Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12ο: ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ (σελ. 140) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ
Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12ο: ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ
Αναλυτικές απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις της σελ. 140, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου, των λεζαντών και της ΣΥΝΟΨΗΣ.
Ερώτηση 1 — Ο ρόλος του ζωγράφου-σχεδιαστή στα χειρόγραφα και στα πρώτα τυπογραφικά βιβλία
Ερώτηση: Ποιος ήταν ο ρόλος του ζωγράφου-σχεδιαστή στην τελική διαμόρφωση των σελίδων των εικονογραφημένων χειρογράφων και των πρώτων τυπογραφικών βιβλίων;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΛΕΞΗ ΓΙΑ ΝΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙΣ: ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ
⭐⭐⭐ «Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ ΖΩΓΡΑΦΟΥ, ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΟΥ Ή ΣΧΕΔΙΑΣΤΗ ΗΤΑΝ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ για την εικονογράφηση των χειρόγραφων βιβλίων.»
💡 ⭐⭐ Το βιβλίο δεν λέει «χρήσιμη» ούτε «συνηθισμένη» — λέει ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ. Χωρίς τον ζωγράφο η σελίδα δεν ολοκληρωνόταν.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Α΄ — ΤΙ ΠΡΟΣΘΕΤΕ: ΔΥΟ ΑΞΙΕΣ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η υψηλή ποιότητα των εικονογραφήσεων πρόσθετε στα βιβλία αυτά και ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΞΙΑ, αυξάνοντας ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΤΟΥΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ (ΜΕ ΤΙΣ ΕΙΚΟΝΕΣ «ΛΕΓΑΝΕ» ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ), αλλά και ΤΗΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΑΞΙΑ, αφού οι εικονογραφήσεις, διακοσμήσεις κτλ. ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΑΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ, ΑΥΘΕΝΤΙΚΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΕΧΝΗΣ.»
⭐⭐ ΑΞΙΑ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ⭐⭐⭐ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ το βιβλίο ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΕΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ — «με τις εικόνες «λέγανε» περισσότερα πράγματα» ⭐⭐⭐ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ κάθε εικονογράφηση είναι «πραγματικό, αυθεντικό και ΜΟΝΑΔΙΚΟ έργο τέχνης» 💡 ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΔΥΟ. Η μία απαντά στο «τι ΚΑΝΕΙ» η εικόνα, η άλλη στο «τι ΕΙΝΑΙ». ⭐ Και πρόσεξε τη λέξη ΜΟΝΑΔΙΚΑ: αφού είναι φτιαγμένα με το χέρι, κάθε αντίτυπο είναι διαφορετικό.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Β΄ — ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ, Ο ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΕΜΕΙΝΕ
⭐⭐⭐ «ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΦΕΥΡΕΣΗ ΤΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑΣ, Ο ΙΔΙΟΣ Ο ΓΟΥΤΕΜΒΕΡΓΙΟΣ, για να ολοκληρώσει το μεγάλο του έργο, τη «ΒΙΒΛΟ ΤΩΝ 42 ΣΤΙΧΩΝ», ΑΝΑΘΕΤΕΙ ΣΕ ΖΩΓΡΑΦΟ-ΜΙΚΡΟΓΡΑΦΟ τον εμπλουτισμό των τυπωμένων σελίδων της με «ΙΣΤΟΡΗΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΓΡΑΜΜΑΤΑ», δηλαδή ΑΡΧΙΚΑ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ, σχεδιασμένα ή ζωγραφισμένα ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΧΡΩΜΑΤΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΜΕ ΛΕΠΤΟΤΑΤΑ ΦΥΛΛΑ ΧΡΥΣΟΥ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ ΣΟΥ: ⭐⭐ ούτε ο ΙΔΙΟΣ Ο ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ της τυπογραφίας μπόρεσε να τελειώσει το αριστούργημά του χωρίς χέρι ζωγράφου. ⭐ Μάθε και τον όρο: «ΙΣΤΟΡΗΜΕΝΑ ΠΡΩΤΟΓΡΑΜΜΑΤΑ» = τα διακοσμημένα αρχικά κεφαλαία γράμματα.
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «Έτσι, το πρώτο μεγάλο έντυπο έργο του αποτελεί ένα ΑΝΕΠΑΝΑΛΗΠΤΟ ΕΡΓΟ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ-ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ.»
⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Γ΄ — Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΚΑΙ ΣΤΗ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗ
⭐⭐⭐ «Άλλωστε, η ΠΡΩΤΑΡΧΙΚΗ συμβολή του καλλιτέχνη σχεδιαστή στην παραγωγή και των παλαιότερων χαρακτικών εντύπων ήταν ΚΥΡΙΑΡΧΙΚΗ. Από τις πρώτες ΣΤΑΜΠΕΣ-ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ (ανάγλυφες και εσώγλυφες χαρακτικές πλάκες), η χάραξή τους αποτελούσε έργο ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΧΑΡΑΚΤΩΝ-ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΩΝ, οι οποίοι έπρεπε ΝΑ ΣΧΕΔΙΑΣΟΥΝ τα θέματα πάνω στις πλάκες αυτές ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΝΑ ΤΑ ΧΑΡΑΞΟΥΝ, ακολουθώντας την ανάλογη κάθε φορά τεχνική.»
💡 ⭐⭐ Πρόσεξε τη διπλή δουλειά: ΠΡΩΤΑ ΣΧΕΔΙΑΖΩ, ΜΕΤΑ ΧΑΡΑΖΩ. Δεν αρκούσε να είσαι τεχνίτης — έπρεπε να είσαι και σχεδιαστής.
⭐⭐⭐ Και στη λιθογραφία, το βιβλίο διακρίνει ΤΡΕΙΣ ΡΟΛΟΥΣ — αν τους γράψεις, η απάντηση γίνεται πλήρης:
# ⭐⭐⭐ ΠΟΙΟΣ ΚΑΙ ΤΙ ΚΑΝΕΙ 1 ο καλλιτέχνης που δούλευε ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΚΟ ΤΟΥ ΕΡΓΟ — «αποκλειστικός δημιουργός μιας λιθογραφίας, που θα κυκλοφορήσει ως «αυτόνομο καλλιτεχνικό έργο» 2 ο καλλιτέχνης που δούλευε «για να ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ στη λιθογραφική πλάκα το έργο … που ανήκε σε ΑΛΛΟΝ καλλιτέχνη» 3 ο «επιδέξιος ΤΕΧΝΙΤΗΣ-καλλιτέχνης», που «με τις ΟΔΗΓΙΕΣ άλλου καλλιτέχνη δημιουργού μετέφερε ή διαμόρφωνε το έργο» 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΠΟΥ ΔΕΝΕΙ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 1 ΜΕ ΟΛΟ ΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ⭐⭐ σε ΚΑΘΕ τεχνική — χειρόγραφο, τυπογραφία, ξυλογραφία, χαλκογραφία, λιθογραφία — Η ΕΙΚΟΝΑ ΠΕΡΝΟΥΣΕ ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΧΕΡΙ. ⭐ Αυτό θα το καταργήσει η φωτογραφία — και γι' αυτό το κεφάλαιο ξεκινά έτσι.
Σύνοψη: Ο ρόλος του ήταν ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟΣ: «η συμμετοχή του καλλιτέχνη ζωγράφου, μικρογράφου ή σχεδιαστή ήταν απαραίτητη για την εικονογράφηση των χειρόγραφων βιβλίων». Τι πρόσθετε — δύο αξίες: (1) λειτουργική, «αυξάνοντας την επικοινωνιακή τους δυνατότητα (με τις εικόνες «λέγανε» περισσότερα πράγματα)»· (2) καλλιτεχνική, αφού οι εικονογραφήσεις και διακοσμήσεις «αποτελούσαν πραγματικά, αυθεντικά και μοναδικά έργα τέχνης». Και μετά την τυπογραφία ο ρόλος του παρέμεινε: «ακόμη και μετά την εφεύρεση της τυπογραφίας, ο ίδιος ο Γουτεμβέργιος, για να ολοκληρώσει … τη «Βίβλο των 42 στίχων», αναθέτει σε ζωγράφο-μικρογράφο τον εμπλουτισμό των τυπωμένων σελίδων με «ιστορημένα πρωτογράμματα», δηλαδή αρχικά γράμματα κεφαλαίων, «σχεδιασμένα ή ζωγραφισμένα με διάφορα χρώματα αλλά και με λεπτότατα φύλλα χρυσού»· έτσι το έργο αυτό «αποτελεί ένα ανεπανάληπτο έργο τυπογραφικής αλλά και ζωγραφικής-σχεδιαστικής τέχνης». Το ίδιο και στη χαρακτική: «η πρωταρχική συμβολή του καλλιτέχνη σχεδιαστή … ήταν κυριαρχική»· από τις πρώτες στάμπες-σφραγίδες, η χάραξη ήταν «έργο ειδικευμένων χαρακτών-καλλιτεχνών, οι οποίοι έπρεπε να σχεδιάσουν τα θέματα πάνω στις πλάκες και μετά να τα χαράξουν». Στη λιθογραφία το βιβλίο διακρίνει τρεις ρόλους: του καλλιτέχνη που δουλεύει «για το δικό του έργο» ως «αποκλειστικός δημιουργός»· εκείνου που μεταφέρει στην πλάκα έργο «που ανήκε σε άλλον καλλιτέχνη»· και του «επιδέξιου τεχνίτη-καλλιτέχνη» που δουλεύει «με τις οδηγίες άλλου καλλιτέχνη δημιουργού». Συμπέρασμα: σε κάθε τεχνική πριν από τη φωτογραφία, η εικόνα περνούσε υποχρεωτικά από ένα χέρι.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗ ΛΕΞΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: η συμμετοχή του ήταν «ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ» — όχι απλώς χρήσιμη.
- ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΑΞΙΕΣ: ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ («με τις εικόνες «λέγανε» περισσότερα») και ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ («αυθεντικά και μοναδικά έργα τέχνης»).
- ⭐⭐⭐ ΤΟ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: ο ίδιος ο Γουτεμβέργιος ανέθεσε τα «ιστορημένα πρωτογράμματα» της Βίβλου σε ζωγράφο-μικρογράφο.
- ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗ: ο καλλιτέχνης έπρεπε πρώτα να σχεδιάσει πάνω στην πλάκα και μετά να χαράξει.
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ: πριν από τη φωτογραφία, κάθε έντυπη εικόνα περνούσε από χέρι καλλιτέχνη.
Ερώτηση 2 — Το κοινό χαρακτηριστικό Ξυλογραφίας, Χαλκογραφίας και Λιθογραφίας
Ερώτηση: Ποιο είναι το κοινό χαρακτηριστικό στη δημιουργία των εικόνων με την Ξυλογραφία, τη Χαλκογραφία και τη Λιθογραφία;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΛΕΞΗ — ΚΑΙ ΤΗ ΔΙΝΕΙ Η ΣΥΝΟΨΗ 2
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «ΟΠΩΣ ΣΤΗΝ ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΣΤΗ ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑ, ΕΤΣΙ ΚΑΙ ΣΤΗ ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ, Η ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΤΟΥΣ ΓΙΝΟΤΑΝ ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ.»
💡 ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΧΕΡΙ. Αυτή είναι όλη η απάντηση — αλλά μια καλή απάντηση την ΤΕΚΜΗΡΙΩΝΕΙ και για τις τρεις τεχνικές χωριστά.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΤΟ ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ
⭐⭐ ΤΕΧΝΙΚΗ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΧΕΡΙ ⭐⭐ ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΑ ⭐⭐⭐ ΣΚΑΛΙΖΕΙ — αφαιρεί ό,τι δεν θα τυπωθεί, αφήνοντας ψηλά ό,τι θα τυπωθεί «η χάραξή τους αποτελούσε έργο ειδικευμένων χαρακτών-καλλιτεχνών» ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΑ ⭐⭐⭐ ΧΑΡΑΖΕΙ ΣΕ ΒΑΘΟΣ το μέταλλο (με καλέμι ή με οξέα) «έπρεπε να σχεδιάσουν τα θέματα πάνω στις πλάκες αυτές και μετά να τα χαράξουν» ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ ⭐⭐⭐ ΣΧΕΔΙΑΖΕΙ με λιπαρό μελάνι ή κραγιόνι «Η λιθογραφική εκτύπωση ΑΠΑΙΤΟΥΣΕ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ «ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ» ΤΗΣ ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΚΤΥΠΩΤΙΚΗΣ ΠΛΑΚΑΣ» 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΚΑΤΙ ΠΟΛΥ ΩΡΑΙΟ: Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΛΛΑΖΕΙ, ΤΟ ΧΕΡΙ ΟΧΙ. ⭐⭐ Στην ξυλογραφία η πλάκα είναι ΑΝΑΓΛΥΦΗ, στη χαλκογραφία ΕΣΩΓΛΥΦΗ, στη λιθογραφία ΕΠΙΠΕΔΗ — τρεις εντελώς διαφορετικές μέθοδοι. Και όμως, ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΤΡΕΙΣ κάποιος άνθρωπος πρέπει να δουλέψει την πλάκα ένα-ένα κομμάτι.
⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΑΥΤΟ ΤΟ «ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ»
⭐⭐⭐ 1. ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗΣ
⭐⭐ «η πρωταρχική συμβολή του καλλιτέχνη σχεδιαστή … ήταν ΚΥΡΙΑΡΧΙΚΗ» — και η δουλειά ήταν διπλή: «έπρεπε να σχεδιάσουν … και μετά να τα χαράξουν».
⭐⭐⭐ 2. ΕΙΝΑΙ ΚΟΠΙΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΗ ΔΟΥΛΕΙΑ
⭐⭐⭐ Το ίδιο το βιβλίο, όταν φτάνει στη φωτογραφία, το λέει αναδρομικά: «δε χρειαζόταν πια Η ΚΟΠΙΑΣΤΙΚΗ ΚΑΙ ΜΑΚΡΟΧΡΟΝΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ για την κατασκευή ξυλογραφικών, χαλκογραφικών ή λιθογραφικών πλακών». ⭐ (Και η λεζάντα του κεφαλαίου: μια ξυλογραφία «δουλεμένη πολλές ώρες στο χέρι».)
⭐⭐⭐ 3. ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΠΕΡΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ
⭐⭐⭐ Δεν αντιγράφεται το θέμα — αποδίδεται. Γι' αυτό, όταν έρθει η φωτογραφία, το βιβλίο θα γράψει ότι με αυτήν αντικαθίστανται «οι αποδόσεις προσώπων, πραγμάτων και γεγονότων ΠΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΑΠΟΔΩΣΟΥΝ [οι] χαράκτες και τεχνίτες».
💡 ⭐⭐⭐ Η ΛΕΞΗ «ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΣΑΝ» ΤΑ ΛΕΕΙ ΟΛΑ: προσπαθούσαν, δεν το πετύχαιναν πάντα. Η φωτογραφία θα φέρει το «κύρος της ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΡΩΤΑΕΙ ΑΥΤΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ
💡 ⭐⭐⭐ Η ερώτηση 2 δεν είναι ερώτηση για το κεφ. 11. Είναι η ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ για το κεφ. 12. ⭐⭐ Αφού και οι τρεις τεχνικές έχουν κοινό ΤΟ ΧΕΡΙ, η φωτογραφία είναι η πρώτη εικόνα που δεν το χρειάζεται — και γι' αυτό αλλάζει τα πάντα. Αν κλείσεις έτσι, δείχνεις ότι κατάλαβες γιατί μπήκε η ερώτηση.
Σύνοψη: Το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι ότι η εικόνα δημιουργείται ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ. Η ΣΥΝΟΨΗ 2 το λέει ρητά: «Όπως στην ξυλογραφία και στη χαλκογραφία, έτσι και στη λιθογραφία, η δημιουργία των έντυπων εικόνων τους γινόταν ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ». Και στις τρεις περιπτώσεις: στη χαρακτική (ξυλογραφία και χαλκογραφία) «η χάραξή τους αποτελούσε έργο ειδικευμένων χαρακτών-καλλιτεχνών, οι οποίοι έπρεπε να σχεδιάσουν τα θέματα πάνω στις πλάκες αυτές και μετά να τα χαράξουν, ακολουθώντας την ανάλογη κάθε φορά τεχνική»· στη λιθογραφία «η λιθογραφική εκτύπωση απαιτούσε τη δημιουργία «με το χέρι» της λιθογραφικής εκτυπωτικής πλάκας». Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι τρεις τεχνικές διαφέρουν ριζικά μεταξύ τους — ανάγλυφη, εσώγλυφη και επίπεδη πλάκα αντίστοιχα — και όμως μοιράζονται αυτό ακριβώς το στοιχείο. Τι συνεπάγεται: (α) χρειάζεται ειδικευμένος καλλιτέχνης, αφού «η πρωταρχική συμβολή του καλλιτέχνη σχεδιαστή … ήταν κυριαρχική»· (β) η δουλειά είναι κοπιαστική και μακρόχρονη — το ίδιο το βιβλίο, φτάνοντας στη φωτογραφία, γράφει ότι πλέον «δε χρειαζόταν πια η κοπιαστική και μακρόχρονη προσπάθεια για την κατασκευή ξυλογραφικών, χαλκογραφικών ή λιθογραφικών πλακών»· (γ) το θέμα δεν αντιγράφεται αλλά αποδίδεται μέσα από την ερμηνεία του καλλιτέχνη — γι' αυτό το βιβλίο μιλά για πρόσωπα και γεγονότα «που επιχειρούσαν να αποδώσουν» οι χαράκτες. Ακριβώς αυτό το κοινό στοιχείο θα καταργήσει η φωτογραφία, φέρνοντας «το ιδιαίτερο … κύρος της εικόνας της πραγματικότητας».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΛΕΞΗ: και στις τρεις, η εικόνα φτιάχνεται ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ (ΣΥΝΟΨΗ 2).
- ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΑΡΚΕΣΤΕΙΣ ΣΤΗ ΛΕΞΗ — ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΡΕΙΣ: χαρακτική («να σχεδιάσουν … και μετά να τα χαράξουν») και λιθογραφία («απαιτούσε τη δημιουργία «με το χέρι»»).
- ⭐⭐⭐ ΤΟΝΙΣΕ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ: οι τρεις πλάκες είναι ανάγλυφη / εσώγλυφη / επίπεδη — εντελώς διαφορετικές, και όμως όλες χειροποίητες.
- ⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ: χρειάζεται ειδικευμένος καλλιτέχνης · η δουλειά είναι «κοπιαστική και μακρόχρονη» · το θέμα ερμηνεύεται, δεν αντιγράφεται.
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΔΕΙΧΝΟΝΤΑΣ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ: ακριβώς αυτό το «με το χέρι» θα καταργήσει η φωτογραφία.
Ερώτηση 3 — Η φωτογραφική τεχνική στα τυπογραφικά κλισέ και γιατί χρησιμοποιούνται
Ερώτηση: Πώς εφαρμόστηκε η φωτογραφική τεχνική στη διαμόρφωση των τυπογραφικών κλισέ και γιατί χρησιμοποιούνται αυτά;
Απάντηση:
-
⚠️ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ: ΠΩΣ ΦΤΙΑΧΝΕΤΑΙ ΤΟ ΚΛΙΣΕ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Α΄ — ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΛΙΣΕ: Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Αυτά … τα κλισέ, ΠΟΥ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΠΑΡΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΘΕΤΙΚΕΣ ΠΑΝΩ ΣΕ ΠΛΑΚΑ ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΥ και μάλιστα ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ - ΣΑΝ ΚΑΘΡΕΦΤΙΣΜΕΝΕΣ - ΚΑΙ ΧΑΡΑΓΜΕΝΕΣ ΣΕ ΒΑΘΟΣ ΜΕ ΝΙΤΡΙΚΟ ΟΞΥ …»
# ⭐⭐⭐ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ⭐⭐ ΓΙΑΤΙ 1 ΘΕΤΙΚΗ φωτογραφία (αναγνώσιμη ως προς τους τόνους) για να τυπώσει σωστά το μαύρο-άσπρο 2 πάνω σε ΠΛΑΚΑ ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΥ μέταλλο που διαβρώνεται από το οξύ 3 ⭐⭐⭐ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΗ — «σαν καθρεφτισμένη» γιατί τυπώνει απευθείας στο χαρτί 4 ⭐⭐⭐ ΧΑΡΑΓΜΕΝΗ ΣΕ ΒΑΘΟΣ με ΝΙΤΡΙΚΟ ΟΞΥ ώστε να γίνει ΑΝΑΓΛΥΦΗ, σαν τυπογραφικό στοιχείο 💡 ⭐⭐⭐ Η ΣΥΝΟΨΗ 4 τα λέει «ΑΝΑΓΛΥΦΑ ΜΕΤΑΛΛΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ» — και η λέξη ΑΝΑΓΛΥΦΑ εξηγεί τα πάντα: το κλισέ πρέπει να γίνει ανάγλυφο για να ταιριάξει με τα ανάγλυφα κινητά στοιχεία.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Β΄ — ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΤΟΝΩΝ ΚΑΙ Η ΛΥΣΗ ΤΟΥ «ΡΑΣΤΕΡ»
⭐⭐⭐ Δύο είδη κλισέ, δύο βαθμοί δυσκολίας:
⭐⭐ ΕΙΔΟΣ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΑΠΟΔΙΔΕΙ ⭐⭐ ΔΥΣΚΟΛΙΑ ⭐⭐ ΠΟΤΕ ΛΥΘΗΚΕ ΓΡΑΜΜΙΚΟ «γραμμές σχεδίων και ενιαίες [επιφάνειες] (πλακάτες)» «σχετικά απλή» — με «διάβρωση των κενών-λευκών περιοχών πλακών ψευδαργύρου με νιτρικό οξύ» ⭐⭐ ο Γάλλος Firmin Gillot, «από το 1850 ακόμη» ⭐⭐⭐ ΤΟΝΙΚΟ / ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ φωτογραφίες «με ΔΙΑΒΑΘΜΙΣΕΙΣ ΓΚΡΙΖΟΥ (ΦΩΣ-ΣΚΙΑ)» ⭐⭐⭐ «ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ» ⭐⭐⭐ το 1880, από τον Αμερικανό F. E. IVES, «με το σύστημα «ΡΑΣΤΕΡ»» ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΙ ΚΑΝΕΙ ΤΟ ΡΑΣΤΕΡ — Η ΛΕΖΑΝΤΑ ΤΟ ΕΞΗΓΕΙ ΤΕΛΕΙΑ
⭐⭐⭐ «Η απόδοση των τονικών εικόνων … γίνεται με τη φωτογραφική διαδικασία, ΑΦΟΥ ΠΑΡΕΜΒΛΗΘΕΙ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΘΕΜΑ (ΠΡΟΤΥΠΟ-ΜΑΚΕΤΑ) ΚΑΙ ΤΟ ΦΙΛΜ ΤΟ ΑΝΑΛΟΓΟ ΠΛΕΓΜΑ «ΡΑΣΤΕΡ». Έτσι η φωτεινή ένταση του θέματος, η «φωτεινότητα», ΑΠΟΔΙΔΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΟΚΚΟΥΣ ΤΟΥ ΡΑΣΤΕΡ ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΙ ΣΤΙΣ ΣΚΟΤΕΙΝΕΣ ΚΑΙ ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΙ ΣΤΙΣ ΦΩΤΕΙΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΙΔΕΑ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ΤΟ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙ ΝΑ ΤΥΠΩΣΕΙ ΓΚΡΙ — ΞΕΡΕΙ ΜΟΝΟ ΜΑΥΡΟ ΚΑΙ ΛΕΥΚΟ. ⭐⭐ Το ράστερ «εξαπατά» το μάτι: σπάει το γκρι σε ΜΑΥΡΕΣ ΚΟΥΚΙΔΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ. Από απόσταση το μάτι τις βλέπει ως τόνο. ⭐ Πάρε μεγεθυντικό φακό σε μια φωτογραφία εφημερίδας και θα τις δεις.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Γ΄ — ΤΟ «ΓΙΑΤΙ»: Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «… ήταν δυνατόν ΝΑ ΕΝΤΑΧΘΟΥΝ ΜΕΣΑ ΣΤΙΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ ΚΑΙ ΝΑ ΤΥΠΩΘΟΥΝ ΣΤΑ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΠΙΕΣΤΗΡΙΑ, αποδίδοντας, ως ένα βαθμό ποιότητας, το αρχικό θέμα.» ⭐⭐ (Και η ΣΥΝΟΨΗ 4: «Αυτά εντάσσονται στις τυπογραφικές πλάκες και ήταν δυνατή η μελάνωση και η εκτύπωσή τους στα τυπογραφικά πιεστήρια, μαζί με κείμενα ή χωρίς κείμενα».)
💡 ⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ: ΓΙΑ ΝΑ ΤΥΠΩΘΕΙ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ, ΜΕ ΜΙΑ ΚΙΝΗΣΗ, ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΠΙΕΣΤΗΡΙΟ. ⭐ Δεν χρειάζεται δεύτερο πέρασμα, δεύτερη μηχανή, δεύτερος τεχνίτης.
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ — ΜΙΑ ΦΡΑΣΗ ΓΙΑ ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙΣ
⭐⭐⭐ «Μετά από σειρά δοκιμών, Η ΤΥΠΩΜΕΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΞΙΟΠΙΣΤΟ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ) και αρχίζει να περνά ΣΤΙΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ. Στις αρχές της δεκαετίας του 1900 η φωτογραφία ΤΥΠΩΝΕΤΑΙ ΠΙΑ ΣΤΑ ΤΥΠΟΓΡΑΦΕΙΑ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.»
⭐⭐ Και το χρώμα: «με τη μέθοδο του ΧΡΩΜΑΤΙΚΟΥ ΔΙΑΧΩΡΙΣΜΟΥ σε ΤΡΙΑ Ή ΚΑΙ ΤΕΣΣΕΡΑ ΧΡΩΜΑΤΑ και με τη δημιουργία αντίστοιχων πλακών-κλισέ» έγινε δυνατή «η αναπαραγωγή έγχρωμων φωτογραφιών».
Σύνοψη: ΠΩΣ ΦΤΙΑΧΝΕΤΑΙ: το βιβλίο δίνει τον ορισμό — «τα κλισέ … δεν ήταν παρά φωτογραφίες ΘΕΤΙΚΕΣ πάνω σε πλάκα ΨΕΥΔΑΡΓΥΡΟΥ και μάλιστα ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ - σαν καθρεφτισμένες - και ΧΑΡΑΓΜΕΝΕΣ ΣΕ ΒΑΘΟΣ ΜΕ ΝΙΤΡΙΚΟ ΟΞΥ». Δηλαδή τέσσερα χαρακτηριστικά: θετική φωτογραφία, σε ψευδάργυρο, καθρεφτισμένη (γιατί τυπώνει απευθείας), και χαραγμένη σε βάθος ώστε να γίνει ανάγλυφη — η ΣΥΝΟΨΗ 4 τα ονομάζει «ανάγλυφα μεταλλογραφήματα». Η εξέλιξη έγινε σε δύο βήματα: τα «γραμμικά» κλισέ (γραμμές και «ενιαίες πλακάτες» επιφάνειες) ήταν «σχετικά απλά», με «διάβρωση των κενών-λευκών περιοχών πλακών ψευδαργύρου με νιτρικό οξύ», και τα πέτυχε ο Γάλλος Firmin Gillot «από το 1850 ακόμη»· «προβληματική» όμως ήταν «η απόδοση τονικών θεμάτων (φωτογραφιών) με διαβαθμίσεις γκρίζου (φως-σκιά)», και χρειάστηκε «να φτάσει το 1880, για να ολοκληρωθεί από τον Αμερικανό F. E. Ives με το σύστημα «ράστερ» η κατασκευή τονικών-φωτογραφικών κλισέ». Το ράστερ: παρεμβάλλεται «ανάμεσα στο θέμα … και το φιλμ», ώστε η φωτεινότητα «να αποδίδεται με τους κόκκους του ράστερ που είναι ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΙ στις σκοτεινές και ΜΙΚΡΟΤΕΡΟΙ στις φωτεινές περιοχές» — έτσι το πιεστήριο, που τυπώνει μόνο μαύρο, αποδίδει τόνους. ΓΙΑΤΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ: επειδή «ήταν δυνατόν να ενταχθούν μέσα στις τυπογραφικές πλάκες και να τυπωθούν στα τυπογραφικά πιεστήρια, αποδίδοντας, ως ένα βαθμό ποιότητας, το αρχικό θέμα» — και μάλιστα, κατά τη ΣΥΝΟΨΗ 4, «μαζί με κείμενα ή χωρίς κείμενα». Δηλαδή επιτρέπουν να τυπωθεί η φωτογραφία μαζί με το κείμενο, με μία κίνηση, στο ίδιο πιεστήριο. Το αποτέλεσμα: «η τυπωμένη φωτογραφία γίνεται αξιόπιστο αποδεικτικό στοιχείο (ντοκουμέντο) και αρχίζει να περνά στις εφημερίδες· στις αρχές της δεκαετίας του 1900 τυπώνεται «στα τυπογραφεία όλου του κόσμου»· και με τον χρωματικό διαχωρισμό σε τρία ή τέσσερα χρώματα γίνεται δυνατή και η αναπαραγωγή έγχρωμων φωτογραφιών.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΣΚΕΛΗ: το ΠΩΣ (η κατασκευή του κλισέ) και το ΓΙΑΤΙ (ο λόγος που χρησιμοποιείται).
- ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΟΝ ΟΡΙΣΜΟ ΜΕ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ: θετική φωτογραφία · σε ψευδάργυρο · καθρεφτισμένη · χαραγμένη σε βάθος με νιτρικό οξύ.
- ⭐⭐⭐ ΤΟ «ΓΙΑΤΙ» ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: «να ενταχθούν μέσα στις τυπογραφικές πλάκες και να τυπωθούν στα τυπογραφικά πιεστήρια» — μαζί με το κείμενο.
- ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ ΡΑΣΤΕΡ: λύνει τους τόνους — κόκκοι μεγαλύτεροι στις σκοτεινές, μικρότεροι στις φωτεινές περιοχές (Ives, 1880).
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: η φωτογραφία γίνεται «αξιόπιστο αποδεικτικό στοιχείο (ντοκουμέντο)» και μπαίνει στις εφημερίδες.
Ερώτηση 4 — Η φωτογραφική τεχνική στη Φωτολιθογραφία και τα αποτελέσματά της
Ερώτηση: Πώς εφαρμόστηκε η φωτογραφική τεχνική στη διαμόρφωση της τεχνικής της Φωτολιθογραφίας; Ποια ήταν τα αποτελέσματά της;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Α΄ — Η ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ ΣΕ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ
⭐⭐⭐ «Η εφαρμογή της φωτογραφικής αναπαραγωγής στην τεχνική της λιθογραφίας, η «ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ», που αναπτύσσεται τον ίδιο καιρό, ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΑΚΟΜΗ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ στην απόδοση των εικόνων και των σχεδίων.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: «Με την ΕΠΙΣΤΡΩΣΗ ΤΗΣ ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΜΕ ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΣΤΡΩΣΗ, γινόταν Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΤΟΥ ΘΕΜΑΤΟΣ και η μεταφορά του, δηλαδή Η ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΡΝΗΤΙΚΗΣ ΠΛΑΚΑΣ ΣΤΗ ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΚΗ ΠΛΑΚΑ.»
# ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 1 ⭐⭐⭐ ΕΠΙΣΤΡΩΣΗ της λιθογραφικής πλάκας με ΦΩΤΟΕΥΑΙΣΘΗΤΗ ΣΤΡΩΣΗ 2 ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ του θέματος 3 ⭐⭐⭐ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΤΗΣ ΑΡΝΗΤΙΚΗΣ ΠΛΑΚΑΣ πάνω στη φωτοευαίσθητη λιθογραφική πλάκα 💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ: ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΠΙΑ ΜΕ ΚΡΑΓΙΟΝΙ — ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΕ ΦΩΣ. ⭐⭐ Στη λιθογραφία του Senefelder ο καλλιτέχνης σχεδίαζε ο ίδιος πάνω στην πέτρα (κεφ. 11). Στη ΦΩΤΟλιθογραφία το σχέδιο «γράφεται» φωτογραφικά. Το χέρι έφυγε και από την τελευταία του θέση.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Β΄ — ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: ΤΕΛΟΣ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΙΕΣΗ
⭐⭐⭐ «Έτσι, ΔΕ ΧΡΕΙΑΖΟΤΑΝ ΠΙΑ Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΙΕΣΗ ΤΩΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΠΙΕΣΤΗΡΙΩΝ για την εκτύπωση των εικόνων από τα μεταλλογραφήματα, τα «ΚΛΙΣΕ» των τυπογραφικών πλακών. Η εκτύπωση, αντίθετα, των φωτολιθογραφικών πλακών γίνεται ΜΕ ΤΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΠΛΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗΣ ΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑΣ στα λιθογραφικά πιεστήρια της εποχής.»
💡 ⭐⭐⭐ ΣΥΓΚΡΙΝΕ ΤΙΣ ΔΥΟ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ:
⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕ ΚΛΙΣΕ ⭐⭐⭐ ΜΕ ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ Η πλάκα ανάγλυφο μεταλλογράφημα, χαραγμένο με οξύ επίπεδη λιθογραφική πλάκα με φωτοευαίσθητη στρώση Η εκτύπωση ⭐⭐⭐ ΜΕΓΑΛΗ ΠΙΕΣΗ τυπογραφικού πιεστηρίου ⭐⭐⭐ «σχετικά ΑΠΛΗ μέθοδος της παραδοσιακής λιθογραφίας»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Γ΄ — ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΟΦΣΕΤ: Η ΕΜΜΕΣΗ ΕΚΤΥΠΩΣΗ
⭐⭐⭐ «Σύντομα, όμως, ΞΕΠΕΡΑΣΤΗΚΕ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑΣ, όταν, με τη μέθοδο της ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΟΦΣΕΤ, η φωτοαναπαραγωγή γινόταν ΠΑΝΩ ΣΕ ΛΕΠΤΕΣ ΜΕΤΑΛΛΙΚΕΣ ΠΛΑΚΕΣ-ΤΣΙΓΚΟΥΣ, που εφαρμόζονταν ΣΤΑ ΕΠΙΠΕΔΑ ΚΑΙ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΣΤΑ ΚΥΛΙΝΔΡΙΚΑ λιθογραφικά πιεστήρια.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΟΥ ΟΦΣΕΤ: «Η εικόνα με τον τρόπο αυτό … ΔΕΝ ΤΥΠΩΝΟΤΑΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΣΙΓΚΟ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΣΤΟ ΧΑΡΤΙ, ΑΛΛΑ ΑΦΟΥ ΠΡΩΤΑ ΜΕΤΑΦΕΡΟΤΑΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΕΝΟΣ ΑΛΛΟΥ ΚΥΛΙΝΔΡΟΥ, ΚΑΛΥΜΜΕΝΟΥ ΜΕ ΕΛΑΣΤΙΚΗ ΕΠΕΝΔΥΣΗ - ΚΑΟΥΤΣΟΥΚ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΡΕΙΣ ΣΤΑΘΜΟΙ, ΜΙΑ ΔΙΑΔΡΟΜΗ: ΤΣΙΓΚΟΣ → ΚΑΟΥΤΣΟΥΚ → ΧΑΡΤΙ. ⭐⭐ Γι' αυτό λέγεται ΕΜΜΕΣΗ εκτύπωση — η πλάκα δεν αγγίζει ποτέ το χαρτί.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΩΡΑΙΟΤΕΡΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ
⭐⭐⭐ «ΓΙ' ΑΥΤΟ ΤΟ ΛΟΓΟ [η] εικόνα δουλευόταν στην αρχική πλάκα-τσίγκο, ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΑΚΡΙΒΩΣ ΘΑ ΤΥΠΩΝΟΤΑΝ, σε ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΗΘΩΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ από τα τυπογραφικά κλισέ και με ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΠΟΥ ΑΔΙΑΚΟΠΑ ΒΕΛΤΙΩΝΟΤΑΝ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΕΣ ΚΑΝΟΥΝ ΜΙΑ ΚΑΝΟΝΙΚΗ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΕΤΣΙ: ⭐⭐ στο ΚΛΙΣΕ, που τυπώνει ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ, η εικόνα πρέπει να είναι ΚΑΘΡΕΦΤΙΣΜΕΝΗ. Στο ΟΦΣΕΤ, που περνά από ΔΥΟ επιφάνειες, η πλάκα δουλεύεται ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΗ. ⭐ Είναι η καθαρότερη διαφορά ανάμεσα στις δύο τεχνικές και η πιο εύκολη μονάδα της ερώτησης.
⭐⭐⭐ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ, ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΜΕΝΑ
# ⭐⭐⭐ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ 1 ⭐⭐⭐ «ακόμη μεγαλύτερες δυνατότητες στην απόδοση των ΕΙΚΟΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ» 2 ⭐⭐⭐ δεν χρειάζεται πια «η ΜΕΓΑΛΗ ΠΙΕΣΗ των τυπογραφικών πιεστηρίων» 3 η εκτύπωση γίνεται «με τη σχετικά ΑΠΛΗ μέθοδο της παραδοσιακής λιθογραφίας» 4 ⭐⭐⭐ (όφσετ) η πλάκα δουλεύεται ΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΙΜΗ, όχι καθρεφτισμένη 5 (όφσετ) μεγαλύτερες διαστάσεις από τα τυπογραφικά κλισέ 6 ⭐⭐ ποιότητα «που ΑΔΙΑΚΟΠΑ ΒΕΛΤΙΩΝΟΤΑΝ» — και πέρασμα από τα επίπεδα στα κυλινδρικά πιεστήρια 💡 ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ, ΣΥΝΔΕΣΕ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 11: ⭐ η λεζάντα εκεί λέει ότι η λιθογραφία, «με την εξέλιξή της σε ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑ, ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΗΝ ΤΕΧΝΙΚΗ ΜΕ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΤΥΠΩΝΟΝΤΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΕΝΤΥΠΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ». Αυτή η γραμμή είναι το καλύτερο κλείσιμο που μπορείς να γράψεις.
Σύνοψη: ΠΩΣ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ: «η εφαρμογή της φωτογραφικής αναπαραγωγής στην τεχνική της λιθογραφίας, η «Φωτολιθογραφία» … προσφέρει ακόμη μεγαλύτερες δυνατότητες στην απόδοση των εικόνων και των σχεδίων». Η διαδικασία έχει τρία βήματα: «με την επίστρωση της λιθογραφικής πλάκας με φωτοευαίσθητη στρώση, γινόταν η φωτογράφηση του θέματος και η μεταφορά του, δηλαδή η εκτύπωση της αρνητικής πλάκας στη φωτοευαίσθητη λιθογραφική πλάκα». Το κρίσιμο είναι ότι το σχέδιο δεν γίνεται πια με το χέρι αλλά με το φως: στη λιθογραφία του Senefelder ο καλλιτέχνης σχεδίαζε με λιπαρό κραγιόνι πάνω στην πλάκα· εδώ η εικόνα «γράφεται» φωτογραφικά. ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: (1) «δε χρειαζόταν πια η ΜΕΓΑΛΗ ΠΙΕΣΗ των τυπογραφικών πιεστηρίων για την εκτύπωση των εικόνων από τα μεταλλογραφήματα, τα «κλισέ»»· (2) η εκτύπωση γίνεται «με τη σχετικά απλή μέθοδο της παραδοσιακής λιθογραφίας στα λιθογραφικά πιεστήρια». Και η συνέχεια — το ΟΦΣΕΤ: «σύντομα … ξεπεράστηκε και η τεχνική της Φωτολιθογραφίας, όταν, με τη μέθοδο της Φωτολιθογραφίας Όφσετ, η φωτοαναπαραγωγή γινόταν πάνω σε λεπτές μεταλλικές πλάκες-τσίγκους, που εφαρμόζονταν «στα επίπεδα και αργότερα στα κυλινδρικά λιθογραφικά πιεστήρια»». Στο όφσετ η εκτύπωση είναι έμμεση: «η εικόνα … δεν τυπωνόταν από τον τσίγκο απευθείας στο χαρτί, αλλά αφού πρώτα μεταφερόταν στην επιφάνεια ενός ΑΛΛΟΥ ΚΥΛΙΝΔΡΟΥ, καλυμμένου με ελαστική επένδυση - καουτσούκ» — δηλαδή τσίγκος → καουτσούκ → χαρτί. Γι' αυτό ακριβώς «η εικόνα δουλευόταν στην αρχική πλάκα-τσίγκο, θετική και όπως ακριβώς θα τυπωνόταν», σε «διαστάσεις συνήθως μεγαλύτερες από τα τυπογραφικά κλισέ» και «με ικανοποιητική ποιότητα απόδοσης που αδιάκοπα βελτιωνόταν» — σε αντίθεση με το κλισέ, που τύπωνε απευθείας και έπρεπε να είναι καθρεφτισμένο.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΒΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΩΤΟΛΙΘΟΓΡΑΦΙΑΣ: φωτοευαίσθητη επίστρωση → φωτογράφηση → εκτύπωση της αρνητικής πλάκας στη λιθογραφική πλάκα.
- ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ: «δε χρειαζόταν πια η μεγάλη πίεση των τυπογραφικών πιεστηρίων» — η εκτύπωση γίνεται με τη «σχετικά απλή» λιθογραφική μέθοδο.
- ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ ΟΦΣΕΤ: διαδρομή τσίγκος → κύλινδρος με ΚΑΟΥΤΣΟΥΚ → χαρτί. Είναι έμμεση εκτύπωση.
- ⭐⭐⭐ Η ΠΙΟ ΕΥΚΟΛΗ ΜΟΝΑΔΑ: στο όφσετ η πλάκα δουλεύεται «θετική και όπως ακριβώς θα τυπωνόταν» — όχι καθρεφτισμένη, όπως το κλισέ.
- ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ: η φωτολιθογραφία είναι «η τεχνική με την οποία τυπώνονται σήμερα τα περισσότερα έντυπα του κόσμου».
Ερώτηση 5 — Με ποιους τρόπους εφαρμόστηκε η φωτογραφία στις Γραφικές Τέχνες
Ερώτηση: Με ποιους τρόπους εφαρμόστηκε η φωτογραφία στις Γραφικές Τέχνες;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ — ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥΣ ΑΡΙΘΜΕΙ α) ΚΑΙ β)
💡 ⭐⭐⭐ Έτοιμη δομή απάντησης. Γράψε τους αριθμημένους και εξήγησε τον καθένα.
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ α) ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ — Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΦΤΙΑΧΝΕΙ ΤΗΝ ΠΛΑΚΑ
⭐⭐⭐ «Με την ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΕΧΝΙΚΗΣ [στις μεθόδους και] στις τεχνικές των Γραφικών Τεχνών. Αυτό έγινε δυνατόν με [τη βοήθεια] μιας τεχνικής διαδικασίας που ονομάζεται «ΦΩΤΟΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ» … [ώστε] οι εκτυπωτικές πλάκες (ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΕΣ, ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ, [λιθογραφικές,] ΜΕΤΑΞΟΤΥΠΙΚΕΣ) να μπορούσαν να παραχθούν ΟΧΙ ΠΙΑ [με το χέρι, αλλά με] «ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΗ» Ή «ΦΩΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ» ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, στην οποία χρησιμοποιούνται ΜΗΧΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΑ [μέσα].»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΛΙΣΤΑ: ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΕΣ, ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΚΕΣ, ΜΕΤΑΞΟΤΥΠΙΚΕΣ. ⭐⭐ Η φωτογραφία δεν μπήκε σε ΜΙΑ τεχνική — μπήκε σε ΟΛΕΣ. Και σε όλες αντικατέστησε το ίδιο πράγμα: το χέρι.
⭐⭐ Μάθε τους τρεις όρους: «ΦΩΤΟΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ» (η διαδικασία), «ΦΩΤΟΤΕΧΝΙΚΗ» και «ΦΩΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ» (τα ονόματα της νέας μεθόδου).
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ β) ΩΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ — Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΤΟ ΘΕΜΑ
⭐⭐⭐ «Με την ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ που είχαν [ως σκοπό την] ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΜΕ ΤΟ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟ [μάλιστα κύρος] ΤΗΣ «ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ». Με τις φωτογραφίες μπορούσαν πια να ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΘΟΥΝ [οι αποδόσεις] ΠΡΟΣΩΠΩΝ, ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΑΠΟΔΩΣΟΥΝ [οι] ΧΑΡΑΚΤΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΤΕΣ ΤΩΝ ΞΥΛΟΓΡΑΦΙΩΝ, ΤΩΝ ΧΑΛΚΟΓΡΑΦΙΩΝ, ΤΩΝ [λιθογραφιών και] ΜΕΤΑΞΟΤΥΠΙΩΝ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ ΚΡΑΤΑΝΕ ΟΛΟ ΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ:
⭐⭐⭐ «ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΣΑΝ» — οι χαράκτες προσπαθούσαν να αποδώσουν την πραγματικότητα· δεν το πετύχαιναν πάντα.
⭐⭐⭐ «ΚΥΡΟΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» — η φωτογραφία δεν ερμηνεύει, μαρτυρεί. Γι' αυτό γίνεται, όπως λέει το ίδιο το βιβλίο, «αξιόπιστο αποδεικτικό στοιχείο (ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ)».
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΟΥ ΞΕΚΑΘΑΡΙΖΕΙ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΡΟΠΩΝ
⭐⭐ ⭐⭐⭐ α) ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ ⭐⭐⭐ β) ΩΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Τι αφορά ⭐⭐⭐ ΠΩΣ ΦΤΙΑΧΝΕΤΑΙ η πλάκα ⭐⭐⭐ ΤΙ ΔΕΙΧΝΕΙ το έντυπο Ονομασία «φωτοαναπαραγωγή», «φωτοτεχνική», «φωτομηχανική» η τυπωμένη φωτογραφία Τι αντικαθιστά ⭐⭐⭐ το ΧΕΡΙ του χαράκτη στη δημιουργία της πλάκας ⭐⭐⭐ την ΕΡΜΗΝΕΙΑ του χαράκτη ως προς το θέμα Το κέρδος ταχύτητα, ακρίβεια, χαμηλότερο κόστος «κύρος της εικόνας της πραγματικότητας» 💡 ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟΥΣ ΘΥΜΑΣΑΙ: Ο ΕΝΑΣ ΤΡΟΠΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ, Ο ΑΛΛΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ.
⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΓΡΑΨΕ ΤΟ ΓΙΑ ΚΛΕΙΣΙΜΟ
⭐⭐⭐ «Από τις αρχές … του 20ού αιώνα η φωτογραφία, ενώ [συνεχίζει την πορεία] της ΩΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ, ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ [στις] ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΩΣ «ΦΩΤΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΤΕΧΝΙΚΗ» ΚΑΙ ΩΣ «ΕΝ[τυπη εικόνα]».»
⭐⭐ Και το τι σήμαινε για το έντυπο: «Η φωτογραφία άρχισε να ΚΑΤΑΚΛΥΖΕΙ τα έντυπα κάθε είδους … Από τις εφημερίδες και τα περιοδικά ως τις εκδόσεις τέχνης, από τα διαφημιστικά μονόφυλλα και τις αφίσες ως τα πολύπτυχα και τους καταλόγους, από τα επιστημονικά συγγράμματα ως τις τεχνικές μελέτες, η τυπωμένη φωτογραφία ΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΜΟΡΦΗ ΕΝΤΥΠΟΥ, ΤΟΥ ΕΝΤΥΠΟΥ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΒΗΜΑ, ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: ⭐⭐ το βιβλίο λέει ρητά ότι «ΤΟ ΕΠΟΜΕΝΟ ΒΗΜΑ … ΗΤΑΝ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ». Ανάφερέ το ως ΤΡΙΤΟ, ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΟ στάδιο — και δένεις με την ερώτηση 6.
Σύνοψη: Το βιβλίο ορίζει δύο τρόπους, αριθμημένους: α) ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ — «με την προσαρμογή της φωτογραφικής τεχνικής … στις τεχνικές των Γραφικών Τεχνών». Αυτό έγινε δυνατό «με [τη βοήθεια] μιας τεχνικής διαδικασίας που ονομάζεται «φωτοαναπαραγωγή»», ώστε «οι εκτυπωτικές πλάκες (τυπογραφικές, χαλκογραφικές, [λιθογραφικές,] μεταξοτυπικές) … να μπορούσαν να παραχθούν όχι πια [με το χέρι, αλλά με] «φωτοτεχνική» ή «φωτομηχανική» διαδικασία, στην οποία χρησιμοποιούνται μηχανικά και φωτογραφικά [μέσα]». β) ΩΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ — «με την εκτύπωση διάφορων φωτογραφιών», με σκοπό «την προσφορά θεμάτων οπτικής επικοινωνίας, με το ιδιαίτερο, μάλιστα, κύρος της «εικόνας της πραγματικότητας»»· «με τις φωτογραφίες μπορούσαν πια να αντικατασταθούν [οι αποδόσεις] προσώπων, πραγμάτων και γεγονότων που ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΣΑΝ ΝΑ ΑΠΟΔΩΣΟΥΝ [οι] χαράκτες και τεχνίτες των ξυλογραφιών, των χαλκογραφιών, των [λιθογραφιών και] μεταξοτυπιών». Η διαφορά των δύο: ο πρώτος αφορά πώς φτιάχνεται η πλάκα (αντικαθιστά το χέρι του χαράκτη), ο δεύτερος τι δείχνει το έντυπο (αντικαθιστά την ερμηνεία του χαράκτη με το κύρος του ντοκουμέντου). Το συνολικό αποτέλεσμα: «από τις αρχές … του 20ού αιώνα η φωτογραφία, ενώ [συνεχίζει] ως ιδιαίτερη τεχνική και τέχνη, εντάσσεται παράλληλα [στις] Γραφικές Τέχνες και ως «φωτομηχανική τεχνική» και ως «έν[τυπη εικόνα]»» — και «η τυπωμένη φωτογραφία έδωσε την καινούρια μορφή εντύπου, του εντύπου του 20ού αιώνα». Το επόμενο, τρίτο βήμα — που το βιβλίο ξεχωρίζει ρητά — ήταν «η ένταξή της στη ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ δημιουργία».
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΤΡΟΠΟΙ, ΑΡΙΘΜΗΜΕΝΟΙ ΑΠΟ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: α) ως τεχνική (φωτοαναπαραγωγή) · β) ως περιεχόμενο (τυπωμένη φωτογραφία).
- ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ α) ΜΑΘΕ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ: «φωτοαναπαραγωγή», «φωτοτεχνική», «φωτομηχανική» — και ότι αφορά τυπογραφικές, χαλκογραφικές, μεταξοτυπικές πλάκες.
- ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ β) ΓΡΑΨΕ ΤΗ ΦΡΑΣΗ-ΚΛΕΙΔΙ: «το ιδιαίτερο … κύρος της «εικόνας της πραγματικότητας»».
- ⭐⭐ ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΕ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ: ο ένας τρόπος είναι το ΕΡΓΑΛΕΙΟ (πώς φτιάχνεται η πλάκα), ο άλλος το ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ (τι δείχνει το έντυπο).
- ⭐ ΜΠΟΝΟΥΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: ανάφερε ότι «το επόμενο βήμα» ήταν η ένταξή της στη Γραφιστική — έτσι δένεις με την ερώτηση 6.
Ερώτηση 6 — Η σχέση της φωτογραφίας και της Γραφιστικής
Ερώτηση: Ποια είναι η σχέση της φωτογραφίας και της Γραφιστικής;
Απάντηση:
-
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΕΙΝΑΙ ΝΕΟ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ
⭐⭐⭐ «Το επόμενο … βήμα της συμμετοχής της φωτογραφίας στη δημιουργία [των εντύ]πων ήταν Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ, δηλαδή στην προ[ετοιμασία] των «ΣΧΕΔΙΩΝ» Ή ΤΩΝ «ΠΡΟΤΥΠΩΝ» ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ, στην ένταξή τους ΣΤΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΕΤΩΝ, όπως συνήθως λέγονται, ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ.»
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Έτσι, Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΘΑ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΕΝΑ ΝΕΟ ΟΠΤΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ, δίπλα στα άλλα που ως τότε χρησιμοποιούσε. Δηλαδή ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ, ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ, ΤΗ [ζωγραφική], ΤΗ ΧΑΡΑΚΤΙΚΗ, ΤΟ ΧΡΩΜΑ, ΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΥΛΙΚΑ «ΚΟΛΑΖ» ΚΤΛ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΑΘΕ ΤΗ ΛΙΣΤΑ ΑΠΕΞΩ — ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ:
⭐⭐ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΝΕΟ το σχέδιο · το γράμμα · η ζωγραφική · η χαρακτική · το χρώμα · τα υλικά «κολάζ» ⭐⭐⭐ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΣΤΑΔΙΑ — ΔΕΙΞΕ ΟΤΙ Η ΣΧΕΣΗ ΕΧΕΙ ΙΣΤΟΡΙΑ
💡 ⭐⭐⭐ Η καλύτερη απάντηση δεν λέει απλώς «η φωτογραφία μπήκε στη γραφιστική». Δείχνει ότι μπήκε ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ, ύστερα από δύο άλλα στάδια:
⭐⭐ ΣΤΑΔΙΟ ⭐⭐⭐ ΤΙ ⭐⭐ ΠΟΤΕ 1 ⭐⭐⭐ ΩΣ ΤΕΧΝΙΚΗ — «φωτομηχανική», φτιάχνει τις εκτυπωτικές πλάκες από τη δεκαετία του 1880 2 ⭐⭐⭐ ΩΣ ΕΝΤΥΠΗ ΕΙΚΟΝΑ — «κύρος της εικόνας της πραγματικότητας» «στις αρχές της δεκαετίας του 1900» τυπώνεται «σε όλο τον κόσμο» 3 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΩΣ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ — μπαίνει στη ΜΑΚΕΤΑ ⭐⭐⭐ μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ — ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ
⚠️ ⭐⭐⭐ «Πρέπει όμως να παρατηρήσουμε πως ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΥΤΗ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ [της] φωτογραφίας ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ. ΧΡΕΙΑΣΤΗΚΕ ΝΑ ΠΕΡΑΣΕΙ ΚΑΙ Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΕΚΑΕΤΙΑ [του] αιώνα, ΝΑ ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ Ο Α΄ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ, για να αρχίσουν να ΣΥΝΔΥΑΖΟΝΤΑΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΜΕ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ σε ικανοποιητικά [αποτελέσματα, σε] ΑΦΙΣΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ ΕΝΤΥΠΑ.»
💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΚΕΨΟΥ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΕΙΚΟΣΙ ΧΡΟΝΩΝ: ⭐⭐ η φωτογραφία ΤΥΠΩΝΕΤΑΙ παντού από το 1900 — αλλά ΣΥΝΘΕΤΕΤΑΙ με γράμματα και σχέδια μόλις μετά το 1918. ⭐ Γιατί; Γιατί άλλο πράγμα είναι να ΒΑΖΕΙΣ μια φωτογραφία σε μια σελίδα και άλλο να ΣΧΕΔΙΑΖΕΙΣ ΜΕ αυτήν. Το δεύτερο απαιτεί νέα αισθητική αντίληψη, όχι νέα μηχανή. Και η αισθητική αργεί περισσότερο από την τεχνολογία.
⭐⭐ Πρόσεξε και πού εμφανίστηκε πρώτα: σε «ΑΦΙΣΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ ΕΝΤΥΠΑ» — δηλαδή εκεί όπου η σύνθεση εικόνας και γράμματος είναι το ίδιο το ζητούμενο.
⭐⭐⭐ ΤΙ ΕΦΕΡΕ Η ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ — ΣΥΝΟΨΗ ΓΙΑ ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΣΟΥ
# ⭐⭐⭐ ΤΙ ΕΦΕΡΕ 1 ⭐⭐⭐ ένα νέο οπτικό και συνθετικό στοιχείο, δίπλα στο σχέδιο, το γράμμα, τη χαρακτική, το χρώμα, τα κολάζ 2 ⭐⭐⭐ το κύρος της «εικόνας της πραγματικότητας» μέσα στη μακέτα 3 ⭐⭐ ταχύτητα: δεν χρειάζεται πια «η κοπιαστική και μακρόχρονη προσπάθεια» της χειροποίητης πλάκας 4 ⭐⭐ νέα πεδία: αφίσες, διαφημιστικά έντυπα, πολύπτυχα, κατάλογοι 💡 ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΟ ΔΙΝΕΙ Η ΣΥΝΟΨΗ 7: ⭐⭐ η ένταξη της φωτογραφίας φτάνει «στην προετοιμασία των σχεδίων ή των προτύπων των εντύπων, στη σύνθεση των μακετών των εντύπων ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΚΛΑΣΙΚΗ Ή ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ» τους. ⭐ Δηλαδή η σχέση δεν σταμάτησε στον 20ό αιώνα — συνεχίζεται και στην ηλεκτρονική εποχή.
Σύνοψη: Η σχέση τους είναι ότι η φωτογραφία έγινε νέο συνθετικό υλικό της Γραφιστικής. Το βιβλίο το ορίζει ως ξεχωριστό, τρίτο βήμα: «το επόμενο … βήμα της συμμετοχής της φωτογραφίας … ήταν η ένταξή της στη ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ, δηλαδή στην προ[ετοιμασία] των «σχεδίων» ή των «προτύπων» των εντύπων, στην ένταξή τους στη σύνθεση των ΜΑΚΕΤΩΝ … των εντύπων». Και το αποτέλεσμα: «η Γραφιστική θα αποκτήσει ένα ΝΕΟ ΟΠΤΙΚΟ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ, δίπλα στα άλλα που ως τότε χρησιμοποιούσε. Δηλαδή το σχέδιο, το γράμμα, τη [ζωγραφική], τη χαρακτική, το χρώμα, τα διάφορα υλικά «κολάζ»». Η σχέση έχει τρία στάδια: (1) η φωτογραφία μπαίνει ως τεχνική («φωτομηχανική», για την παραγωγή των εκτυπωτικών πλακών)· (2) ως έντυπη εικόνα, με «το ιδιαίτερο … κύρος της «εικόνας της πραγματικότητας»», και «στις αρχές της δεκαετίας του 1900» τυπώνεται «στα τυπογραφεία όλου του κόσμου»· (3) ως στοιχείο γραφιστικής σύνθεσης. ⚠️ Και εδώ το βιβλίο κάνει μια σημαντική παρατήρηση: «καθυστέρησε σχετικά αυτή η συμμετοχή [της] φωτογραφίας στη Γραφιστική. Χρειάστηκε να περάσει και η δεύτερη δεκαετία [του] αιώνα, να τελειώσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, για να αρχίσουν να συνδυάζονται φωτογραφίες με σχεδιαστικά και τυπογραφικά στοιχεία σε ικανοποιητικά [αποτελέσματα], σε αφίσες και διαφημιστικά έντυπα». Δηλαδή, ενώ η φωτογραφία τυπωνόταν παντού ήδη από το 1900, συντέθηκε με γράμματα και σχέδια σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα — γιατί αυτό απαιτούσε νέα αισθητική αντίληψη, όχι νέα μηχανή. Τέλος, κατά τη ΣΥΝΟΨΗ 7, η ένταξη αυτή φτάνει «στη σύνθεση των μακετών … και στην κλασική ή ηλεκτρονική διαδικασία της παραγωγής» των εντύπων.
Κριτήρια αξιολόγησης:
- ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: η Γραφιστική «αποκτά ένα νέο οπτικό και συνθετικό στοιχείο» — τη φωτογραφία.
- ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΗ ΛΙΣΤΑ ΤΩΝ ΠΑΛΙΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ: σχέδιο, γράμμα, ζωγραφική, χαρακτική, χρώμα, υλικά «κολάζ» — και δίπλα τους η φωτογραφία.
- ⭐⭐⭐ ΔΕΙΞΕ ΤΑ ΤΡΙΑ ΣΤΑΔΙΑ: ως τεχνική → ως έντυπη εικόνα → ως στοιχείο σύνθεσης της μακέτας.
- ⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΙΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ ΣΗΜΕΙΟ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗ: χρειάστηκε «να τελειώσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος» — ενώ τυπωνόταν παντού από το 1900.
- ⭐ ΩΡΑΙΑ ΕΞΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: άλλο να τυπώνεις μια φωτογραφία, άλλο να σχεδιάζεις με αυτήν. Η αισθητική αργεί περισσότερο από την τεχνολογία.
