Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17ο: Η ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ (σελ. 198) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 17ο: Η ΣΧΟΛΗ ΤΟΥ ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ

Αναλυτικές απαντήσεις στις 4 ερωτήσεις της σελ. 198, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου, των λεζαντών και της ΣΥΝΟΨΗΣ.

Ερώτηση 1 — Ίδρυση, βασική αρχή και αξιολόγηση των έργων των Γραφικών Τεχνών

Ερώτηση: Πότε και πού ιδρύθηκε το Μπαουχάους (Bauhaus); Ποια ήταν η βασική αρχή της Σχολής; Πώς αξιολογούνταν εκεί τα έργα των Γραφικών Τεχνών;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ: Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΤΡΙΑ ΣΚΕΛΗ

  ⚠️ ⭐⭐⭐ Οι περισσότεροι απαντούν τα δύο πρώτα (πότε-πού, βασική αρχή) και σταματούν. Το τρίτο σκέλος έχει δική του, ξεχωριστή απάντηση — και είναι το πιο εύκολο να χαθεί.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1ο ΣΚΕΛΟΣ — ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΠΟΥ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η σημαντικότερη από τις Σχολές της περιόδου αυτής υπήρξε αναμφισβήτητα η «Σχολή του Μπαουχάους», που σημαίνει κατά λέξη «οίκος δόμησης». Ιδρύθηκε το 1919 στη ΒΑΪΜΑΡΗ της Γερμανίας, ως Κρατικό Ίδρυμα Bauhaus - Σχολή Αρχιτεκτονικής και Τέχνης, με διευθυντή τον αρχιτέκτονα WALTER GROPIUS (Βάλτερ Γκρόπιους).»

  ⭐⭐ Τέσσερα πράγματα μέσα σε μία πρόταση: (α) χρονολογία 1919 · (β) τόπος Βαϊμάρη Γερμανίας · (γ) πλήρης ονομασία «Κρατικό Ίδρυμα Bauhaus - Σχολή Αρχιτεκτονικής και Τέχνης» · (δ) ιδρυτής-διευθυντής ο αρχιτέκτονας Walter Gropius. Γράψε και τα τέσσερα.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 2ο ΣΚΕΛΟΣ — Η ΒΑΣΙΚΗ ΑΡΧΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Ο Gropius «καθόρισε ως ΒΑΣΙΚΗ ΑΡΧΗ της Σχολής του την ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑΣ.»

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΜΙΑ ΑΡΙΣΤΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ — η αρχή ΔΕΝ ΕΜΕΙΝΕ Η ΙΔΙΑ:

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Το 1923, στην πόλη της Βαϊμάρης οργανώνεται η «Έκθεση του Μπαουχάους». Εκεί φάνηκε καθαρά η ΒΑΣΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ στην αρχική ιδέα της «Ενότητας της Τέχνης και της ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑΣ», στην καινούρια ιδέα της «Ενότητας της Τέχνης και της ΤΕΧΝΙΚΗΣ».»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΛΕΞΗ — ΟΛΗ Η ΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ: ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ → ΤΕΧΝΙΚΗ. Από το εργαστήρι του μάστορα στη ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ. (⚠️ Η ΣΥΝΟΨΗ του βιβλίου δεν αναφέρει καθόλου αυτή την αλλαγή. Αν διαβάσεις μόνο τη ΣΥΝΟΨΗ, τη χάνεις.)

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 3ο ΣΚΕΛΟΣ — ΠΩΣ ΑΞΙΟΛΟΓΟΥΝΤΑΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ως το 1922, στο Μπαουχάους τα έργα των Γραφικών Τεχνών θεωρούνταν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ως ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ.»

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΙ ΑΛΛΑΞΕ ΤΟ 1922: «Με την «Πρώτη Έκθεση Ρωσικής Τέχνης», που οργανώθηκε από τον El Lissitsky στο ΒΕΡΟΛΙΝΟ το 1922, το Μπαουχάους έδειξε να επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις αρχές και τις θεωρίες των κινημάτων του ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟΥ και του ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ.»

  💡 ⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΗ ΛΕΞΗ «ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ»: τα έντυπα δεν κρίνονταν ως χρηστικά αντικείμενα ούτε ως βιομηχανικά προϊόντα — μόνο ως έργα τέχνης. Αυτό ακριβώς ήταν που άλλαξε.

  ⚠️ ⭐⭐ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ LISSITZKY: το βιβλίο το γράφει τρεις τρόπους μέσα στο ίδιο κεφάλαιο («Lissitzky» στη λεζάντα, «Lissitsky» δύο φορές στο κείμενο). Σωστό: El Lissitzky. Γράψε το όπως θέλεις — δεν είναι αυτό που βαθμολογείται.

Σύνοψη: 1) Πότε και πού: το Μπαουχάους «Ιδρύθηκε το 1919 στη Βαϊμάρη της Γερμανίας, ως Κρατικό Ίδρυμα Bauhaus - Σχολή Αρχιτεκτονικής και Τέχνης, με διευθυντή τον αρχιτέκτονα Walter Gropius». Το όνομά του σημαίνει κατά λέξη «οίκος δόμησης».

2) Η βασική αρχή: ο Gropius «καθόρισε ως βασική αρχή της Σχολής του την ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑΣ». Το 1923, όμως, στην «Έκθεση του Μπαουχάους» της Βαϊμάρης «φάνηκε καθαρά η βασική αλλαγή» της αρχής αυτής «στην καινούρια ιδέα της «Ενότητας της Τέχνης και της ΤΕΧΝΙΚΗΣ»» — δηλαδή η στροφή από τη χειροτεχνία προς τη βιομηχανία.

3) Πώς αξιολογούνταν τα έργα των Γραφικών Τεχνών: «Ως το 1922, στο Μπαουχάους τα έργα των Γραφικών Τεχνών θεωρούνταν ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ως καλλιτεχνικές δημιουργίες». Η αλλαγή ήρθε με την «Πρώτη Έκθεση Ρωσικής Τέχνης», που οργάνωσε ο El Lissitsky στο Βερολίνο το 1922: από τότε «το Μπαουχάους έδειξε να επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις αρχές και τις θεωρίες των καλλιτεχνικών κινημάτων του Φουτουρισμού και του Κονστρουκτιβισμού».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΣΚΕΛΗ, ΤΡΕΙΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΙ. Αρίθμησέ τα 1-2-3, όπως ακριβώς τα ρωτάει το βιβλίο. Το 3ο είναι αυτό που ξεχνιέται.
• ⭐⭐⭐ ΣΤΟ 1ο ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ: 1919 · Βαϊμάρη Γερμανίας · «Κρατικό Ίδρυμα Bauhaus - Σχολή Αρχιτεκτονικής και Τέχνης» · Walter Gropius, αρχιτέκτονας.
• ⭐⭐⭐ ΣΤΟ 2ο ΜΗΝ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΧΕΙΡΟΤΕΧΝΙΑ: πρόσθεσε την αλλαγή του 1923 — «Ενότητα της Τέχνης και της ΤΕΧΝΙΚΗΣ». Είναι το σημείο που δίνει το άριστα (και λείπει από τη ΣΥΝΟΨΗ).
• ⭐⭐⭐ ΣΤΟ 3ο Η ΛΕΞΗ-ΚΛΕΙΔΙ ΕΙΝΑΙ «ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ»: «ως το 1922 … αποκλειστικά ως καλλιτεχνικές δημιουργίες». Γράψε και το ορόσημο του 1922.
• ⭐⭐ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΤΟ ΟΡΟΣΗΜΟ: η «Πρώτη Έκθεση Ρωσικής Τέχνης» του El Lissitsky στο Βερολίνο, που έφερε την επίδραση του Φουτουρισμού και του Κονστρουκτιβισμού.
• ⭐ ΜΙΑ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΠΟΥ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΖΕΙ: «Μπαουχάους» σημαίνει «οίκος δόμησης» — και το Μανιφέστο έλεγε «τελικός στόχος [κάθε] δημιουργικής δραστηριότητας είναι το ΚΤΙΡΙΟ».

Ερώτηση 2 — Τα βασικά στοιχεία του Herbert Bayer και το αποτέλεσμα που επεδίωκε

Ερώτηση: Ποια ήταν τα βασικά στοιχεία της διδασκαλίας και των συνθέσεων του Herbert Bayer, καθηγητή της Τυπογραφίας και της Διαφημιστικής Μορφολογίας; Ποιο αποτέλεσμα επεδίωκε με αυτά;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΕΣΣΕΡΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΤΡΙΑ ΧΡΩΜΑΤΑ — ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΟΛΟ ΤΟ ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΤΟΥ

  ⭐⭐ Πρώτα το πλαίσιο: «Το 1925, το Μπαουχάους μεταφέρεται στην πόλη του ΝΤΕΣΑΟΥ και παίρνει την ονομασία «Ανώτερη Σχολή Μορφολογίας». Νέοι καθηγητές έρχονται στη Σχολή κι ανάμεσά τους ο Herbert Bayer, ως καθηγητής της Τυπογραφίας, «με έδρα που ονομάζεται ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ «της Τυπογραφίας και της Διαφημιστικής Μορφολογίας»».

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Βασικά στοιχεία των συνθέσεών του στην τυπογραφία είναι ο ΚΥΚΛΟΣ, το ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ, το ΟΡΘΟΓΩΝΙΟ, το ΤΡΙΓΩΝΟ και βασικά χρώματα, το ΚΟΚΚΙΝΟ, το ΜΠΛΕ, το ΚΙΤΡΙΝΟ. Με τα στοιχεία αυτά, με τις ΓΡΑΜΜΙΚΕΣ ΤΟΜΕΣ στη σύνθεση, επιδιώκει ένα ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ.»

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΡΩΤΗΜΑ ΕΙΝΑΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ. «Ποιο αποτέλεσμα επεδίωκε;» → «ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΟ». Δύο λέξεις — αλλά πρέπει να γραφτούν ρητά.

  ⭐⭐ ΠΩΣ ΤΑ ΕΦΑΡΜΟΖΕ — ΕΞΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

  1) ⭐⭐ Τυπογραφικά στοιχεία «συχνά ΠΟΙΚΙΛΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ», που «δημιουργούν … συνθέσεις ΥΨΗΛΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ, οι οποίες εξασφαλίζουν ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΑ ΟΠΤΙΚΑ [αποτελέσματα]».

  2) ⭐⭐ «Τα σχήματά του είναι ΟΡΙΣΜΕΝΑ και τα στοιχεία συχνά τυπώνονται … σε ΜΑΥΡΟ ΚΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΧΡΩΜΑ.»

  3) ⭐⭐ «Οι φωτογραφίες και τα σχέδια χρησιμοποιούνται συστηματικά ΣΤΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΗΣ ΑΡΧΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥΣ.»

  4) ⭐⭐ «Οι στήλες του κειμένου ΑΚΟΛΟΥΘΟΥΝ ΤΟ ΠΛΑΤΟΣ ΤΟΥΣ στη σελίδα.»

  5) ⭐⭐ «Κυριαρχούν οι ΚΑΤΑΚΟΡΥΦΕΣ ΚΑΙ ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ και τα τυπογραφικά μέσα χρησιμοποιούνται με ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, σε καθαρά ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ συνθέσεις.»

  6) ⭐⭐⭐ «Παρ᾽ όλα αυτά, ο Bayer τυπώνει συχνά με ΕΝΑ ΔΕΥΤΕΡΟ ΧΡΩΜΑ μια λέξη ή μια φωτογραφία, για να δώσει άλλη έκφραση στο έντυπο, για να τονίσει ένα μήνυμα ή μια ιδέα.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ 6 ΕΙΝΑΙ Η ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ 5 — ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟ ΔΗΛΩΝΕΙ ΜΕ ΤΟ «ΠΑΡ᾽ ΟΛΑ ΑΥΤΑ». Λιτότητα και οικονομία παντού — και μία μόνο παραβίαση της λιτότητας (το δεύτερο χρώμα), ακριβώς για να μετρήσει. Αν γράψεις αυτή τη σχέση, ξεχωρίζεις.

  ⭐⭐ Η ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΑΙ Ο ΔΙΑΔΟΧΟΣ ΤΟΥ

  ⭐⭐ «Ο Bayer ήταν ένας χαρακτηριστικός ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ του καλλιτεχνικού κινήματος του ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ ΣΤΗΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΑ.»

  ⭐ Και η συνέχεια: «Το 1928, ο Joost Schmidt διαδέχεται τον Bayer μετά την παραίτησή του και προσπαθεί να ΑΝΤΙΚΡΟΥΣΕΙ τις αρχές του, με «μια περισσότερο ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ» και πλαστικό χειρισμό των οπτικών στοιχείων — τη νέα τάση του «νεοπλαστικισμού».

Σύνοψη: Τα βασικά στοιχεία των συνθέσεών του ήταν τέσσερα σχήματα και τρία χρώματα: «ο κύκλος, το τετράγωνο, το ορθογώνιο, το τρίγωνο και βασικά χρώματα, το κόκκινο, το μπλε, το κίτρινο». Το αποτέλεσμα που επεδίωκε το δηλώνει το βιβλίο ρητά: «με τα στοιχεία αυτά, με τις γραμμικές τομές στη σύνθεση, επιδιώκει ένα ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ».

Στην πράξη: χρησιμοποιούσε τυπογραφικά στοιχεία «ποικίλων οικογενειών», που «δημιουργούν … συνθέσεις υψηλής έντασης»· «τα σχήματά του είναι ορισμένα» και τυπώνονται «σε μαύρο και σε ένα πρόσθετο χρώμα»· «οι φωτογραφίες και τα σχέδια χρησιμοποιούνται συστηματικά στο μέγεθος της αρχικής δημιουργίας τους», ενώ «οι στήλες του κειμένου ακολουθούν το πλάτος τους»· «κυριαρχούν οι κατακόρυφες και οριζόντιες διατάξεις» και τα μέσα χρησιμοποιούνται «με οικονομία, σε καθαρά λειτουργικές συνθέσεις». «Παρ᾽ όλα αυτά, ο Bayer τυπώνει συχνά με ένα δεύτερο χρώμα μια λέξη ή μια φωτογραφία … για να τονίσει ένα μήνυμα ή μια ιδέα.» Ήταν «ένας χαρακτηριστικός εκπρόσωπος … του Κονστρουκτιβισμού στην τυπογραφία».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ: 4 σχήματα (κύκλος, τετράγωνο, ορθογώνιο, τρίγωνο) + 3 χρώματα (κόκκινο, μπλε, κίτρινο). Μέτρα τα — έτσι δεν ξεχνάς κανένα.
• ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΡΩΤΗΜΑ: το αποτέλεσμα που επεδίωκε ήταν «ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΚΑΙ ΚΑΘΑΡΟ» — και το μέσο ήταν «οι γραμμικές τομές στη σύνθεση».
• ⭐⭐ ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΙΝΕΙ ΜΟΝΑΔΕΣ: ήρθε το 1925 στο Ντεσάου («Ανώτερη Σχολή Μορφολογίας»), με έδρα που ονομάστηκε «για πρώτη φορά» «της Τυπογραφίας και της Διαφημιστικής Μορφολογίας».
• ⭐⭐⭐ Η ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: οικονομία και λειτουργικότητα παντού — «παρ᾽ όλα αυτά» ένα δεύτερο χρώμα σε μία λέξη ή φωτογραφία, για να τονίσει ένα μήνυμα. Η μοναδική εξαίρεση είναι που κάνει την έμφαση να λειτουργεί.
• ⭐⭐ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΕ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ: ποικίλες οικογένειες στοιχείων · μαύρο + ένα χρώμα · φωτογραφίες στο αρχικό μέγεθος (και οι στήλες στο πλάτος τους) · κατακόρυφες-οριζόντιες διατάξεις.
• ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ: ήταν «χαρακτηριστικός εκπρόσωπος του ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ στην τυπογραφία» — και το 1928 τον διαδέχτηκε ο Joost Schmidt, που «προσπαθεί να αντικρούσει» τις αρχές του («νεοπλαστικισμός»).

Ερώτηση 3 — Το κλείσιμο του Μπαουχάους και η συνέχεια της επίδρασής του

Ερώτηση: Πότε, από ποιους και γιατί έκλεισε το Μπαουχάους; Πώς συνεχίστηκε η επίδραση των ιδεών που αναπτύχθηκαν σ᾽ αυτό;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ — ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΙΣ ΔΡΟΜΟΙ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Το 1933, οι ΝΑΖΙΣΤΕΣ έκλεισαν το Bauhaus, επειδή εκτίμησαν πως η ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΑΠΕΙΛΟΥΣΕ ΤΗΝ ΕΠΙΚΡΑΤΗΣΗ ΤΟΥΣ.»

  ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ, ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: πότε → 1933 · από ποιους → τους Ναζιστές · γιατί → επειδή εκτίμησαν ότι η προοδευτική δραστηριότητά του απειλούσε την επικράτησή τους. (Το βιβλίο λέει «εκτίμησαν πως» — δηλαδή ήταν δική τους εκτίμηση.)

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΩΣ ΣΥΝΕΧΙΣΤΗΚΕ Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ — ΤΡΕΙΣ ΔΡΟΜΟΙ

  ⭐⭐ Πρώτα η γενική διαπίστωση: «οι ιδέες του Bauhaus, με την έντονα ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ τους, ΔΕΝ ΕΠΑΨΑΝ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ πολλούς καλλιτέχνες και τις καλλιτεχνικές τους δημιουργίες.»

  1) ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ — Η ΔΙΑΣΠΟΡΑ.

  «Πολλοί καθηγητές, αλλά και σπουδαστές, διέφυγαν σε άλλες χώρες, αρχικά στη ΓΑΛΛΙΑ και στην ΕΛΒΕΤΙΑ και αργότερα κυρίως στις ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ. Έτσι, κατόρθωσαν να διατηρήσουν στη δουλειά τους ΤΗ ΒΑΣΙΚΗ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΗΣ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ — και στα έργα τους ΚΑΙ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ όπου συνέχιζαν να εργάζονται.»

  ⭐⭐ Πρόσεξε τη σειρά: Γαλλία → Ελβετία → ΗΠΑ. Και δύο χώρους: τα έργα τους και τα σχολεία τους.

  2) ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ — Η ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ.

  «Τα έργα που είχαν δημιουργηθεί στα 14 χρόνια του Bauhaus, όπως οι 14 τόμοι της έκδοσης «Bauhaus», τα έντυπα, τα φυλλάδια, οι αφίσες, ΕΙΧΑΝ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΕΙ ΕΥΡΥΤΑΤΑ.»

  3) ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΣΧΟΛΗ ΧΩΡΙΣ ΚΤΙΡΙΟ.

  Είχαν «διαμορφώσει ΜΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΠΕΡΙ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ που ΡΙΖΩΣΕ ΚΑΙ ΣΕ ΠΟΛΛΕΣ ΑΛΛΕΣ ΧΩΡΕΣ, διαμορφώνοντας τελικά μια «ΣΧΟΛΗ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ» ΜΕ ΠΟΛΛΑ ΚΕΝΤΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Έτσι, το Bauhaus και οι αρχές του ουσιαστικά ΣΥΝΕΧΙΣΑΝ ΝΑ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΝΑ ΕΠΙΔΡΟΥΝ.»

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ: «Ακόμη και σήμερα, τα τυπογραφικά έργα πολλών δημιουργών σε διάφορες χώρες ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΑΚΕΡΑΙΑ ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΤΟΥ BAUHAUS και παράγονται έργα μιας Τυπογραφικής Τέχνης που οφείλει πολλά στη διδασκαλία των GROPIUS, NAGY, BAYER, SCHMIDT.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΠΟΥ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ: οι Ναζιστές έκλεισαν ΕΝΑ ΚΤΙΡΙΟ — και έτσι ΔΙΕΣΠΕΙΡΑΝ ΤΗ ΣΧΟΛΗ ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ. Το κλείσιμο πολλαπλασίασε την επίδραση αντί να τη σβήσει: από μία σχολή σε μία πόλη, το Μπαουχάους έγινε «Σχολή … με πολλά κέντρα λειτουργίας».

Σύνοψη: Πότε, από ποιους, γιατί: «Το 1933, οι Ναζιστές έκλεισαν το Bauhaus, επειδή εκτίμησαν πως η προοδευτική δραστηριότητά του απειλούσε την επικράτησή τους».

Πώς συνεχίστηκε η επίδραση — «οι ιδέες του Bauhaus, με την έντονα κοινωνική διάστασή τους, δεν έπαψαν να επηρεάζουν πολλούς καλλιτέχνες» — με τρεις τρόπους:

1) Μέσω των ανθρώπων: «πολλοί καθηγητές, αλλά και σπουδαστές, διέφυγαν σε άλλες χώρες, αρχικά στη Γαλλία και στην Ελβετία και αργότερα κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες», και «κατόρθωσαν να διατηρήσουν … τη βασική αρχή της συστηματικής αναζήτησης και έρευνας, και στα έργα τους και στα σχολεία όπου συνέχιζαν να εργάζονται».

2) Μέσω των εντύπων: τα έργα των «14 χρόνων», «οι 14 τόμοι της έκδοσης «Bauhaus», τα έντυπα, τα φυλλάδια, οι αφίσες», «είχαν κυκλοφορήσει ευρύτατα».

3) Μέσω της «Σχολής» που δεν χρειαζόταν κτίριο: είχαν «διαμορφώσει μια ολόκληρη αντίληψη περί τυπογραφικής τέχνης που ρίζωσε και σε πολλές άλλες χώρες, διαμορφώνοντας τελικά μια «Σχολή Τυπογραφικής Τέχνης» με πολλά κέντρα λειτουργίας». Γι᾽ αυτό «ακόμη και σήμερα, τα τυπογραφικά έργα πολλών δημιουργών σε διάφορες χώρες διατηρούν ακέραια τα διδάγματα του Bauhaus», έργα «που οφείλει πολλά στη διδασκαλία των Gropius, Nagy, Bayer, Schmidt».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: 1933 · οι Ναζιστές · επειδή η προοδευτική δραστηριότητά του απειλούσε την επικράτησή τους.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΘΕΛΕΙ ΤΡΕΙΣ ΔΡΟΜΟΥΣ: οι άνθρωποι (διασπορά) · τα έντυπα (κυκλοφορία) · η «Σχολή» με πολλά κέντρα (ρίζωσε αλλού). Αρίθμησέ τους.
• ⭐⭐⭐ ΣΤΗ ΔΙΑΣΠΟΡΑ ΓΡΑΨΕ ΤΗ ΣΕΙΡΑ: Γαλλία → Ελβετία → κυρίως ΗΠΑ — και τι κράτησαν: «τη βασική αρχή της συστηματικής αναζήτησης και έρευνας».
• ⭐⭐ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΜΕ ΑΡΙΘΜΟΥΣ: 14 χρόνια λειτουργίας (1919-1933) και 14 τόμοι της έκδοσης «Bauhaus», μαζί με έντυπα, φυλλάδια και αφίσες που «είχαν κυκλοφορήσει ευρύτατα».
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ ΓΙΑ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ: έκλεισαν ένα κτίριο — και διέσπειραν τη Σχολή στον κόσμο. Το κλείσιμο πολλαπλασίασε την επίδραση.
• ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΟΝΟΜΑΤΑ: η σημερινή Τυπογραφική Τέχνη «οφείλει πολλά στη διδασκαλία των Gropius, Nagy, Bayer, Schmidt».

Ερώτηση 4 — Οι νέες αντιλήψεις του Μπαουχάους και το σύγχρονο βιομηχανικό σχέδιο

Ερώτηση: Ποιες ήταν οι βασικές νέες αντιλήψεις που διαμορφώθηκαν στο Μπαουχάους και πώς απεικονίζονται αυτές στα έργα του σύγχρονου βιομηχανικού σχεδίου (design);

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΧΕΙ ΔΥΟ ΜΕΡΗ: ΤΙ ΔΙΔΑΣΚΑΝ — ΤΙ ΒΓΗΚΕ ΑΠΟ ΑΥΤΟ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Α: ΟΙ ΝΕΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ — ΤΑ «ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΥΠΟΔΟΜΗΣ»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Οι νέες βασικές αντιλήψεις στη λειτουργία της Σχολής ήταν η εισαγωγή των «ΜΑΘΗΜΑΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΗΣ»: οι ειδικές σπουδές ΤΡΙΣΔΙΑΣΤΑΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ, η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΧΡΩΜΑΤΩΝ και η ΜΕΛΕΤΗ ΤΩΝ ΥΛΙΚΩΝ.»

  ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ — ΜΕΤΡΑ ΤΑ: (α) τρισδιάστατο σχέδιο · (β) θεωρία των χρωμάτων · (γ) μελέτη των υλικών. Και η ονομασία τους, «μαθήματα υποδομής», είναι μέρος της απάντησης.

  💡 ⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΛΕΓΟΝΤΑΙ «ΥΠΟΔΟΜΗΣ»: δεν διδάσκουν ένα επάγγελμα — διδάσκουν το έδαφος πάνω στο οποίο στέκονται όλα (όγκος, χρώμα, υλικό). Γι᾽ αυτό ο απόφοιτος μπορούσε να σχεδιάσει και καρέκλα και αφίσα.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Β: ΠΩΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΥΓΧΡΟΝΟ DESIGN

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Οι εφαρμογές των μαθημάτων ΣΤΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ και οι πραγματικά επαναστατικές δημιουργικές ιδέες των δασκάλων του οδήγησαν στη δημιουργία πολλών «ΝΕΩΝ» - ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ - ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ, όπως οι ΚΑΡΕΚΛΕΣ και οι ΠΟΛΥΘΡΟΝΕΣ ΑΠΟ ΜΕΤΑΛΛΙΚΟΥΣ ΣΩΛΗΝΕΣ, οι ΡΥΘΜΙΖΟΜΕΝΕΣ ΛΑΜΠΕΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ, οι διάφορες ΠΡΟΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ σπιτιών και επίπλων.»

  ⭐⭐ Πρόσεξε τη φράση «ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΝΕΩΝ»: αυτό είναι το «πώς απεικονίζονται» — τα αντικείμενα του 1925 εξακολουθούν να μοιάζουν σύγχρονα.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΘΕΜΑ ΠΟΥ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ: ο Γερμανός συγγραφέας και κριτικός Wolfvan Eckardt έγραψε το 1961: «το Μπαουχάους ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΙΝΟΥ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ, ΒΟΗΘΗΣΕ ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙ Η ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ και [άλλαξε] ΤΗΝ ΟΨΗ ΟΛΩΝ ΣΧΕΔΟΝ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ (ΠΡΑΓΜΑΤΩΝ), ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΡΕΚΛΑ ΠΟΥ ΚΑΘΕΣΤΕ ΤΩΡΑ ΩΣ ΤΗΝ ΤΥΠΩΜΕΝΗ ΣΕΛΙΔΑ ΠΟΥ ΔΙΑΒΑΖΕΤΕ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΗ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΡΑΣΗ ΕΙΝΑΙ ΔΩΡΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ. «Από την καρέκλα ως την τυπωμένη σελίδα» = από το βιομηχανικό σχέδιο ως τις Γραφικές Τέχνες. Ολόκληρο το εύρος σε επτά λέξεις.

  ⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΜΠΑΟΥΧΑΟΥΣ ΕΦΤΑΣΕ ΣΤΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ

  ⭐⭐ Δεν ήταν τύχη. Το βιβλίο δίνει τρεις υποστηρικτικούς λόγους:

  α) ⭐⭐⭐ Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ 1923: από την «Ενότητα της Τέχνης και της Χειροτεχνίας» στην «Ενότητα της Τέχνης και της ΤΕΧΝΙΚΗΣ».

  β) ⭐⭐⭐ Ο 3ος ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ: «η ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΠΑΦΗ ΤΗΣ ΣΧΟΛΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ» — που ήταν και πρακτική ανάγκη, ώστε να αποκτήσει «οικονομική αυτάρκεια από την πώληση των προϊόντων, των σχεδίων και των μελετών της» και «να πάψει να είναι ένα ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ».

  γ) ⭐⭐⭐ Η ΕΜΜΟΝΗ ΜΕ ΤΑ ΠΡΟΤΥΠΑ: «Το Μπαουχάους έδινε ιδιαίτερη σημασία στον ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΣΜΟ και στη ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΡΟΤΥΠΩΝ (ΜΟΝΤΕΛΩΝ) για την παραγωγή ΧΡΗΣΙΜΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΤΗΣ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ ΖΩΗΣ, με σκοπό να τα καθιερώσει και να εξασφαλίσει την ΠΟΙΟΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ τους.» Και στη διδασκαλία «επικράτησαν κυρίως η «γεωμετρική αφαίρεση», ο «ρεαλι[σμός]» και η «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ»».

  ⚠️ ⭐⭐ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: η ΣΥΝΟΨΗ 5 παρουσιάζει το «δημιούργησαν τα πρότυπα … του σημερινού βιομηχανικού σχεδίου» ως δική της διαπίστωση, ενώ στο κυρίως κείμενο είναι παράθεμα του Wolfvan Eckardt από το 1961. Και τα δύο σου κάνουν — απλώς ξέρε ποιος το είπε.

Σύνοψη: Α) Οι βασικές νέες αντιλήψεις ήταν «η εισαγωγή των «μαθημάτων υποδομής»», δηλαδή: 1) «οι ειδικές σπουδές τρισδιάστατου σχεδίου», 2) «η θεωρία των χρωμάτων» και 3) «η μελέτη των υλικών».

Β) Πώς απεικονίζονται στο σύγχρονο βιομηχανικό σχέδιο: «οι εφαρμογές των μαθημάτων στα εργαστήρια και οι πραγματικά επαναστατικές δημιουργικές ιδέες των δασκάλων του οδήγησαν στη δημιουργία πολλών «νέων» — ακόμη και σήμερα — προϊόντων, όπως οι καρέκλες και οι πολυθρόνες από μεταλλικούς σωλήνες, οι ρυθμιζόμενες λάμπες γραφείου, οι διάφορες προκατασκευές σπιτιών και επίπλων». Το ίδιο το βιβλίο κλείνει με τη διαπίστωση του Γερμανού κριτικού Wolfvan Eckardt (1961): «το Μπαουχάους δημιούργησε τα πρότυπα του σημερινού βιομηχανικού σχεδίου, βοήθησε να γεννηθεί η μοντέρνα αρχιτεκτονική [και άλλαξε] την όψη όλων σχεδόν των προϊόντων (πραγμάτων), από την καρέκλα που κάθεστε τώρα ως την τυπωμένη σελίδα που διαβάζετε».

Η στροφή αυτή προς τη βιομηχανία στηρίχθηκε στην αλλαγή του 1923 («Ενότητα της Τέχνης και της ΤΕΧΝΙΚΗΣ»), στον 3ο στόχο του Προγράμματος — «η διαρκής επαφή της Σχολής με τους βιοτεχνικούς και βιομηχανικούς κύκλους της χώρας» — και στο ότι «το Μπαουχάους έδινε ιδιαίτερη σημασία στον πειραματισμό και στη δημιουργία προτύπων (μοντέλων) για την παραγωγή χρήσιμων προϊόντων της καθημερινής ζωής».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΧΩΡΙΣΕ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΤΑ ΔΥΟ: (Α) τι δίδασκαν — τα «μαθήματα υποδομής» · (Β) τι βγήκε από αυτό — τα προϊόντα. Η ερώτηση έχει ρητά δύο σκέλη.
• ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΡΙΑ «ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΥΠΟΔΟΜΗΣ»: τρισδιάστατο σχέδιο · θεωρία των χρωμάτων · μελέτη των υλικών. Γράψε και τον όρο «μαθήματα υποδομής» αυτούσιο.
• ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΡΙΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: καρέκλες/πολυθρόνες από μεταλλικούς σωλήνες · ρυθμιζόμενες λάμπες γραφείου · προκατασκευές σπιτιών και επίπλων.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΘΕΜΑ ΤΟΥ 1961 ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟ ΣΟΥ ΧΑΡΤΙ: «από την καρέκλα που κάθεστε τώρα ως την τυπωμένη σελίδα που διαβάζετε» — δηλαδή ολόκληρο το εύρος, από το design ως τις Γραφικές Τέχνες.
• ⭐⭐ ΕΞΗΓΗΣΕ ΤΟ «ΓΙΑΤΙ»: η αλλαγή του 1923 (Χειροτεχνία → Τεχνική) και ο 3ος στόχος (διαρκής επαφή με τους βιομηχανικούς κύκλους) είναι ο λόγος που η Σχολή κατέληξε στο βιομηχανικό σχέδιο.
• ⭐ ΜΙΑ ΦΡΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ: «πρότυπα (μοντέλα) για την παραγωγή χρήσιμων προϊόντων της καθημερινής ζωής» — αυτός ακριβώς είναι ο ορισμός του σημερινού design.