΕΙΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ: χωρίς γραμματοσειρές, ο Η/Υ θα ήταν άχρηστος για τη γραφιστική. Δεν είναι στολίδι — είναι η προϋπόθεση της ίδιας της εφαρμογής.

  ⭐⭐⭐ ΓΙ᾽ ΑΥΤΟ ΚΑΙ ΕΓΙΝΕ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ: «Αποτέλεσε, λοιπόν, ΒΑΣΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤ[ΩΝ] Η/Υ Ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΕΣ ΚΑΙ Η Δ[ΥΝΑΤΟΤΗΤΑ] ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΩΝ — δηλαδή η χρήση γραμμάτων ΠΟΛΛΩΝ [μεγεθών], ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΠΑΧΟΥΣ (ΛΕΥΚΑ, ΗΜΙΜΑΥΡΑ, ΜΑΥΡΑ), ΟΡΘΙΩΝ Ή ΠΛΑΓΙΩΝ κτλ.»

  ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΝ, ΟΧΙ ΕΝΑ: (α) ΠΟΣΕΣ γραμματοσειρές υπάρχουν (εμπλουτισμός)· (β) ΤΙ ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΑΝΕΙΣ με την καθεμία (πολλαπλές χρήσεις: πάχη, όρθια/πλάγια).

  ---

  ⭐⭐ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ

  1) ⭐⭐ ΟΙ ΠΡΩΤΕΣ ΔΟΚΙΜΕΣ — ΔΑΝΕΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ: «χρησιμοποιήθηκαν οι παλιές ΚΛΑΣΙΚΕΣ τυπογραφικές «ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΕΣ» ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, και μάλιστα ΧΩΡΙΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΕΣ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΕΣ Ή ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ».

  2) ⭐⭐ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΣΑ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ 1980-90 — ΝΕΕΣ ΚΑΙ «ΝΕΕΣ ΠΑΛΙΕΣ»: «αρκετοί σχεδιαστές και εργαστήρια σχεδίου (atelier) ολοκληρώνουν και προσφέρουν ΠΟΛΛΕΣ ΣΕΙΡΕΣ ΝΕΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ», ενώ εντάσσονται και «πολλές παλιές κλασικές σειρές, με διάφορες παραλλαγές και με χαρακτηριστικές ονομασίες «ΝΕΑ»» — New Elsevier, New Garamont, New Didot, Baskerville, Times — και η Adobe προσφέρει τις Adobe Garamond και Adobe Jenson.

  3) ⭐⭐ ΑΠΟ ΤΟ 1990 — Η ΕΚΡΗΞΗ: «προσφέρονται πολλές νέες γραμματοσειρές ΑΠΟ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΕΣ και από ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ … ΑΛΛΟΤΕ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΕΣ». Για την Adobe σχεδίασε ο Summer Stone, «σχεδιαστής και μαθηματικός», για τη «γλώσσα» Postscript· και «ξανασχεδίασαν ορισμένες κλασικές «οικογένειες» ο Robert Slimbach και ο Carol Twobly».

  ⭐⭐ Και οι πρωτοπόροι της σχεδίασης στην οθόνη: η Susanna Licho, που «δουλεύοντας στην οθόνη του Η/Υ ολοκληρώνει νέες γραμματοσειρές, τις οποίες σχεδίασε ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΩΙΜΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ 72 DPI ωσότου τις φτάσει, με διαδοχικές προσαρμογές, ΣΤΗΝ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ 300 DPI» — ώστε, κατά τη λεζάντα, «να μη διακρίνεται η «ΓΡΑΜΜΩΤΗ» ΜΟΡΦΗ τους».

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ — ΤΟ ΠΙΟ ΧΡΗΣΙΜΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

  ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ (από το 1985): «Το πρόβλημα της χρήσης ελληνικών γραμματοσειρών στις οθόνες των Η/Υ έγινε ιδιαίτερα έντονο ΑΠΟ ΤΟ 1985 ΚΑΙ ΜΕΤΑ, όταν και στην Ελλάδα άρχισαν οι πρώτες δοκιμές … Τα γράμματα όμως … ΗΤΑΝ ΑΤΕΛΗ, ΚΟΥΡΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΑΛΑΙΣΘΗΤΑ.»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΟΤΥΧΙΑ ΤΩΝ ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑΣΜΩΝ (μετά το 1990): «διαπιστώθηκε ότι ΔΕΝ ΥΠΗΡΧΑΝ ΔΙΑΘΕΣΙΜΕΣ ΕΙΔΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΕΣ, ΠΛΗΡΕΙΣ ΚΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΕΣ. Αρκετοί χρήστες Η/Υ, ΚΥΡΙΩΣ ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΙ ΣΤΗΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ, δοκίμασαν, ΑΥΤΟΣΧΕΔΙΑΖΟΝΤΑΣ, να σχεδιάσουν κάποιες γραμματοσειρές, ΠΡΟΣΑΡΜΟΖΟΝΤΑΣ ΠΑΛΙΕΣ … ΔΕΝ [ήταν] όμως ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΕΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΙΔΙΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 2 — ΓΡΑΨ᾽ ΤΟ ΚΑΙ ΕΔΩ: ειδικοί της πληροφορικής χωρίς γραφιστική παιδεία έδωσαν μη ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Η γραμματοσειρά δεν είναι πρόβλημα προγραμματισμού — είναι πρόβλημα ΣΧΕΔΙΑΣΗΣ.

  ⭐⭐⭐ Η ΛΥΣΗ — Η Ε.Ε.Τ.Σ. (1992): «Στην Ελλάδα το πρόβλημα αυτό οδήγησε ΤΟ 1992 ΣΤΗΝ ΙΔΡΥΣΗ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Ε.Ε.Τ.Σ.), μιας εταιρείας ΜΗ ΚΕΡΔΟΣΚΟΠΙΚΗΣ», που «είχε σκοπό να προσφέρει κάθε δυνατή τεχνική διευκόλυνση για τη σχεδίαση ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΩΝ ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΩΝ κατάλληλων για χρήση στα Προγράμματα των Η/Υ, ΜΕ ΕΠΑΡΚΗ ΠΟΙΚΙΛΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ … και τελικά ΝΑ ΣΤΗΡΙΞΕΙ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ».

  ⭐⭐ Τα πρόσωπα και οι σειρές: Ειδικός Σύμβουλος ο χαράκτης-ζωγράφος Τ. Κατσουλίδης, «πεπειραμένος σχεδιαστής γραμμάτων», που είχε ήδη σχεδιάσει τις σειρές «ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ» και «ΚΑΤΣΟΥΛΙΔΗΣ». Με την εποπτεία του σχεδιάστηκαν οι «ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΑ» («χρησιμοποιούνται από την ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ») και η GFS «Artemis», καθώς και οι GFS Didot και GFS Bodoni, «από τις κλασικές οικογένειες … με κατάλληλη αισθητική ανάπτυξη και ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ Η/Υ». Ο ίδιος ολοκλήρωσε και τη σειρά «ΓΕΝΕΣΙΣ», «με την οποία τύπωσε το ομότιτλο λεύκωμά του». Συνεργάτης του ο Γ. Μαθιόπουλος· και «τα τελευταία χρόνια» διακρίνονται οι Δημ. Θ. Αρβανίτης, Ι. Καρλόπουλος, Π. Χαρατζόπουλος και Ι. Κουρούδης.

  ⚠️ ⭐⭐ ΣΗΜΕΙΩΣΗ: ο Κατσουλίδης αναφέρεται στο κείμενο ως «Τ. Κατσουλίδης» και στη λεζάντα ως «Παν. Κατσουλίδη» — δύο διαφορετικά αρχικά για το ίδιο πρόσωπο.

Σύνοψη: Ο ρόλος τους είναι καθοριστικός — αποτελούν προϋπόθεση. Το βιβλίο το δηλώνει ρητά: «Η χρήση των Η/Υ στη γραφιστική δημιουργία ΔΕ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΘΕΙ, αν [δεν] επέτρεπε τη χρήση των ποικίλων ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΩΝ (fonts) για τη σύνθεση των κειμένων, τίτλων κτλ.»

Γι᾽ αυτό «αποτέλεσε … ΒΑΣΙΚΗ ΦΡΟΝΤΙΔΑ των Προγραμμάτ[ων] Η/Υ ο ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ με διάφορες γραμματοσειρές και η δ[υνατότητα] ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ των γραμματοσειρών, δηλαδή η χρήση γραμμάτων … ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΠΑΧΟΥΣ (λευκά, ημίμαυρα, μαύρα), ΟΡΘΙΩΝ Ή ΠΛΑΓΙΩΝ κτλ.»

Η εξέλιξη: στις πρώτες δοκιμές «χρησιμοποιήθηκαν οι παλιές κλασικές τυπογραφικές «οικογένειες» γραμμάτων, και μάλιστα ΧΩΡΙΣ ουσιαστικές μορφολογικές ή σχεδιαστικές αλλαγές»· «από τα μέσα της δεκαετίας του 1980-90 και μετά» σχεδιαστές και εργαστήρια «ολοκληρώνουν και προσφέρουν πολλές σειρές ΝΕΩΝ γραμμάτων», ενώ εντάσσονται και κλασικές σειρές με την ονομασία «νέα» (New Elsevier, New Garamont, New Didot, Baskerville, Times)· «από το 1990 και μετά, προσφέρονται πολλές νέες γραμματοσειρές από ανεξάρτητους σχεδιαστές και από οργανωμένα εργαστήρια … άλλοτε λιγότερο και άλλοτε περισσότερο επιτυχημένες».

Στην Ελλάδα: το πρόβλημα «έγινε ιδιαίτερα έντονο, από το 1985 και μετά», καθώς τα γράμματα «ήταν ΑΤΕΛΗ, ΚΟΥΡΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΑΚΑΛΑΙΣΘΗΤΑ». Μετά το 1990 «διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμες ειδικά σχεδιασμένες, πλήρεις και ικανοποιητικές γραμματοσειρές», ενώ όσες αυτοσχεδίασαν «χρήστες Η/Υ, κυρίως ειδικευμένοι στην πληροφορική» «δεν [ήταν] ιδιαίτερα ικανοποιητικές». Έτσι το πρόβλημα «οδήγησε το 1992 στην ίδρυση της ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Ε.Ε.Τ.Σ.)», με σκοπό τη σχεδίαση «ολοκληρωμένων γραμματοσειρών … με επαρκή ποικιλία και ποιότητα» και «να στηρίξει την ελληνική τυπογραφική ποιότητα». Ειδικός Σύμβουλος υπήρξε ο χαράκτης-ζωγράφος Τ. Κατσουλίδης, δημιουργός των σειρών «Απολλώνια», «Κατσουλίδης» και «Γένεσις», ενώ με την εποπτεία του σχεδιάστηκαν τα «Νεοελληνικά» (που χρησιμοποιεί η Ακαδημία Αθηνών), η GFS «Artemis», η GFS Didot και η GFS Bodoni.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: χωρίς γραμματοσειρές, η χρήση του Η/Υ στη γραφιστική «δε θα μπορούσε να αξιοποιηθεί». Είναι προϋπόθεση, όχι λεπτομέρεια.
• ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΝ: (α) εμπλουτισμός του λογισμικού με πολλές σειρές · (β) πολλαπλές χρήσεις της καθεμιάς (πάχη: λευκά, ημίμαυρα, μαύρα · όρθια ή πλάγια).
• ⭐⭐ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΕΞΕΛΙΞΗΣ: πρώτα οι κλασικές αυτούσιες → μετά νέες σειρές και «νέες» εκδοχές παλιών → από το 1990 έκρηξη από ανεξάρτητους σχεδιαστές.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΔΙΝΕΙ ΜΟΝΑΔΕΣ: πρόβλημα από το 1985 (γράμματα «ατελή, κουραστικά και ακαλαίσθητα») → Ε.Ε.Τ.Σ., 1992, «για να στηρίξει την ελληνική τυπογραφική ποιότητα».
• ⭐⭐⭐ ΣΥΝΔΕΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 2: όσοι αυτοσχεδίασαν ήταν «ειδικευμένοι στην πληροφορική» — και το αποτέλεσμα δεν ήταν ικανοποιητικό. Η γραμματοσειρά είναι πρόβλημα σχεδίασης, όχι προγραμματισμού.
• ⭐ ΟΝΟΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: Τ. Κατσουλίδης (Απολλώνια, Κατσουλίδης, Γένεσις), Γ. Μαθιόπουλος, και οι σειρές Νεοελληνικά (Ακαδημία Αθηνών), GFS Artemis, Didot, Bodoni.

Ερώτηση 5 — Το «Υπερκείμενο» (Hypertext) και οι νέες δυνατότητες

Ερώτηση: Τι είναι το «Υπερκείμενο» (Hypertext) και ποιες είναι οι νέες δυνατότητες που προσφέρει στη σύγχρονη γραφιστική δημιουργία;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ — ΜΑΘΕ ΤΟΝ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «το λογισμικό του ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟΥ (HYPERTEXT), δηλαδή ΤΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΜΙΑΣ ΟΘΟΝΗΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΕΝΟΣ ΑΛΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ, ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΠΟΙΟΥ ΣΥΜΒΟΛΟΥ, ΛΕΞΗΣ, ΠΛΑΙΣΙΟΥ, ΣΗΜΑΤΟΣ κτλ., με την ένδειξη ΤΟΥ ΔΡΟΜΕΑ (CURSOR) και την πίεση ΤΟΥ ΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΟΝΤΙΚΙΟΥ).»

  ⭐⭐ Ποιος και πότε: «Το Πρόγραμμα (λογισμικό) του «Υπερκειμένου» ήταν μια ΕΠΙΝΟΗΣΗ ΤΗΣ APPLE COMPUTER, που ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΗΚΕ ΤΟ 1987.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΣΠΑΣΕ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΣΕ ΤΡΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΘΥΜΑΣΑΙ: (1) κείμενο σε οθόνη · (2) που οδηγεί σε άλλο κείμενο · (3) με ενεργοποίηση συμβόλου / λέξης / πλαισίου (δρομέας + ποντίκι).

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΝΕΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ — ΤΡΕΙΣ, ΣΕ ΑΥΞΟΥΣΑ ΚΛΙΜΑΚΑ

  ⭐⭐⭐ 1) ΤΟ «ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ» ΤΩΝ ΟΘΟΝΩΝ

  ⭐⭐⭐ «προσφέρθηκε μια ακόμη σπουδαία δυνατότητα στην ηλεκτρονική γραφιστική: ΤΟ «ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ» ΣΤΙΣ ΟΘΟΝΕΣ ΤΩΝ ΟΠΤΙΚΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, που είναι κάτι ΑΝΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΟ ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ ΤΩΝ ΣΕΛΙΔΩΝ ΕΝΟΣ ΒΙΒΛΙΟΥ Ή ΕΝΟΣ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ.»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 2) ΤΑ ΠΟΛΥΜΕΣΑ — ΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕ ΗΧΟ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ακολούθησε … η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟΥ με την εφαρμογή του ΣΤΑ ΠΟΛΥΜΕΣΑ (MULTIMEDIA ή HYPERMEDIA), δηλαδή στα Μέσα Επικοινωνίας ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΚΑΙ ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ (ΜΕΣΑ INTERACTIVES, ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΑ), τα οποία ΕΜΠΛΟΥΤΙΖΟΥΝ ΤΟ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕ ΗΧΟ, ΜΕ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕ ΚΙΝΗΣΗ (ΒΙΝΤΕΟ).»

  ⭐⭐ Το παράδειγμα: τα CD-ROM («αρχικά των λέξεων Compact Disk-read only memory»), «δίσκοι που λειτουργούν ΜΕ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΚΤΙΝΑΣ LASER και που μπορούν να περιέχουν ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ, ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΑ, ΕΙΚΟΝΕΣ, ΗΧΟΥΣ, ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗ. Είναι δηλαδή ΠΟΛΥ-ΜΕΣΑ».

  ⭐⭐⭐ 3) ΤΑ ΔΙΚΤΥΑ ΚΑΙ ΤΟ INTERNET

  ⭐⭐⭐ «η ένταξη της ηλεκτρονικής γραφιστικής στις λειτουργίες των ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ, ΤΟΠΙΚΩΝ, ΕΥΡΥΤΕΡΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟΥ (INTERNET)» (ΣΥΝΟΨΗ 7), όπου κάθε ιδιώτης ή φορέας «μπορεί να διαμορφώσει μια «ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ» (SITE) και εκεί να αποθηκεύσει τις «σελίδες» του … εμπλουτισμένες, μετά από την εφαρμογή του λογισμικού WWW (World Wide Web), ΜΕ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΑ, ΕΙΚΟΝΕΣ, ΗΧΟΥΣ ΚΑΙ ΒΙΝΤΕΟ».

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ — ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Με τη δυνατότητα επιλογής διαφορετικών στοιχείων του Υπερκειμένου, ΚΑΘΕ ΧΡΗΣΤΗΣ ΔΕΧΕΤΑΙ, ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΚΑΙ ΒΛΕΠΕΙ ΑΥΤΑ ΠΟΥ Ο ΙΔΙΟΣ ΕΠΙΛΕΓΕΙ κάθε φορά και, συνεπώς, ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΧΡΗΣΤΕΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΔΙΑΒΑΖΟΥΝ ΚΑΙ ΝΑ ΒΛΕΠΟΥΝ ΕΝΤΕΛΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΙΟ ΠΟΛΥΜΕΣΟ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΥΓΚΡΙΝΕ ΜΕ ΤΟ ΕΝΤΥΠΟ ΚΑΙ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙΣ ΑΜΕΣΩΣ: ένα βιβλίο είναι το ίδιο για όλους τους αναγνώστες. Ένα πολυμέσο είναι διαφορετικό για τον καθένα. Γι᾽ αυτό «Το Πολυμέσο αποτελεί ΕΝΑ ΝΕΟ ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ, ΠΟΛΥΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΜΕΣΟ, που μπορεί να ικανοποιεί ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ, ΨΥΧΑΓΩΓΙΑΣ Ή ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ».

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ — Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΜΑΔΙΚΗ ΔΟΥΛΕΙΑ

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Αλλά αυτή η δυνατότητα ΠΡΟΫΠΟΘΕΤΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΥΣΥΝΘΕΤΗ ΔΟΜΗ ΤΟΥ, για την οποία όμως ΔΕΝ ΑΡΚΟΥΝ ΠΙΑ ΕΝΑ Ή ΔΥΟ ΑΤΟΜΑ. ΔΕ ΦΤΑΝΕΙ ΕΝΑΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΓΙΑ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΑΙ ΕΝΑΣ ΣΧΕΔΙΑΣΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ, ΤΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ. ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΑΚΟΜΗ ΕΙΔΙΚΟΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΗΧΟ, ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ. Αυτό το Πολυμέσο είναι ΕΝΑ ΝΕΟ ΠΟΛΥΣΥΝΘΕΤΟ ΕΡΓΟ, ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗΣ ΔΟΥΛΕΙΑΣ ΠΟΛΛΩΝ ΑΤΟΜΩΝ, ΚΑΤΑΛΛΗΛΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ, ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΜΠΕΙΡΙΑΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΑΥΤΟ: το Υπερκείμενο δεν έδωσε μόνο νέες δυνατότητες — άλλαξε και το ποιος κάνει τη δουλειά. Ο γραφιστής δεν είναι πια μόνος.

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ INTERNET ΩΣ ΝΕΑ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

  ⭐⭐ «Με την ΕΚΡΗΚΤΙΚΗ ΔΙΑΔΟΣΗ της χρήσης του και τις ανάγκες σχεδίασης αμέτρητων σελίδων … έχει προκαλέσει τη δημιουργία ΜΙΑΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ σε ολόκληρο σχεδόν τον κόσμο» — με γραφιστές που εργάζονται «είτε ως ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ είτε ενταγμένοι σε ομάδες σε … ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ (ATELIER)».

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ΑΛΛΑ ΚΑΙ Η ΓΝΩΣΤΗ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ: «αμέτρητες σελίδες-οθόνες του Internet εμφανίζονται ΜΕ ΑΝΕΠΑΡΚΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ, που ΔΕΝ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΤΗΝ ΑΝΕΤΗ ΚΑΙ ΠΛΗΡΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ … και με ΑΙΣΘΗΤΙΚΗ ΧΑΜΗΛΟΥ ΕΠΙΠΕΔΟΥ. Ίσως, επειδή, όσοι σχεδιάζουν τις σελίδες αυτές … ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ ΤΗΝ ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ, ΤΗ ΓΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΕΜΠΕΙΡΙΑ.» (Το ίδιο επιχείρημα με τις ερωτήσεις 2 και 4 — το βιβλίο επανέρχεται σε αυτό τρεις φορές.)

Σύνοψη: Το «Υπερκείμενο» (Hypertext) είναι, κατά το βιβλίο, «το κείμενο μιας οθόνης που ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΕΝΟΣ ΑΛΛΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ, με την ενεργοποίηση κάποιου ΣΥΜΒΟΛΟΥ, ΛΕΞΗΣ, ΠΛΑΙΣΙΟΥ, ΣΗΜΑΤΟΣ κτλ., με την ένδειξη του ΔΡΟΜΕΑ (cursor) και την πίεση του ΧΕΙΡΙΣΤΗΡΙΟΥ (ποντικιού)». Ήταν «μια επινόηση της Apple Computer, που ολοκληρώθηκε το 1987».

Οι νέες δυνατότητες:

1) Το «ξεφύλλισμα» των οθονών: «προσφέρθηκε μια ακόμη σπουδαία δυνατότητα στην ηλεκτρονική γραφιστική: το «ΞΕΦΥΛΛΙΣΜΑ» στις οθόνες των οπτικών σελίδων για τη ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ και των πληροφοριακών στοιχείων, που είναι κάτι ανάλογο με το ξεφύλλισμα των σελίδων ενός βιβλίου ή ενός περιοδικού».

2) Τα Πολυμέσα: «η εξέλιξη του Υπερκειμένου με την εφαρμογή του στα ΠΟΛΥΜΕΣΑ (Multimedia ή Hypermedia), δηλαδή στα Μέσα Επικοινωνίας που λειτουργούν και ΜΕ ΤΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ (Μέσα Interactives, διαδραστικά), τα οποία ΕΜΠΛΟΥΤΙΖΟΥΝ ΤΟ ΥΠΕΡΚΕΙΜΕΝΟ ΜΕ ΗΧΟ, ΜΕ ΕΙΚΟΝΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕ ΚΙΝΗΣΗ (ΒΙΝΤΕΟ)» — με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα CD-ROM.

3) Τα δίκτυα και το Internet: η ένταξη της ηλεκτρονικής γραφιστικής «στις λειτουργίες των ηλεκτρονικών δικτύων, τοπικών, ευρύτερων και του Διαδικτύου (Internet)», όπου κάθε φορέας «μπορεί να διαμορφώσει μια «διεύθυνση» (site)» με σελίδες «εμπλουτισμένες … με υπερκείμενα, εικόνες, ήχους και βίντεο».

Η βαθύτερη συνέπεια: «Με τη δυνατότητα επιλογής διαφορετικών στοιχείων του Υπερκειμένου, ΚΑΘΕ ΧΡΗΣΤΗΣ ΔΕΧΕΤΑΙ, ΔΙΑΒΑΖΕΙ ΚΑΙ ΒΛΕΠΕΙ ΑΥΤΑ ΠΟΥ Ο ΙΔΙΟΣ ΕΠΙΛΕΓΕΙ … και, συνεπώς, ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΙ ΧΡΗΣΤΕΣ μπορεί να διαβάζουν και να βλέπουν ΕΝΤΕΛΩΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΙΔΙΟ ΠΟΛΥΜΕΣΟ.» Έτσι «το Πολυμέσο αποτελεί ένα νέο ΠΟΛΥΔΥΝΑΜΟ, ΠΟΛΥΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΜΕΣΟ, που μπορεί να ικανοποιεί ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ επικοινωνίας, ενημέρωσης, ψυχαγωγίας ή εκπαίδευσης».

Με ένα τίμημα όμως: «δεν αρκούν πια ένα ή δύο άτομα. Δε φτάνει ένας συγγραφέας για τα κείμενα και ένας σχεδιαστής γραφιστής για τα σχέδια … Χρειάζονται ακόμη ειδικοί για τον ΗΧΟ, τη ΜΟΥΣΙΚΗ και την ΚΙΝΗΣΗ. Αυτό το Πολυμέσο είναι ένα νέο πολυσύνθετο έργο, αποτέλεσμα της δημιουργικής δουλειάς ΠΟΛΛΩΝ ΑΤΟΜΩΝ.»

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΔΩΣΕ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: κείμενο οθόνης «που επιτρέπει την ανάγνωση ενός ΑΛΛΟΥ κειμένου», με ενεργοποίηση συμβόλου, λέξης, πλαισίου, σήματος.
• ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΠΟΙΟΣ ΚΑΙ ΠΟΤΕ: «επινόηση της Apple Computer, που ολοκληρώθηκε το 1987».
• ⭐⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ, ΣΕ ΚΛΙΜΑΚΑ: το «ξεφύλλισμα» των οθονών → τα Πολυμέσα (ήχος, εικόνα, κίνηση) → τα δίκτυα και το Internet.
• ⭐⭐⭐ Η ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΗ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: ένα βιβλίο είναι ίδιο για όλους· ένα πολυμέσο «διαφορετικοί χρήστες μπορεί να [το] βλέπουν εντελώς διαφορετικά».
• ⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ: «δεν αρκούν πια ένα ή δύο άτομα» — χρειάζονται και ειδικοί για τον ήχο, τη μουσική και την κίνηση.
• ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: ανάφερε ότι το Internet δημιούργησε «μια μεγάλη αγορά γραφιστικής εργασίας», αλλά και αμέτρητες σελίδες «με ανεπαρκή σχεδίαση … και αισθητική χαμηλού επιπέδου».