Λύσεις Α΄ Μέρος Κεφ.7 Λιμάνια της Γης – σελ. 89 – ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Α΄ ΕΠΑΛ

Ενδεικτικές απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου.

Ερώτηση 1

Εκφώνηση. Τοποθετήστε πάνω στο χάρτη 1, τα λιμάνια, τη θάλασσα και τη χώρα όπου ανήκουν.

Σκέψη. Δραστηριότητα χάρτη. Δούλεψε συστηματικά — ήπειρο προς ήπειρο — και για κάθε λιμάνι σημείωσε τρία στοιχεία: όνομα, θάλασσα, χώρα. Ο ΧΑΡΤΗΣ 1 (σελ. 23) δείχνει ηπείρους και ωκεανούς.

Ανάλυση.

• Η άσκηση εκτελείται πάνω στον ΧΑΡΤΗ 1. Για κάθε λιμάνι του κεφαλαίου σημειώνεις τη θέση του και δίπλα τη θάλασσα και τη χώρα.
• Ενδεικτικά, από τα λιμάνια που παρουσιάζει το κεφάλαιο:
• ΕΥΡΩΠΗ: Ρότερνταμ (Βόρεια θάλασσα, Ολλανδία)· Αμβέρσα (Βόρεια θάλασσα, Βέλγιο)· Χάβρη (Μάγχη, Γαλλία)· Πειραιάς (Αιγαίο, Ελλάδα).
• ΑΦΡΙΚΗ: Σουέζ (Ερυθρά θάλασσα, Αίγυπτος)· Πορτ Σουδάν (Ερυθρά θάλασσα, Σουδάν)· Κέιπ Τάουν (Ν. Αφρική)· Μαπούτο (Μοζαμβίκη).
• ΑΣΙΑ: Βομβάη (Αραβική θάλασσα, Ινδία)· Μαντράς (κόλπος Βεγγάλης, Ινδία)· Σαγκάη (Ανατολική θάλασσα της Κίνας, Κίνα)· Τζέντα (Ερυθρά θάλασσα, Σαουδική Αραβία)· Χοντέιντα (Ερυθρά θάλασσα, Υεμένη).
• ΑΜΕΡΙΚΗ: Νέα Ορλεάνη (Μισισιπής, Η.Π.Α.)· Χιούστον (Η.Π.Α.)· Λιμόν (Κόστα Ρίκα)· Κολόν (Παναμάς, στο άκρο της διώρυγας προς τον Ατλαντικό).
• Για κάθε λιμάνι, εντόπισε πρώτα την ήπειρο, μετά τη θάλασσα/ωκεανό και τέλος τη χώρα.

Ενδεικτική απάντηση. Η τοποθέτηση γίνεται πάνω στον ΧΑΡΤΗ 1. Ενδεικτικά: Ρότερνταμ (Βόρεια θάλασσα, Ολλανδία), Αμβέρσα (Βόρεια θάλασσα, Βέλγιο), Χάβρη (Μάγχη, Γαλλία), Σουέζ (Ερυθρά θάλασσα, Αίγυπτος), Πορτ Σουδάν (Ερυθρά θάλασσα, Σουδάν), Κέιπ Τάουν (Ν. Αφρική), Βομβάη (Αραβική θάλασσα, Ινδία), Μαντράς (κόλπος Βεγγάλης, Ινδία), Σαγκάη (Αν. θάλασσα της Κίνας, Κίνα), Νέα Ορλεάνη (Μισισιπής, Η.Π.Α.), Κολόν (Παναμάς).

Πρόσεξε:

• ΚΡΙΤΗΡΙΟ: για κάθε λιμάνι χρειάζονται και τα τρία στοιχεία — θέση στον χάρτη, θάλασσα, χώρα. Μόνο το όνομα δεν αρκεί.
• Η απάντηση είναι ενδεικτική: το κεφάλαιο παρουσιάζει πολύ περισσότερα λιμάνια ανά ήπειρο και χώρα.

Ερώτηση 2

Εκφώνηση. Προσδιορίστε γεωγραφικά (ωκεανός, θάλασσα, ήπειρος, χώρα) τα παρακάτω λιμάνια: Σουέζ, Βομβάη, Κέιπ Τάουν, Σαγκάη, Νέα Ορλεάνη.

Σκέψη. Η εκφώνηση ζητά ΤΕΣΣΕΡΑ στοιχεία για καθένα: ωκεανό, θάλασσα, ήπειρο, χώρα. Δούλεψε από το μεγάλο στο μικρό — ωκεανός, μετά θάλασσα, μετά ήπειρος, μετά χώρα.

Ανάλυση.

• ΣΟΥΕΖ (Suez): Βρίσκεται στην Ερυθρά θάλασσα, στην Αίγυπτο (Αφρική). Επικοινωνεί με τον Ινδικό ωκεανό μέσω της Ερυθράς θάλασσας και με τη Μεσόγειο μέσω της ομώνυμης διώρυγας. Διαθέτει μεγάλες ευκολίες λιμένος.
• ΒΟΜΒΑΗ (Bombay): Λιμάνι της Ινδίας (Ασία), στην Αραβική θάλασσα, στον Ινδικό ωκεανό. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα ΦΥΣΙΚΑ λιμάνια της γης και εξυπηρετεί το μεγαλύτερο ποσοστό του εισαγωγικού και εξαγωγικού εμπορίου της Ινδίας.
• ΚΕΪΠ ΤΑΟΥΝ (Cape Town): Ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Ν. Αφρικής (ήπειρος Αφρική), στον Ατλαντικό ωκεανό, κοντά στο νότιο άκρο της ηπείρου. Είναι ΤΕΧΝΗΤΟ λιμάνι με ευκολίες φορτοεκφόρτωσης.
• ΣΑΓΚΑΗ (Shanghai): Ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Ασίας. Βρίσκεται στην Ανατολική θάλασσα της Κίνας (Κίνα), στον Ειρηνικό ωκεανό. Διαθέτει σύγχρονες εγκαταστάσεις για την εξυπηρέτηση των πλοίων, καθώς και ναυπηγοεπισκευαστικές εγκαταστάσεις.
• ΝΕΑ ΟΡΛΕΑΝΗ (New Orleans): Σημαντικό εισαγωγικό και εξαγωγικό λιμάνι στον ποταμό Μισισιπή, στις Η.Π.Α. (Βόρεια Αμερική), με διέξοδο στον κόλπο του Μεξικού και τον Ατλαντικό ωκεανό. Διαθέτει σημαντικές ναυπηγοεπισκευαστικές εγκαταστάσεις και διυλιστήρια πετρελαίου.

Ενδεικτική απάντηση. Σουέζ: Ερυθρά θάλασσα, Αίγυπτος, Αφρική — προς Ινδικό ωκεανό (και προς Μεσόγειο μέσω της διώρυγας). Βομβάη: Αραβική θάλασσα, Ινδία, Ασία, Ινδικός ωκεανός — ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά λιμάνια της γης. Κέιπ Τάουν: Ν. Αφρική, Αφρική, Ατλαντικός — τεχνητό λιμάνι. Σαγκάη: Ανατολική θάλασσα της Κίνας, Κίνα, Ασία, Ειρηνικός. Νέα Ορλεάνη: ποταμός Μισισιπής, Η.Π.Α., Β. Αμερική, κόλπος Μεξικού/Ατλαντικός.

Πρόσεξε:

• Πρόσεξε την αντίθεση Βομβάης - Κέιπ Τάουν: το πρώτο είναι φυσικό λιμάνι, το δεύτερο τεχνητό — δες τη διάκριση του Κεφ.4 ανάλογα με τη διαμόρφωση.
• Η Νέα Ορλεάνη είναι ΠΟΤΑΜΙΟ λιμάνι (στον Μισισιπή) — παράδειγμα της διάκρισης του Κεφ.4 ανάλογα με τη θέση.
• Το Σουέζ βρίσκεται στο ΝΟΤΙΟ άκρο της διώρυγας, στην Ερυθρά θάλασσα — όχι στη Μεσόγειο.

Ερώτηση 3

Εκφώνηση. Συζητήστε τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα που μπορεί να προκύψουν από τη δημιουργία ενός μεγάλου εμπορικού λιμανιού σε μία περιοχή.

Σκέψη. Ερώτηση κρίσης — η ίδια που τίθεται και στο Κεφ.4. Ζύγισε την οικονομική ανάπτυξη απέναντι στις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιβαρύνσεις, στηριγμένος στα παραδείγματα των λιμανιών που μελέτησες.

Ανάλυση.

• ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ:
• • Οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και της εθνικής οικονομίας: το λιμάνι είναι ευρεία οικονομική μονάδα και συγκοινωνιακός κόμβος.
• • Θέσεις εργασίας: εφοπλισμός, επιχειρήσεις φορτοεκφόρτωσης, λιμενικοί οργανισμοί, ναυλομεσιτικά γραφεία, ναυπηγοεπισκευαστικές μονάδες.
• • Ανάπτυξη του εμπορίου της ενδοχώρας, με εισαγωγές και εξαγωγές.
• • Ανάπτυξη συγκοινωνιακών υποδομών (σιδηρόδρομοι, δρόμοι) για τη σύνδεση με την ενδοχώρα.
• • Παραδείγματα από το κεφάλαιο: η Βομβάη εξυπηρετεί το μεγαλύτερο ποσοστό του εμπορίου της Ινδίας· η Νέα Ορλεάνη και το Χιούστον συγκεντρώνουν διυλιστήρια και ναυπηγοεπισκευαστικές εγκαταστάσεις.
• ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ:
• • Θαλάσσια ρύπανση από τα πλοία και τα φορτία, ιδίως τα πετρελαιοειδή.
• • Ατμοσφαιρική ρύπανση και θόρυβος από τη λειτουργία του λιμανιού και τη διακίνηση των φορτίων.
• • Αλλοίωση της μορφολογίας της ακτής από τα λιμενικά έργα (κυματοθραύστες, εκβαθύνσεις).
• • Σύγκρουση με άλλες χρήσεις της περιοχής, όπως ο τουρισμός και η αλιεία.
• • Αυξημένη κυκλοφορία βαρέων οχημάτων προς την ενδοχώρα.
• • Η αυτοματοποίηση και τα εμπορευματοκιβώτια απειλούν με ανεργία τους φορτοεκφορτωτές — το επισημαίνει ρητά το βιβλίο.
• ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: απαιτείται στάθμιση· κριτήριο είναι η σχέση της θέσης με το γενικό σχέδιο ανάπτυξης της περιοχής.

Ενδεικτική απάντηση. Πλεονεκτήματα: οικονομική ανάπτυξη της περιοχής και της χώρας, θέσεις εργασίας, ανάπτυξη του εμπορίου της ενδοχώρας, ανάπτυξη συγκοινωνιακών υποδομών (όπως η Βομβάη για την Ινδία, ή η Νέα Ορλεάνη με τα διυλιστήριά της). Μειονεκτήματα: θαλάσσια και ατμοσφαιρική ρύπανση, θόρυβος, αλλοίωση της ακτής από τα λιμενικά έργα, σύγκρουση με τουρισμό και αλιεία, αυξημένη κυκλοφορία βαρέων οχημάτων, και — όπως σημειώνει το βιβλίο — ανεργία των φορτοεκφορτωτών λόγω αυτοματοποίησης και εμπορευματοκιβωτίων. Απαιτείται στάθμιση, με κριτήριο τη σχέση της θέσης με το γενικό σχέδιο ανάπτυξης της περιοχής.

Πρόσεξε:

• ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: (1) και οι δύο πλευρές, (2) τεκμηρίωση από το βιβλίο (οικονομική μονάδα, συγκοινωνιακός κόμβος, ανεργία φορτοεκφορτωτών, ρύπανση), (3) αιτιολογημένη τελική θέση.
• Το επιχείρημα της ανεργίας των φορτοεκφορτωτών είναι το πιο «δικό του» στοιχείο του βιβλίου — αξίζει να αναφερθεί.
• Η ίδια ερώτηση τίθεται και στο Κεφ.4 (ερώτηση 14).