Λύσεις Β΄ Μέρος Κεφ.1 Δίκαιο – σελ. 131 – ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ Α΄ ΕΠΑΛ

Ενδεικτικές απαντήσεις στις ερωτήσεις του σχολικού βιβλίου.

Ερώτηση 1

Εκφώνηση. Δώστε τον ορισμό του Δικαίου.

Σκέψη. Ζητείται ο ορισμός του Δικαίου.

Ανάλυση.

• Κανόνες που θεσπίζει το κράτος.

Ενδεικτική απάντηση. Δίκαιο είναι το σύνολο των υποχρεωτικών κανόνων που θεσπίζει το κράτος και οι οποίοι διέπουν τις σχέσεις των διαφόρων προσώπων μεταξύ τους και τις σχέσεις των προσώπων με το ίδιο το κράτος.

Πρόσεξε:

• Το δίκαιο ρυθμίζει την εξωτερική συμπεριφορά, όχι τις σκέψεις ή τη συνείδηση.

Ερώτηση 2

Εκφώνηση. Αναφέρετε τις πηγές του δικαίου.

Σκέψη. Ζητούνται οι πηγές του δικαίου.

Ανάλυση.

• Πρωτογενείς και δευτερογενείς.

Ενδεικτική απάντηση. Οι πηγές διακρίνονται σε πρωτογενείς (κύριες): οι νόμοι, τα έθιμα, οι γενικά παραδεκτοί κανόνες του διεθνούς δικαίου και το κοινοτικό δίκαιο· και σε δευτερογενείς (βοηθητικές): οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας, τα διδάγματα της κοινής πείρας και η καλή πίστη.

Πρόσεξε:

• Πηγή = η τυπική μορφή με την οποία εμφανίζονται οι κανόνες δικαίου.

Ερώτηση 3

Εκφώνηση. Αναφέρετε τις μεθόδους ερμηνείας του κανόνα δικαίου.

Σκέψη. Ζητούνται οι μέθοδοι ερμηνείας.

Ανάλυση.

• Επιστημονική ερμηνεία: τρεις μέθοδοι.

Ενδεικτική απάντηση. Η ερμηνεία διακρίνεται σε αυθεντική (από το νομοθετικό όργανο που εξέδωσε τον κανόνα) και επιστημονική (από τους εφαρμοστές — η συνηθέστερη). Η επιστημονική χρησιμοποιεί: (α) τη γραμματική ερμηνεία (γράμμα του νόμου), (β) τη λογική ερμηνεία (πνεύμα του νόμου — διασταλτική ή συσταλτική) και (γ) την αναλογική ερμηνεία (κάλυψη κενών με ανάλογο κανόνα).

Πρόσεξε:

• Διασταλτική = διευρύνει το νόημα· συσταλτική = το περιορίζει.

Ερώτηση 4

Εκφώνηση. Ιεραρχήστε τους κανόνες δικαίου.

Σκέψη. Ζητείται η ιεράρχηση των κανόνων δικαίου.

Ανάλυση.

• Από τον ανώτερο προς τον κατώτερο.

Ενδεικτική απάντηση. Η ιεραρχία είναι: 1) Σύνταγμα (ο ανώτερος), 2) οι γενικά παραδεκτοί κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, 3) ο Νόμος, 4) το Προεδρικό Διάταγμα, 5) η Υπουργική Απόφαση και 6) οι αποφάσεις άλλων πολιτειακών οργάνων. Κάθε κανόνας πρέπει να απορρέει από ανώτερο ιεραρχικά και να μην έρχεται σε αντίθεση με αυτόν.

Πρόσεξε:

• Π.χ. ένα Προεδρικό Διάταγμα δεν μπορεί να καταργήσει Νόμο.

Ερώτηση 5

Εκφώνηση. Αναφέρετε τις διαφορές του Δημοσίου και του Ιδιωτικού Δικαίου.

Σκέψη. Ζητούνται οι διαφορές Δημοσίου-Ιδιωτικού Δικαίου.

Ανάλυση.

• Κριτήριο: ποιες σχέσεις ρυθμίζουν.

Ενδεικτική απάντηση. Το Δημόσιο Δίκαιο ρυθμίζει τις σχέσεις του κράτους προς τους πολίτες του, ενώ το Ιδιωτικό Δίκαιο ρυθμίζει τις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ των πολιτών του κράτους. Και τα δύο ανήκουν στο εσωτερικό δίκαιο (σε αντιδιαστολή με το διεθνές, που διέπει τις σχέσεις μεταξύ κρατών).

Πρόσεξε:

• Κριτήριο διάκρισης: αν στη σχέση συμμετέχει το κράτος ως φορέας εξουσίας.

Ερώτηση 6

Εκφώνηση. Αναφέρετε τους κλάδους του Δημοσίου Δικαίου.

Σκέψη. Ζητούνται οι κλάδοι του Δημοσίου Δικαίου.

Ανάλυση.

• Πέντε κλάδοι.

Ενδεικτική απάντηση. Οι κλάδοι του Δημοσίου Δικαίου είναι: 1) το Συνταγματικό (μορφή, δομή και οργάνωση του κράτους), 2) το Διοικητικό (λειτουργία Δημόσιας Διοίκησης και σχέσεις πολίτη-Διοίκησης), 3) το Ποινικό (αξιόποινες πράξεις και κυρώσεις), 4) το Δικονομικό (διαδικασία απονομής δικαιοσύνης) και 5) το Εκκλησιαστικό (οργάνωση/λειτουργία εκκλησίας και σχέσεις με το κράτος).

Πρόσεξε:

• Το Ναυτικό Ποινικό και Ναυτικό Πειθαρχικό Δίκαιο ανήκουν στο ευρύτερο δημόσιο δίκαιο.

Ερώτηση 7

Εκφώνηση. Αναφέρετε τους κλάδους του Ιδιωτικού Δικαίου.

Σκέψη. Ζητούνται οι κλάδοι του Ιδιωτικού Δικαίου.

Ανάλυση.

• Τρεις κλάδοι.

Ενδεικτική απάντηση. Οι κλάδοι του Ιδιωτικού Δικαίου είναι: 1) το Αστικό Δίκαιο (σχέσεις μεταξύ πολιτών), 2) το Εμπορικό Δίκαιο (σχέσεις όσων ασκούν εμπορικές πράξεις) και 3) το Εργατικό Δίκαιο (σχέσεις εργοδοτών-εργαζομένων). Το Εμπορικό και το Εργατικό αυτονομήθηκαν από το Αστικό.

Πρόσεξε:

• Το Ναυτικό Δίκαιο συνδέεται στενά με το Εμπορικό Δίκαιο.