Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 20ό: ΤΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ (σελ. 216) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 20ό: ΤΑ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ

Αναλυτικές απαντήσεις στις 5 ερωτήσεις της σελ. 216, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου, των λεζαντών και της ΣΥΝΟΨΗΣ.

Ερώτηση 1 — Η επίδραση των δυτικοευρωπαϊκών κινημάτων στους Ρώσους καλλιτέχνες

Ερώτηση: Ποια ήταν η επίδραση των καλλιτεχνικών κινημάτων της δυτικής Ευρώπης στους Ρώσους καλλιτέχνες στις αρχές του 20ού αιώνα;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ: Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΗΤΑΝ ΑΜΦΙΔΡΟΜΗ

  ⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ: «Η έντονη πνευματική και καλλιτεχνική δραστηριότητα της Ρωσίας … αποτέλεσμα μιας ΠΟΛΥΧΡΟΝΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ, με σπουδαία κέντρα τη ΜΟΣΧΑ και την ΑΓΙΑ ΠΕΤΡΟΥΠΟΛΗ, ΠΡΟΚΑΛΟΥΣΕ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΥΤΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ. ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ και η δυτική Τέχνη … έφτανε … στους Ρώσους καλλιτέχνες.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΑΥΤΟ. Δεν επρόκειτο για μονόδρομη μίμηση: η Ρωσία είχε ήδη δική της παράδοση και επηρέαζε κι αυτή τη Δύση.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΔΡΟΜΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΗΡΘΕ Η ΔΥΤΙΚΗ ΤΕΧΝΗ

  1) ⭐⭐⭐ ΤΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ: «η δυτική Τέχνη … έφτανε μέσα από τα διάφορα ΕΡΓΑ, αλλά και τα ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ».

  2) ⭐⭐⭐ ΟΙ ΕΚΘΕΣΕΙΣ: «με την ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ … παρουσιάζονταν στο ρωσικό κοινό και ιδιαίτερα στους καλλιτέχνες τα διάφορα ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά κινήματα».

  3) ⭐⭐⭐ ΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ: «με την έκδοση προοδευτικών «ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ»», που έφερναν και «τις ΘΕΩΡΗΤΙΚΕΣ ΑΝΑΛΥΣΕΙΣ και τις ΚΡΙΤΙΚΕΣ που τα υποστήριζαν, τα σχολίαζαν ή ΤΑ ΑΠΕΡΡΙΠΤΑΝ».

  💡 ⭐⭐ ΤΟ «Ή ΤΑ ΑΠΕΡΡΙΠΤΑΝ» ΕΙΝΑΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ: οι Ρώσοι δεν έπαιρναν μόνο τα έργα, αλλά και τη διαμάχη γύρω τους. Έτσι μπήκαν στη συζήτηση ως ισότιμοι, όχι ως μιμητές.

  4) ⭐⭐⭐ ΟΙ ΧΟΡΗΓΟΙ: «Πολλοί ΠΛΟΥΣΙΟΙ ΧΟΡΗΓΟΙ υποστήριζαν τις κινήσεις αυτές, ΑΓΟΡΑΖΑΝ ΤΑ ΕΡΓΑ, ΣΥΓΚΡΟΤΟΥΣΑΝ ΣΥΛΛΟΓΕΣ, ΟΡΓΑΝΩΝΑΝ ΕΚΘΕΣΕΙΣ με δυτικά και ρώσικα έργα τέχνης και ΕΝΙΣΧΥΑΝ επίσης ΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΤΟ ΧΟΡΟ.»

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΡΙΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΕΠΗΡΕΑΣΑΝ — ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Αρκετοί Ρώσοι καλλιτέχνες άρχισαν να παρουσιάζουν και έργα επηρεασμένα: (1) από το ΓΑΛΛΙΚΟ καλλιτεχνικό κίνημα του «ΚΥΒΙΣΜΟΥ», (2) από τον ΙΤΑΛΙΚΟ «ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟ» και (3) από τους ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ καλλιτέχνες του ΜΟΝΑΧΟΥ, που συγκροτούσαν τότε μια ιδιαίτερη «Σχολή».»

  ⭐⭐⭐ ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΤΟ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ — ΓΡΑΨ᾽ ΤΟ: «Το 1912, οι νέοι, τότε, σπουδαίοι Ρώσοι καλλιτέχνες Larionnoff, Gontcharova, Malevits και Tatlin «συμμετέχουν σε μια μεγάλη έκθεση και ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΖΟΥΝ ΜΕ ΤΑ ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΥΒΙΣΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥΣ».

  ⭐⭐ Και ένα ατομικό παράδειγμα: ο Wladimir Tatlin «ακολουθεί αρχικά τα διδάγματα του μεγάλου Γάλλου καλλιτέχνη, του CÉZANNE»: «Μη σχεδιάζετε γραμμές, ούτε μοντέλα. ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΑΡΑ ΜΟΝΟ ΟΙ ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ. Αν το χρώμα είναι πλούσιο, η μορφή μοιάζει βαρι[ά].»

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ — ΜΗΝ ΤΟ ΠΑΡΑΛΕΙΨΕΙΣ

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΔΥΤΙΚΗ ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΔΕΝ ΕΜΕΙΝΕ ΜΙΜΗΣΗ. Μέσα σε λίγα χρόνια οι Ρώσοι βγάζουν δικά τους κινήματα: τον «ΑΚΤΙΝΙΣΜΟ» (Larionoff, 1913), τον «ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟ» (Malevits) και τον «ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟ» (Lissitzky, από το 1920) — και μέσα σε μια δεκαετία επηρεάζουν με τη σειρά τους τη Δύση (δες ερώτηση 5).

  Αυτή η στροφή «από τη μίμηση στην πρωτοπορία» είναι που δίνει το άριστα στην απάντηση.

Σύνοψη: Η επίδραση ήταν αμφίδρομη. Το βιβλίο τονίζει πρώτα ότι «η έντονη πνευματική και καλλιτεχνική δραστηριότητα της Ρωσίας … αποτέλεσμα μιας πολύχρονης παράδοσης, με σπουδαία κέντρα τη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη, προκαλούσε σημαντική επίδραση και στις δυτικές χώρες»· «παράλληλα και η δυτική Τέχνη … έφτανε … στους Ρώσους καλλιτέχνες».

Πώς έφτανε — με τέσσερις τρόπους: (1) «μέσα από τα διάφορα έργα, αλλά και τα ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ»· (2) «με την οργάνωση ΕΚΘΕΣΕΩΝ»· (3) «με την έκδοση προοδευτικών «καλλιτεχνικών περιοδικών»», που έφερναν και «τις θεωρητικές αναλύσεις και τις κριτικές που τα υποστήριζαν, τα σχολίαζαν ή τα απέρριπταν»· (4) μέσω «πολλών πλούσιων ΧΟΡΗΓΩΝ», που «αγόραζαν τα έργα, συγκροτούσαν συλλογές, οργάνωναν εκθέσεις με δυτικά και ρώσικα έργα τέχνης και ενίσχυαν επίσης το θέατρο και το χορό».

Ποια κινήματα τους επηρέασαν: «Αρκετοί Ρώσοι καλλιτέχνες άρχισαν να παρουσιάζουν και έργα επηρεασμένα από το ΓΑΛΛΙΚΟ καλλιτεχνικό κίνημα του «ΚΥΒΙΣΜΟΥ», από τον ΙΤΑΛΙΚΟ «ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΜΟ» και από τους ΓΕΡΜΑΝΟΥΣ καλλιτέχνες του ΜΟΝΑΧΟΥ, που συγκροτούσαν τότε μια ιδιαίτερη «Σχολή».»

Το αποδεικτικό γεγονός: «Το 1912, οι νέοι, τότε, σπουδαίοι Ρώσοι καλλιτέχνες Larionnoff, Gontcharova, Malevits και Tatlin συμμετέχουν σε μια μεγάλη έκθεση και εντυπωσιάζουν με τα φουτουριστικά και κυβιστικά έργα τους.» Αντίστοιχα, ο Tatlin «ακολουθεί αρχικά τα διδάγματα του μεγάλου Γάλλου καλλιτέχνη, του Cézanne».

Το αποτέλεσμα: η επίδραση αυτή δεν έμεινε μίμηση — οδήγησε στα δικά τους πρωτοποριακά κινήματα, τον «Ακτινισμό» (Larionoff, 1913), τον «Σουπρεματισμό» (Malevits) και τον «Κονστρουκτιβισμό».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΟ «ΑΜΦΙΔΡΟΜΗ»: η Ρωσία επηρέαζε κι αυτή τη Δύση, χάρη σε «πολύχρονη παράδοση» με κέντρα Μόσχα και Αγία Πετρούπολη.
• ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΡΙΑ ΚΙΝΗΜΑΤΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΡΔΙΑ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: γαλλικός Κυβισμός · ιταλικός Φουτουρισμός · Γερμανοί του Μονάχου.
• ⭐⭐⭐ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΔΡΟΜΟΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ: έργα και θεωρητικά κείμενα · εκθέσεις · καλλιτεχνικά περιοδικά · πλούσιοι χορηγοί.
• ⭐⭐ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΕ ΜΕ ΤΟ 1912: η μεγάλη έκθεση με Larionnoff, Gontcharova, Malevits, Tatlin, που «εντυπωσιάζουν με τα φουτουριστικά και κυβιστικά έργα τους».
• ⭐⭐ ΕΝΑ ΟΝΟΜΑ ΠΑΡΑΠΑΝΩ: ο Tatlin ακολουθεί «τα διδάγματα του … Cézanne» — «δεν υπάρχουν στη ζωγραφική παρά μόνο οι ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ».
• ⭐⭐⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΣΤΡΟΦΗ: από τη δυτική επίδραση οι Ρώσοι πέρασαν στα δικά τους κινήματα — Ακτινισμός, Σουπρεματισμός, Κονστρουκτιβισμός.

Ερώτηση 2 — Η θεωρία του Σουπρεματισμού και η επίδρασή της

Ερώτηση: Ποια ήταν η θεωρία του Σουπρεματισμού και πώς επηρέασε το έργο των Ρώσων καλλιτεχνών στις αρχές του 20ού αιώνα;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΤΟ ΟΝΟΜΑ — ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΗΝ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ ΣΕ ΑΓΚΥΛΕΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «[Supreme (γαλ.) = ΥΠΕΡΤΑΤΟΣ, ΚΟΡΥΦΑΙΟΣ]»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΘΕΩΡΙΑ — ΤΟ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΧΩΡΙΟ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Βάση του κινήματος [του Ακτινισμού] υπήρξε η θεωρία του ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ την οποία παρουσίασε ο MALEVITS. Η θεωρία του αυτή, σύμφωνα με την οποία ΑΠΟ ΤΟ ΖΩΓΡΑΦΙΚΟ ΕΡΓΟ ΑΝΑΖΗΤΟΥΣΕ ΤΟ ΥΠΕΡΤΑΤΟ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ ΑΙΣΘΗΣΗ.»

  ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ — ΜΕΤΡΑ ΤΑ ΚΑΙ ΓΡΑΨΕ ΤΑ ΟΛΑ: ιδεολογικό · κοινωνικό · αισθητικό. Και όλα «υπέρτατα» — ακριβώς όπως λέει το όνομα.

  💡 ⭐⭐⭐ ΤΟ ΝΟΗΜΑ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ο πίνακας δεν είναι πια εικόνα ενός πράγματος. Είναι φορέας ιδεών — και μάλιστα των ανώτατων ιδεών.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΕΡΓΟ-ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΚΑΙ Η ΑΥΤΟΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ MALEVITS

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Το 1915, ο Malevits εκθέτει το περίφημο έργο του το «ΜΑΥΡΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ ΣΕ ΦΩΤΕΙΝΟ ΦΟΝΤΟ» και εξηγεί πως η «ΑΦΕΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΝΕΟΡΕΑΛΙΣΤΙΚΗΣ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ, ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ».»

  ⭐⭐ Η λεζάντα του βιβλίου συμπληρώνει: ήταν «μια … επαναστ[ατική πρόταση] για τη ζωγ[ραφική] και τις ο[πτικές τέχνες], εντελώς δ[ιαφορετική] από την απ[όδοση] ΦΥΣΙΚΩΝ ΜΟΡΦΩΝ και ΠΑΡΑΣ[ΤΑΣΕΩΝ]».

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΕΝΑ ΜΑΥΡΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ; ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΠΑΡΙΣΤΑΝΕΙ ΤΙΠΟΤΑ. Απορρίπτει «την απόδοση φυσικών μορφών και παραστάσεων» και κρατάει μόνο το καθαρό γεωμετρικό στοιχείο. Από εκεί ξεκινάει η αφηρημένη γραφιστική που θα δούμε στις αφίσες.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ — ΤΡΙΑ ΕΠΙΠΕΔΑ

  1) ⭐⭐⭐ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ, ΟΧΙ ΜΟΝΟ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ: «οδήγησε σε ΕΝΤΕΛΩΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ και στη ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ, αλλά και σε άλλα καλλιτεχνικά έργα, ΧΑΡΑΚΤΙΚΑ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ και ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ, ΣΤΑ ΕΝΤΥΠΑ.»

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ΓΙΑ ΤΟ ΜΑΘΗΜΑ ΣΟΥ: ο Σουπρεματισμός έφτασε μέχρι το έντυπο. Μη σταματήσεις στη ζωγραφική.

  2) ⭐⭐⭐ ΓΕΝΝΗΣΕ ΑΛΛΟ ΚΙΝΗΜΑ: «Το 1913, ο Larionoff … δημοσιεύει το Μανιφέστο ενός νέου κινήματος, του «ΑΚΤΙΝΙΣΜΟΥ» (Rayonnisme)· «ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ ΑΥΤΟΥ ΥΠΗΡΞΕ Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ».

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΙΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ο Ακτινισμός τοποθετείται στο 1913, αλλά ο Σουπρεματισμός παρουσιάζεται το 1915. Ένα κίνημα του 1913 δεν μπορεί να έχει βάση θεωρία του 1915. (Και η λεζάντα χρονολογεί το «Μαύρο τετράγωνο» «περ. 1913», το κείμενο 1915.) Γράψε τα όπως τα δίνει το βιβλίο και, αν θέλεις, σημείωσε την ασυμφωνία.

  3) ⭐⭐⭐ ΠΕΡΑΣΕ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΜΕΣΩ ΤΟΥ LISSITZKY: ο El Lissitzky, που διηύθυνε «το Τμήμα Αρχιτεκτονικής και Καλών Τεχνών» στην Ακαδημία του Βιτέσκ (1918, με διευθυντή τον Chagall), ήταν «ΟΠΑΔΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΣ ΤΟΥ ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ» και «ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΕΙ ΒΙΒΛΙΑ με πρωτοποριακές ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΛΕΞΕΩΝ και ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΕΣ».

  💡 ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΑΡΓΟΤΕΡΑ (ερώτηση 4): ο ίδιος «σχεδιάζει κονστρουκτιβιστικές συνθέσεις ΜΕ ΦΑΝΕΡΕΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ». Ο Σουπρεματισμός δεν εξαφανίστηκε — πέρασε μέσα στον Κονστρουκτιβισμό. Αν το γράψεις, δείχνεις ότι είδες όλο το κεφάλαιο.

Σύνοψη: Η θεωρία: ο Σουπρεματισμός ήταν η θεωρία που «παρουσίασε ο Malevits» και «σύμφωνα με την οποία από το ζωγραφικό έργο αναζητούσε το ΥΠΕΡΤΑΤΟ [Supreme (γαλ.) = υπέρτατος, κορυφαίος] ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ, ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ». Η θεωρία αυτή «δημιούργησε αίσθηση».

Το έργο-αφετηρία: «Το 1915, ο Malevits εκθέτει το περίφημο έργο του το «Μαύρο τετράγωνο σε φωτεινό φόντο» και εξηγεί πως η «αφετηρία του Σουπρεματισμού είναι μια ΑΦΗΡΗΜΕΝΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ της νεορεαλιστικής ζωγραφικής, είναι μια ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ».» Κατά τη λεζάντα του βιβλίου, ήταν μια πρόταση επαναστατική για τη ζωγραφική και τις οπτικές τέχνες, «εντελώς δ[ιαφορετική] από την απ[όδοση] φυσικών μορφών και παρασ[τάσεων]».

Πώς επηρέασε το έργο των Ρώσων:

1) «Οδήγησε σε εντελώς ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ και στη ζωγραφική, αλλά και σε άλλα καλλιτεχνικά έργα, ΧΑΡΑΚΤΙΚΑ, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΑ και στα ΕΡΓΑ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ, στα ΕΝΤΥΠΑ.»

2) Έγινε βάση άλλου κινήματος: «Το 1913, ο Larionoff … δημοσιεύει το Μανιφέστο … ενός νέου καλλιτεχνικού κινήματος, του «Ακτινισμού» (Rayonnisme). Βάση του κινήματος αυτού υπήρξε η θεωρία του Σουπρεματισμού.»

3) Πέρασε στη γραφιστική μέσω του El Lissitzky, «οπαδού και αυτού του Σουπρεματισμού», ο οποίος «εικονογραφεί βιβλία με πρωτοποριακές συνθέσεις λέξεων και δυναμικές γραμμές οριζόντιες αλλά και ανερχόμενες και κατερχόμενες»· αργότερα σχεδιάζει «κονστρουκτιβιστικές συνθέσεις, ΜΕ ΦΑΝΕΡΕΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ: «supreme» (γαλλικά) = «υπέρτατος, κορυφαίος». Το βιβλίο σου τη δίνει σε αγκύλες — χρησιμοποίησέ τη.
• ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ, ΟΛΑ «ΥΠΕΡΤΑΤΑ»: ιδεολογικό · κοινωνικό · αισθητικό. Μη γράψεις μόνο το αισθητικό.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΕΡΓΟ ΚΑΙ Η ΑΥΤΟΕΞΗΓΗΣΗ ΤΟΥ: «Μαύρο τετράγωνο σε φωτεινό φόντο» (1915) — «η αφετηρία … είναι μια τετράγωνη επιφάνεια».
• ⭐⭐⭐ ΜΗ ΣΤΑΜΑΤΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ: η επίδραση έφτασε σε χαρακτικά, αρχιτεκτονικά και «στα έργα της γραφιστικής, στα έντυπα».
• ⭐⭐ ΣΥΝΔΕΣΕ ΜΕ ΤΟΝ ΑΚΤΙΝΙΣΜΟ: «βάση του κινήματος αυτού (του Ακτινισμού του Larionoff) υπήρξε η θεωρία του Σουπρεματισμού».
• ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: ο Lissitzky ήταν «οπαδός και αυτός του Σουπρεματισμού» — και αργότερα οι κονστρουκτιβιστικές του συνθέσεις έχουν «φανερές τις αρχές του Σουπρεματισμού». Η θεωρία επιβίωσε μέσα στο επόμενο κίνημα.

Ερώτηση 3 — Η βασική θεωρία του Κονστρουκτιβισμού, οι εκπρόσωποι και τα έργα του

Ερώτηση: Ποια ήταν η βασική θεωρία του Ρωσικού Κονστρουκτιβιστικού κινήματος; Ποιοι το εκπροσωπούσαν και ποια ήταν τα σπουδαιότερα έργα τους;

Απάντηση:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΣΕ ΕΝΑ — ΑΠΑΝΤΗΣΕ ΚΑΙ ΤΑ ΤΡΙΑ

  ⭐⭐⭐ (α) η ΘΕΩΡΙΑ · (β) ΠΟΙΟΙ την εκπροσωπούσαν · (γ) ΠΟΙΑ ΕΡΓΑ. Οι περισσότεροι απαντούν το πρώτο και ξεχνούν τα έργα.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Α) Η ΘΕΩΡΙΑ — ΤΟ ΠΙΟ ΠΥΚΝΟ ΧΩΡΙΟ ΤΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Είναι το κίνημα του «ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ», το οποίο, με αφετηρία ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ» (CONSTRUCTION), Η ΟΠΟΙΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΕΡΓΟΥ — ΑΠΟ ΤΟ ΚΤΙΣΜΑ ΩΣ ΤΟ ΛΟΓΟ ΚΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ΩΣ ΤΗ ΓΕΦΥΡΑ ΤΟΥ ΔΡΟΜΟΥ — ΚΑΙ ΠΟΥ ΙΣΧΥΕΙ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΙΑΣ ΙΔΕΑΣ, ΤΕΙΝΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΜΕ ΜΙΑ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΕΚΕΙΝΗ ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΑΖΩΝ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΙΑ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ — ΣΠΑΣΕ ΤΗΝ ΣΕ ΔΥΟ ΚΑΙ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΥΚΟΛΗ:

  ⭐⭐⭐ (1) ΤΙ ΕΙΝΑΙ «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ»: ό,τι φτιάχνει ο άνθρωπος. Το βιβλίο δίνει δύο ζευγάρια άκρων: «από το ΚΤΙΣΜΑ ως το ΛΟΓΟ» και «από τον ΠΙΝΑΚΑ ζωγραφικής ως τη ΓΕΦΥΡΑ του δρόμου» — και ακόμη «τη διαμόρφωση ΜΙΑΣ ΙΔΕΑΣ».

  ⭐⭐⭐ (2) ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ: αντικαθιστά την πλαστική των ΟΓΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΑΖΩΝ με την πλαστική των ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ.

  💡 ⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΟ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΕΧΝΕΣ: επίπεδα και γραμμές είναι ακριβώς ό,τι διαθέτει μια τυπωμένη σελίδα. Γι᾽ αυτό ο Κονστρουκτιβισμός ταίριαξε τόσο καλά με τη γραφιστική.

  ⭐⭐ Πότε και από ποιον διαμορφώθηκε: «Ο El Lissitzky με το έργο και τη διδασκαλία του, από το 1920 και μετά, συμμετέχει στη διαμόρφωση» του κινήματος, «που επηρεάζει ΟΧΙ ΜΟΝΟ τους προοδευτικούς Ρώσους καλλιτέχνες ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΠΟΛΛΟΥΣ ΔΥΤΙΚΟΥΣ».

  ---

  ⭐⭐⭐ Β) ΟΙ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ

  ⭐⭐⭐ «Μαζί με τον LISSITSKY, οι πρωτοπόροι του κινήματος RODTCHENKO, KLUSIS ΚΑΙ GAN δημιουργούν διάφορα πρωτοποριακά ΕΝΤΥΠΑ, με ΑΦΙΣΕΣ, ΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ, ΕΤΙΚΕΤΕΣ κ.ά.»

  ⭐⭐ Και δύο ακόμη ονόματα από το ίδιο κεφάλαιο: ο Wladimir Tatlin (οι «κατασκευές στο χώρο») και ο Malevits (που «συνεργάζεται στενά» με τον Rodtchenko στο LEF).

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Γ) ΤΑ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΕΡΑ ΕΡΓΑ — ΤΕΣΣΕΡΑ, ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΑ

  1) ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ TATLIN — «ΜΝΗΜΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ III ΔΙΕΘΝΗ» (1919):

  «Το 1919, ο Tatlin παρουσιάζει το από τότε περίφημο έργο του «Μνημείο για την III Διεθνή», ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΣΕ ΠΟΛΛΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ Σ᾽ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ.»

  ⭐⭐ Και το προηγούμενο έργο του: «Από το 1913-14, ο Tatlin αρχίζει να εκθέτει τα γλυπτά του έργα, με τις σπουδαίες ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ ΤΟΥ ΣΤΟ ΧΩΡΟ, οι οποίες προ[τείνουν] μια νέα αντίληψη ΜΕ ΕΠΙΠΕΔΑ ΠΟΥ ΔΙΑΣΧΙΖΟΥΝ ΚΑΙ ΔΙΑΙΡΟΥΝ ΤΟΥΣ ΟΓΚΟΥΣ». (Πρόσεξε: επίπεδα που διαιρούν όγκους — αυτή είναι η θεωρία σε εφαρμογή.)

  2) ⭐⭐⭐ MALEVITS — «ΜΑΥΡΟ ΤΕΤΡΑΓΩΝΟ ΣΕ ΦΩΤΕΙΝΟ ΦΟΝΤΟ» (1915), το έργο-αφετηρία του Σουπρεματισμού, από τον οποίο ξεκινά και ο Κονστρουκτιβισμός.

  3) ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ LISSITZKY — Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΦΙΣΑ:

  «Μια πολιτική αφίσα του El Lissitzky … εντυπωσιάζει με την ΠΡΩΤΟΤΥΠΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΜΙΣΜΟ της. ΚΟΚΚΙΝΑ ΤΡΙΓΩΝΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΝΤΑΙ ΕΠΙΘΕΤΙΚΑ ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΜΑΥΡΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΛΕΥΚΟ (ΚΕΝΟ) ΚΥΚΛΟ ΣΤΑ ΔΕΞΙΑ. Και σήμερα ακόμη, αυτή η «πρωτοποριακή γραφιστική σύνθεση» με τα ΑΠΛΑ ΣΧΕΔΙΑΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ εντυπωσιάζει.»

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ — Ο ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΔΙΝΕΤΑΙ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΑΝΤΙΦΑΣΚΕΙ. Εδώ (σελ. 214) λέγεται «ΝΙΚΗ ΤΩΝ ΛΕΥΚΩΝ με το κόκκινο βέλος», αλλά το ίδιο κείμενο σε παραπέμπει «(βλ. σελ. 193)», όπου το βιβλίο τη λέει «ΧΤΥΠΗΣΤΕ ΤΟΥΣ ΛΕΥΚΟΥΣ με την κόκκινη λόγχη». Οι δύο τίτλοι λένε το αντίθετο — και η περιγραφή του ίδιου του βιβλίου (κόκκινα τρίγωνα που «κατευθύνονται επιθετικά» προς τη μαύρη επιφάνεια με τον λευκό κύκλο) στηρίζει τον δεύτερο.

  4) ⭐⭐ LISSITZKY — Η ΑΦΙΣΑ ΤΗΣ ΖΥΡΙΧΗΣ (1929): «για το ρωσικό περίπτερο στην Παγκόσμια Έκθεση της Ζυρίχης, με κύριο θέμα την ΙΣΟΤΙΜΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΦΥΛΩΝ στην κοινωνική ανάπτυξη, σε μια εποχή κυριαρχίας των ανδρών».

  ⭐⭐ Και τα έντυπα του Rodtchenko: «δημιουργεί τα ΠΡΩΤΑ «ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ», τις πρώτες συνθέσεις φωτογραφιών και τμημάτων φωτογραφιών, για να ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΕΙ ΒΙΒΛΙΑ, και μαζί με τον Lissitzky εικονογραφεί εντυπωσιακά τα βιβλία του ποιητή ΜΑΓΙΑΚΟΦΣΚΙ».

Σύνοψη: Α) Η βασική θεωρία: το κίνημα του Κονστρουκτιβισμού ξεκινά «με αφετηρία τη ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ «ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ» (construction), η οποία βρίσκεται ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΕΡΓΟΥ, από το ΚΤΙΣΜΑ ως το ΛΟΓΟ κι από τον ΠΙΝΑΚΑ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗΣ ως τη ΓΕΦΥΡΑ του δρόμου, και που ισχύει ακόμη και στη ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΙΑΣ ΙΔΕΑΣ»· και «τείνει να αντικαταστήσει ΜΕ ΜΙΑ ΠΛΑΣΤΙΚΗ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ εκείνη ΤΩΝ ΟΓΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΑΖΩΝ». Στη διαμόρφωσή του συμμετέχει «ο El Lissitzky με το έργο και τη διδασκαλία του, από το 1920 και μετά», και το κίνημα «επηρεάζει όχι μόνο τους προοδευτικούς Ρώσους καλλιτέχνες αλλά και πολλούς δυτικούς».

Β) Οι εκπρόσωποι: «Μαζί με τον Lissitsky, οι πρωτοπόροι του κινήματος RODTCHENKO, KLUSIS και GAN δημιουργούν διάφορα πρωτοποριακά έντυπα, με αφίσες, καταλόγους, ετικέτες κ.ά.» Στον ίδιο κύκλο ανήκουν και ο Tatlin και ο Malevits.

Γ) Τα σπουδαιότερα έργα:

1) «Το 1919, ο Tatlin παρουσιάζει το από τότε περίφημο έργο του «ΜΝΗΜΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ III ΔΙΕΘΝΗ», μια δυναμική κατασκευή στο χώρο που επηρέασε πολλούς καλλιτέχνες σ᾽ ολόκληρο τον κόσμο» — ενώ ήδη «από το 1913-14» εξέθετε «τις σπουδαίες κατασκευές του στο χώρο», με «επίπεδα που διασχίζουν και διαιρούν τους όγκους».

2) Το «Μαύρο τετράγωνο σε φωτεινό φόντο» του Malevits (1915).

3) Η πολιτική αφίσα του El Lissitzky, που «εντυπωσιάζει με την πρωτοτυπία και το δυναμισμό της»: «κόκκινα τρίγωνα και γραμμές κατευθύνονται επιθετικά προς μια μαύρη επιφάνεια που περιέχει ένα μεγάλο λευκό (κενό) κύκλο στα δεξιά».

4) Η αφίσα του Lissitzky για το ρωσικό περίπτερο στην Παγκόσμια Έκθεση της Ζυρίχης (1929), «με κύριο θέμα την ισότιμη συμμετοχή των δύο φύλων στην κοινωνική ανάπτυξη».

Τέλος, ο Rodtchenko «δημιουργεί τα πρώτα «φωτομοντάζ» … για να εικονογραφήσει βιβλία» και, μαζί με τον Lissitzky, «εικονογραφεί εντυπωσιακά τα βιβλία του ποιητή Μαγιακόφσκι».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΤΡΙΑ ΜΕΡΗ: (α) θεωρία · (β) εκπρόσωποι · (γ) έργα. Αν λείπει το (γ), χάνεις το ένα τρίτο των μονάδων.
• ⭐⭐⭐ Η ΘΕΩΡΙΑ ΣΕ ΔΥΟ ΒΗΜΑΤΑ: (1) η «κατασκευή» είναι σε κάθε ανθρώπινο έργο («από το κτίσμα ως το λόγο», «από τον πίνακα ως τη γέφυρα», ακόμη και «μια ιδέα»)· (2) αντικαθιστά την πλαστική των όγκων και των μαζών με την πλαστική των επιπέδων και των γραμμών.
• ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ ΟΝΟΜΑΤΑ: Lissitzky, Rodtchenko, Klusis, Gan — «πρωτοπόροι του κινήματος», με έντυπα, αφίσες, καταλόγους, ετικέτες.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΟΡΥΦΑΙΟ ΕΡΓΟ ΜΕ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑ: «Μνημείο για την III Διεθνή» του Tatlin, 1919 — «δυναμική κατασκευή στο χώρο».
• ⭐⭐ ΠΕΡΙΓΡΑΨΕ ΤΗΝ ΑΦΙΣΑ ΤΟΥ LISSITZKY: «κόκκινα τρίγωνα και γραμμές κατευθύνονται επιθετικά προς μια μαύρη επιφάνεια με λευκό κύκλο» — «απλά σχεδιαστικά στοιχεία».
• ⭐⭐⭐ ΔΕΙΞΕ ΟΤΙ Η ΘΕΩΡΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΡΓΟ: οι κατασκευές του Tatlin έχουν «επίπεδα που διασχίζουν και διαιρούν τους όγκους» — ακριβώς η αντικατάσταση του όγκου από το επίπεδο.

Ερώτηση 4 — Η επίδραση στη γραφιστική έκφραση και στην παραγωγή των εντύπων

Ερώτηση: Πώς επέδρασαν τα καλλιτεχνικά αυτά κινήματα στη γραφιστική έκφραση και στην παραγωγή των εντύπων;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΠΑΛΙ ΔΥΟ ΥΦΗ — ΚΑΙ ΤΑ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΤΕΙ ΜΕ ΤΟ «ΑΝΤΙΘΕΤΑ»

  ⭐⭐⭐ 1) Η ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ «LEF» — ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΔΙΑΤΑΞΗ

  ⭐⭐⭐ «Διαμορφώνεται τελικά μια ΟΜΑΔΑ ΡΩΣΩΝ ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΤΩΝ, οι οποίοι από το 1923 ως το 1925 παρουσιάζονται στο περιοδικό LEF και από το 1927-28 στο περιοδικό NOWVI LEF. Εδώ, συνεργάζονται στενά οι RODTCHENKO ΚΑΙ MALEVITS και δημιουργούν ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΜΕ ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ και ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ, ΜΕ ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (ΚΕΙΜΕΝΑ-ΓΡΑΜΜΑΤΑ), αλλά και με στοιχεία ΦΟΥΤΟΥΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΤΙΚΑ.»

  ⭐⭐⭐ ΤΙ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΖΕΙ ΣΤΙΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΤΟΥΣ: «οι ΑΠΡΟΣΔΟΚΗΤΕΣ ΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ ΣΤΗΛΩΝ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΩΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΜΕΓΕΘΩΝ και οι ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ.»

  ⭐⭐⭐ 2) Ο LISSITZKY — ΔΙΑΓΩΝΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ

  ⭐⭐⭐ «ΑΝΤΙΘΕΤΑ ΜΕ ΑΥΤΟΥΣ, ο El Lissitzky σχεδιάζει κονστρουκτιβιστικές συνθέσεις, ΜΕ ΦΑΝΕΡΕΣ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ, με ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΣΥΜΜΕΤΡΕΣ ΔΙΑΓΩΝΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ να σχηματίζουν ΤΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΘΕΣΗΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΣΕ ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ — ΓΡΑΨΕ ΤΗΝ: ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ (Rodtchenko) vs ΔΙΑΓΩΝΙΑ (Lissitzky). (Ακριβώς η ίδια αντίθεση δίνεται και στο κεφ. 19 — άρα είναι πάγια θέση του βιβλίου.)

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟΤΕΡΟ ΧΩΡΙΟ ΤΗΣ ΕΡΩΤΗΣΗΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Οι φωτοσυνθέσεις (δηλαδή τα photomontages) του El Lissitzky, του Rodtchenko και του Klusis, ΜΕ ΦΑΝΕΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ, ΣΥΝΤΕΛΟΥΝ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΤΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ, ΤΟΥ ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΜΟΥ. Στα εντυπωσιακά τους έντυπα, ΟΠΟΥ ΑΝΑΜΕΙΓΝΥΟΥΝ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΤΗΛΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΣΤΑΣΕΩΝ, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ, Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΘΕΣΗ ΕΙΝΑΙ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ.»

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΟΥΣ: «Με ΕΠΙΔΕΞΙΑ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΘΕΣΕΩΝ ΤΩΝ ΛΕΥΚΩΝ ΚΑΙ ΜΑΥΡΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ, χρησιμοποιούν τις λέξεις και τις φωτογραφίες ΜΕ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΤΡΟΠΟ, ΠΟΥ ΕΥΚΟΛΑ ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ ΤΟ ΜΗΝΥΜΑ Ή ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΜΕΤΑΔΩΣΟΥΝ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΑΝ ΓΡΑΨΕΙΣ ΜΟΝΟ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ, ΓΡΑΨΕ ΑΥΤΗ: «Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΘΕΣΗ ΕΙΝΑΙ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ.» Είναι η κρίση του ίδιου του βιβλίου και η καρδιά της ερώτησης 4.

  ⭐⭐⭐ Η ΣΥΝΟΨΗ 2 ΤΟ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ: «Το Κίνημα αυτό ΕΠΕΔΡΑΣΕ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΣΤΗ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ, ΣΤΗ ΣΧΕΔΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ, όπου, όμως, Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΔΙΩΞΗ ΚΑΙ Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΟΥΣΑΝ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟ ΣΤΟΧΟ.»

  ---

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΔΥΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΣΥΜΒΟΛΕΣ

  1) ⭐⭐⭐ Ο RODTCHENKO ΩΣ ΕΦΕΥΡΕΤΗΣ: «Ο Rodtchenko δημιουργεί ΤΑ ΠΡΩΤΑ «ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ», ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ ΚΑΙ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΩΝ, ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΕΙ ΒΙΒΛΙΑ, και μαζί με τον Lissitzky εικονογραφεί εντυπωσιακά τα βιβλία του ποιητή ΜΑΓΙΑΚΟΦΣΚΙ.»

  2) ⭐⭐ Ο LISSITZKY ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΑ: ως οπαδός του Σουπρεματισμού, «εικονογραφεί βιβλία με πρωτοποριακές ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΛΕΞΕΩΝ και ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΑΝΕΡΧΟΜΕΝΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΡΧΟΜΕΝΕΣ».

  ⭐⭐ Και τα είδη των εντύπων: «διάφορα πρωτοποριακά έντυπα, με ΑΦΙΣΕΣ, ΚΑΤΑΛΟΓΟΥΣ, ΕΤΙΚΕΤΕΣ κ.ά.»

  ⚠️ ⭐⭐ ΣΗΜΕΙΩΣΗ: εδώ το βιβλίο λέει ότι στο LEF «συνεργάζονται στενά οι Rodtchenko και Malevits», ενώ το κεφ. 19 λέει ότι συνεργάζονται «ο ποιητής Majakofski και ο … Rodtchenco». Και τα δύο ονόματα εμφανίζονται στο βιβλίο — γράψε ό,τι θυμάσαι· η ουσία (ισότιμη συνεργασία ποιητή και γραφιστή) δεν αλλάζει.

Σύνοψη: Η επίδραση εκφράστηκε μέσα από δύο διαφορετικά γραφιστικά ύφη και μία κοινή προτεραιότητα.

1) Η ομάδα του LEF. «Διαμορφώνεται τελικά μια ομάδα Ρώσων Κονστρουκτιβιστών, οι οποίοι από το 1923 ως το 1925 παρουσιάζονται στο περιοδικό LEF και από το 1927-28 στο περιοδικό NOWVI LEF.» Εκεί δημιουργούν «γραφιστικές συνθέσεις με ΦΩΤΟΜΟΝΤΑΖ και ολοκληρωμένες ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ, με ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (κείμενα-γράμματα), αλλά και με στοιχεία φουτουριστικά και κονστρουκτιβιστικά». Σ᾽ αυτές «εντυπωσιάζουν οι ΑΠΡΟΣΔΟΚΗΤΕΣ ΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ ΣΤΗΛΩΝ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΩΝ διαφορετικών διαστάσεων και μεγεθών και οι εντυπωσιακές ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΘΕΣΕΙΣ».

2) Ο El Lissitzky. «ΑΝΤΙΘΕΤΑ με αυτούς, ο El Lissitzky σχεδιάζει κονστρουκτιβιστικές συνθέσεις, με φανερές τις αρχές του ΣΟΥΠΡΕΜΑΤΙΣΜΟΥ, με ΔΥΝΑΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΑΣΥΜΜΕΤΡΕΣ ΔΙΑΓΩΝΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ να σχηματίζουν τη βάση της σύνθεσης.»

3) Η κοινή προτεραιότητα — το κρισιμότερο σημείο. «Οι φωτοσυνθέσεις (δηλαδή τα photomontages) του El Lissitzky, του Rodtchenko και του Klusis, με φανερές ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ, συντελούν ουσιαστικά στη διαμόρφωση του … Κονστρουκτιβισμού. Στα εντυπωσιακά τους έντυπα, όπου αναμειγνύουν τυπογραφικές στήλες διαφορετικών διαστάσεων, φωτογραφίες και τμήματα φωτογραφιών, Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΟΘΕΣΗ ΕΙΝΑΙ ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ. Με επιδέξια χρήση των αντιθέσεων των ΛΕΥΚΩΝ ΚΑΙ ΜΑΥΡΩΝ περιοχών, χρησιμοποιούν τις λέξεις και τις φωτογραφίες με πρωτότυπο και δυναμικό τρόπο, που εύκολα φανερώνει το μήνυμα … που θέλουν να μεταδώσουν.» Το ίδιο βεβαιώνει και η ΣΥΝΟΨΗ 2: το κίνημα «επέδρασε ιδιαίτερα στη γραφιστική έκφραση, στη σχεδίαση των εντύπων κάθε είδους και στις διαφημιστικές αφίσες, όπου, όμως, η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΠΙΔΙΩΞΗ και η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΣΥΝΘΕΣΗ αποτελούσαν τον κύριο επικοινωνιακό στόχο».

4) Δύο συγκεκριμένες συμβολές: ο Rodtchenko «δημιουργεί τα πρώτα «φωτομοντάζ», τις πρώτες συνθέσεις φωτογραφιών και τμημάτων φωτογραφιών, για να εικονογραφήσει βιβλία», και μαζί με τον Lissitzky «εικονογραφεί εντυπωσιακά τα βιβλία του ποιητή Μαγιακόφσκι»· τα έντυπα του κύκλου περιλαμβάνουν «αφίσες, καταλόγους, ετικέτες κ.ά.».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ Η ΠΡΟΤΑΣΗ-ΚΛΕΙΔΙ: «η πολιτική πρόθεση είναι ΙΣΧΥΡΟΤΕΡΗ από το αισθητικό αποτέλεσμα». Γράψ᾽ την αυτολεξεί.
• ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΥΦΗ, ΜΙΑ ΑΝΤΙΘΕΣΗ: Rodtchenko → ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ στοιχεία · Lissitzky → ΔΙΑΓΩΝΙΕΣ, ασύμμετρες γραμμές «με φανερές τις αρχές του Σουπρεματισμού».
• ⭐⭐ ΒΑΛΕ ΤΑ ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΕΣ: LEF (1923-1925) και NOWVI LEF (1927-28).
• ⭐⭐⭐ ΤΙ ΚΑΝΟΥΝ ΣΤΗ ΣΕΛΙΔΑ: αναμειγνύουν στήλες διαφορετικών διαστάσεων + φωτογραφίες και τμήματα φωτογραφιών, με «επιδέξια χρήση των αντιθέσεων λευκών-μαύρων περιοχών».
• ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΟΝ RODTCHENKO ΩΣ ΠΡΩΤΟ: «δημιουργεί τα πρώτα «φωτομοντάζ»» για να εικονογραφήσει βιβλία — και μαζί με τον Lissitzky τα βιβλία του Μαγιακόφσκι.
• ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΟΨΗ 2: επέδρασε «στη γραφιστική έκφραση, στη σχεδίαση των εντύπων κάθε είδους και στις διαφημιστικές αφίσες», όπου κυριαρχούσαν «η πολιτική επιδίωξη και η δυναμική σύνθεση».

Ερώτηση 5 — Η επίδραση των Ρώσων κονστρουκτιβιστών στη δυτική Ευρώπη

Ερώτηση: Πώς επέδρασαν οι Ρώσοι κονστρουκτιβιστές στις καλλιτεχνικές δημιουργίες της δυτικής Ευρώπης;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΛΗ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΠΕΡΝΑΕΙ ΑΠΟ ΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟ: ΤΟΝ EL LISSITZKY

  💡 ⭐⭐⭐ ΔΩΣΕ ΤΗΣ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΤΑΞΙΔΙΟΥ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΑ ΒΗΜΑΤΑ — ΕΤΣΙ ΤΗ ΓΡΑΦΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΙΠΟΤΑ.

  ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 1 — ΤΟ ΕΡΓΟ ΠΟΥ ΠΡΟΗΓΗΘΗΚΕ

  ⭐⭐ «Μετά την ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΟΥ ΣΤΟΥΣ ΡΩΣΙΚΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΟΥΣ ΚΥΚΛΟΥΣ, την εντυπωσιακή δημιουργία ΣΗΜΑΝΤΙΚΩΝ ΠΡΩΤΟΠΟΡΙΑΚΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ, αλλά και την ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΠΟΥ ΑΣΚΗΣΕ ΣΕ ΠΟΛΛΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ ΡΩΣΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ…»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 2 — Η ΜΕΤΑΚΙΝΗΣΗ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «…ο El Lissitzky ΦΕΥΓΕΙ ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΣΙΑ ΚΑΙ ΕΓΚΑΘΙΣΤΑΤΑΙ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ. Εκεί, ΕΙΧΑΝ ΗΔΗ ΚΑΤΑΦΥΓΕΙ ΑΡΚΕΤΟΙ ΡΩΣΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ, ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΘΕΤΕΣ.»

  ⭐⭐ (Το κεφ. 19 συμπληρώνει τη χρονολογία: «εγκαταστάθηκε στη Γερμανία (1921)».)

  💡 ⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΟ «ΕΙΧΑΝ ΗΔΗ ΚΑΤΑΦΥΓΕΙ»: δεν πήγε μόνος. Υπήρχε ολόκληρη ρωσική κοινότητα καλλιτεχνών στη Γερμανία — γι᾽ αυτό η επίδραση ήταν τόσο ισχυρή.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 3 — ΤΟ ΠΟΛΥΓΛΩΣΣΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ, Η ΓΕΦΥΡΑ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Σύντομα, συμμετέχει στην ΕΚΔΟΣΗ ΕΝΟΣ ΠΟΛΥΓΛΩΣΣΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ ΑΦΙΕΡΩΜΕΝΟΥ ΣΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΠΙΤΕΥΓΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΝΣΤΡΟΥΚΤΙΒΙΣΤΩΝ, ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΕΟΤΕΡΩΝ, τότε, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΚΙΝΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ, ΤΟΥ «ΝΕΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ» (ESPRIT NOUVEAU) ΚΑΙ ΤΟΥ «DE STIJL».»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΙΟ ΩΡΑΙΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΔΟΥΛΕΥΕΙ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΔΥΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ — παρουσιάζει τους Ρώσους στη Δύση και τη Δύση στους Ρώσους. Και είναι ΠΟΛΥΓΛΩΣΣΟ, δηλαδή φτιαγμένο επίτηδες για να περνάει σύνορα.

  ⭐⭐⭐ ΒΗΜΑ 4 — ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΧΩΡΕΣ

  ⭐⭐⭐ «Ο Lissitzky, με την εντυπωσιακή δραστηριότητά του, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ, γνωρίζεται και ΕΠΗΡΕΑΖΕΙ ΠΟΛΛΟΥΣ ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ, ΤΗΝ ΕΛΒΕΤΙΑ, ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΓΑΛΛΙΑ, οι οποίες αποτελούσαν τότε ΤΑ ΑΞΙΟΛΟΓΟΤΕΡΑ ΚΕΝΤΡΑ ΤΗΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ.»

  ⭐⭐ Δύο δραστηριότητες, όχι μία: καλλιτεχνική (τα έργα του) και ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ (τα κείμενά του). Ανάφερέ τες και τις δύο.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΦΡΑΣΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Με τα έργα τους, οι καλλιτέχνες αυτοί συντέλεσαν, ώστε Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΟΥ EL LISSITZKY ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΥΡΙΟΥΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΣΤΗ ΔΥΣΗ. Η επίδραση αυτή, ιδιαίτερα χαρακτηριστική την κρίσιμη εκείνη ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΤΟΥ 1920-30, ΕΧΕΙ ΕΠΙΖΗΣΕΙ σε πολλές καλλιτεχνικές δημιουργίες και σε ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΣΕΙΣ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ.»

  ⭐⭐ ΚΑΙ Η ΣΥΝΟΨΗ 3: «Το κίνημα του Κονστρουκτιβισμού είχε σημαντική επίδραση στους καλλιτέχνες της ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ και της Δύσης γενικότερα και ΣΥΝΕΤΕΛΕΣΕ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΠΟΛΛΩΝ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΩΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ, ανάμεσά τους και ΕΝΤΥΠΩΝ, ενώ Η ΑΠΗΧΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΧΙ[ΣΤΗΚΕ] και τα επόμενα χρόνια, ΦΤΑΝΟΝΤΑΣ ΩΣ ΤΗ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ — ΜΙΑ ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 17: ο ίδιος El Lissitzky οργάνωσε την «Πρώτη Έκθεση Ρωσικής Τέχνης» στο Βερολίνο, το 1922 — και ακριβώς από εκείνη την έκθεση «το Μπαουχάους έδειξε να επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις αρχές και τις θεωρίες … του Φουτουρισμού και του Κονστρουκτιβισμού». Δηλαδή: η ρωσική πρωτοπορία μπαίνει στη σημαντικότερη Σχολή της Δύσης μέσα από αυτόν τον έναν άνθρωπο.

Σύνοψη: Η επίδραση πέρασε κυρίως μέσα από τον El Lissitzky, σε τέσσερα βήματα.

1) Είχε προηγηθεί «η εντυπωσιακή παρουσία του στους ρωσικούς καλλιτεχνικούς κύκλους, η εντυπωσιακή δημιουργία σημαντικών πρωτοποριακών εντύπων, αλλά και η επίδραση που άσκησε σε πολλούς νεότερους Ρώσους καλλιτέχνες».

2) Η μετακίνηση: «ο El Lissitzky φεύγει από τη Ρωσία και εγκαθίσταται στη ΓΕΡΜΑΝΙΑ. Εκεί, είχαν ήδη καταφύγει αρκετοί Ρώσοι καλλιτέχνες και διανοούμενοι, συγγραφείς και συνθέτες.» (Το κεφ. 19 δίνει και τη χρονολογία: 1921.)

3) Η γέφυρα — το πολύγλωσσο περιοδικό: «Σύντομα, συμμετέχει στην έκδοση ενός ΠΟΛΥΓΛΩΣΣΟΥ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟΥ αφιερωμένου στην παρουσίαση των καλλιτεχνικών επιτευγμάτων της Ρωσίας και των Κονστρουκτιβιστών, αλλά και των νεότερων, τότε, καλλιτεχνικών κινημάτων της Δυτικής Ευρώπης, του «ΝΕΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ» (Esprit Nouveau) και του «DE STIJL».»

4) Η εξάπλωση: «Ο Lissitzky, με την εντυπωσιακή δραστηριότητά του, ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ, γνωρίζεται και επηρεάζει πολλούς προοδευτικούς καλλιτέχνες σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, στην ΟΛΛΑΝΔΙΑ, την ΕΛΒΕΤΙΑ, τη ΓΕΡΜΑΝΙΑ και τη ΓΑΛΛΙΑ, οι οποίες αποτελούσαν τότε τα ΑΞΙΟΛΟΓΟΤΕΡΑ ΚΕΝΤΡΑ της καλλιτεχνικής κίνησης.»

Το αποτέλεσμα: «Με τα έργα τους, οι καλλιτέχνες αυτοί συντέλεσαν, ώστε η επίδραση του El Lissitzky να γίνει ΕΝΑΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΥΡΙΟΥΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΣΤΗ ΔΥΣΗ. Η επίδραση αυτή, ιδιαίτερα χαρακτηριστική την κρίσιμη εκείνη μεταπολεμική εποχή της δεκαετίας του 1920-30, έχει ΕΠΙΖΗΣΕΙ σε πολλές καλλιτεχνικές δημιουργίες και σε γραφιστικές συνθέσεις ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ.» Το ίδιο βεβαιώνει και η ΣΥΝΟΨΗ 3: το κίνημα «είχε σημαντική επίδραση στους καλλιτέχνες της Δυτικής Ευρώπης … και συνετέλεσε στη δημιουργία πολλών εντυπωσιακών καλλιτεχνικών έργων, ανάμεσά τους και εντύπων, ενώ η απήχησή του συνεχί[στηκε] και τα επόμενα χρόνια φτάνοντας ως τη σύγχρονη εποχή».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΔΩΣΕ ΤΗΣ ΜΟΡΦΗ ΤΑΞΙΔΙΟΥ: (1) έργο στη Ρωσία → (2) μετακίνηση στη Γερμανία → (3) πολύγλωσσο περιοδικό → (4) τέσσερις χώρες.
• ⭐⭐⭐ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΧΩΡΕΣ — ΓΡΑΨΕ ΤΙΣ ΟΛΕΣ: Ολλανδία, Ελβετία, Γερμανία, Γαλλία — «τα αξιολογότερα κέντρα της καλλιτεχνικής κίνησης».
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΙΝΑΙ ΓΕΦΥΡΑ ΔΥΟ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΩΝ: παρουσιάζει τους Ρώσους στη Δύση και το «Esprit Nouveau» και το «De Stijl» στους Ρώσους — και είναι πολύγλωσσο.
• ⭐⭐ ΔΥΟ ΕΙΔΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ: καλλιτεχνική ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΙΚΗ. Το βιβλίο το τονίζει — μην αναφέρεις μόνο τα έργα.
• ⭐⭐⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ: έγινε «ένας από τους κύριους συντελεστές της ανάπτυξης της ΟΠΤΙΚΗΣ και ιδιαίτερα της ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ στη Δύση», με επίδραση που «έχει επιζήσει … ολόκληρου του 20ού αιώνα».
• ⭐⭐⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ — ΣΥΝΔΕΣΕ ΜΕ ΤΟ ΚΕΦ. 17: ο ίδιος Lissitzky οργάνωσε την «Πρώτη Έκθεση Ρωσικής Τέχνης» στο Βερολίνο το 1922, από την οποία «το Μπαουχάους έδειξε να επηρεάζεται ιδιαίτερα».