(Πηγή: Βιβλίο Μαθητή, Χημεία Β΄ ΓΕΛ, §1.1 Εισαγωγή στην οργανική χημεία. Οι εκφωνήσεις των παρακάτω ερωτήσεων/ασκήσεων προέρχονται από το ενιαίο μπλοκ ασκήσεων στο τέλος του Κεφαλαίου 1 (σελ. 28-35) και ανατέθηκαν σε αυτό το υποκεφάλαιο με βάση τη θεματική τους συνάφεια.)
Τι μελετά η Οργανική Χημεία;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Η ερώτηση ζητά τον ορισμό του κλάδου, όπως δίνεται στην εισαγωγή του κεφαλαίου.
Λύση:
Ενδεικτική απάντηση: Η Οργανική Χημεία μελετά τις ενώσεις του άνθρακα, με εξαίρεση το μονοξείδιο του άνθρακα (CO), το διοξείδιο του άνθρακα (CO\(_2\)) και τα ανθρακικά άλατα (π.χ. CaCO\(_3\)), τα οποία εξετάζονται στην ανόργανη χημεία.
Πρόσεξε:
Πού οφείλεται ο μεγάλος αριθμός των οργανικών ενώσεων;
Σκέψη / Μεθοδολογία: Η απάντηση συνδέεται με τα δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του άνθρακα που περιγράφει η §1.1.
Λύση:
Ενδεικτική απάντηση: Οφείλεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του άνθρακα: (α) διαθέτει τέσσερις μονάδες σθένους, οπότε μπορεί να ενωθεί με άτομα άλλων στοιχείων (H, O, N, S, αλογόνα) ή με άλλα άτομα άνθρακα, σχηματίζοντας απλές ή πολύπλοκες αλυσίδες (ευθείες, διακλαδισμένες, κυκλικές)· (β) έχει μικρή ατομική ακτίνα, γι' αυτό σχηματίζει σταθερούς ομοιοπολικούς δεσμούς, ακόμη και διπλούς ή τριπλούς δεσμούς μεταξύ ατόμων άνθρακα.
Πρόσεξε:
Να γράψετε τη χημική εξίσωση της αντίδρασης με την οποία παρασκευάσθηκε η πρώτη οργανική ένωση στο εργαστήριο και να ονομάσετε όλες τις ενώσεις που συμμετέχουν στην αντίδραση αυτή.
Σκέψη / Μεθοδολογία: Η ιστορική αναφορά στο πείραμα του Wöhler (1828) δίνεται αυτούσια στην εισαγωγή του κεφαλαίου.
Λύση:
Απάντηση: \(NH_4OCN \xrightarrow{\theta} NH_2-CO-NH_2\) Η ένωση NH\(_4\)OCN ονομάζεται κυανικό αμμώνιο (ανόργανη ένωση), ενώ το προϊόν NH\(_2\)-CO-NH\(_2\) ονομάζεται ουρία (οργανική ένωση).
Πρόσεξε:
Να διατάξετε κατά αυξανόμενη σχετική μοριακή μάζα (M\(_r\)) όσες από τις παρακάτω ενώσεις είναι οργανικές: α. προπένιο β. διοξείδιο του άνθρακα γ. αιθανόλη δ. ανθρακικό νάτριο ε. αιθανάλη
Σκέψη / Μεθοδολογία: Πρώτα ξεχωρίζουμε ποιες ενώσεις είναι οργανικές (το CO\(_2\) και τα ανθρακικά άλατα εξαιρούνται ρητά από την οργανική χημεία, §1.1), μετά υπολογίζουμε M\(_r\) μόνο για τις οργανικές.
Λύση:
Απάντηση: προπένιο (42) < αιθανάλη (44) < αιθανόλη (46).
Πρόσεξε: