Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24ο: Ο ΓΡΑΦΙΣΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ (σελ. 256) – ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΓΡΑΦΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — ΚΕΦΑΛΑΙΟ 24ο: Ο ΓΡΑΦΙΣΤΗΣ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΗ ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Αναλυτικές απαντήσεις στις 6 ερωτήσεις της σελ. 256, με τα ακριβή χωρία του κεφαλαίου, των λεζαντών και της ΣΥΝΟΨΗΣ.

Ερώτηση 1 — Τα στοιχεία που κάνουν την εποχή μας «εποχή της εικόνας»

Ερώτηση: Ποια είναι τα στοιχεία της σημερινής εποχής που οδηγούν πολλούς μελετητές να χαρακτηρίσουν την εποχή αυτή ως «εποχή της εικόνας»;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η εποχή που ζούμε χαρακτηρίζεται από πολλούς ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ, ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΥΣ, ΦΙΛΟΣΟΦΟΥΣ, ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΟΥΣ κ.ά. ως η «ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ», ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΠΟΧΕΣ, ΤΩΝ ΟΠΟΙΩΝ ΚΥΡΙΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΟ ΤΟΥΣ ΗΤΑΝ Ο ΛΟΓΟΣ — Ο ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΣ, Ο ΓΡΑΠΤΟΣ ΚΑΙ Ο ΕΝΤΥΠΟΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟΣ: η εποχή μας λέγεται «της εικόνας» σε αντιδιαστολή με τις προηγούμενες, που ήταν του λόγου. Πες το αυτό πρώτο.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΤΟΙΧΕΙΟ 1 — Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΟΥ DEBRAY

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ο σύγχρονος Γάλλος συγγραφέας-κοινωνιολόγος RÉGIS DEBRAY, στο βιβλίο του «Η ΖΩΗ ΚΑΙ Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ» (1992), περιγράφει ΜΕ ΠΕΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΙΣ ΤΡΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΠΟΧΕΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ: την «ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ», την «ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΓΡΑΦΗΣ» και τη «ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ».»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ — ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ: «υποστηρίζει πως ΣΕ ΚΑΘΕ ΕΠΟΧΗ Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ, και πως αυτά τα Μέσα ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗ ΔΟΜΗ, ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΚΑΘΕ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΚΑΘΕ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΟΜΑΔΑΣ».

  💡 ⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ: αν τα Μέσα καθορίζουν την κοινωνία, τότε το να ζούμε στην «εποχή της εικόνας» δεν είναι απλή διαπίστωση — σημαίνει ότι η ίδια η κοινωνία μας είναι οργανωμένη γύρω από την εικόνα.

  ⭐⭐⭐ ΣΤΟΙΧΕΙΟ 2 — Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΓΚΡΙΣΗ

  ⭐⭐⭐ «Είναι αλήθεια πως στη σημερινή κοινωνία Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΛΛΗ ΕΠΟΧΗ.»

  ⭐⭐ Η διαδρομή: από «τα ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΑ ΣΠΗΛΑΙΑ με τις ΕΛΑΧΙΣΤΕΣ εικόνες» → «την κλασική ελληνική και ρωμαϊκή εποχή, με εικόνες σε τοίχους και αγγεία» → τη «νεότερη εποχή, με εικόνες σε πίνακες και χειρόγραφα βιβλία» → τις τυπωμένες σε χαρτί και έντυπα βιβλία → «ακολούθησε Η ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΠΛΗΜΜΥΡΑ ΕΙΚΟΝΩΝ».

  💡 ⭐⭐⭐ Η ΛΕΞΗ «ΠΛΗΜΜΥΡΑ» ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΤΗΝ ΑΥΤΟΥΣΙΑ. Δείχνει και ποσότητα και ανεξέλεγκτο χαρακτήρα.

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΣΤΟΙΧΕΙΟ 3 — ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΠΗΓΕΣ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ (α-ε)

  ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΥΡΙΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ — ΓΡΑΨΕ ΤΟΝ ΟΛΟΚΛΗΡΟ:

  ⭐⭐⭐ α) «Οι ΖΩΓΡΑΦΙΣΜΕΝΕΣ, ΣΧΕΔΙΑΣΜΕΝΕΣ, ΚΕΝΤΗΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ, κάθε είδους εικόνες.» β) «Οι ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ σε ΧΑΡΤΙ, σε ΦΙΛΜ, σε ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΑΙΝΙΕΣ … σε ταινίες ΒΙΝΤΕΟ, σε CD-ROM, σε DVD (digital video).» γ) «Οι εικόνες ΣΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΟΘΟΝΕΣ των ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΣΥΣΚΕΥΩΝ, στις ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΟΘΟΝΕΣ, στις ΟΘΟΝΕΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ.» δ) «Οι ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ, οι οποίες τυπώνονται σε ΑΜΕΤΡΗΤΑ ΕΝΤΥΠΑ, σε ολόκληρο τον κόσμο, γεμίζοντας ΣΕΛΙΔΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ, ΕΦΗΜΕΡΙΔΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ, ΑΦΙΣΕΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟΦΥΛΛΑ, ΥΛΙΚΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ, απλά έντυπα της καθημερινής ζωής.» ε) «Οι έντυπες εικόνες, οι οποίες τυπώνονται ΣΕ ΜΙΚΡΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ με τις ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ κάθε είδους (ξυλογραφίες, χαλκογραφίες, λιθογραφίες, μεταξοτυπίες).»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: ΓΙΑΤΙ (δ) ΚΑΙ (ε) ΕΙΝΑΙ ΞΕΧΩΡΙΣΤΑ, ΑΦΟΥ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ «ΕΝΤΥΠΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ»; Επειδή το κριτήριο είναι ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ: (δ) «αμέτρητα», (ε) «μικροί αριθμοί» με καλλιτεχνικές τεχνικές. Αν το παρατηρήσεις, δείχνεις προσεκτική ανάγνωση.

  ⭐⭐ Και η λεζάντα το επιβεβαιώνει: «Αμέτρητες εικόνες προσφέρονται στην καθημερινή [ζωή] … στους δρόμους, στους χώρους εργασίας, στους χώρους ψυχαγωγίας» — και από αυτές «οι ΕΝΤΥΠΕΣ» είναι «ιδιαίτερα αποτ[ελεσματικές] … μέσα μιας ΑΝΑΝΤΙΚΑΤ[ΑΣΤΑΤΗΣ] ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ».

Σύνοψη: Ο χαρακτηρισμός είναι συγκριτικός: «Η εποχή που ζούμε χαρακτηρίζεται από πολλούς συγγραφείς, κοινωνιολόγους, φιλόσοφους, επικοινωνιολόγους … ως η «ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ», και ΔΙΑΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΠΟΧΕΣ, των οποίων κύριο χαρακτηριστικό ήταν Ο ΛΟΓΟΣ — ο προφορικός, ο γραπτός και ο έντυπος.»

1) Η θεωρία του Debray: ο «Γάλλος συγγραφέας-κοινωνιολόγος Régis Debray», στο «Η ζωή και ο θάνατος της εικόνας» (1992), «περιγράφει με πειστικότητα τις ΤΡΕΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΕΠΟΧΕΣ στην ιστορία του ανθρώπου, την «εποχή του ΠΡΟΦΟΡΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ», την «εποχή της ΓΡΑΦΗΣ» και τη «σύγχρονη εποχή ΤΗΣ ΕΙΚΟΝΑΣ»», και «υποστηρίζει πως σε κάθε εποχή η κοινωνία και η ζωή των ανθρώπων ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΕΤΑΙ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΜΕΣΑ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ που χρησιμοποιούνται, και πως αυτά τα Μέσα ΚΑΘΟΡΙΖΟΥΝ ολόκληρη τη ΔΟΜΗ, την ΟΡΓΑΝΩΣΗ και τη ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ κάθε κοινωνίας».

2) Η ποσότητα των εικόνων: «Είναι αλήθεια πως στη σημερινή κοινωνία Η ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΑΛΛΗ ΕΠΟΧΗ.» Μετά τα προϊστορικά σπήλαια «με τις ελάχιστες εικόνες», την αρχαιότητα, τη νεότερη εποχή και τα τυπωμένα βιβλία, «ακολούθησε η σημερινή ΠΛΗΜΜΥΡΑ ΕΙΚΟΝΩΝ, οι οποίες προσφέρονται στα ανθρώπινα μάτια από ΠΟΛΛΕΣ ΠΗΓΕΣ, με ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΡΟΠΟΥΣ και με ΔΙΑΦΟΡΑ ΜΕΣΑ».

3) Οι πέντε πηγές των εικόνων: α) «οι ζωγραφισμένες, σχεδιασμένες, κεντημένες ΜΕ ΤΟ ΧΕΡΙ»· β) «οι ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ εικόνες σε χαρτί, σε φιλμ, σε κινηματογραφικές ταινίες … σε ταινίες βίντεο, σε CD-ROM, σε DVD»· γ) «οι εικόνες στις διάφορες ΟΘΟΝΕΣ των τηλεοπτικών συσκευών, στις κινηματογραφικές οθόνες, στις οθόνες των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών»· δ) «οι ΕΝΤΥΠΕΣ εικόνες, οι οποίες τυπώνονται σε ΑΜΕΤΡΗΤΑ έντυπα … γεμίζοντας σελίδες βιβλίων, εφημερίδων και περιοδικών, αφίσες και μονόφυλλα, υλικά συσκευασίας»· ε) «οι έντυπες εικόνες, οι οποίες τυπώνονται σε ΜΙΚΡΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ ΑΝΤΙΤΥΠΩΝ με τις ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΕΚΤΥΠΩΣΕΙΣ (ξυλογραφίες, χαλκογραφίες, λιθογραφίες, μεταξοτυπίες)».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΣΗ: παλιά ο ΛΟΓΟΣ (προφορικός, γραπτός, έντυπος) — σήμερα Η ΕΙΚΟΝΑ.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΚΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΟΥΝ ΜΟΝΑΔΕΣ: Régis Debray, «Η ζωή και ο θάνατος της εικόνας» (1992), τρεις εποχές: προφορικού λόγου → γραφής → εικόνας.
• ⭐⭐⭐ Η ΘΕΣΗ ΤΟΥ DEBRAY ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟ ΣΗΜΕΙΟ: τα Μέσα Επικοινωνίας «καθορίζουν ολόκληρη τη δομή, την οργάνωση και τη λειτουργία κάθε κοινωνίας».
• ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΕΝΤΕ ΠΗΓΕΣ (α-ε): χειροποίητες · φωτογραφικές · οθόνες · αμέτρητα έντυπα · καλλιτεχνικές εκτυπώσεις σε μικρούς αριθμούς.
• ⭐⭐ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΕ ΤΗ ΛΕΞΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: «η σημερινή ΠΛΗΜΜΥΡΑ εικόνων» — και «μεγαλύτερη από κάθε άλλη εποχή».
• ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: παρατήρησε ότι (δ) και (ε) είναι και οι δύο έντυπες — τις χωρίζει ο αριθμός των αντιτύπων.

Ερώτηση 2 — Πώς εφαρμόζεται η γραφιστική στα σύγχρονα Μέσα Οπτικής Επικοινωνίας

Ερώτηση: Πώς εφαρμόζεται η γραφιστική στα σύγχρονα Μέσα Οπτικής Επικοινωνίας;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΞΕΚΙΝΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΑΡΝΗΣΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Το έργο τους [των γραφιστών] ΔΕΝ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΤΑΙ ΠΙΑ ΜΟΝΟ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ.»

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Η γραφιστική σήμερα ΔΕΝ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ. Η γραφιστική δημιουργία ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ ΠΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΜΕΣΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΑΥΤΑ ΣΗΜΕΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ.»

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΠΕΝΤΕ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΜΑΚΕΤΑΣ — ΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΑΠΑΝΤΗΣΗΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Τα πρότυπα αυτά, ΟΙ ΜΑΚΕΤΕΣ ΤΟΥΣ, μπορούν να χρησιμοποιηθούν: 1) «για την ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΤΥΠΩΝ» 2) «για την ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΜΙΑ ΟΘΟΝΗ» 3) «την ένταξή τους ΣΕ ΜΙΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ, σε ένα ΒΙΝΤΕΟ» 4) «σε ένα CD-ROM» 5) «ή σε μια ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ (SITE) ΤΟΥ INTERNET».»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: Η ΙΔΙΑ ΜΑΚΕΤΑ, ΠΕΝΤΕ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ. Παλιά ο γραφιστής έφτιαχνε ΕΝΤΥΠΑ· σήμερα φτιάχνει ΟΠΤΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ — και το πού θα προβληθούν είναι δευτερεύον.

  ⭐⭐ Και η ΣΥΝΟΨΗ 1 δίνει τον κατάλογο των Μέσων: «Στις ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ, στα ΒΙΒΛΙΑ και τις ΑΦΙΣΕΣ, στις ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΕΣ ΟΘΟΝΕΣ, στις ΟΘΟΝΕΣ ΤΩΝ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΩΝ, στον ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ, στα ΠΟΛΥΜΕΣΑ κτλ.»

  ---

  ⭐⭐⭐ ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΑΥΤΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΙΔΙΟ ΤΟΝ ΓΡΑΦΙΣΤΗ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Έτσι, οι γραφιστές, οι δημιουργοί των έργων γραφιστικής, ΜΕ ΤΙΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΕΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΕΣ, ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΙΔΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΜΕΝΟΙ, έχοντας ΠΟΙΚΙΛΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ, ΑΠΟΚΤΟΥΝ ΕΝΑ ΕΥΡΥ ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΠΟΥ ΤΟΥΣ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΝΑ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥΣ ΣΕ ΟΛΕΣ ΣΧΕΔΟΝ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, αλλά και ΝΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΤΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ-ΜΕΛΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ.»

  ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ ΔΡΑΣΗΣ — ΓΡΑΨΕ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ: (α) οι κοινωνικές εκδηλώσεις (το δημόσιο)· (β) οι προσωπικές και ιδιωτικές ανάγκες (το ατομικό).

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

  ⭐⭐ «Δημιουργοί των εικόνων αυτών, ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΤΟΥΣ ΖΩΓΡΑΦΟΥΣ, ΤΟΥΣ ΧΑΡΑΚΤΕΣ, ΤΟΥΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΥΣ, ΕΙΝΑΙ, Ή ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ, ΟΙ ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΙ ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΤΟ «Ή ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ» — ΕΙΝΑΙ ΚΡΥΦΗ ΚΡΙΤΙΚΗ. Το βιβλίο υπονοεί ότι πολλές εικόνες φτιάχνονται από ΜΗ ειδικευμένους — ακριβώς το θέμα των κεφ. 22 και 23.

  ⭐⭐ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ (ΣΥΝΟΨΗ 2)

  ⭐⭐⭐ «Είναι … πραγματική ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΑΓΚΗ αυτά τα Μέσα … με τη λειτουργία τους ΝΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΟΥΝ ΤΟ ΛΑΟ ΣΤΗΝ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ, ΣΤΗ ΣΥΜΦΕΡΟΥΣΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ, ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ. Ο γραφιστής, με το πλήθος των εικόνων και των συνθέσεών του, ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ ΣΕ ΕΝΑ ΠΛΗΘΟΣ ΑΤΟΜΩΝ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΟΥΝ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΕΠΩΦΕΛΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΤΟΥΣ.»

Σύνοψη: Η γραφιστική εφαρμόζεται πλέον σε όλα τα Μέσα Οπτικής Επικοινωνίας, όχι μόνο στα έντυπα.

«Το έργο τους ΔΕΝ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΤΑΙ ΠΙΑ ΜΟΝΟ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΤΥΠΩΝ ΤΩΝ ΕΝΤΥΠΩΝ. Τα πρότυπα αυτά, ΟΙ ΜΑΚΕΤΕΣ ΤΟΥΣ, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΤΥΠΩΝ, για την ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΕ ΜΙΑ ΟΘΟΝΗ, την ένταξή τους σε μια ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΤΑΙΝΙΑ, σε ένα ΒΙΝΤΕΟ, σε ένα CD-ROM, ή σε μια ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ (site) ΤΟΥ INTERNET.»

Και γενικότερα: «Η γραφιστική σήμερα δεν περιορίζεται μόνο στον τομέα της παραγωγής των εντύπων. Η γραφιστική δημιουργία ΕΞΕΛΙΣΣΕΤΑΙ ΠΙΑ ΣΕ ΜΙΑ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΕΤΑΙ ΣΤΑ ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΜΕΣΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΑΥΤΑ ΣΗΜΕΡΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ.» Κατά τη ΣΥΝΟΨΗ 1: «στις εφημερίδες, στα βιβλία και τις αφίσες, στις τηλεοπτικές οθόνες, στις οθόνες των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών, στον κινηματογράφο, στα Πολυμέσα».

Η συνέπεια για τον γραφιστή: «οι γραφιστές … με τις ιδιαίτερες δημιουργικές και καλλιτεχνικές ικανότητες, συνήθως ΕΙΔΙΚΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΜΕΝΟΙ, έχοντας ποικίλες γνώσεις και δεξιότητες, ΑΠΟΚΤΟΥΝ ΕΝΑ ΕΥΡΥ ΠΕΔΙΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ που τους επιτρέπει να συμμετέχουν με το έργο τους σε ΟΛΕΣ ΣΧΕΔΟΝ ΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ, αλλά και να εξυπηρετούν ΤΙΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΕΣ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ των πολιτών-μελών της κοινωνίας.»

Τέλος, το βιβλίο σημειώνει ότι «δημιουργοί των εικόνων αυτών, πέρα από τους καλλιτέχνες, τους ζωγράφους, τους χαράκτες, τους φωτογράφους, είναι, Ή ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ, οι ΕΙΔΙΚΕΥΜΕΝΟΙ ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΝΗΣΗ: «δεν περιορίζεται πια μόνο στη δημιουργία των προτύπων των εντύπων».
• ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΟΥΣ ΠΕΝΤΕ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΜΑΚΕΤΑΣ: έντυπο · οθόνη · κινηματογραφική ταινία / βίντεο · CD-ROM · site του Internet.
• ⭐⭐⭐ Η ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΦΡΑΣΗ: η γραφιστική «εξελίσσεται πια σε μια δραστηριότητα που εφαρμόζεται στα ΚΑΘΕ ΕΙΔΟΥΣ σύγχρονα Μέσα Οπτικής Επικοινωνίας».
• ⭐⭐ ΔΥΟ ΕΠΙΠΕΔΑ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΓΡΑΦΙΣΤΗ: «όλες σχεδόν οι κοινωνικές εκδηλώσεις» και «οι προσωπικές και ιδιωτικές ανάγκες των πολιτών».
• ⭐⭐ ΜΙΑ ΩΡΑΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ: το «ή πρέπει να είναι οι ειδικευμένοι γραφιστές» είναι κρυφή κριτική — πολλές εικόνες φτιάχνονται από μη ειδικούς.
• ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: πρόσθεσε τη ΣΥΝΟΨΗ 2 — τα Μέσα πρέπει «να κατευθύνουν τον λαό στην καλύτερη κοινωνική ζωή, στη συμφέρουσα οικονομία, στην πολιτιστική καλλιέργεια».

Ερώτηση 3 — Είναι οι γραφιστές κυρίαρχοι και παντοδύναμοι;

Ερώτηση: Είναι οι γραφιστές κυρίαρχοι και παντοδύναμοι δημιουργοί των Μέσων Οπτικής Επικοινωνίας;

Απάντηση:

• ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΟΧΗ: ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Το ερώτημα, λοιπόν, αν οι Γραφιστές είναι κυρίαρχοι στα σύγχρονα Μέσα Οπτικής Επικοινωνίας, ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΡΑΠΛΟΥΣΤΕΥΜΕΝΟ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΟΥΤΕ «ΝΑΙ» ΟΥΤΕ «ΟΧΙ». Η σωστή απάντηση είναι: «το ερώτημα είναι υπεραπλουστευμένο» — και μετά εξήγησε γιατί, με τα τρία μέρη που ακολουθούν.

  ---

  ⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Α — ΓΙΑΤΙ ΦΑΙΝΟΝΤΑΙ ΚΥΡΙΑΡΧΟΙ

  ⭐⭐⭐ «Εμφανίζονται λοιπόν οι γραφιστές ΩΣ ΚΥΡΙΑΡΧΟΙ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΔΥΝΑΜΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ των Μέσων Οπτικής Επικοινωνίας, αφού ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ, ΠΟΥ «ΔΕΙΧΝΟΥΝ» ΚΑΙ ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΝ ΚΑΘΕ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, που προτείνουν και προβάλλουν ΤΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ, ΤΙΣ ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΨΥΧΑΓΩΓΙΑ.»

  ⭐⭐ Τέσσερα ζεύγη τομέων — δείχνουν το εύρος: πρόσωπα/προϊόντα · τέχνες/πολιτισμός · οικονομία/πολιτική · εκπαίδευση/ψυχαγωγία.

  ---

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Β — ΓΙΑΤΙ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ: ΤΡΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ

  ⭐⭐⭐ 1) ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΟΙ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Οι περισσότεροι γραφιστές, είτε εργάζονται ΩΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ (FREE LANCERS) είτε ως μέλη ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ (ATELIERS), ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ ΝΑ ΕΝΤΑΣΣΟΥΝ ΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΑΜΟΡΦΩΝΟΥΝ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ, ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΟΔΕΙΞΕΙΣ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ «ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ» των «εκδοτικών», «διαφημιστικών», «ενημερωτικών» κτλ. ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΩΝ.»

  ⭐⭐ ΟΙ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΕΧΕΤΑΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: «κάποιοι μεγάλοι καλλιτέχνες, ζωγράφοι, χαράκτες, φωτογράφοι, σχεδιαστές, οι οποίοι στα γραφιστικά έργα τους ΜΠΟΡΟΥΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΟΥΝ ΤΙΣ ΑΠΟΨΕΙΣ … ΚΑΙ ΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑΤΑ ΤΟΥΣ»:

  • ζωγράφοι: ο Picasso, ο Dali, ο Mirό («στις αφίσες και στις λιθογραφίες τους») • φωτογράφοι: ο Cartier Bresson, ο Avendon, ή ο νεότερος Toscani («στις φωτογραφίες, στις αφίσες και στα λευκώματά τους»)

  💡 ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ: ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ — ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΑΛΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ. Δηλαδή: η ελευθερία δεν έρχεται από το επάγγελμα, αλλά από το κύρος.

  ⭐⭐⭐ 2) Η ΔΟΥΛΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ

  ⭐⭐⭐ «Τα Μέσα αυτά ΣΥΓΚΡΟΤΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΠΛΗΘΟΥΣ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΕΣ, ΕΤΣΙ ΩΣΤΕ Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΚΑΠΟΙΩΝ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΑΙΤΙΑ ΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΥ.»

  ⚠️ ⭐⭐⭐ 3) Η ΑΝΩΝΥΜΙΑ — ΤΟ ΠΙΟ ΧΕΙΡΟΠΙΑΣΤΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «ξεχωρίζουν με το έργο τους ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ και οι «ΟΜΑΔΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ» (ATELIERS) ΚΑΙ ΛΙΓΟΤΕΡΟ ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ-ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ … Εντυπωσιακό παράδειγμα … αποτελεί το πλήθος των ΑΦΙΣΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΩΝ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΩΝ, στις οποίες ΣΥΝΗΘΩΣ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΜΙΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΩΣ «ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ» (π.χ. στην Ελλάδα οι ADEL, McCANN ERICKSON, OLYMPIC DDB, SAATCHI and SAATCHI), ενώ ΟΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ-ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ που εργάζονται στις εταιρείες αυτές ΜΕΝΟΥΝ ΑΝΩΝΥΜΟΙ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ ΠΟΥ «ΒΛΕΠΕΙ» ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΣΟΥ: δεν μπορείς να είσαι «παντοδύναμος» όταν δεν ξέρει κανείς ούτε το όνομά σου.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΜΕΡΟΣ Γ — ΚΑΙ ΟΜΩΣ, ΤΙ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΛΗΘΕΙΑ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Όμως ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ πως αυτά τα Μέσα … λειτουργούν, ΜΕ ΤΕΛΙΚΟ ΣΚΟΠΟ ΝΑ ΠΡΟΣΦΕΡΟΥΝ ΕΡΓΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ, ΕΡΓΑ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ … (να ενημερώσουν, να ψυχαγωγήσουν, να εκπαιδεύσουν, να διαφημίσουν). Και ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΩΣ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΑΥΤΩΝ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΑΝ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ, ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΑΛΗΘΕΙΑ ΠΩΣ ΑΥΤΟΙ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Ή ΤΗΣ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ και των Μέσων στα οποία λειτουργούν τα έργα τους.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΤΕΛΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: ΟΧΙ «ΚΥΡΙΑΡΧΟΙ» — ΑΛΛΑ «Ο ΚΥΡΙΟΣ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ». Δεν αποφασίζουν μόνοι τους· κρίνουν όμως το αποτέλεσμα.

  ⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΑΦΙΣΑΣ — ΓΡΑΨ᾽ ΤΟ: «μια αφίσα … για την οποία ΠΛΗΡΩΘΗΚΑΝ ΠΟΛΛΑ ΧΡΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΤΗΚΑΝ ΠΟΛΛΑ ΑΤΟΜΑ, ΘΑ ΕΠΙΤΥΧΕΙ Ή ΘΑ ΑΠΟΤΥΧΕΙ … ΑΝ Η ΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑ ΤΗΣ, Η ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ Η ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΜΗΝΥΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΗ Ή ΑΠΟΤΥΧΗΜΕΝΗ, ΕΠΑΡΚΗΣ Ή ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ, ΚΑΛΑΙΣΘΗΤΗ Ή ΑΚΑΛΑΙΣΘΗΤΗ.»

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΔΙΚΑΙΗ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ, ΓΙΑ ΤΟ ΤΕΛΟΣ: «Η ΕΥΘΥΝΗ ΒΕΒΑΙΑ ΜΕΤΑΤΟΠΙΖΕΤΑΙ, ΑΝ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ, ΑΝ ΔΕΝ ΕΦΑΡΜΟΣΤΗΚΕ ΣΩΣΤΑ, ΑΝ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΑΝ ΗΤΑΝ ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΛΛΟΥ ΑΤΟΜΟΥ.»

Σύνοψη: Το βιβλίο απαντά ότι το ίδιο το ερώτημα «είναι ΥΠΕΡΑΠΛΟΥΣΤΕΥΜΕΝΟ».

Φαίνονται κυρίαρχοι: «Εμφανίζονται λοιπόν οι γραφιστές ως ΚΥΡΙΑΡΧΟΙ ΚΑΙ ΠΑΝΤΟΔΥΝΑΜΟΙ δημιουργοί των Μέσων Οπτικής Επικοινωνίας, αφού τα έργα τους είναι αυτά που ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ, που «ΔΕΙΧΝΟΥΝ» και ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΟΥΝ κάθε κοινωνική δραστηριότητα, που προτείνουν και προβάλλουν τα πρόσωπα και τα προϊόντα, τις τέχνες και τον πολιτισμό, την οικονομία και την πολιτική, την εκπαίδευση και την ψυχαγωγία.»

Δεν είναι όμως, για τρεις λόγους:

1) «Οι περισσότεροι γραφιστές, είτε εργάζονται ως ΕΛΕΥΘΕΡΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ (free lancers) είτε ως μέλη καλλιτεχνικών εργαστηρίων (ateliers), ΕΙΝΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΜΕΝΟΙ να εντάσσουν τη δουλειά τους και να διαμορφώνουν τα έργα τους ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ, ΤΙΣ ΙΔΕΕΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΟΔΕΙΞΕΙΣ των διάφορων «ΥΠΕΥΘΥΝΩΝ»». Εξαίρεση αποτελούν μόνο «κάποιοι μεγάλοι καλλιτέχνες» — ζωγράφοι όπως ο Picasso, ο Dali, ο Mirό, φωτογράφοι όπως ο Cartier Bresson, ο Avendon ή ο Toscani — που «μπορούν πραγματικά να επιβάλουν τις απόψεις … και τα δημιουργήματά τους».

2) «Τα Μέσα αυτά συγκροτούνται και λειτουργούν με τη συνεργασία ΠΛΗΘΟΥΣ ΑΤΟΜΩΝ με διαφορετικές ειδικότητες και δεξιότητες, έτσι ώστε η έλλειψη κάποιων να αποτελεί αιτία ΜΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ του Μέσου.»

3) «Ξεχωρίζουν … περισσότερο τα ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ και οι «ομάδες εργασίας» (ateliers) και ΛΙΓΟΤΕΡΟ οι καλλιτέχνες-δημιουργοί»· στις αφίσες «συνήθως αναφέρεται μια ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ως «δημιουργός»», «ενώ οι πραγματικοί δημιουργοί-καλλιτέχνες … ΜΕΝΟΥΝ ΑΝΩΝΥΜΟΙ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ».

Και όμως: «είναι αλήθεια πως Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ αυτών των έργων ΕΞΑΡΤΩΝΤΑΙ ΑΠΟ ΕΝΑΝ Ή ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΥΣ ΓΡΑΦΙΣΤΕΣ, και είναι αλήθεια πως ΑΥΤΟΙ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Ή ΤΗΣ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ και των Μέσων στα οποία λειτουργούν τα έργα τους.» Με μία επιφύλαξη: «Η ευθύνη βέβαια ΜΕΤΑΤΟΠΙΖΕΤΑΙ, αν η πρότασή τους τροποποιήθηκε, αν δεν εφαρμόστηκε σωστά, αν η πρόταση που σχεδίασαν ήταν πρόταση άλλου ατόμου.»

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΠΕΙΣ ΟΥΤΕ ΝΑΙ ΟΥΤΕ ΟΧΙ: η απάντηση του βιβλίου είναι ότι «το ερώτημα … είναι ΥΠΕΡΑΠΛΟΥΣΤΕΥΜΕΝΟ».
• ⭐⭐⭐ ΔΟΜΗΣΕ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΤΡΙΑ: (α) γιατί φαίνονται κυρίαρχοι · (β) γιατί δεν είναι · (γ) τι παραμένει αλήθεια.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΔΥΝΑΤΟΤΕΡΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟ (β): στις αφίσες αναφέρεται η διαφημιστική εταιρεία, ενώ οι πραγματικοί δημιουργοί «μένουν ΑΝΩΝΥΜΟΙ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ».
• ⭐⭐ ΟΙ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΦΩΤΙΣΤΙΚΕΣ: Picasso, Dali, Miró, Cartier Bresson, Avedon, Toscani — μεγάλοι καλλιτέχνες, όχι απλοί γραφιστές. Η ελευθερία έρχεται από το κύρος.
• ⭐⭐⭐ Η ΤΕΛΙΚΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙΣ: δεν είναι κυρίαρχοι, αλλά «αποτελούν ΤΟΝ ΚΥΡΙΟ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ Ή ΤΗΣ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ».
• ⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΦΥΛΑΞΗ: «η ευθύνη … μετατοπίζεται» αν η πρόταση τροποποιήθηκε, δεν εφαρμόστηκε σωστά ή ήταν άλλου ατόμου.

Ερώτηση 4 — Πώς αναφέρονται οι γραφιστές στις «εκδοτικές ταυτότητες»

Ερώτηση: Πώς αναφέρονται οι σύγχρονοι γραφιστές-σχεδιαστές εντύπων στις «εκδοτικές ταυτότητες» των εντύπων; Αναφέρετε παραδείγματα.

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΩΤΑ ΤΟ ΓΙΑΤΙ — ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΕΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 3

  ⭐⭐⭐ Στην ερώτηση 3 είδαμε ότι στις διαφημιστικές καταχωρίσεις «συνήθως αναφέρεται ΜΙΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ως «δημιουργός»», ενώ οι πραγματικοί δημιουργοί «ΜΕΝΟΥΝ ΑΝΩΝΥΜΟΙ ΚΑΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ».

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΟΜΩΣ ΔΙΝΕΙ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΛΛΗ ΟΨΗ: «ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΜΩΣ ΚΑΙ ΠΟΛΛΑ ΕΝΤΥΠΑ, ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΜΕΣΑ ΟΠΤΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ (CD-ROM, INTERNET κτλ.), ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΜΕ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΑΥΤΗ ΤΗ ΣΥΝΔΕΣΗ: η «εκδοτική ταυτότητα» είναι ο τρόπος να μη μείνει ανώνυμος ο γραφιστής.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ — ΕΞΙ, ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1) «Σχεδίαση - Καλλιτεχνική Διεύθυνση: (Όνομα)» 2) «Καλλιτεχνική Σχεδίαση:» 3) «Καλλιτεχνική Επιμέλεια:» 4) «Σχεδίαση - Lay Out και Καλλιτεχνική Διεύθυνση:» 5) «Επιμέλεια εντύπου - Επιμέλεια εξωφύλλου:» 6) «Σχεδίαση εντύπου - Σχεδίαση εξωφύλλου:»

  💡 ⭐⭐ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕ ΤΗ ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΘΥΜΑΣΑΙ: άλλοι μιλούν για ΣΧΕΔΙΑΣΗ (ποιος το έφτιαξε), άλλοι για ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ (ποιος το φρόντισε), άλλοι για ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ (ποιος το καθοδήγησε) — και μερικοί χωρίζουν το έντυπο από το εξώφυλλο.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΟΙ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΟΙ — ΤΡΕΙΣ, ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΤΟΥΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Χρησιμοποιούνται ακόμη και οι ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΟΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΙ: • «CREATIVE ART DIRECTOR» (Δημιουργικός καλλιτεχνικός Δ/ντής) • «ART DIRECTOR» (Καλλιτεχνικός Δ/ντής) • «ART DIRECTION» (Καλλιτεχνική Δ/νση)»

  ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟΔΟΣΗ — το βιβλίο τη δίνει σε παρένθεση, και δείχνεις ότι το πρόσεξες.

  💡 ⭐⭐ Η ΔΙΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΔΥΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ: «ART DIRECTOR» = πρόσωπο (ο διευθυντής)· «ART DIRECTION» = η εργασία (η διεύθυνση). Λεπτή διαφορά, αλλά υπάρχει.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ — ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΑΥΤΟ

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΔΥΟ ΚΟΣΜΟΙ ΜΕΣΑ ΣΤΟ ΙΔΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ:

  	ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΧΩΡΙΣΕΙΣ	ΕΝΤΥΠΑ ΜΕ «ΕΚΔΟΤΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ»
  Ποιος αναφέρεται	η ΕΤΑΙΡΕΙΑ (ADEL, McCANN ERICKSON, OLYMPIC DDB, SAATCHI and SAATCHI)	ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ
  Ο γραφιστής	«ανώνυμος και άγνωστος»	αναγνωρίσιμος, με ρητό ρόλο

  Η «εκδοτική ταυτότητα» είναι, δηλαδή, ο μηχανισμός με τον οποίο η γραφιστική δουλειά αποδίδεται σε ΠΡΟΣΩΠΟ και όχι σε ΕΤΑΙΡΕΙΑ. (Και σε αυτά περιλαμβάνονται πια και τα CD-ROM και το Internet, όχι μόνο τα έντυπα.)

Σύνοψη: Αναφέρονται με ειδικούς προσδιορισμούς, ελληνικούς και ξενόγλωσσους. Το βιβλίο σημειώνει ότι, σε αντίθεση με τις διαφημιστικές καταχωρίσεις όπου οι δημιουργοί «μένουν ανώνυμοι και άγνωστοι», «υπάρχουν … και πολλά έντυπα, και άλλα Μέσα Οπτικής Επικοινωνίας (CD-ROM, Internet κτλ.), στα οποία ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ και μάλιστα με ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ».

Οι ελληνικοί προσδιορισμοί:

• «Σχεδίαση - Καλλιτεχνική Διεύθυνση» • «Καλλιτεχνική Σχεδίαση» • «Καλλιτεχνική Επιμέλεια» • «Σχεδίαση - Lay Out και Καλλιτεχνική Διεύθυνση» • «Επιμέλεια εντύπου - Επιμέλεια εξωφύλλου» • «Σχεδίαση εντύπου - Σχεδίαση εξωφύλλου»

Οι ξενόγλωσσοι: «Χρησιμοποιούνται ακόμη και οι ξενόγλωσσοι προσδιορισμοί»:

• «CREATIVE ART DIRECTOR» (Δημιουργικός καλλιτεχνικός Δ/ντής) • «ART DIRECTOR» (Καλλιτεχνικός Δ/ντής) • «ART DIRECTION» (Καλλιτεχνική Δ/νση)

Η «εκδοτική ταυτότητα» είναι δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο το γραφιστικό έργο αποδίδεται σε πρόσωπο και όχι μόνο σε εταιρεία — σε αντίθεση με τις αφίσες και τις διαφημιστικές καταχωρίσεις, όπου «συνήθως αναφέρεται μια διαφημιστική εταιρεία ως «δημιουργός»».

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ ΞΕΚΙΝΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΡΩΤΗΣΗ 3: στη διαφήμιση οι γραφιστές «μένουν ανώνυμοι» — η «εκδοτική ταυτότητα» είναι ο τρόπος να μην μείνουν.
• ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ 3-4 ΕΛΛΗΝΙΚΟΥΣ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥΣ ΑΥΤΟΛΕΞΕΙ: «Σχεδίαση - Καλλιτεχνική Διεύθυνση» · «Καλλιτεχνική Επιμέλεια» · «Σχεδίαση - Lay Out» · «Σχεδίαση εντύπου - Σχεδίαση εξωφύλλου».
• ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΞΕΝΟΓΛΩΣΣΟΥΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: CREATIVE ART DIRECTOR (Δημιουργικός καλλιτεχνικός Δ/ντής) · ART DIRECTOR · ART DIRECTION.
• ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΟΤΙ ΔΕΝ ΑΦΟΡΑ ΜΟΝΟ ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ: το βιβλίο αναφέρει ρητά και τα CD-ROM και το Internet.
• ⭐⭐ ΜΙΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ: άλλοι όροι δηλώνουν σχεδίαση, άλλοι επιμέλεια, άλλοι διεύθυνση — και μερικοί χωρίζουν το έντυπο από το εξώφυλλο.
• ⭐ ΓΙΑ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: ART DIRECTOR = πρόσωπο · ART DIRECTION = η εργασία.

Ερώτηση 5 — Έλληνες δημιουργοί εντύπων, παλαιότεροι και νεότεροι

Ερώτηση: Αναφέρετε 2-3 από τους παλαιότερους δημιουργούς εντύπων που εργάστηκαν στο δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, αλλά και 2-3 νεότερους.

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΔΙΝΕΙ ΤΡΕΙΣ ΓΕΝΙΕΣ — ΟΧΙ ΔΥΟ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ανάμεσα στους ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΣ ΕΝΤΥΠΩΝ, ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ, αναφέρουμε:

  ΤΟΥΣ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΟΥΣ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΖΩΓΡΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΕΣ: Γ. ΚΕΦΑΛΛΗΝΟ · Γ. ΒΑΚΙΡΤΖΗ · Γ. ΒΑΡΛΑΜΟ · ΤΑΣΟ ΑΛΕΒΙΖΟ · Γ. ΜΟΡΑΛΗ · Π. ΤΕΤΣΗ · ΣΠ. ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ · Β. ΚΑΤΡΑΚΗ

  ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΕΡΟΥΣ: Τ. ΚΑΤΣΟΥΛΙΔΗ · Δ. Θ. ΑΡΒΑΝΙΤΗ · Γ. ΑΡΓΥΡΑΚΗ

  ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΝΕΟΤΑΤΟΥΣ: Ι. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ · Α. ΣΙΜΟΥ · Λ. ΓΙΑΚΟΥΜΑΚΗ · Γ. ΚΑΡΛΟΠΟΥΛΟ κ.ά.»

  ⚠️ ⭐⭐⭐ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΖΗΤΑΕΙ ΜΟΝΟ 2-3 ΑΠΟ ΚΑΘΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ — ΜΗΝ ΤΟΥΣ ΓΡΑΨΕΙΣ ΟΛΟΥΣ. Διάλεξε τρεις παλαιότερους και τρεις νεότερους, και γράψε και τον χαρακτηρισμό τους.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΟΥ

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΠΡΟΣΕΞΕ ΠΩΣ ΤΟΥΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: οι παλαιότεροι ονομάζονται ρητά «ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ, ΖΩΓΡΑΦΟΙ ΚΑΙ ΧΑΡΑΚΤΕΣ» — δηλαδή άνθρωποι των Καλών Τεχνών που ασχολήθηκαν και με το έντυπο.

  ⭐⭐⭐ Οι νεότεροι (Κατσουλίδης, Αρβανίτης, Καρλόπουλος) είναι, όπως μάθαμε στο κεφ. 23, σχεδιαστές ΓΡΑΜΜΑΤΟΣΕΙΡΩΝ για Η/Υ: ο Τ. Κατσουλίδης σχεδίασε τις σειρές «Απολλώνια», «Κατσουλίδης» και «Γένεσις» και υπήρξε Ειδικός Σύμβουλος της Ε.Ε.Τ.Σ.· και «τα τελευταία χρόνια είναι αρκετοί οι Έλληνες σχεδιαστές ελληνικών γραμματοσειρών … Ανάμεσά τους διακρίνονται οι Δημ. Θ. Αρβανίτης, Ι. Καρλόπουλος, Π. Χαρατζόπουλος και Ι. Κουρούδης».

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΞΕΧΩΡΙΖΕΙΣ: η γενιά αλλάζει και η ειδικότητα αλλάζει. Οι παλαιότεροι ήταν ζωγράφοι και χαράκτες που έκαναν και έντυπα· οι νεότεροι είναι ειδικοί της ίδιας της γραφιστικής — και μάλιστα της τυπογραφικής σχεδίασης. Η γραφιστική έγινε δική της, ξεχωριστή ειδικότητα.

  ---

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΕΝΑ ΞΕΝΟ ΟΝΟΜΑ ΑΠΟ ΤΗ ΛΕΖΑΝΤΑ (αν θέλεις να προσθέσεις)

  ⭐⭐ «Μια από τις ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΕΡΕΣ ΑΦΙΣΕΣ ΤΟΥ 20ού ΑΙΩΝΑ, δημιουργημένη από τον JOSEF MÜLLER-BROCKMANN, για σειρά κονσέρτων στη ΖΥΡΙΧΗ, το 1969. Ο καλλιτέχνης, χρησιμοποιώντας ΜΟΝΟ ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ, ΚΙΤΡΙΝΑ ΚΑΙ ΜΟΒ, ΣΤΟ ΜΠΛΕ ΦΟΝΤΟ, ΔΗΜΙΟΥΡΓΕΙ ΕΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ «ΟΠΤΙΚΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΜΗΝΥΜΑ», ΕΛΚΥΣΤΙΚΟ, ΑΡΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ.»

  💡 ⭐⭐ Είναι ο ίδιος Müller-Brockmann που στο κεφ. 19 αποτίμησε τον Ντανταϊσμό — και εδώ, μόνο με γράμματα και τρία χρώματα, φτιάχνει «μια από τις σπουδαιότερες αφίσες του 20ού αιώνα».

  ⚠️ ⭐⭐ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ: ο Καρλόπουλος αναφέρεται εδώ ως «Γ. Καρλόπουλο» και στο κεφ. 23 ως «Ι. Καρλόπουλος». Δεν βαθμολογείται η ορθογραφία των αρχικών — γράψε το επώνυμο.

Σύνοψη: Το βιβλίο κατατάσσει τους Έλληνες δημιουργούς εντύπων του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα σε τρεις γενιές:

Οι παλαιότεροι — χαρακτηρίζονται «καλλιτέχνες, ζωγράφοι και χαράκτες»: Γ. Κεφαλληνός, Γ. Βακιρτζής, Γ. Βαρλάμος, Τάσος Αλεβίζος, Γ. Μόραλης, Π. Τέτσης, Σπ. Βασιλείου, Β. Κατράκης.

Οι νεότεροι: Τ. Κατσουλίδης, Δ. Θ. Αρβανίτης, Γ. Αργυράκης.

Και οι «νεότατοι»: Ι. Χαραλάμπους, Α. Σίμου, Λ. Γιακουμάκη, Γ. Καρλόπουλος κ.ά.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι παλαιότεροι ήταν άνθρωποι των Καλών Τεχνών («ζωγράφοι και χαράκτες») που ασχολήθηκαν και με το έντυπο, ενώ οι νεότεροι είναι ειδικοί της ίδιας της γραφιστικής: όπως αναφέρει το κεφ. 23, ο Τ. Κατσουλίδης σχεδίασε τις γραμματοσειρές «Απολλώνια», «Κατσουλίδης» και «Γένεσις» και υπήρξε Ειδικός Σύμβουλος της Ε.Ε.Τ.Σ., ενώ ανάμεσα στους «Έλληνες σχεδιαστές ελληνικών γραμματοσειρών» διακρίνονται και οι Δημ. Θ. Αρβανίτης, Ι. Καρλόπουλος, Π. Χαρατζόπουλος και Ι. Κουρούδης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ Η ΕΡΩΤΗΣΗ ΖΗΤΑΕΙ 2-3 + 2-3 — ΜΗΝ ΓΡΑΨΕΙΣ ΟΛΟΝ ΤΟΝ ΚΑΤΑΛΟΓΟ. Καλύτερα λίγα ονόματα με χαρακτηρισμό παρά δεκαπέντε στη σειρά.
• ⭐⭐⭐ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΟΙ (διάλεξε 2-3): Γ. Κεφαλληνός · Γ. Μόραλης · Β. Κατράκης (ή Βακιρτζής, Βαρλάμος, Αλεβίζος, Τέτσης, Βασιλείου).
• ⭐⭐⭐ ΝΕΟΤΕΡΟΙ (διάλεξε 2-3): Τ. Κατσουλίδης · Δ. Θ. Αρβανίτης · Γ. Αργυράκης.
• ⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΟΤΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΧΕΙ ΚΑΙ ΤΡΙΤΗ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ: τους «νεότατους» (Χαραλάμπους, Σίμου, Γιακουμάκη, Καρλόπουλος).
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: οι παλαιότεροι ήταν «ζωγράφοι και χαράκτες»· οι νεότεροι είναι σχεδιαστές γραμματοσειρών (κεφ. 23). Η γραφιστική έγινε ξεχωριστή ειδικότητα.
• ⭐ ΑΝ ΘΕΛΕΙΣ ΕΝΑ ΞΕΝΟ ΟΝΟΜΑ: ο Josef Müller-Brockmann και η αφίσα του για κονσέρτα στη Ζυρίχη (1969), «μια από τις σπουδαιότερες αφίσες του 20ού αιώνα», φτιαγμένη «μόνο με γράμματα».

Ερώτηση 6 — Η κύρια ευθύνη του γραφιστή κατά τη δημιουργία του έργου του

Ερώτηση: Ποια είναι η κύρια ευθύνη του γραφιστή κατά τη δημιουργία του γραφιστικού έργου;

Απάντηση:

• ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ — ΑΛΛΑ ΘΕΛΕΙ ΠΛΑΙΣΙΟ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ο γραφιστής, λοιπόν, ΕΧΕΙ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΤΗΣ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΠΡΟΣΦΕΡΕΙ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ.»

  ⭐⭐ ΚΑΙ ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ: «Η ευθύνη του γραφιστή στη σημερινή κοινωνία ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΛΟΓΗ ΜΕ ΤΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΣΚΗΣΕΙ Σ᾽ ΑΥΤΗΝ» — «Από το ρόλο του γραφιστή στην κοινωνία και από ΤΟ ΣΚΟΠΟ ΤΗΣ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΗΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ του ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΚΑΙ Η ΑΝΑΛΟΓΗ ΕΥΘΥΝΗ ΤΟΥ.»

  ⭐⭐ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΣΚΟΠΟΙ ΤΟΥ ΓΡΑΦΙΣΤΙΚΟΥ ΕΡΓΟΥ (α-δ)

  α) ⭐⭐ «να ΕΞΥΠΗΡΕΤΕΙ με τρόπο ικανοποιητικό, ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΚΑΙ ΑΙΣΘΗΤΙΚΟ, ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ, την οποία έχει κληθεί να υποστηρίξει»· β) ⭐⭐ «να ΔΙΝΕΙ ΜΟΡΦΗ ΣΤΙΣ ΙΔΕΕΣ, ΣΤΙΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ»· γ) ⭐⭐ «να δίνει κατάλληλη μορφή στα ποικίλα στοιχεία ΤΗΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ, να συμμετέχει … στη διαμόρφωση των ΜΗΝΥΜΑΤΩΝ»· δ) ⭐⭐ «να εντάσσει … ΤΗΝ ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ».

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΑ ΤΡΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ — ΓΡΑΨΕ ΤΑ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ 1) «Αν δείχνει ΕΝΑ ΠΡΟΪΟΝ, αυτό πρέπει να έχει ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ, ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΤΟΥ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ.» 2) «Αν δείχνει ΕΝΑ ΠΡΟΣΩΠΟ, αυτό πρέπει να είναι ΑΛΗΘΙΝΟ, ΟΠΩΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΖΩΗ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΥΠΟΤΙΜΑ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΚΟΛΑΚΕΥΕΙ.» 3) «Αν δείχνει ΕΝΑ ΧΩΡΟ, ο χώρος αυτός να περιέχει ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ, ΤΑ ΥΛΙΚΑ, ΤΑ ΧΡΩΜΑΤΑ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΤΟ «ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΥΠΟΤΙΜΑ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΚΟΛΑΚΕΥΕΙ» ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΟΙ ΤΡΟΠΟΙ ΠΑΡΑΠΟΙΗΣΗΣ (ε) ΚΑΙ (στ) ΤΟΥ ΚΕΦ. 21! («υποτιμητική φωτογράφηση» / «κολακευτική φωτογράφηση».) Το βιβλίο κλείνει με τον κανόνα που προειδοποιούσε τρία κεφάλαια νωρίτερα. Αν το συνδέσεις, παίρνεις άριστα.

  ---

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΠΟΥ ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΙ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

  1) ⚠️ ⭐⭐⭐ ΨΕΥΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ: «μπορεί … να εντάσσει ΨΕΥΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ, εικόνες που αυτός ΣΚΟΠΙΜΑ ΕΠΙΛΕΓΕΙ … ώστε αυτές να «δείχνουν», να αναπαριστάνουν ΜΙΑ ΠΛΑΣΤΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» και «να τις προτείνει στο θεατή-αποδέκτη … ΩΣ ΑΛΗΘΙΝΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ».

  2) ⚠️ ⭐⭐⭐ ΨΕΥΤΙΚΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ: «μπορεί να εντάξει … φράσεις-«μηνύματα» ΑΝΑΛΗΘΗ, ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΑ, ΚΑΚΟΒΟΥΛΑ και να τα «δείχνει» ως ΑΛΗΘΙΝΑ, ΠΕΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΑΛΟΒΟΥΛΑ. Αυτά τα αναληθή μηνύματα ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΤΑ ΔΙΑΚΡΙΝΕΙ ΚΑΝΕΙΣ ΑΜΕΣΩΣ.»

  ⭐⭐⭐ ΤΑ ΔΥΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ — ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ ΣΟΥ:

  • «κάνει τα πάντα» (για μηχανήματα) «είναι ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΟ, αφού τα μηχανήματα ΜΟΝΑ ΤΟΥΣ ΔΕΝ ΚΑΝΟΥΝ ΤΙΠΟΤΕ» • «είναι ακατανίκητο» (για αυτοκίνητα) «είναι ΑΝΑΛΗΘΕΣ, διότι η χρήση του αυτοκινήτου ΔΕ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΠΩΣΔΗΠΟΤΕ «ΑΓΩΝΑ» ΜΕ ΚΑΠΟΙΟ ΝΙΚΗΤΗ»

  3) ⚠️ ⭐⭐⭐ Η «ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ»: «μπορεί … να διαμορφώσει ΕΥΚΟΛΑ ΚΑΙ ΓΡΗΓΟΡΑ, με τη βοήθεια της σύγχρονης ηλεκτρονικής τεχνολογίας, ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ … Μια πραγματικότητα ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ, που εμφανίζεται μόνο στις εικόνες του, δηλαδή μια «ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» (VIRTUAL REALITY).»

  ⚠️ ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΩΡΑΙΟΤΕΡΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ — ΓΡΑΨ᾽ ΤΟ: «Κρίνεται ΘΕΤΙΚΗ π.χ. μια ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ με τη βοήθεια των διάφορων ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ και των περιγραφών. ΠΟΣΟ ΟΜΩΣ ΕΙΝΑΙ ΘΕΤΙΚΟ ΑΝ ΣΕ ΜΙΑ ΤΕΤΟΙΑ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΠΡΟΣΤΕΘΟΥΝ ΟΙ «ΖΩΝΤΑΝΕΣ» ΜΟΡΦΕΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ, ΤΟΥ ΙΚΤΙΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ, ΚΑΙ ΜΑΛΙΣΤΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΜΙΑΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ;»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΕΙΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ: το κτίριο αναπαρίσταται από πραγματικά στοιχεία· το πρόσωπο του Περικλή από το τίποτα. Και όμως, στην ίδια εικόνα, μοιάζουν εξίσου αληθινά. Εκεί ακριβώς είναι το όριο της ευθύνης.

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ Η ΕΞΑΙΡΕΣΗ — ΚΑΙ Η ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΤΗΣ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Εφόσον όμως, για διάφορους λόγους (αισθητικής έκφρασης, αρμονικής σύνθεσης, καλλιτεχνικού ύφους), επιδιώξει να παρουσιάσει ΜΙΑ «ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΕΙΚΟΝΑ» προσώπου, προϊόντος, χώρου, ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΕΞΗΓΗΣΕΙ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΤΗ.»

  ⭐⭐ Το παράδειγμα: «Στις εικόνες ΕΝΟΣ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ, ΟΛΟΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ ΝΑ ΔΟΥΝ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ, στις εικόνες ενός μύθου, μιας φανταστικής ιστορίας, όλοι περιμένουν να δουν φανταστικά στοιχεία ΚΑΙ ΚΑΝΕΝΑΣ ΔΕΝ ΠΑΡΑΣΥΡΕΤΑΙ ΝΑ ΤΑ ΠΙΣΤΕΨΕΙ ΩΣ ΑΛΗΘΙΝΑ.»

  ---

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΚΑΙ ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ — Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ

  ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ «Ας τονίσουμε και πάλι εδώ πως Ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στα έργα της γραφιστικής ΔΕΝ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΜΕ ΚΑΝΕΝΑ ΤΡΟΠΟ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΙΣΤΗ. ΕΙΝΑΙ ΑΠΟΛΥΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ Η ΕΛΕΥΘΕΡΗ, ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ. ΑΡΚΕΙ ΜΟΝΟ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΕΤΣΙ.»

  💡 ⭐⭐⭐ ⭐⭐⭐ ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΕΥΘΥΝΗ ΣΕ ΜΙΑ ΓΡΑΜΜΗ: Η ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ — Η ΕΞΑΠΑΤΗΣΗ ΟΧΙ. Το πρόβλημα δεν είναι η μη πραγματική εικόνα· είναι η μη πραγματική εικόνα που παρουσιάζεται ως ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ.

  ⭐⭐⭐ ΚΑΙ Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΛΟΥ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ (ΣΥΝΟΨΗ 4): «Ο γραφιστής και η γραφιστική δημιουργία ΟΦΕΙΛΟΥΝ ΤΕΛΙΚΑ ΝΑ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΙ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ, ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣΔΗΠΟΤΕ ΝΕΕΣ ΕΦΕΥΡΕΣΕΙΣ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ, ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ κ.ά.»

Σύνοψη: Η κύρια ευθύνη του είναι η ευθύνη για την απεικόνιση της πραγματικότητας. Το βιβλίο το δηλώνει ρητά: «Ο γραφιστής, λοιπόν, έχει την ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ, την ευθύνη της απεικόνισης ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ στην οποία προσφέρει τα έργα του.» Η ευθύνη αυτή «είναι ΑΝΑΛΟΓΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΡΟΛΟ που μπορεί να ασκήσει» στην κοινωνία και προκύπτει «από τον ρόλο του … και από τον ΣΚΟΠΟ της γραφιστικής δημιουργίας του».

Τα τρία παραδείγματα του βιβλίου: «Αν δείχνει ένα ΠΡΟΪΟΝ, αυτό πρέπει να έχει τα πραγματικά του χαρακτηριστικά, την πραγματική του ταυτότητα»· «αν δείχνει ένα ΠΡΟΣΩΠΟ, αυτό πρέπει να είναι ΑΛΗΘΙΝΟ, όπως παρουσιάζεται στην καθημερινή ζωή, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΥΠΟΤΙΜΑ, ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΤΟ ΚΟΛΑΚΕΥΕΙ»· «αν δείχνει έναν ΧΩΡΟ, ο χώρος αυτός να περιέχει τα πραγματικά του στοιχεία, τα πραγματικά μεγέθη, τα υλικά, τα χρώματα».

Οι κίνδυνοι που επισημαίνει το βιβλίο είναι τρεις: 1) να «εντάσσει ΨΕΥΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ … ώστε αυτές να … αναπαριστάνουν μια ΠΛΑΣΤΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» και να τις προτείνει «ως ΑΛΗΘΙΝΕΣ»· 2) να εντάξει «φράσεις-«μηνύματα» ΑΝΑΛΗΘΗ, ΠΑΡΑΠΛΑΝΗΤΙΚΑ, ΚΑΚΟΒΟΥΛΑ» («κάνει τα πάντα», «είναι ακατανίκητο»)· 3) να διαμορφώσει «μια πραγματικότητα ΑΝΥΠΑΡΚΤΗ … δηλαδή μια «ΕΙΚΟΝΙΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ» (Virtual Reality)» — με το χαρακτηριστικό ερώτημα: θετική η αναπαράσταση της Ακρόπολης «με τη βοήθεια των … πραγματικών στοιχείων», αλλά «πόσο … είναι θετικό αν … προστεθούν οι «ζωντανές» μορφές του ΠΕΡΙΚΛΗ, του ΙΚΤΙΝΟΥ και του ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ, και μάλιστα με την ποιότητα μιας ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ αναπαράστασης;»

Η εξαίρεση και η προϋπόθεσή της: αν, «για διάφορους λόγους, όπως αισθητικής έκφρασης, αρμονικής σύνθεσης, καλλιτεχνικού ύφους», επιδιώξει «μια «διαφορετική εικόνα»», «ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΕΞΗΓΗΣΕΙ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟ ΤΡΟΠΟ ΤΗ ΔΙΑΦΟΡΟΠΟΙΗΣΗ ΑΥΤΗ» — όπως στις εικόνες ενός παραμυθιού, όπου «κανένας δεν παρασύρεται να τα πιστέψει ως αληθινά».

Και το τελικό συμπέρασμα: «ο ΣΕΒΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ στα έργα της γραφιστικής ΔΕΝ ΕΜΠΟΔΙΖΕΙ ΜΕ ΚΑΝΕΝΑ ΤΡΟΠΟ ΤΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΓΡΑΦΙΣΤΗ. Είναι απόλυτο δικαίωμά του η ΕΛΕΥΘΕΡΗ, ΠΡΩΤΟΤΥΠΗ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΟΥ. ΑΡΚΕΙ ΜΟΝΟ ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΕΤΑΙ ΕΤΣΙ.»

Κριτήρια αξιολόγησης:

• ⭐⭐⭐ Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ: «η ευθύνη για την ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ» — και των «πραγματικών στοιχείων της κοινωνίας».
• ⭐⭐⭐ ΓΡΑΨΕ ΤΑ ΤΡΙΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: προϊόν (πραγματικά χαρακτηριστικά) · πρόσωπο («χωρίς να το υποτιμά, χωρίς να το κολακεύει») · χώρος (πραγματικά μεγέθη, υλικά, χρώματα).
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΠΟΥ ΔΙΝΕΙ ΤΟ ΑΡΙΣΤΑ: το «υποτιμά / κολακεύει» είναι ακριβώς οι τρόποι παραποίησης (ε) και (στ) του κεφ. 21.
• ⭐⭐⭐ ΜΗΝ ΞΕΧΑΣΕΙΣ ΤΗΝ ΕΞΑΙΡΕΣΗ: αν θέλει «διαφορετική εικόνα», «ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΕΞΗΓΗΣΕΙ … τη διαφοροποίηση» — όπως στο παραμύθι.
• ⭐⭐⭐ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ ΑΞΙΖΕΙ ΜΟΝΑΔΕΣ: θετική η αναπαράσταση του κτιρίου, προβληματική η «φωτογραφία» του Περικλή.
• ⭐⭐⭐ ΚΛΕΙΣΕ ΜΕ ΤΗΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ: ο σεβασμός της πραγματικότητας «δεν εμποδίζει … το δημιουργικό έργο» — «αρκεί μόνο και να παρουσιάζεται έτσι».