Κεφάλαιο 8.5 – Η δημιουργία χρήματος από τις Εμπορικές Τράπεζες – Λύσεις Ασκήσεων (σελ. 160)

(Πηγή: Σχολικό Βιβλίο Αρχών Οικονομικής Θεωρίας Γ΄ Λυκείου, σελ. 160. Οι εκφωνήσεις είναι του σχολικού βιβλίου.)

Άσκηση 1 (σελ. 160)

Ένα άτομο ‘Α’ κάνει κατάθεση όψεως σε εμπορική τράπεζα 300.000 χρημ. μονάδες. Από τα χρήματα αυτά η τράπεζα δανειοδοτεί το άτομο ‘Β’, που με τη σειρά του ανοίγει λογαριασμό όψεως στην ίδια τράπεζα. Από την κατάθεση όψεως του ‘Β’ η τράπεζα δανειοδοτεί το άτομο ‘Γ’, το οποίο καταθέτει όλο το ποσό σε λογαριασμό ταμιευτηρίου. Από την κατάθεση του ‘Γ’ η τράπεζα χορηγεί δάνειο στο άτομο ‘Δ’. Αν το ποσοστό των ρευστών διαθεσίμων είναι 20%, ποια είναι η ποσότητα χρήματος που δημιούργησε η εμπορική τράπεζα; Αν η Κεντρική τράπεζα μειώσει το ποσοστό των ρευστών διαθεσίμων στο 10%, πόσο θα αυξηθεί η ποσότητα του χρήματος;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η άσκηση περιγράφει μια ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ αλυσίδα τριών δανείων (στους ‘Β’, ‘Γ’, ‘Δ’) μέσα στην ίδια τράπεζα. Κάθε φορά η τράπεζα κρατά ως ρευστά διαθέσιμα το ποσοστό r της κατάθεσης και δανείζει το υπόλοιπο (1−r). Η ποσότητα χρήματος που δημιουργεί η τράπεζα είναι το άθροισμα των δανείων. Στο δεύτερο ερώτημα επαναλαμβάνουμε τον ίδιο υπολογισμό, για την ίδια αλυσίδα, με r=10%, και συγκρίνουμε.

Λύση:

1. α) Με r=20% η τράπεζα δανείζει το 80% κάθε κατάθεσης: δάνειο στον ‘Β’ = 300.000×0,8 = 240.000· δάνειο στον ‘Γ’ = 240.000×0,8 = 192.000· δάνειο στον ‘Δ’ = 192.000×0,8 = 153.600.
2. Ποσότητα χρήματος που δημιούργησε η τράπεζα = 240.000+192.000+153.600 = 585.600 χρημ. μονάδες.
3. β) Με r=10% η τράπεζα δανείζει το 90% κάθε κατάθεσης: δάνειο στον ‘Β’ = 300.000×0,9 = 270.000· δάνειο στον ‘Γ’ = 270.000×0,9 = 243.000· δάνειο στον ‘Δ’ = 243.000×0,9 = 218.700.
4. Νέα ποσότητα χρήματος = 270.000+243.000+218.700 = 731.700 χρημ. μονάδες.
5. Αύξηση της ποσότητας χρήματος = 731.700 − 585.600 = 146.100 χρημ. μονάδες.

Απάντηση: α) Η εμπορική τράπεζα δημιούργησε 585.600 χρημ. μονάδες (240.000+192.000+153.600). β) Με ποσοστό ρευστών διαθεσίμων 10% η ίδια αλυσίδα δανείων δημιουργεί 731.700 χρημ. μονάδες, άρα η ποσότητα του χρήματος αυξάνεται κατά 146.100 χρημ. μονάδες.

Πρόσεξε:

• Η ποσότητα χρήματος που δημιουργεί η τράπεζα είναι τα ΔΑΝΕΙΑ που χορηγεί (240.000, 192.000, 153.600), όχι η αρχική κατάθεση των 300.000, που υπήρχε ήδη.
• Και στα δύο ερωτήματα υπολογίζουμε την ΙΔΙΑ αλυσίδα τριών δανείων της εκφώνησης· αλλάζει μόνο το ποσοστό που δανείζεται η τράπεζα (80% → 90%).