ΤΕΣΤ (ΑΣΚΗΣΕΙΣ) ONLINE
69 Tests / Διαγωνίσματα

Κεφάλαιο 10.2 – Ο νόμος της ανεξάρτητης μεταβίβασης: Διυβριδισμός – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 87-88)

Ερωτήσεις - Ασκήσεις - Προβλήματα

Άσκηση 2 (σελ. 87)

Δείξτε σε μία διασταύρωση την αρχή της ανεξάρτητης μεταβίβασης των γονιδίων. Αναλύστε τον τρόπο με τον οποίο διαχωρίζονται τα γονίδια και μεταβιβάζονται στους απογόνους.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Χρησιμοποιούμε τη διασταύρωση διυβριδισμού του Mendel (ΛλΚκ × ΛλΚκ) και εξηγούμε την τυχαία διάταξη των ομόλογων χρωμοσωμάτων στη μείωση Ι.

Λύση:

  1. Δύο γονίδια Λ/λ και Κ/κ σε διαφορετικά ζεύγη ομολόγων· άτομο ΛλΚκ.
  2. Στη μετάφαση της μείωσης Ι, τα δύο ζεύγη διατάσσονται ανεξάρτητα.
  3. Προκύπτουν τέσσερις ισοπίθανοι γαμέτες: ΛΚ, Λκ, λΚ, λκ.
  4. Ο ανεξάρτητος συνδυασμός τους αποτελεί τον 2ο νόμο του Mendel.
  5. Διασταύρωση ΛλΚκ × ΛλΚκ → φαινοτυπική αναλογία 9:3:3:1.

Απάντηση: Η ανεξάρτητη μεταβίβαση οφείλεται στην τυχαία διάταξη διαφορετικών ζευγών ομόλογων χρωμοσωμάτων στη μείωση Ι — ΛλΚκ παράγει 4 ισοπίθανους γαμέτες, δίνοντας αναλογία 9:3:3:1 στην F2.

Άσκηση 9 (σελ. 87)

Υπάρχει περίπτωση σε μια διασταύρωση διυβριδισμού η φαινοτυπική αναλογία των απογόνων στην F2 να είναι διαφορετική από την αναλογία 9:3:3:1; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η αναλογία 9:3:3:1 προϋποθέτει ανεξάρτητη μεταβίβαση (διαφορετικά χρωμοσώματα).

Λύση:

  1. Ναι — όταν τα δύο γονίδια βρίσκονται στο ίδιο χρωμόσωμα (σύνδεση), δεν διαχωρίζονται ανεξάρτητα.
  2. Οι «γονικοί» συνδυασμοί γαμετών είναι πολύ συχνότεροι, οπότε η αναλογία αποκλίνει από 9:3:3:1.

Απάντηση: Ναι, όταν τα γονίδια είναι συνδεδεμένα (ίδιο χρωμόσωμα).

Άσκηση 17 (σελ. 88)

Στο 1ο ζευγάρι ομόλογων χρωμοσωμάτων του ανθρώπου μπορεί να εδράζεται το υπολειπόμενο αλληλόμορφο που είναι υπεύθυνο για μια μορφή κώφωσης. Στο 12ο ζευγάρι ομόλογων χρωμοσωμάτων του ανθρώπου μπορεί να εδράζεται το υπολειπόμενο αλληλόμορφο που είναι υπεύθυνο για τη φαινυλκετονουρία. Αν παντρευτεί ένα ζευγάρι ατόμων που είναι ετερόζυγα και για τις δύο γονιδιακές θέσεις να υπολογίσετε τις πιθανότητες:

α. Να γεννηθεί ένα φυσιολογικό παιδί.

β. Να γεννηθεί ένα φυσιολογικό παιδί, ομόζυγο για τη μία γονιδιακή θέση.

γ. Να γεννηθεί ένα φυσιολογικό παιδί, ετερόζυγο και για τις δύο γονιδιακές θέσεις.

δ. Να γεννηθεί ένα παιδί που πάσχει και από τα δύο είδη παθήσεων.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Τα δύο γονίδια βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομόλογων χρωμοσωμάτων (1ο και 12ο), άρα μεταβιβάζονται ανεξάρτητα (2ος νόμος του Mendel) και οι πιθανότητες για τις δύο θέσεις πολλαπλασιάζονται. Έστω Κ/κ για την κώφωση και Φ/φ για τη φαινυλκετονουρία (κ, φ υπολειπόμενα)· γονείς ΚκΦφ × ΚκΦφ. Για κάθε θέση: Κκ × Κκ → 1/4 ΚΚ, 2/4 Κκ, 1/4 κκ (φυσιολογικοί 3/4, πάσχοντες 1/4)· το ίδιο για Φφ × Φφ.

Λύση:

  1. α. Φυσιολογικό παιδί (φυσιολογικό και για τους δύο χαρακτήρες): P(Κ) × P(Φ) = 3/4 × 3/4 = 9/16.
  2. β. Φυσιολογικό παιδί, ομόζυγο σε ακριβώς μία θέση και ετερόζυγο στην άλλη: ΚΚΦφ με πιθανότητα 1/4 × 2/4 = 2/16 ή ΚκΦΦ με πιθανότητα 2/4 × 1/4 = 2/16. Συνολικά 2/16 + 2/16 = 4/16 = 1/4.
  3. γ. Φυσιολογικό παιδί, ετερόζυγο και για τις δύο θέσεις (ΚκΦφ): 2/4 × 2/4 = 4/16 = 1/4.
  4. δ. Παιδί που πάσχει και από τις δύο παθήσεις (κκφφ): 1/4 × 1/4 = 1/16.

Απάντηση: α. 9/16. β. 1/4 (4/16: ΚΚΦφ ή ΚκΦΦ). γ. 1/4 (4/16). δ. 1/16.

Πρόσεξε:

  • Τα δύο γονίδια βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη χρωμοσωμάτων (1ο και 12ο), γι' αυτό μεταβιβάζονται ανεξάρτητα και οι πιθανότητες πολλαπλασιάζονται.
  • Στο β το παιδί πρέπει να είναι φυσιολογικό: ομόζυγο μόνο για το επικρατές αλληλόμορφο (ΚΚ ή ΦΦ) στη μία θέση, αφού ομόζυγο κκ ή φφ θα έπασχε.
ΒΙΟΛΟΓΙΑ Γ' ΛΥΚΕΙΟΥ - ΣΧΟΛΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΑΘΗΤΗ (PDF)