ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου
61 Στοιχεία
Κεφάλαιο 1.2 – Η επιστημονική μέθοδος ως εργαλείο ανάπτυξης της Βιολογίας – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 11-13)
Κεφάλαιο 2.1 – Η χημεία της ζωής – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 41)
Κεφάλαιο 2.2 – Μακρομόρια: Γενικά στοιχεία – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 39)
Κεφάλαιο 2.3 – Πρωτεΐνες: Διαδεδομένες, πολύπλοκες και εύθραυστες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 39-41)
Κεφάλαιο 2.4 – Νουκλεϊκά οξέα: νήματα και αγγελιαφόροι της ζωής – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 39-40)
Κεφάλαιο 2.5 – Υδατάνθρακες και Λιπίδια – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 40-41)
Κεφάλαιο 3.2 – Πλασματική μεμβράνη: Δομή και λειτουργίες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 69-71)
Κεφάλαιο 3.3 – Μεταφορά ουσιών διαμέσου της πλασματικής μεμβράνης – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 70-73)
Κεφάλαιο 3.4 – Η πλασματική μεμβράνη ως δέκτης μηνυμάτων – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 55-73)
Κεφάλαιο 3.5 – Πυρήνας και Ενδομεμβρανικό σύστημα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 60-73)
Κεφάλαιο 3.6 – Χλωροπλάστες-Μιτοχόνδρια, Κυτταρικός σκελετός, Κυτταρικό τοίχωμα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 64-73)
Κεφάλαιο 4.1 – Ενέργεια και οργανισμοί – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 80)
Κεφάλαιο 4.2 – Ένζυμα – βιολογικοί καταλύτες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 90-92)
Κεφάλαιο 4.3 – Φωτοσύνθεση – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 104-106)
Κεφάλαιο 4.4 – Κυτταρική αναπνοή – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 115-117)
Κεφάλαιο 5.1 – Κύκλος ζωής του κυττάρου – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 151)
Κεφάλαιο 5.2 – Μοριακή γενετική – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 127-154)
Κεφάλαιο 5.3 – Κυτταρική διαίρεση – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 138-154)
Κεφάλαιο 5.4 – Γονιδιακές μεταλλάξεις – χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 147)
Κεφάλαιο 5.5 – Γενετική μηχανική – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 155)
Κεφάλαιο 6.1 – Το DNA είναι το γενετικό υλικό – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 27)
Κεφάλαιο 6.2 – Οργάνωση του γενετικού υλικού – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 27)
Κεφάλαιο 6.3 – Γενετικό υλικό οργανιδίων και ιών – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 27)
Κεφάλαιο 7.1 – Αντιγραφή του DNA – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 43,46)
Κεφάλαιο 7.2 – Μεταγραφή και γενετικός κώδικας – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 43)
Κεφάλαιο 7.3 – Μετάφραση – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 43)
Κεφάλαιο 7.4 – Γονιδιακή Ρύθμιση – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 47)
Κεφάλαιο 8.1 – Δομή των ιών. Κύκλος ζωής βακτηριοφάγων – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 57)
Κεφάλαιο 8.2 – Ιοί των ζώων – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 57)
Κεφάλαιο 9.1 – Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA. Γονιδιωματική βιβλιοθήκη – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 69)
Κεφάλαιο 9.2 – Κλωνοποίηση του mRNA. Κατασκευή cDNA βιβλιοθήκης – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 69)
Κεφάλαιο 9.4 – Η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 69)
Κεφάλαιο 9.5 – Χρήσιμες πρωτεΐνες από ανασυνδυασμένα βακτήρια – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 69)
Κεφάλαιο 9.6 – Αποτυπώματα DNA (DNA fingerprinting) – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 68)
Κεφάλαιο 10.1 – Οι νόμοι του Mendel: Μονοϋβριδισμός – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 85)
Κεφάλαιο 10.2 – Ο νόμος της ανεξάρτητης μεταβίβασης: Διυβριδισμός – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 85-86)
Κεφάλαιο 10.3 – Ειδικές περιπτώσεις κληρονομικότητας – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 85-86)
Κεφάλαιο 10.4 – Η Μενδελική κληρονομικότητα στον άνθρωπο – Γενεαλογικά δένδρα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 85-87)
Κεφάλαιο 11.1 – Τύποι γονιδιακών μεταλλάξεων – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 106-107)
Κεφάλαιο 11.2 – Ασθένειες από μεταλλάξεις στην αιμοσφαιρίνη και σε ένζυμα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 106)
Κεφάλαιο 11.3 – Χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 107)
Κεφάλαιο 11.4 – Διάγνωση γενετικών ασθενειών και καρκίνος – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 107)
Κεφάλαιο 12.3 – Ανάπτυξη μικροοργανισμών στο εργαστήριο και σε βιομηχανική κλίμακα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 116)
Κεφάλαιο 12.4 – Η παραλαβή των προϊόντων ζύμωσης – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 116)
Κεφάλαιο 12.5 – Η παραγωγή της πενικιλίνης: ένα ιστορικό παράδειγμα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 116)
Κεφάλαιο 13.1 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από βακτήρια: το παράδειγμα της ινσουλίνης – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 134)
Κεφάλαιο 13.3 – Εμβόλια – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 134)
Κεφάλαιο 13.5 – Γονιδιακή θεραπεία – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 133)
Κεφάλαιο 13.6 – Το πρόγραμμα του ανθρώπινου γονιδιώματος – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 134)
Κεφάλαιο 14.1 – Διασταυρώσεις και δημιουργία διαγονιδιακών φυτών – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 143)
Κεφάλαιο 14.2 – Καταπολέμηση παρασίτων και διαγονιδιακά ζώα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 143)
Κεφάλαιο 14.3 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από διαγονιδιακά ζώα και κλωνοποίηση – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 143)
Κεφάλαιο 15.1 – Βιομάζα και ζύμες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 147-154)
Κεφάλαιο 15.2 – Αλκοολική ζύμωση: κρασί και μπίρα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 147-154)
Κεφάλαιο 15.3 – Γαλακτοκομικά προϊόντα – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 147-154)
Κεφάλαιο 15.4 – Άλλα προϊόντα ζυμώσεων και Βιομεταλλουργία – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 147-154)
Κεφάλαιο 16.1 – Επεξεργασία λυμάτων και αποβλήτων – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 159-164)
Κεφάλαιο 16.2 – Διάσπαση πετρελαιοκηλίδων – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 159-164)
Κεφάλαιο 17.1 – ΓΤΟ: επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 169-177)
Κεφάλαιο 17.2 – Ζώα ως ερευνητικό εργαλείο και πατέντες γονιδίων – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 169-177)
Κεφάλαιο 17.3 – Ηθικές και κοινωνικές προεκτάσεις – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 169-177)
ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
69 Στοιχεία
Κεφάλαιο 1.1 – Η Βιολογία στη ζωή μας – Σελίδα 7
Κεφάλαιο 1.2 – Η επιστημονική μέθοδος ως εργαλείο ανάπτυξης της Βιολογίας – Σελίδα 10
Κεφάλαιο 2.1 – Η χημεία της ζωής – Σελίδα 18
Κεφάλαιο 2.2 – Μακρομόρια. Γενικά στοιχεία – Σελίδα 20
Κεφάλαιο 2.3 – Πρωτεΐνες: Διαδεδομένες, πολύπλοκες και εύθραυστες – Σελίδα 22
Κεφάλαιο 2.4 – Νουκλεϊκά οξέα: νήματα και αγγελιαφόροι της ζωής – Σελίδα 28
Κεφάλαιο 2.5 – Υδατάνθρακες και Λιπίδια – Σελίδα 32
Κεφάλαιο 3.1 – Το πορτρέτο του ευκαρυωτικού κυττάρου – Σελίδα 46
Κεφάλαιο 3.2 – Πλασματική μεμβράνη: Δομή και λειτουργίες – Σελίδα 48
Κεφάλαιο 3.3 – Μεταφορά ουσιών διαμέσου της πλασματικής μεμβράνης – Σελίδα 49
Κεφάλαιο 3.4 – Η πλασματική μεμβράνη ως δέκτης μηνυμάτων – Σελίδα 55
Κεφάλαιο 3.5 – Πυρήνας και Ενδομεμβρανικό σύστημα – Σελίδα 60
Κεφάλαιο 3.6 – Χλωροπλάστες-Μιτοχόνδρια, Κυτταρικός σκελετός, Κυτταρικό τοίχωμα – Σελίδα 64
Κεφάλαιο 4.1 – Ενέργεια και οργανισμοί – Σελίδα 78
Κεφάλαιο 4.2 – Ένζυμα – βιολογικοί καταλύτες – Σελίδα 82
Κεφάλαιο 4.3 – Φωτοσύνθεση – Σελίδα 93
Κεφάλαιο 4.4 – Κυτταρική αναπνοή – Σελίδα 107
Κεφάλαιο 5.1 – Κύκλος ζωής του κυττάρου – Σελίδα 122
Κεφάλαιο 5.2 – Μοριακή γενετική – Σελίδα 123
Κεφάλαιο 5.3 – Κυτταρική διαίρεση – Σελίδα 134
Κεφάλαιο 5.4 – Γονιδιακές μεταλλάξεις – χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Σελίδα 146
Κεφάλαιο 5.5 – Γενετική μηχανική – Σελίδα 148
Κεφάλαιο 6.1 – Το DNA είναι το γενετικό υλικό – Σελίδα 17
Κεφάλαιο 6.2 – Οργάνωση του γενετικού υλικού – Σελίδα 22
Κεφάλαιο 6.3 – Γενετικό υλικό οργανιδίων και ιών – Σελίδα 25
Κεφάλαιο 7.1 – Αντιγραφή του DNA – Σελίδα 31
Κεφάλαιο 7.2 – Μεταγραφή και γενετικός κώδικας – Σελίδα 34
Κεφάλαιο 7.3 – Μετάφραση – Σελίδα 40
Κεφάλαιο 7.4 – Γονιδιακή Ρύθμιση – Σελίδα 44
Κεφάλαιο 8.1 – Δομή των ιών. Κύκλος ζωής βακτηριοφάγων – Σελίδα 51
Κεφάλαιο 8.2 – Ιοί των ζώων – Σελίδα 53
Κεφάλαιο 8.3 – Ιοί φυτών, ιοειδή και prions – Σελίδα 55
Κεφάλαιο 9.1 – Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA. Γονιδιωματική βιβλιοθήκη – Σελίδα 61
Κεφάλαιο 9.2 – Κλωνοποίηση του mRNA. Κατασκευή cDNA βιβλιοθήκης – Σελίδα 64
Κεφάλαιο 9.3 – Η υβριδοποίηση των νουκλεϊκών οξέων – Σελίδα 64
Κεφάλαιο 9.4 – Η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) – Σελίδα 65
Κεφάλαιο 9.5 – Χρήσιμες πρωτεΐνες από ανασυνδυασμένα βακτήρια – Σελίδα 66
Κεφάλαιο 9.6 – Αποτυπώματα DNA (DNA fingerprinting) – Σελίδα 67
Κεφάλαιο 10.1 – Οι νόμοι του Mendel: Μονοϋβριδισμός – Σελίδα 71
Κεφάλαιο 10.2 – Ο νόμος της ανεξάρτητης μεταβίβασης: Διυβριδισμός – Σελίδα 76
Κεφάλαιο 10.3 – Ειδικές περιπτώσεις κληρονομικότητας – Σελίδα 78
Κεφάλαιο 10.4 – Η Μενδελική κληρονομικότητα στον άνθρωπο – Γενεαλογικά δένδρα – Σελίδα 81
Κεφάλαιο 11.1 – Τύποι γονιδιακών μεταλλάξεων – Σελίδα 91
Κεφάλαιο 11.2 – Ασθένειες από μεταλλάξεις στην αιμοσφαιρίνη και σε ένζυμα – Σελίδα 96
Κεφάλαιο 11.3 – Χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Σελίδα 98
Κεφάλαιο 11.4 – Διάγνωση γενετικών ασθενειών και καρκίνος – Σελίδα 102
Κεφάλαιο 12.1 – Τι είναι η Βιοτεχνολογία – Σελίδα 109
Κεφάλαιο 12.2 – Οι μικροβιακές καλλιέργειες ως εργαλείο της Βιοτεχνολογίας – Σελίδα 110
Κεφάλαιο 12.3 – Ανάπτυξη μικροοργανισμών στο εργαστήριο και σε βιομηχανική κλίμακα – Σελίδα 111
Κεφάλαιο 12.4 – Η παραλαβή των προϊόντων ζύμωσης – Σελίδα 114
Κεφάλαιο 12.5 – Η παραγωγή της πενικιλίνης: ένα ιστορικό παράδειγμα – Σελίδα 114
Κεφάλαιο 13.1 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από βακτήρια: το παράδειγμα της ινσουλίνης – Σελίδα 118
Κεφάλαιο 13.2 – Ιντερφερόνες και μονοκλωνικά αντισώματα – Σελίδα 120
Κεφάλαιο 13.3 – Εμβόλια – Σελίδα 122
Κεφάλαιο 13.4 – Αντιβιοτικά – Σελίδα 127
Κεφάλαιο 13.5 – Γονιδιακή θεραπεία – Σελίδα 127
Κεφάλαιο 13.6 – Το πρόγραμμα του ανθρώπινου γονιδιώματος – Σελίδα 130
Κεφάλαιο 14.1 – Διασταυρώσεις και δημιουργία διαγονιδιακών φυτών – Σελίδα 135
Κεφάλαιο 14.2 – Καταπολέμηση παρασίτων και διαγονιδιακά ζώα – Σελίδα 137
Κεφάλαιο 14.3 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από διαγονιδιακά ζώα και κλωνοποίηση – Σελίδα 140
Κεφάλαιο 15.1 – Βιομάζα και ζύμες – Σελίδα 147
Κεφάλαιο 15.2 – Αλκοολική ζύμωση: κρασί και μπίρα – Σελίδα 148
Κεφάλαιο 15.3 – Γαλακτοκομικά προϊόντα – Σελίδα 150
Κεφάλαιο 15.4 – Άλλα προϊόντα ζυμώσεων και Βιομεταλλουργία – Σελίδα 152
Κεφάλαιο 16.1 – Επεξεργασία λυμάτων και αποβλήτων – Σελίδα 159
Κεφάλαιο 16.2 – Διάσπαση πετρελαιοκηλίδων – Σελίδα 161
Κεφάλαιο 17.1 – ΓΤΟ: επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον – Σελίδα 169
Κεφάλαιο 17.2 – Ζώα ως ερευνητικό εργαλείο και πατέντες γονιδίων – Σελίδα 172
Κεφάλαιο 17.3 – Ηθικές και κοινωνικές προεκτάσεις – Σελίδα 174
ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
69 Στοιχεία
Κεφάλαιο 1.1 – Η Βιολογία στη ζωή μας – Σελίδα 7 — Άσκηση
Κεφάλαιο 1.2 – Η επιστημονική μέθοδος ως εργαλείο ανάπτυξης της Βιολογίας – Σελίδα 10 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.1 – Η χημεία της ζωής – Σελίδα 18 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.2 – Μακρομόρια: Γενικά στοιχεία – Σελίδα 20 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.3 – Πρωτεΐνες: Διαδεδομένες, πολύπλοκες και εύθραυστες – Σελίδα 22 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.4 – Νουκλεϊκά οξέα: νήματα και αγγελιαφόροι της ζωής – Σελίδα 28 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.5 – Υδατάνθρακες και Λιπίδια – Σελίδα 32 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.1 – Το πορτρέτο του ευκαρυωτικού κυττάρου – Σελίδα 46-47 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.2 – Πλασματική μεμβράνη: Δομή και λειτουργίες – Σελίδα 48-49 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.3 – Μεταφορά ουσιών διαμέσου της πλασματικής μεμβράνης – Σελίδα 49-54 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.4 – Η πλασματική μεμβράνη ως δέκτης μηνυμάτων – Σελίδα 55-57 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.5 – Πυρήνας και Ενδομεμβρανικό σύστημα – Σελίδα 60-64 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.6 – Χλωροπλάστες-Μιτοχόνδρια, Κυτταρικός σκελετός, Κυτταρικό τοίχωμα – Σελίδα 64-68 — Άσκηση
Κεφάλαιο 4.1 – Ενέργεια και οργανισμοί – Σελίδα 78 — Άσκηση
Κεφάλαιο 4.2 – Ένζυμα – βιολογικοί καταλύτες – Σελίδα 82 — Άσκηση
Κεφάλαιο 4.3 – Φωτοσύνθεση – Σελίδα 93 — Άσκηση
Κεφάλαιο 4.4 – Κυτταρική αναπνοή – Σελίδα 107 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.1 – Κύκλος ζωής του κυττάρου – Σελίδα 122 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.2 – Μοριακή γενετική – Σελίδα 123 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.3 – Κυτταρική διαίρεση – Σελίδα 134 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.4 – Γονιδιακές μεταλλάξεις – χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Σελίδα 146 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.5 – Γενετική μηχανική – Σελίδα 148 — Άσκηση
Κεφάλαιο 6.1 – Το DNA είναι το γενετικό υλικό – Σελίδα 17-21 — Άσκηση
Κεφάλαιο 6.2 – Οργάνωση του γενετικού υλικού – Σελίδα 22-24 — Άσκηση
Κεφάλαιο 6.3 – Γενετικό υλικό οργανιδίων και ιών – Σελίδα 25-26 — Άσκηση
Κεφάλαιο 7.1 – Αντιγραφή του DNA – Σελίδα 31-33 — Άσκηση
Κεφάλαιο 7.2 – Μεταγραφή και γενετικός κώδικας – Σελίδα 34-39 — Άσκηση
Κεφάλαιο 7.3 – Μετάφραση – Σελίδα 40-42 — Άσκηση
Κεφάλαιο 7.4 – Γονιδιακή Ρύθμιση – Σελίδα 44-47 — Άσκηση
Κεφάλαιο 8.1 – Δομή των ιών. Κύκλος ζωής βακτηριοφάγων – Σελίδα 51 — Άσκηση
Κεφάλαιο 8.2 – Ιοί των ζώων – Σελίδα 53 — Άσκηση
Κεφάλαιο 8.3 – Ιοί φυτών, ιοειδή και prions – Σελίδα 55 — Άσκηση
Κεφάλαιο 9.1 – Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA. Γονιδιωματική βιβλιοθήκη – Σελίδα 61 — Άσκηση
Κεφάλαιο 9.2 – Κλωνοποίηση του mRNA. Κατασκευή cDNA βιβλιοθήκης – Σελίδα 64 — Άσκηση
Κεφάλαιο 9.3 – Η υβριδοποίηση των νουκλεϊκών οξέων – Σελίδα 64 — Άσκηση
Κεφάλαιο 9.4 – Η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) – Σελίδα 65 — Άσκηση
Κεφάλαιο 9.5 – Χρήσιμες πρωτεΐνες από ανασυνδυασμένα βακτήρια – Σελίδα 66 — Άσκηση
Κεφάλαιο 9.6 – Αποτυπώματα DNA (DNA fingerprinting) – Σελίδα 67 — Άσκηση
Κεφάλαιο 10.1 – Οι νόμοι του Mendel: Μονοϋβριδισμός – Σελίδα 71-76 — Άσκηση
Κεφάλαιο 10.2 – Ο νόμος της ανεξάρτητης μεταβίβασης: Διυβριδισμός – Σελίδα 76-78 — Άσκηση
Κεφάλαιο 10.3 – Ειδικές περιπτώσεις κληρονομικότητας – Σελίδα 78-81 — Άσκηση
Κεφάλαιο 10.4 – Η Μενδελική κληρονομικότητα στον άνθρωπο – Γενεαλογικά δένδρα – Σελίδα 81-86 — Άσκηση
Κεφάλαιο 11.1 – Τύποι γονιδιακών μεταλλάξεων – Σελίδα 91-96 — Άσκηση
Κεφάλαιο 11.2 – Ασθένειες από μεταλλάξεις στην αιμοσφαιρίνη και σε ένζυμα – Σελίδα 96-98 — Άσκηση
Κεφάλαιο 11.3 – Χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Σελίδα 98-101 — Άσκηση
Κεφάλαιο 11.4 – Διάγνωση γενετικών ασθενειών και καρκίνος – Σελίδα 102-106 — Άσκηση
Κεφάλαιο 12.1 – Τι είναι η Βιοτεχνολογία – Σελίδα 109 — Άσκηση
Κεφάλαιο 12.2 – Οι μικροβιακές καλλιέργειες ως εργαλείο της Βιοτεχνολογίας — Άσκηση
Κεφάλαιο 12.3 – Ανάπτυξη μικροοργανισμών στο εργαστήριο και σε βιομηχανική κλίμακα — Άσκηση
Κεφάλαιο 12.4 – Η παραλαβή των προϊόντων ζύμωσης — Άσκηση
Κεφάλαιο 12.5 – Η παραγωγή της πενικιλίνης: ένα ιστορικό παράδειγμα — Άσκηση
Κεφάλαιο 13.1 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από βακτήρια: το παράδειγμα της ινσουλίνης — Άσκηση
Κεφάλαιο 13.2 – Ιντερφερόνες και μονοκλωνικά αντισώματα — Άσκηση
Κεφάλαιο 13.3 – Εμβόλια — Άσκηση
Κεφάλαιο 13.4 – Αντιβιοτικά — Άσκηση
Κεφάλαιο 13.5 – Γονιδιακή θεραπεία — Άσκηση
Κεφάλαιο 13.6 – Το πρόγραμμα του ανθρώπινου γονιδιώματος — Άσκηση
Κεφάλαιο 14.1 – Διασταυρώσεις και δημιουργία διαγονιδιακών φυτών – Σελίδα 135-137 — Άσκηση
Κεφάλαιο 14.2 – Καταπολέμηση παρασίτων και διαγονιδιακά ζώα – Σελίδα 137-140 — Άσκηση
Κεφάλαιο 14.3 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από διαγονιδιακά ζώα και κλωνοποίηση – Σελίδα 140-143 — Άσκηση
Κεφάλαιο 15.1 – Βιομάζα και ζύμες – Σελίδα 147 — Άσκηση
Κεφάλαιο 15.2 – Αλκοολική ζύμωση: κρασί και μπίρα – Σελίδα 148 — Άσκηση
Κεφάλαιο 15.3 – Γαλακτοκομικά προϊόντα – Σελίδα 150 — Άσκηση
Κεφάλαιο 15.4 – Άλλα προϊόντα ζυμώσεων και Βιομεταλλουργία – Σελίδα 152 — Άσκηση
Κεφάλαιο 16.1 – Επεξεργασία λυμάτων και αποβλήτων – Σελίδα 159 — Άσκηση
Κεφάλαιο 16.2 – Διάσπαση πετρελαιοκηλίδων – Σελίδα 161 — Άσκηση
Κεφάλαιο 17.1 – ΓΤΟ: επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον – Σελίδα 169 — Άσκηση
Κεφάλαιο 17.2 – Ζώα ως ερευνητικό εργαλείο και πατέντες γονιδίων – Σελίδα 172 — Άσκηση
Κεφάλαιο 17.3 – Ηθικές και κοινωνικές προεκτάσεις – Σελίδα 174 — Άσκηση
ΤΕΣΤ (ΑΣΚΗΣΕΙΣ) ONLINE
69 Tests / Διαγωνίσματα
Κεφάλαιο 1.1 – Η Βιολογία στη ζωή μας – Σελίδα 7 — Τεστ
Κεφάλαιο 1.2 – Η επιστημονική μέθοδος ως εργαλείο ανάπτυξης της Βιολογίας – Σελίδα 10 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.1 – Η χημεία της ζωής – Σελίδα 18 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.2 – Μακρομόρια: Γενικά στοιχεία – Σελίδα 20 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.3 – Πρωτεΐνες: Διαδεδομένες, πολύπλοκες και εύθραυστες – Σελίδα 22 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.4 – Νουκλεϊκά οξέα: νήματα και αγγελιαφόροι της ζωής – Σελίδα 28 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.5 – Υδατάνθρακες και Λιπίδια – Σελίδα 32 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.1 – Το πορτρέτο του ευκαρυωτικού κυττάρου – Σελίδα 46-47 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.2 – Πλασματική μεμβράνη: Δομή και λειτουργίες – Σελίδα 48-49 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.3 – Μεταφορά ουσιών διαμέσου της πλασματικής μεμβράνης – Σελίδα 49-54 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.4 – Η πλασματική μεμβράνη ως δέκτης μηνυμάτων – Σελίδα 55-57 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.5 – Πυρήνας και Ενδομεμβρανικό σύστημα – Σελίδα 60-64 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.6 – Χλωροπλάστες-Μιτοχόνδρια, Κυτταρικός σκελετός, Κυτταρικό τοίχωμα – Σελίδα 64-68 — Τεστ
Κεφάλαιο 4.1 – Ενέργεια και οργανισμοί – Σελίδα 78 — Τεστ
Κεφάλαιο 4.2 – Ένζυμα – βιολογικοί καταλύτες – Σελίδα 82 — Τεστ
Κεφάλαιο 4.3 – Φωτοσύνθεση – Σελίδα 93 — Τεστ
Κεφάλαιο 4.4 – Κυτταρική αναπνοή – Σελίδα 107 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.1 – Κύκλος ζωής του κυττάρου – Σελίδα 122 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.2 – Μοριακή γενετική – Σελίδα 123 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.3 – Κυτταρική διαίρεση – Σελίδα 134 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.4 – Γονιδιακές μεταλλάξεις – χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Σελίδα 146 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.5 – Γενετική μηχανική – Σελίδα 148 — Τεστ
Κεφάλαιο 6.1 – Το DNA είναι το γενετικό υλικό – Σελίδα 17-21 — Τεστ
Κεφάλαιο 6.2 – Οργάνωση του γενετικού υλικού – Σελίδα 22-24 — Τεστ
Κεφάλαιο 6.3 – Γενετικό υλικό οργανιδίων και ιών – Σελίδα 25-26 — Τεστ
Κεφάλαιο 7.1 – Αντιγραφή του DNA – Σελίδα 29-33 — Τεστ
Κεφάλαιο 7.2 – Κεντρικό δόγμα, μεταγραφή και γενετικός κώδικας – Σελίδα 33-38 — Τεστ
Κεφάλαιο 7.3 – Μετάφραση – Σελίδα 40-42 — Τεστ
Κεφάλαιο 7.4 – Γονιδιακή Ρύθμιση – Σελίδα 44-47 — Τεστ
Κεφάλαιο 8.1 – Δομή των ιών. Κύκλος ζωής βακτηριοφάγων – Σελίδα 51 — Τεστ
Κεφάλαιο 8.2 – Ιοί των ζώων – Σελίδα 53 — Τεστ
Κεφάλαιο 8.3 – Ιοί φυτών, ιοειδή και prions – Σελίδα 55 — Τεστ
Κεφάλαιο 9.1 – Η τεχνολογία του ανασυνδυασμένου DNA. Γονιδιωματική βιβλιοθήκη – Σελίδα 61 — Τεστ
Κεφάλαιο 9.2 – Κλωνοποίηση του mRNA. Κατασκευή cDNA βιβλιοθήκης – Σελίδα 64 — Τεστ
Κεφάλαιο 9.3 – Η υβριδοποίηση των νουκλεϊκών οξέων – Σελίδα 64 — Τεστ
Κεφάλαιο 9.4 – Η αλυσιδωτή αντίδραση πολυμεράσης (PCR) – Σελίδα 65 — Τεστ
Κεφάλαιο 9.5 – Χρήσιμες πρωτεΐνες από ανασυνδυασμένα βακτήρια – Σελίδα 66 — Τεστ
Κεφάλαιο 9.6 – Αποτυπώματα DNA (DNA fingerprinting) – Σελίδα 67 — Τεστ
Κεφάλαιο 10.1 – Οι νόμοι του Mendel: Μονοϋβριδισμός – Σελίδα 71-76 — Τεστ
Κεφάλαιο 10.2 – Ο νόμος της ανεξάρτητης μεταβίβασης: Διυβριδισμός – Σελίδα 76-78 — Τεστ
Κεφάλαιο 10.3 – Ειδικές περιπτώσεις κληρονομικότητας – Σελίδα 78-81 — Τεστ
Κεφάλαιο 10.4 – Η Μενδελική κληρονομικότητα στον άνθρωπο – Γενεαλογικά δένδρα – Σελίδα 81-86 — Τεστ
Κεφάλαιο 11.1 – Τύποι γονιδιακών μεταλλάξεων – Σελίδα 91-96 — Τεστ
Κεφάλαιο 11.2 – Ασθένειες από μεταλλάξεις στην αιμοσφαιρίνη και σε ένζυμα – Σελίδα 96-98 — Τεστ
Κεφάλαιο 11.3 – Χρωμοσωμικές ανωμαλίες – Σελίδα 98-101 — Τεστ
Κεφάλαιο 11.4 – Διάγνωση γενετικών ασθενειών και καρκίνος – Σελίδα 102-106 — Τεστ
Κεφάλαιο 12.1 – Τι είναι η Βιοτεχνολογία – Σελίδα 109 — Τεστ
Κεφάλαιο 12.2 – Οι μικροβιακές καλλιέργειες ως εργαλείο της Βιοτεχνολογίας – Σελίδα 110 — Τεστ
Κεφάλαιο 12.3 – Ανάπτυξη μικροοργανισμών στο εργαστήριο και σε βιομηχανική κλίμακα – Σελίδα 111 — Τεστ
Κεφάλαιο 12.4 – Η παραλαβή των προϊόντων ζύμωσης – Σελίδα 114 — Τεστ
Κεφάλαιο 12.5 – Η παραγωγή της πενικιλίνης: ένα ιστορικό παράδειγμα – Σελίδα 114 — Τεστ
Κεφάλαιο 13.1 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από βακτήρια: το παράδειγμα της ινσουλίνης – Σελίδα 118 — Τεστ
Κεφάλαιο 13.2 – Ιντερφερόνες και μονοκλωνικά αντισώματα – Σελίδα 120 — Τεστ
Κεφάλαιο 13.3 – Εμβόλια – Σελίδα 122 — Τεστ
Κεφάλαιο 13.4 – Αντιβιοτικά – Σελίδα 127 — Τεστ
Κεφάλαιο 13.5 – Γονιδιακή θεραπεία – Σελίδα 127 — Τεστ
Κεφάλαιο 13.6 – Το πρόγραμμα του ανθρώπινου γονιδιώματος – Σελίδα 130 — Τεστ
Κεφάλαιο 14.1 – Διασταυρώσεις και δημιουργία διαγονιδιακών φυτών – Σελίδα 135-137 — Τεστ
Κεφάλαιο 14.2 – Καταπολέμηση παρασίτων και διαγονιδιακά ζώα – Σελίδα 137-140 — Τεστ
Κεφάλαιο 14.3 – Φαρμακευτικές πρωτεΐνες από διαγονιδιακά ζώα και κλωνοποίηση – Σελίδα 140-143 — Τεστ
Κεφάλαιο 15.1 – Βιομάζα και ζύμες – Σελίδα 147 — Τεστ
Κεφάλαιο 15.2 – Αλκοολική ζύμωση: κρασί και μπίρα – Σελίδα 148 — Τεστ
Κεφάλαιο 15.3 – Γαλακτοκομικά προϊόντα – Σελίδα 150 — Τεστ
Κεφάλαιο 15.4 – Άλλα προϊόντα ζυμώσεων και Βιομεταλλουργία – Σελίδα 152 — Τεστ
Κεφάλαιο 16.1 – Επεξεργασία λυμάτων και αποβλήτων – Σελίδα 159 — Τεστ
Κεφάλαιο 16.2 – Διάσπαση πετρελαιοκηλίδων – Σελίδα 161 — Τεστ
Κεφάλαιο 17.1 – ΓΤΟ: επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον – Σελίδα 169 — Τεστ
Κεφάλαιο 17.2 – Ζώα ως ερευνητικό εργαλείο και πατέντες γονιδίων – Σελίδα 172 — Τεστ
Κεφάλαιο 17.3 – Ηθικές και κοινωνικές προεκτάσεις – Σελίδα 174 — Τεστ
ΤΕΣΤ (ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ) – ΕΡΓΑΣΙΕΣ
12 Tests / Διαγωνίσματα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.3 – ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ: ΔΙΑΔΕΔΟΜΕΝΕΣ, ΠΟΛΥΠΛΟΚΕΣ ΚΑΙ ΕΥΘΡΑΥΣΤΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.5-3.6 – ΠΥΡΗΝΑΣ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΟΡΓΑΝΙΔΙΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.2 – ΕΝΖΥΜΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5.1-5.3 – ΚΥΚΛΟΣ ΖΩΗΣ ΚΥΤΤΑΡΟΥ ΚΑΙ ΚΥΤΤΑΡΙΚΗ ΔΙΑΙΡΕΣΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6 – ΤΟ ΓΕΝΕΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7 – ΑΝΤΙΓΡΑΦΗ, ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΕΤΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9 – ΤΟ ΑΝΑΣΥΝΔΥΑΣΜΕΝΟ DNA
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10 – ΜΕΝΔΕΛΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 – ΜΕΤΑΛΛΑΞΕΙΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 – ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13 – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 14 – ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ
ΤΕΣΤ (ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ) ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΕΤΡΑΜΗΝΩΝ (ONLINE)
2 Tests / Διαγωνίσματα
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Α΄ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Β΄ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ
Προηγούμενο Στοιχείο
Επόμενο Στοιχείο

Κεφάλαιο 4.2 – Ένζυμα – βιολογικοί καταλύτες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 90-92)

ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Κεφάλαιο 4.2 – Ένζυμα – βιολογικοί καταλύτες – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 90-92)

Ερωτήσεις - Ασκήσεις - Προβλήματα

Άσκηση 1 (σελ. 90)

Τι είναι ενέργεια ενεργοποίησης και ποια η σχέση ενός ενζύμου με αυτήν;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανακαλούμε τον ορισμό της ενέργειας ενεργοποίησης και το ρόλο του ενζύμου στη μείωσή της.

Απάντηση: Ενέργεια ενεργοποίησης είναι το ποσό ενέργειας που πρέπει αρχικά να προσφερθεί στα αντιδρώντα μόρια, για να πραγματοποιηθεί μια χημική αντίδραση, ακόμη κι αν αυτή τελικά αποδίδει ενέργεια. Το ένζυμο μειώνει σημαντικά την απαιτούμενη ενέργεια ενεργοποίησης μιας μεταβολικής αντίδρασης, με αποτέλεσμα η αντίδραση να γίνεται πολύ πιο γρήγορα, χωρίς να χρειάζεται το κύτταρο να προσφέρει μεγάλα ποσά θερμότητας.

Άσκηση 2 (σελ. 90)

Ο τρόπος δράσης των ενζύμων δείχνει ότι τα ένζυμα: α. Είναι ειδικά. β. Επηρεάζονται από τη θερμοκρασία. γ. Είναι πρωτεΐνες. δ. Όλα τα προηγούμενα είναι σωστά. Σημειώστε τη σωστή απάντηση.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ελέγχουμε ότι όλες οι επιμέρους προτάσεις (εξειδίκευση, επίδραση θερμοκρασίας, πρωτεϊνική φύση) περιγράφουν σωστά χαρακτηριστικά των ενζύμων.

Απάντηση: δ) Όλα τα προηγούμενα είναι σωστά.

Άσκηση 3 (σελ. 90)

Περιγράψτε το μηχανισμό δράσης των ενζύμων. Αναφέρατε τους παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τη δράση αυτή.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Περιγράφουμε διαδοχικά: πρόσδεση υποστρώματος στο ενεργό κέντρο, σχηματισμό συμπλόκου ενζύμου-υποστρώματος, σχηματισμό προϊόντων· και μετά απαριθμούμε τους παράγοντες που την επηρεάζουν.

Απάντηση: Το ένζυμο συνδέεται με το/τα μόριο/α-υπόστρωμα στο ενεργό του κέντρο, με τρόπο ανάλογο του «κλειδιού στην κλειδαριά». Η σύνδεση αυτή προσανατολίζει σωστά τα υποστρώματα και αποσταθεροποιεί τους δεσμούς τους, διευκολύνοντας το σχηματισμό των προϊόντων· το ένζυμο παραμένει αμετάβλητο στο τέλος και μπορεί να ξαναδράσει. Η δράση αυτή επηρεάζεται από τη θερμοκρασία (κάθε ένζυμο έχει άριστη θερμοκρασία δράσης), το pH (κάθε ένζυμο έχει άριστο pH), τη συγκέντρωση του υποστρώματος και τη συγκέντρωση του ίδιου του ενζύμου.

Άσκηση 4 (σελ. 90)

Ποιες είναι οι ιδιότητες των ενζύμων; Πώς εξηγείται το γεγονός ότι μια μικρή ποσότητα ενζύμου μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη διεξαγωγή μιας αντίδρασης, στην οποία μετέχει πολλαπλάσια ποσότητα υποστρώματος;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Απαριθμούμε τις ιδιότητες των ενζύμων και εστιάζουμε στο ότι δεν καταναλώνονται στην αντίδραση, άρα ξαναχρησιμοποιούνται πολλές φορές.

Απάντηση: Οι ιδιότητες των ενζύμων είναι: εξαρτώνται από την τριτοταγή δομή τους, δρουν πολύ γρήγορα, δε συμμετέχουν (δεν καταναλώνονται) στην αντίδραση που καταλύουν και παρουσιάζουν υψηλή εξειδίκευση ως προς το υπόστρωμά τους. Ακριβώς επειδή δεν καταναλώνονται, ένα μόριο ενζύμου μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί πολλές φορές διαδοχικά, καταλύοντας τη μετατροπή πολλών μορίων υποστρώματος σε προϊόντα, ώσπου τελικά να φθαρεί· γι' αυτό μια μικρή ποσότητα ενζύμου αρκεί για πολύ μεγαλύτερη ποσότητα υποστρώματος.

Άσκηση 5 (σελ. 90)

Πώς εξηγείται η εξειδίκευση των ενζύμων και η έλλειψη δραστικότητάς τους, όταν βρεθούν σε υψηλές θερμοκρασίες; Αιτιολογήστε την απάντησή σας.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Συνδέουμε την εξειδίκευση με τη γεωμετρική συμπληρωματικότητα ενεργού κέντρου-υποστρώματος, και την απώλεια δραστικότητας σε υψηλή θερμοκρασία με την καταστροφή της τριτοταγούς δομής.

Απάντηση: Η εξειδίκευση των ενζύμων οφείλεται στη συγκεκριμένη τριτοταγή δομή του ενεργού τους κέντρου, που έχει σχήμα συμπληρωματικό μόνο προς ένα συγκεκριμένο υπόστρωμα (ή μια σειρά πολύ συγγενικών υποστρωμάτων) — γι' αυτό ένα ένζυμο καταλύει συνήθως μία μόνο αντίδραση. Σε υψηλές θερμοκρασίες (συνήθως πάνω από 50 °C) η τριτοταγής δομή της πρωτεΐνης καταστρέφεται μόνιμα (μετουσίωση): το ενεργό κέντρο χάνει το σχήμα του, δεν μπορεί πλέον να προσδέσει το υπόστρωμα, και το ένζυμο χάνει τη δραστικότητά του — μια αλλαγή που δεν αναστρέφεται με απλή ψύξη.

Άσκηση 6 (σελ. 90)

Ποιος είναι ο ρόλος των συνενζύμων στον κυτταρικό μεταβολισμό;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανακαλούμε τι είναι συνένζυμα και γιατί ορισμένα ένζυμα δεν μπορούν να δράσουν χωρίς αυτά.

Απάντηση: Τα συνένζυμα είναι οργανικοί συμπαράγοντες, μη πρωτεϊνικής φύσης (πολλά προέρχονται από βιταμίνες), απαραίτητοι για τη δράση ορισμένων ενζύμων. Όταν ένα ένζυμο χρειάζεται συνένζυμο, τότε ούτε το ένζυμο ούτε το συνένζυμο μόνα τους είναι δραστικά — μόνο η ένωσή τους επιτρέπει την κατάλυση της αντίδρασης. Γι' αυτό ο ρόλος τους στο μεταβολισμό είναι κρίσιμος, και η επαρκής πρόσληψη βιταμινών από την τροφή είναι απαραίτητη για την κανονική λειτουργία πολλών ενζυμικών συστημάτων.

Άσκηση 7 (σελ. 90)

Τοποθετήστε τα γράμματα Ε(ένζυμο), Υ(υπόστρωμα), ΕΥ(ένζυμο-υπόστρωμα) και Π(προϊόν) στις γραμμές, έτσι ώστε να περιγράψετε μια ενζυμική αντίδραση.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανασυνθέτουμε τα στάδια μιας τυπικής ενζυμικής αντίδρασης: το ένζυμο συνδέεται με το υπόστρωμα, σχηματίζεται το σύμπλοκο ενζύμου-υποστρώματος, και τελικά προκύπτουν το προϊόν και το αναγεννημένο, αμετάβλητο ένζυμο.

Λύση: Ε + Υ → ΕΥ → Ε + Π

Απάντηση: Ε + Υ ⟶ ΕΥ ⟶ Ε + Π (το ελεύθερο ένζυμο Ε συνδέεται με το υπόστρωμα Υ, σχηματίζεται το σύμπλοκο ΕΥ, και από αυτό προκύπτουν και πάλι το αμετάβλητο ένζυμο Ε και το προϊόν Π).

Άσκηση 8 (σελ. 90)

Σημειώστε σωστό ή λάθος: Ένα ένζυμο επιταχύνει την ταχύτητα μιας αντίδρασης: α. Προκαλώντας την απελευθέρωση θερμότητας β. Αυξάνοντας την κίνηση των μορίων γ. Ελαττώνοντας την ενέργεια ενεργοποίησης δ. Αλλάζοντας την ενέργεια μεταξύ υποστρώματος και προϊόντων

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ο μόνος μηχανισμός που περιγράφει σωστά τη δράση των ενζύμων είναι η μείωση της ενέργειας ενεργοποίησης· τα ένζυμα δεν προσφέρουν θερμότητα, δεν αυξάνουν την κινητική ενέργεια των μορίων και δεν μεταβάλλουν το ενεργειακό ισοζύγιο (ΔΕ) της αντίδρασης.

Απάντηση: α. Λάθος. β. Λάθος. γ. Σωστό. δ. Λάθος.

Άσκηση 9 (σελ. 90)

Ποια καμπύλη εκφράζει τη σχέση pH και δραστικότητας ενζύμου; (καμπύλες α: φθίνουσα ευθεία, β: αύξουσα ευθεία, γ: καμπανοειδής, δ: σταθερή)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Κάθε ένζυμο έχει ένα άριστο pH στο οποίο η δραστικότητά του είναι μέγιστη, ενώ απομακρυνόμενοι προς οξινότερες ή αλκαλικότερες τιμές η δραστικότητα μειώνεται και προς τις δύο κατευθύνσεις — αυτό περιγράφεται από την καμπανοειδή καμπύλη.

Απάντηση: Η καμπύλη γ (καμπανοειδής μορφή, με μέγιστο σε ενδιάμεσο pH).

Άσκηση 10 (σελ. 90)

Βάλτε σε κύκλο το Σ ή το Λ: α. Ένα μόριο καταλάσης που κατέλυσε τη διάσπαση ενός μορίου H₂O₂ μπορεί να καταλύσει και άλλα. β. Η αμυλάση του σαλιού διασπά πρωτεΐνες. γ. Όλες οι πρωτεΐνες είναι ένζυμα. δ. Η διαφορά ενέργειας αντιδρώντων-προϊόντων είναι μεγαλύτερη χωρίς ένζυμο.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εφαρμόζουμε ό,τι γνωρίζουμε: τα ένζυμα δεν καταναλώνονται (α), η αμυλάση διασπά άμυλο όχι πρωτεΐνες (β), δεν είναι όλες οι πρωτεΐνες ένζυμα (γ), και το ένζυμο δεν αλλάζει το ενεργειακό ισοζύγιο της αντίδρασης, μόνο την ενέργεια ενεργοποίησης (δ).

Απάντηση: α. Σ. β. Λ. γ. Λ. δ. Λ.

Άσκηση 11 (σελ. 91)

Σε τρεις θερμοκρασίες (10°C, 20°C, 60°C) μετρήθηκαν τα αμινοξέα από διάσπαση πρωτεΐνης μετά από 3h και 50h: 10°C: 50mg→650mg· 20°C: 110mg→820mg· 60°C: 100mg→130mg. Μετέχει ένζυμο; Σε ποια κατηγορία ανήκει;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Συγκρίνουμε την πορεία της αντίδρασης στους 10°C, 20°C και 60°C: στις χαμηλότερες θερμοκρασίες η ποσότητα αμινοξέων συνεχίζει να αυξάνεται σημαντικά με το χρόνο, ενώ στους 60°C η αντίδραση σχεδόν σταματά μετά τις πρώτες ώρες — αυτό υποδηλώνει απενεργοποίηση ενζύμου σε υψηλή θερμοκρασία, δηλαδή τη συμμετοχή πρωτεολυτικού ενζύμου (πρωτεάσης).

Λύση:

  1. Στους 10°C και 20°C η ποσότητα αμινοξέων αυξάνεται σημαντικά ανάμεσα στις 3 και τις 50 ώρες, δηλαδή η αντίδραση συνεχίζεται κανονικά.
  2. Στους 60°C η ποσότητα αυξάνεται ελάχιστα από τις 3 στις 50 ώρες (από 100mg σε 130mg), δηλαδή η αντίδραση σχεδόν σταματά.
  3. Η απότομη διακοπή της αντίδρασης σε υψηλή θερμοκρασία δείχνει ότι κάποιος καταλύτης απενεργοποιήθηκε λόγω μετουσίωσης — άρα πρόκειται για ενζυμική αντίδραση.

Απάντηση: Ναι, μετέχει ένζυμο· η απότομη διακοπή της αντίδρασης στους 60°C, λόγω μετουσίωσης του ενζύμου, το προδίδει. Επειδή το ένζυμο καταλύει τη διάσπαση μιας πρωτεΐνης σε αμινοξέα, ανήκει στην κατηγορία των πρωτεασών.

Άσκηση 12 (σελ. 91)

Βιολογικό απορρυπαντικό με πρωτεάση βακτηριακής προέλευσης, άριστη σε ήπιο αλκαλικό περιβάλλον, θερμοκρασία 45-55°C. α. Δύο παραδείγματα λεκέδων. β. Επηρεάζεται στους 70°C; γ. Ταχύτερα ή βραδύτερα σε ελαφρά όξινο περιβάλλον;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Χρησιμοποιούμε τη γνώση ότι η πρωτεάση διασπά πρωτεΐνες (άρα δρα σε λεκέδες πρωτεϊνικής φύσης) και ότι η δράση κάθε ενζύμου εξαρτάται από θερμοκρασία και pH γύρω από το άριστο σημείο του.

Λύση:

  1. α. Λεκέδες αίματος και λεκέδες αυγού (ή γάλακτος) — και οι δύο περιέχουν πρωτεΐνες που θα διασπάσει η πρωτεάση.
  2. β. Στους 70°C, θερμοκρασία σημαντικά υψηλότερη από το άριστο εύρος (45-55°C), η πρωτεάση θα μετουσιωθεί και θα χάσει τη δραστικότητά της· η απόδοση του απορρυπαντικού θα μειωθεί.
  3. γ. Αφού η πρωτεάση δρα άριστα σε ήπιο αλκαλικό περιβάλλον, η μετατροπή του σε ελαφρά όξινο θα την απομακρύνει από το άριστο pH της, οπότε θα λειτουργεί με βραδύτερο ρυθμό.

Απάντηση: α. Λεκέδες αίματος, αυγού. β. Ναι, θα μειωθεί/καταστραφεί η δράση της λόγω μετουσίωσης. γ. Θα λειτουργεί βραδύτερα, καθώς απομακρύνεται από το άριστο (ήπιο αλκαλικό) pH της.

Άσκηση 13 (σελ. 91)

Εικόνα ενζυμικής αντίδρασης (Ζ = γκρι σώμα, Α = κοιλότητα, Β = υποστρώματα, Χ/Ψ = προϊόντα). α. Ποιο είναι το ένζυμο και ποια τα υποστρώματα; β. Ονομάστε την περιοχή Α, τη λειτουργία της. γ. Δύο ιδιότητες του Ζ. δ. Τρεις άλλες ιδιότητες του Ζ.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ταυτοποιούμε το Ζ ως ένζυμο (παραμένει αμετάβλητο, έχει κοιλότητα προσαρμογής), το Β ως το/τα υπόστρωμα/τα, την Α ως το ενεργό κέντρο, και αντλούμε τις ιδιότητες του ενζύμου από όσα ήδη γνωρίζουμε.

Λύση:

  1. α. Το Ζ είναι το ένζυμο (παραμένει αμετάβλητο μετά την αντίδραση, έχει προσαρμοσμένη κοιλότητα υποδοχής). Το Β είναι τα μόρια-υποστρώματα.
  2. β. Η περιοχή Α είναι το ενεργό κέντρο του ενζύμου· εκεί προσδένονται τα υποστρώματα και πραγματοποιείται η κατάλυση της αντίδρασης.
  3. γ. Από την εικόνα προκύπτει ότι το Ζ έχει συγκεκριμένο σχήμα συμπληρωματικό προς το/τα υπόστρωμά/τα (εξειδίκευση) και ότι παραμένει αμετάβλητο μετά την αντίδραση (δεν καταναλώνεται).
  4. δ. Άλλες ιδιότητες: είναι πρωτεϊνικής φύσης, η δράση του εξαρτάται από τη θερμοκρασία και το pH, δρα με πολύ μεγάλη ταχύτητα.

Απάντηση: α. Ζ = ένζυμο, Β = υπόστρωμα/τα. β. Α = ενεργό κέντρο, σημείο πρόσδεσης και κατάλυσης. γ. Εξειδίκευση, μη κατανάλωση. δ. Πρωτεϊνική φύση, εξάρτηση από θερμοκρασία/pH, μεγάλη ταχύτητα δράσης.

Άσκηση 14 (σελ. 91)

Πείραμα επίδρασης θερμοκρασίας στην αμυλάση σάλιου (5ml άμυλο + 1ml αμυλάση): Θ(°C):20,25,30,35,40,45 → χρόνος(sec):601,315,216,180,198,417. α. Γραφική παράσταση. β. Άριστη θερμοκρασία; γ. Γιατί ίδια ποσότητα σε κάθε σωλήνα; δ. Γιατί μειώνεται η ταχύτητα πάνω από 40°C; ε. Άλλος αρνητικός παράγοντας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ο μικρότερος χρόνος αντιστοιχεί στην ταχύτερη αντίδραση, άρα στην άριστη θερμοκρασία. Η αύξηση του χρόνου (μείωση ταχύτητας) πάνω από τους 40°C οφείλεται σε αρχόμενη μετουσίωση του ενζύμου.

Λύση:

  1. α. Γραφική παράσταση με τη θερμοκρασία (°C) στον οριζόντιο άξονα και το χρόνο διάσπασης (sec) στον κάθετο: η καμπύλη αρχικά κατεβαίνει απότομα (μειώνεται ο χρόνος, άρα αυξάνεται η ταχύτητα) μέχρι τους 35°C, εμφανίζει ελάχιστο κοντά στους 35°C, και μετά ανεβαίνει απότομα ως τους 45°C.
  2. β. Η ελάχιστη τιμή χρόνου (180 sec) εμφανίζεται στους 35°C — άρα η αμυλάση λειτουργεί άριστα γύρω στους 35°C.
  3. γ. Ώστε η μόνη μεταβλητή ανάμεσα στους δοκιμαστικούς σωλήνες να είναι η θερμοκρασία — έτσι οι διαφορές στο χρόνο διάσπασης να οφείλονται αποκλειστικά σε αυτήν.
  4. δ. Πάνω από τους 40°C αρχίζει η μετουσίωση (καταστροφή της τριτοταγούς δομής) της αμυλάσης, οπότε η δραστικότητά της μειώνεται αντί να συνεχίσει να αυξάνεται όπως θα συνέβαινε σε μια απλή, μη ενζυμική αντίδραση.
  5. ε. Ένας άλλος παράγοντας θα ήταν η μεταβολή του pH του διαλύματος.

Απάντηση: β. Άριστη θερμοκρασία ≈ 35°C (ελάχιστος χρόνος διάσπασης). δ. Πάνω από 40°C το ένζυμο αρχίζει να μετουσιώνεται και χάνει δραστικότητα. ε. Π.χ. μεταβολή του pH.

Άσκηση 15 (σελ. 92)

Απεικόνιση της εξώθερμης αντίδρασης Α → Β + Ενέργεια από 4 μαθητές (διαγράμματα 1-4, όλα λανθασμένα). Ποιο λάθος υπάρχει σε καθένα;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Χωρίς να βλέπουμε τα ακριβή σχήματα, εφαρμόζουμε τους κανόνες που πρέπει να τηρεί ΚΑΘΕ σωστό διάγραμμα εξώθερμης, ενζυμικά καταλυόμενης αντίδρασης, και εντοπίζουμε τα τυπικά λάθη που γίνονται σε τέτοιου είδους ασκήσεις.

Λύση:

  1. Σε μια σωστή απεικόνιση: η στάθμη ενέργειας των προϊόντων (Β) πρέπει να είναι χαμηλότερη από αυτή του αντιδρώντος (Α), αφού η αντίδραση είναι εξώθερμη — λάθος συχνά εμφανίζεται όταν το διάγραμμα δείχνει τα προϊόντα σε ίδια ή υψηλότερη στάθμη.
  2. Η καμπύλη με ένζυμο (συνεχής) πρέπει να έχει μικρότερο ενεργειακό «φράγμα» (χαμηλότερη κορυφή) από την καμπύλη χωρίς ένζυμο (διακεκομμένη) — λάθος είναι αν το ένζυμο εμφανίζεται να αυξάνει την κορυφή ή να μην την αλλάζει καθόλου.
  3. Και οι δύο καμπύλες πρέπει να ξεκινούν από την ίδια στάθμη ενέργειας αντιδρώντων και να καταλήγουν στην ίδια στάθμη ενέργειας προϊόντων — το ένζυμο αλλάζει μόνο την ενέργεια ενεργοποίησης, όχι το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο.

Απάντηση: Το κοινό λάθος σε τέτοιου είδους εσφαλμένα διαγράμματα είναι είτε να μη δείχνουν τα προϊόντα σε χαμηλότερη ενεργειακή στάθμη από τα αντιδρώντα, είτε να μη δείχνουν μικρότερο ενεργειακό φράγμα στην καμπύλη με ένζυμο, είτε να δείχνουν το ένζυμο να μεταβάλλει το τελικό ενεργειακό ισοζύγιο (κάτι που δεν κάνει).

Άσκηση 16 — ΑΣ ΕΡΕΥΝΗΣΟΥΜΕ... (σελ. 92)

  1. Πού στηρίζεται η άποψη ότι «η αιμοσφαιρίνη έχει κοινά χαρακτηριστικά με τα ένζυμα»;
  2. Άτομα με κληρονομική έλλειψη ενζύμου που εμποδίζει τη φρουκτόζη να εισέλθει στη γλυκόλυση: τι συμβαίνει σε κυτταρικό επίπεδο;
  3. Ποια καταναλωτικά προϊόντα περιέχουν ένζυμα; Καταγράψτε τα ένζυμα και το ρόλο τους· διερευνήστε τις οδηγίες χρήσης.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Συνδέουμε τη δομή/λειτουργία της αιμοσφαιρίνης με αυτή ενός ενζύμου (1), εφαρμόζουμε τη γνώση ότι η φρουκτόζη εισέρχεται στη γλυκόλυση για να προβλέψουμε τις συνέπειες έλλειψης του σχετικού ενζύμου (2), και αξιοποιούμε βιβλιογραφική/καταναλωτική έρευνα για το ερώτημα 3.

Απάντηση: 1. Η αιμοσφαιρίνη, όπως πολλά ένζυμα, είναι πρωτεΐνη με ειδική τριτοταγή (και τεταρτοταγή) δομή, διαθέτει «ενεργά κέντρα» (τις αιμικές ομάδες) που δεσμεύουν εξειδικευμένα ένα συγκεκριμένο μόριο (το οξυγόνο), όπως ακριβώς το ενεργό κέντρο ενός ενζύμου δεσμεύει εξειδικευμένα το υπόστρωμά του, και η δέσμευση αυτή είναι αναστρέψιμη. Δεν καταλύει όμως χημική αντίδραση, άρα δεν είναι τεχνικά ένζυμο. 2. Επειδή το ένζυμο που λείπει καταλύει ένα βήμα απαραίτητο για την είσοδο της φρουκτόζης στη γλυκόλυση, στα άτομα αυτά η φρουκτόζη συσσωρεύεται στα κύτταρα και στο αίμα· η συσσώρευσή της διαταράσσει την κυτταρική λειτουργία, ιδίως σε ιστούς με μεγάλες ενεργειακές ανάγκες όπως ο εγκέφαλος. 3. Ενδεικτικά προϊόντα: βιολογικά απορρυπαντικά (πρωτεάσες, λιπάσες, αμυλάσες), προϊόντα καθαρισμού φακών επαφής (πρωτεάσες), συμπληρώματα πέψης (π.χ. λακτάση). Η μελέτη των ετικετών δείχνει αν τηρούνται οι συνθήκες άριστης δράσης — ανοιχτό ερώτημα για προσωπική έρευνα.

(Ερώτηση ανοιχτού τύπου/δραστηριότητα διερεύνησης — ενδεικτική απάντηση.)

Προηγούμενο Στοιχείο
Επιστροφή στην Ενότητα
Επόμενο Στοιχείο