Κεφάλαιο 4.6 – Μεταβολή της «προσφερόμενης ποσότητας» και μεταβολή της «προσφοράς» – Λύσεις Ασκήσεων (σελ. 89)

(Πηγή: Σχολικό Βιβλίο Αρχών Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, σελ. 89. Οι εκφωνήσεις είναι του σχολικού βιβλίου.)

Άσκηση 2 (σελ. 89)

Να δείξετε με τη βοήθεια διαγραμμάτων τη διαφορά μεταξύ της μεταβολής της «προσφερόμενης ποσότητας» και μεταβολής της «προσφοράς».

Σκέψη / Μεθοδολογία: Οργανώνω την απάντηση γύρω από δύο ξεχωριστά διαγράμματα-παραδείγματα: ένα για κάθε έννοια, με σαφή αναφορά στην αιτία (τι μεταβάλλεται) και στο αποτέλεσμα (κίνηση ή μετατόπιση).

Λύση:

1. Μεταβολή προσφερόμενης ποσότητας: μετακίνηση πάνω στην ίδια καμπύλη προσφοράς S, από σημείο Α (P₁,Q₁) σε σημείο Β (P₂,Q₂), όταν μεταβάλλεται η τιμή του αγαθού (οι λοιποί παράγοντες σταθεροί).
2. Μεταβολή προσφοράς: μετατόπιση ολόκληρης της καμπύλης, από S₀S₀ σε S₁S₁ (δεξιά, αύξηση) ή σε S₂S₂ (αριστερά, μείωση), όταν η τιμή μένει σταθερή και μεταβάλλεται άλλος προσδιοριστικός παράγοντας.

Απάντηση: Η μεταβολή προσφερόμενης ποσότητας είναι κίνηση πάνω στην ίδια καμπύλη προσφοράς λόγω μεταβολής της τιμής (διάγραμμα με σημεία Α, Β πάνω στην ίδια S). Η μεταβολή προσφοράς είναι μετατόπιση ολόκληρης της καμπύλης (δεξιά ή αριστερά) λόγω μεταβολής άλλου προσδιοριστικού παράγοντα, με την τιμή σταθερή (διάγραμμα με S₀, S₁, S₂ παράλληλες).

Πρόσεξε:

• Χωρίς περιγραφή διαγράμματος (κίνηση πάνω στην καμπύλη έναντι μετατόπισης ολόκληρης της καμπύλης) η απάντηση είναι ελλιπής — η ερώτηση ζητά ρητά «με τη βοήθεια διαγραμμάτων».

Άσκηση 4 (σελ. 89)

Να σημειώσετε το σωστό [Σ] ή το λάθος [Λ] στα παρακάτω: α) Η καμπύλη προσφοράς δείχνει τη σχέση ανάμεσα στην τιμή και στην προσφερόμενη ποσότητα, όταν όλοι οι υπόλοιποι προσδιοριστικοί παράγοντες της προσφοράς παραμένουν σταθεροί. β) Η μεταβολή στην τιμή των παραγωγικών συντελεστών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ενός προϊόντος θα προκαλέσει μεταβολή στην προσφερόμενη ποσότητα του προϊόντος, χωρίς να μετατοπιστεί η καμπύλη προσφοράς του. γ) Η ελαστικότητα της προσφοράς είναι μεγαλύτερη στη βραχυχρόνια περίοδο, αφού η επιχείρηση μπορεί να μεταβάλει όλους τους παραγωγικούς συντελεστές.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Κάθε πρόταση ελέγχεται έναντι συγκεκριμένου σημείου της θεωρίας: (α) ο ορισμός της καμπύλης προσφοράς με ceteris paribus· (β) η διάκριση μετατόπισης έναντι κίνησης πάνω στην καμπύλη όταν αλλάζει τιμή συντελεστή (όχι τιμή του ίδιου του αγαθού)· (γ) η σχέση ελαστικότητας-χρόνου και ο ορισμός μακροχρόνιας περιόδου.

Λύση:

1. α) ΣΩΣΤΟ. Ακριβώς ο ορισμός της καμπύλης προσφοράς: δείχνει τη σχέση τιμής-ποσότητας υπό την προϋπόθεση ceteris paribus.
2. β) ΛΑΘΟΣ. Η μεταβολή στην τιμή ενός παραγωγικού συντελεστή είναι ακριβώς ο προσδιοριστικός παράγοντας που μετατοπίζει ολόκληρη την καμπύλη προσφοράς (μεταβολή στην «προσφορά»), όχι απλή κίνηση πάνω στην ίδια καμπύλη.
3. γ) ΛΑΘΟΣ. Ισχύει το αντίθετο: η ελαστικότητα προσφοράς είναι μεγαλύτερη στη μακροχρόνια περίοδο, ακριβώς επειδή τότε μπορούν να μεταβληθούν όλοι οι παραγωγικοί συντελεστές.

Απάντηση: α) Σωστό. β) Λάθος (η μεταβολή τιμής συντελεστή μετατοπίζει την καμπύλη προσφοράς — είναι μεταβολή «προσφοράς», όχι «προσφερόμενης ποσότητας»). γ) Λάθος (η ελαστικότητα προσφοράς είναι μεγαλύτερη στη μακροχρόνια περίοδο, όχι στη βραχυχρόνια).

Πρόσεξε:

• Παγίδα στο (β): το «χωρίς να μετατοπιστεί η καμπύλη» έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον προσδιοριστικό παράγοντα «τιμές συντελεστών».
• Παγίδα στο (γ): η πρόταση αντιστρέφει σκόπιμα τη σωστή σχέση χρόνου-ελαστικότητας — μη την αποδεχτείς επειδή «ακούγεται λογικό».