Κεφάλαιο 17.1 – ΓΤΟ: επιπτώσεις στην υγεία και στο περιβάλλον – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 169-177)
Ερωτήσεις (σελ. 177)
Άσκηση Ε2 (σελ. 177)
Στις μέρες μας υπάρχει αντίδραση από την κοινή γνώμη στη χορήγηση αυξητικής ορμόνης σε αγελάδες με σκοπό τη μεγαλύτερη παραγωγή γάλακτος. Η κοινή γνώμη εναντιώνεται επίσης στη δημιουργία γενετικά τροποποιημένης τομάτας η οποία, επειδή δεν έχει ένα γονίδιο, ωριμάζει με αργότερο ρυθμό. Νομίζετε ότι οι φόβοι του κοινού για τις εφαρμογές της Γενετικής Μηχανικής είναι δικαιολογημένοι;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανοιχτή ερώτηση κρίσης βιοηθικού περιεχομένου· ζητείται τεκμηριωμένη προσωπική θέση σταθμίζοντας οφέλη (παραγωγικότητα, διάρκεια ζωής προϊόντων) και κινδύνους (υγεία ζώων/καταναλωτών, έλλειψη μακροχρόνιων δεδομένων).
Απάντηση (ενδεικτική): Δεν υπάρχει μία ενιαία σωστή απάντηση. Ενδεικτική προσέγγιση: οι φόβοι μπορεί να είναι εν μέρει δικαιολογημένοι όταν βασίζονται σε τεκμηριωμένους κινδύνους για την υγεία των ζώων (π.χ. ασθένειες σε ζώα που παράγουν αυξητική ορμόνη) ή σε έλλειψη μακροχρόνιων μελετών ασφάλειας· είναι όμως λιγότερο δικαιολογημένοι όταν στηρίζονται σε γενικευμένη καχυποψία χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, δεδομένου ότι πολλά ΓΤΟ προϊόντα ελέγχονται αυστηρά πριν την κυκλοφορία τους.
Πρόσεξε:
- Ανοιχτή ερώτηση βιοηθικού προβληματισμού· αξιολογείται η ποιότητα της τεκμηρίωσης, όχι μια προκαθορισμένη θέση.
Άσκηση Ε4 (σελ. 177)
Υπάρχουν επιστήμονες που εκφράζουν ανησυχίες για την πιθανή απελευθέρωση στο περιβάλλον βακτηρίων, που χρησιμοποιούνται σε πειράματα Γενετικής Μηχανικής. Ποιες νομίζετε ότι θα ήταν οι συνέπειες από μία τέτοια ενέργεια;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Αντλούμε από τα παραδείγματα του κεφαλαίου (βακτήρια ανθεκτικά στον παγετό, μεταφορά γονιδίων ανθεκτικότητας σε αντιβιοτικά) για να συνθέσουμε πιθανές συνέπειες.
Απάντηση (ενδεικτική): Ενδεικτικές συνέπειες: διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας αν τα τροποποιημένα βακτήρια αποκτήσουν πλεονέκτημα έναντι των φυσικών πληθυσμών· πιθανή μεταφορά γονιδίων (π.χ. ανθεκτικότητας σε αντιβιοτικά) σε άλλα, ενδεχομένως παθογόνα, βακτήρια του περιβάλλοντος· δυσκολία ανάκλησης, αφού ένας ζωντανός οργανισμός -σε αντίθεση με μια χημική ουσία- μπορεί να πολλαπλασιαστεί και να εξαπλωθεί ανεξέλεγκτα.
Πρόσεξε:
- Ανοιχτή ερώτηση πρόβλεψης συνεπειών· δεκτές διαφορετικές τεκμηριωμένες απαντήσεις.
Άσκηση Ε5 (σελ. 177)
Είναι δυνατή η μεταφορά σε φυτά γονιδίων που προσφέρουν σε αυτά αντίσταση σε ζιζανιοκτόνα ή γονιδίων που παράγουν ουσίες οι οποίες σκοτώνουν έντομα. Ποια νομίζετε ότι είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα από τη δημιουργία τέτοιων φυτών;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Σταθμίζουμε τα άμεσα γεωργικά οφέλη έναντι των έμμεσων οικολογικών κινδύνων που περιγράφει το κεφάλαιο για την ελαιοκράμβη ανθεκτική στο Basta.
Απάντηση (ενδεικτική): Πλεονεκτήματα: αποτελεσματικότερη καταπολέμηση ζιζανίων/εντόμων χωρίς να βλάπτεται η καλλιέργεια, μειωμένη ανάγκη χρήσης εντομοκτόνων. Μειονεκτήματα: κίνδυνος διασταύρωσης με άγρια συγγενή είδη και μεταφοράς της ανθεκτικότητας σε ζιζάνια, ενθάρρυνση χρήσης μεγαλύτερων ποσοτήτων ζιζανιοκτόνων (επιβάρυνση περιβάλλοντος), και πιθανή διατάραξη της ισορροπίας του οικοσυστήματος.
Πρόσεξε:
- Ανοιχτή ερώτηση στάθμισης πλεονεκτημάτων/μειονεκτημάτων· δεκτές τεκμηριωμένες εναλλακτικές διατυπώσεις.