Κεφάλαιο 17.3 – Ηθικές και κοινωνικές προεκτάσεις – Απαντήσεις – Λύσεις (σελ. 169-177)
Ερωτήσεις (σελ. 177)
Άσκηση Ε3 (σελ. 177)
Ας υποθέσουμε ότι ήταν δυνατό με τεχνικές της Γενετικής Μηχανικής να γίνονται οι άνθρωποι πιο έξυπνοι. Νομίζετε ότι κάτι τέτοιο θα έπρεπε να επιτραπεί;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Συνδέουμε την ερώτηση με τη διάκριση θεραπευτικής (αποκατάσταση βλάβης) και «βελτιωτικής» γενετικής παρέμβασης, και με τα ζητήματα ισότητας/κοινωνικού αποκλεισμού που θίγει το κεφάλαιο.
Απάντηση (ενδεικτική): Δεν υπάρχει μία ενιαία σωστή απάντηση. Ενδεικτική προσέγγιση: πρόκειται για «βελτιωτική» και όχι θεραπευτική γενετική παρέμβαση, κάτι που το κεφάλαιο θεωρεί ηθικά προβληματικό, καθώς η γονιδιακή θεραπεία επιτρέπεται σήμερα μόνο για την αντιμετώπιση ασθενειών. Θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε κοινωνικές ανισότητες (πρόσβαση μόνο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα) και να θέσει ζητήματα σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Πρόσεξε:
- Ανοιχτή βιοηθική ερώτηση· αξιολογείται η τεκμηρίωση της θέσης.
Άσκηση Ε6 (σελ. 177)
Συζητήστε τις θετικές και τις αρνητικές συνέπειες του προγράμματος του ανθρώπινου γονιδιώματος.
Σκέψη / Μεθοδολογία: Χρησιμοποιούμε το παράδειγμα του γονιδίου BRCA1 και τα ζητήματα εμπιστευτικότητας που αναλύει το κεφάλαιο.
Απάντηση (ενδεικτική): Θετικές συνέπειες: ταυτοποίηση γονιδίων υπεύθυνων για γενετικές ασθένειες, ανάπτυξη διαγνωστικών τεστ, δυνατότητα έγκαιρης πρόληψης και εξατομικευμένης θεραπείας. Αρνητικές συνέπειες: κίνδυνος παραβίασης του απορρήτου της «γονιδιακής ταυτότητας» (π.χ. χρήση από εργοδότες ή ασφαλιστικές εταιρείες για διακρίσεις), ψυχολογική επιβάρυνση ατόμων που μαθαίνουν ότι φέρουν γονίδια προδιάθεσης, και κίνδυνος κοινωνικού αποκλεισμού/στιγματισμού.
Πρόσεξε:
- Ανοιχτή ερώτηση σύνθεσης· αξιολογείται η ισορροπημένη παρουσίαση θετικών ΚΑΙ αρνητικών συνεπειών.
Εργασίες - Δραστηριότητες (σελ. 177)
Άσκηση Ε1 (σελ. 177)
Ο κύριος Χ είναι στέλεχος σε μία επιχείρηση. Συγκεντρώνει πολλά τυπικά προσόντα και είναι, με διαφορά, ο καταλληλότερος υποψήφιος για την κατάληψη της θέσης του Διευθύνοντος Συμβούλου στην εταιρία. Είναι τριανταπέντε ετών και απόλυτα υγιής. Τυχαία ανακαλύπτει ότι φέρει το γονίδιο για την ασθένεια Huntington. Αυτό σημαίνει ότι, με 60% πιθανότητα, στα επόμενα δέκα χρόνια η θανατηφόρος ασθένεια θα εκδηλωθεί. Ας υποθέσουμε ότι είσαστε επικεφαλής της επιτροπής για την επιλογή του Διευθύνοντος Συμβούλου και μαζί με τα βιογραφικά των υποψηφίων λαμβάνετε γνώση για το πρόβλημα που αντιμετωπίζει ο κύριος Χ. Ποια θα ήταν η θέση σας σχετικά με την τοποθέτησή του στη θέση του Διευθύνοντος Συμβούλου;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Μελέτη περίπτωσης πάνω στην εμπιστευτικότητα γενετικών πληροφοριών και τον κίνδυνο διακρίσεων, όπως συζητείται στην ενότητα για το πρόγραμμα του ανθρώπινου γονιδιώματος.
Απάντηση (ενδεικτική): Δεν υπάρχει μία ενιαία σωστή απάντηση. Ενδεικτική προσέγγιση: σύμφωνα με τις αρχές εμπιστευτικότητας που αναλύει το κεφάλαιο, η γενετική πληροφορία δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί ως κριτήριο επιλογής, αφού ο κ. Χ είναι σήμερα απόλυτα υγιής και ικανός να ασκήσει τα καθήκοντά του· η αξιολόγηση θα έπρεπε να βασιστεί αποκλειστικά στα τυπικά προσόντα και στην τρέχουσα ικανότητά του, ενώ η χρήση γενετικών δεδομένων για αποφάσεις πρόσληψης θεωρείται μορφή αθέμιτης διάκρισης.
Πρόσεξε:
- Μελέτη περίπτωσης βιοηθικού προβληματισμού· αξιολογείται η τεκμηρίωση της θέσης, όχι μια προκαθορισμένη 'σωστή' απόφαση.