ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου
24 Στοιχεία
Κεφάλαιο 1.1 – Σελίδα 10 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 1.2 – Σελίδα 12 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 1.3 – Σελίδα 16 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 1.4 – Σελίδα 20 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 1.5 – Σελίδα 23 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.1 – Σελίδα 40 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.2 – Σελίδα 45 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.3 – Σελίδα 46 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.4 – Σελίδα 52 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.5 – Σελίδα 54 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.6 – Σελίδα 61 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.7 – Σελίδα 65 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 2.8 – Σελίδα 68 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 3.1 – Σελίδα 89 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 3.2 – Σελίδα 91 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 3.3 – Σελίδα 98 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 4.1 – Σελίδα 113 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 4.2 – Σελίδα 117 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 4.3 – Σελίδα 119 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 5.1 – Σελίδα 131 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 5.2 – Σελίδα 136 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 5.3 – Σελίδα 140 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 5.4 – Σελίδα 145 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
Κεφάλαιο 5.5 – Σελίδα 149 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις
ΘΕΩΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
24 Στοιχεία
Κεφάλαιο 1.1 – Εισαγωγή στην οργανική χημεία – Σελίδα 10
Κεφάλαιο 1.2 – Ταξινόμηση οργανικών ενώσεων – Ομόλογες σειρές – Σελίδα 12
Κεφάλαιο 1.3 – Ονοματολογία άκυκλων οργανικών ενώσεων – Σελίδα 16
Κεφάλαιο 1.4 – Ισομέρεια – Σελίδα 20
Κεφάλαιο 1.5 – Ανάλυση των οργανικών ενώσεων – Σελίδα 23
Κεφάλαιο 2.1 – Πετρέλαιο – Προϊόντα πετρελαίου. Βενζίνη. Καύση – Καύσιμα – Σελίδα 40
Κεφάλαιο 2.2 – Νάφθα – Πετροχημικά – Σελίδα 45
Κεφάλαιο 2.3 – Αλκάνια – Μεθάνιο, φυσικό αέριο, βιοαέριο – Σελίδα 46
Κεφάλαιο 2.4 – Καυσαέρια – Καταλύτες αυτοκινήτων – Σελίδα 52
Κεφάλαιο 2.5 – Αλκένια – Αιθένιο ή αιθυλένιο – Σελίδα 54
Κεφάλαιο 2.6 – Αλκίνια – Αιθίνιο ή ακετυλένιο – Σελίδα 61
Κεφάλαιο 2.7 – Αρωματικές ενώσεις – Βενζόλιο – Σελίδα 65
Κεφάλαιο 2.8 – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Φαινόμενο θερμοκηπίου – Τρύπα όζοντος – Σελίδα 68
Κεφάλαιο 3.1 – Αλκοόλες – Σελίδα 89
Κεφάλαιο 3.2 – Κορεσμένες μονοσθενείς αλκοόλες – Αιθανόλη – Σελίδα 91
Κεφάλαιο 3.3 – Φαινόλες – Σελίδα 98
Κεφάλαιο 4.1 – Κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα – Αιθανικό οξύ – Σελίδα 113
Κεφάλαιο 4.2 – Γαλακτικό οξύ ή 2-υδροξυπροπανικό οξύ – Σελίδα 117
Κεφάλαιο 4.3 – Βενζοϊκό οξύ – Σελίδα 119
Κεφάλαιο 5.1 – Υδατάνθρακες – Σελίδα 131
Κεφάλαιο 5.2 – Λίπη και έλαια – Σελίδα 136
Κεφάλαιο 5.3 – Πρωτεΐνες – Σελίδα 140
Κεφάλαιο 5.4 – Πολυμερή – πλαστικά – Σελίδα 145
Κεφάλαιο 5.5 – Υφάνσιμες ύλες – Σελίδα 149
ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΕΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ
24 Στοιχεία
Κεφάλαιο 1.1 – Εισαγωγή στην οργανική χημεία – Σελίδα 10 — Άσκηση
Κεφάλαιο 1.2 – Ταξινόμηση οργανικών ενώσεων – Ομόλογες σειρές – Σελίδα 12 — Άσκηση
Κεφάλαιο 1.3 – Ονοματολογία άκυκλων οργανικών ενώσεων – Σελίδα 16 — Άσκηση
Κεφάλαιο 1.4 – Ισομέρεια – Σελίδα 20 — Άσκηση
Κεφάλαιο 1.5 – Ανάλυση των οργανικών ενώσεων – Σελίδα 23 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.1 – Πετρέλαιο – Προϊόντα πετρελαίου. Βενζίνη. Καύση – Καύσιμα – Σελίδα 40 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.2 – Νάφθα – Πετροχημικά – Σελίδα 45 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.3 – Αλκάνια – Μεθάνιο, φυσικό αέριο, βιοαέριο – Σελίδα 46 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.4 – Καυσαέρια – Καταλύτες αυτοκινήτων – Σελίδα 52 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.5 – Αλκένια – Αιθένιο ή αιθυλένιο – Σελίδα 54 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.6 – Αλκίνια – Αιθίνιο ή ακετυλένιο – Σελίδα 61 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.7 – Αρωματικές ενώσεις – Βενζόλιο – Σελίδα 65 — Άσκηση
Κεφάλαιο 2.8 – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Φαινόμενο θερμοκηπίου – Τρύπα όζοντος – Σελίδα 68 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.1 – Αλκοόλες – Σελίδα 89 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.2 – Κορεσμένες μονοσθενείς αλκοόλες – Αιθανόλη – Σελίδα 91 — Άσκηση
Κεφάλαιο 3.3 – Φαινόλες – Σελίδα 98 — Άσκηση
Κεφάλαιο 4.1 – Κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα – Αιθανικό οξύ – Σελίδα 113 — Άσκηση
Κεφάλαιο 4.2 – Γαλακτικό οξύ ή 2-υδροξυπροπανικό οξύ – Σελίδα 117 — Άσκηση
Κεφάλαιο 4.3 – Βενζοϊκό οξύ – Σελίδα 119 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.1 – Υδατάνθρακες – Σελίδα 131 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.2 – Λίπη και έλαια – Σελίδα 136 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.3 – Πρωτεΐνες – Σελίδα 140 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.4 – Πολυμερή – πλαστικά – Σελίδα 145 — Άσκηση
Κεφάλαιο 5.5 – Υφάνσιμες ύλες – Σελίδα 149 — Άσκηση
ΤΕΣΤ (ΑΣΚΗΣΕΙΣ) ONLINE
24 Tests / Διαγωνίσματα
Κεφάλαιο 1.1 – Εισαγωγή στην οργανική χημεία – Σελίδα 10 — Τεστ
Κεφάλαιο 1.2 – Ταξινόμηση οργανικών ενώσεων – Ομόλογες σειρές – Σελίδα 12 — Τεστ
Κεφάλαιο 1.3 – Ονοματολογία άκυκλων οργανικών ενώσεων – Σελίδα 16 — Τεστ
Κεφάλαιο 1.4 – Ισομέρεια – Σελίδα 20 — Τεστ
Κεφάλαιο 1.5 – Ανάλυση των οργανικών ενώσεων – Σελίδα 23 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.1 – Πετρέλαιο – Προϊόντα πετρελαίου. Βενζίνη. Καύση – Καύσιμα – Σελίδα 40 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.2 – Νάφθα – Πετροχημικά – Σελίδα 45 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.3 – Αλκάνια – Μεθάνιο, φυσικό αέριο, βιοαέριο – Σελίδα 46 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.4 – Καυσαέρια – Καταλύτες αυτοκινήτων – Σελίδα 52 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.5 – Αλκένια – Αιθένιο ή αιθυλένιο – Σελίδα 54 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.6 – Αλκίνια – Αιθίνιο ή ακετυλένιο – Σελίδα 61 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.7 – Αρωματικές ενώσεις – Βενζόλιο – Σελίδα 65 — Τεστ
Κεφάλαιο 2.8 – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Φαινόμενο θερμοκηπίου – Τρύπα όζοντος – Σελίδα 68 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.1 – Αλκοόλες – Σελίδα 89 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.2 – Κορεσμένες μονοσθενείς αλκοόλες – Αιθανόλη – Σελίδα 91 — Τεστ
Κεφάλαιο 3.3 – Φαινόλες – Σελίδα 98 — Τεστ
Κεφάλαιο 4.1 – Κορεσμένα μονοκαρβοξυλικά οξέα – Αιθανικό οξύ – Σελίδα 113 — Τεστ
Κεφάλαιο 4.2 – Γαλακτικό οξύ ή 2-υδροξυπροπανικό οξύ – Σελίδα 117 — Τεστ
Κεφάλαιο 4.3 – Βενζοϊκό οξύ – Σελίδα 119 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.1 – Υδατάνθρακες – Σελίδα 131 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.2 – Λίπη και έλαια – Σελίδα 136 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.3 – Πρωτεΐνες – Σελίδα 140 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.4 – Πολυμερή – πλαστικά – Σελίδα 145 — Τεστ
Κεφάλαιο 5.5 – Υφάνσιμες ύλες – Σελίδα 149 — Τεστ
ΤΕΣΤ (ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ) – ΕΡΓΑΣΙΕΣ
5 Tests / Διαγωνίσματα
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – ΓΕΝΙΚΟ ΜΕΡΟΣ ΟΡΓΑΝΙΚΗΣ ΧΗΜΕΙΑΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 – ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ – ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 – ΑΛΚΟΟΛΕΣ – ΦΑΙΝΟΛΕΣ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4 – ΚΑΡΒΟΞΥΛΙΚΑ ΟΞΕΑ
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5 – ΒΙΟΜΟΡΙΑ ΚΑΙ ΑΛΛΑ ΜΟΡΙΑ
ΤΕΣΤ (ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑΤΑ) ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ ΤΕΤΡΑΜΗΝΩΝ (ONLINE)
2 Tests / Διαγωνίσματα
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Α΄ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ
ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΑ ΠΡΟΣΟΜΟΙΩΣΗΣ Β΄ ΤΕΤΡΑΜΗΝΟΥ
Προηγούμενο Στοιχείο
Επόμενο Στοιχείο

Κεφάλαιο 1.4 – Σελίδα 20 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις

ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – ΛΥΣΕΙΣ – ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ Ασκήσεων Σχολικού Βιβλίου Κεφάλαιο 1.4 – Σελίδα 20 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις

(Πηγή: Βιβλίο Μαθητή, Χημεία Β΄ ΓΕΛ, §1.4 Ισομέρεια. Οι εκφωνήσεις των παρακάτω ερωτήσεων/ασκήσεων προέρχονται από το ενιαίο μπλοκ ασκήσεων στο τέλος του Κεφαλαίου 1 (σελ. 28-35) και ανατέθηκαν σε αυτό το υποκεφάλαιο με βάση τη θεματική τους συνάφεια.)

Ερωτήσεις επανάληψης

Ερώτηση 6 (σελ. 28)

Ποιες ενώσεις ονομάζονται συντακτικά ισομερείς και ποιες στερεοϊσομερείς;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ορισμός από την §1.4, με βάση το αίτιο της διαφοράς ιδιοτήτων.

Λύση:

  1. Ανατρέχουμε στον ορισμό της ισομέρειας.

Ενδεικτική απάντηση: Συντακτικά ισομερείς ονομάζονται οι ενώσεις που έχουν τον ίδιο μοριακό τύπο αλλά διαφορετικό συντακτικό τύπο, δηλαδή διαφορετική διάταξη των ατόμων άνθρακα στο επίπεδο. Στερεοϊσομερείς ονομάζονται οι ενώσεις που έχουν τον ίδιο συντακτικό τύπο αλλά διαφορετική διάταξη των ατόμων στο χώρο.

Πρόσεξε:

  • Και οι δύο κατηγορίες έχουν ίδιο μοριακό τύπο· η διαφορά είναι επίπεδο (συντακτική) έναντι χώρος (στερεο-).

Ερώτηση 7 (σελ. 28)

Ποια είναι τα είδη της συντακτικής ισομέρειας;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Απαρίθμηση των τριών ειδών, με σύντομο ορισμό του καθενός.

Λύση:

  1. Ανατρέχουμε στη §1.4.

Ενδεικτική απάντηση: Η συντακτική ισομέρεια διακρίνεται σε: (α) ισομέρεια αλυσίδας — οφείλεται στο διαφορετικό τρόπο σύνδεσης των ατόμων άνθρακα, (β) ισομέρεια θέσης — οφείλεται στη διαφορετική θέση μιας χαρακτηριστικής ομάδας ή ενός πολλαπλού δεσμού, (γ) ισομέρεια ομόλογης σειράς — αφορά ενώσεις που ανήκουν σε διαφορετικές ομόλογες σειρές.

Πρόσεξε:

  • Να δοθεί, αν ζητηθεί, από ένα παράδειγμα ανά είδος (βλ. ασκ. 20).

Ασκήσεις - Προβλήματα

Άσκηση 19 (σελ. 30)

Οι άκυκλες ενώσεις με μοριακό τύπο C\(_5\)H\(_{10}\) είναι: α. 3 β. 4 γ. 5 δ. 6

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ο τύπος C\(_5\)H\(_{10}\) αντιστοιχεί στη γενική μορφή C\(_ν\)H\(_{2ν}\) (αλκένια, ν=5)· απαριθμούμε συστηματικά όλα τα δομικά ισομερή πεντενίου.

Λύση:

  1. Καταγράφουμε τις πιθανές θέσεις του διπλού δεσμού στην ευθεία αλυσίδα των 5 ατόμων C: 1-πεντένιο (CH\(_2\)=CHCH\(_2\)CH\(_2\)CH\(_3\)), 2-πεντένιο (CH\(_3\)CH=CHCH\(_2\)CH\(_3\)).
  2. Καταγράφουμε τα ισομερή με διακλαδισμένη αλυσίδα (4 άτομα C στην κύρια αλυσίδα + 1 μεθύλιο): 2-μεθυλο-1-βουτένιο (CH\(_2\)=C(CH\(_3\))CH\(_2\)CH\(_3\)), 3-μεθυλο-1-βουτένιο (CH\(_2\)=CHCH(CH\(_3\))CH\(_3\)), 2-μεθυλο-2-βουτένιο (CH\(_3\)C(CH\(_3\))=CHCH\(_3\)).
  3. Σύνολο: 2 (ευθεία αλυσίδα) + 3 (διακλαδισμένη) = 5 ισομερή.

Απάντηση: γ. 5

Πρόσεξε:

  • Μετράμε μόνο συντακτικά (δομικά) ισομερή — η γεωμετρική (cis/trans) ισομέρεια του 2-πεντενίου δεν προσμετράται εδώ, αφού μελετάμε μόνο συντακτική ισομέρεια σε αυτό το κεφάλαιο.

Άσκηση 20 (σελ. 31)

Τι είναι η συντακτική ισομέρεια; Ποια είναι τα κυριότερα είδη της συντακτικής ισομέρειας; Να αναφέρετε ένα παράδειγμα ισομερών ενώσεων σε κάθε περίπτωση.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Συνδυάζουμε τον ορισμό, την κατηγοριοποίηση και τα παραδείγματα που δίνει η §1.4.

Λύση:

  1. Ανακαλούμε τον ορισμό και ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα ανά είδος.

Ενδεικτική απάντηση: Συντακτική ισομέρεια είναι το είδος ισομέρειας κατά το οποίο δύο ή περισσότερες ενώσεις έχουν τον ίδιο μοριακό τύπο αλλά διαφορετική διάταξη των ατόμων άνθρακα στο επίπεδο (διαφορετικό συντακτικό τύπο). Τα κυριότερα είδη της είναι:

  1. Ισομέρεια αλυσίδας — π.χ. CH\(_3\)CH\(_2\)CH\(_2\)CH\(_2\)CH\(_3\) (πεντάνιο) και CH\(_3\)CH\(_2\)CH(CH\(_3\))CH\(_3\) (μεθυλοβουτάνιο), και τα δύο C\(_5\)H\(_{12}\).
  2. Ισομέρεια θέσης — π.χ. CH\(_3\)CH\(_2\)CH=CH\(_2\) (1-βουτένιο) και CH\(_3\)CH=CHCH\(_3\) (2-βουτένιο), και τα δύο C\(_4\)H\(_8\).
  3. Ισομέρεια ομόλογης σειράς — π.χ. CH\(_3\)CH\(_2\)OH (αιθανόλη) και CH\(_3\)OCH\(_3\) (διμεθυλαιθέρας), και τα δύο C\(_2\)H\(_6\)O.

Πρόσεξε:

  • Κάθε παράδειγμα πρέπει να έχει ίδιο μοριακό τύπο και διαφορετικό συντακτικό τύπο· η αιτία της διαφοράς καθορίζει το είδος (αλυσίδα/θέση/σειρά).

Άσκηση 23 (σελ. 31)

Ενώσεις που έχουν τον ίδιο μοριακό τύπο αλλά διαφορετικό συντακτικό τύπο είναι: α. πολυμερείς β. ισομερείς γ. ισότοπες δ. ισοβαρείς

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανάκληση ορισμού της συντακτικής ισομέρειας.

Λύση:

  1. Αυτός είναι ακριβώς ο ορισμός των ισομερών ενώσεων.

Απάντηση: β. ισομερείς

Πρόσεξε:

  • Οι όροι «ισότοπες»/«ισοβαρείς» αφορούν άτομα, όχι μοριακές ενώσεις — άσχετοι με το ερώτημα.

Άσκηση 24 (σελ. 31)

Να αντιστοιχίσετε σε κάθε ένωση που αναφέρεται στην πρώτη στήλη μια ισομερή της που υπάρχει στη δεύτερη στήλη. Πρώτη στήλη:

  1. CH\(_3\)C\(\equiv\)CH
  2. CH\(_3\)CH\(_2\)OH
  3. CH\(_3\)CH\(_2\)CHO
  4. CH\(_3\)CH\(_2\)COOH Δεύτερη στήλη: α. CH\(_3\)OCH\(_3\) β. CH\(_3\)COOCH\(_3\) γ. CH\(_2\)=C=CH\(_2\) δ. CH\(_3\)COCH\(_3\)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Υπολογίζουμε τον μοριακό τύπο κάθε ένωσης και στις δύο στήλες, και αντιστοιχίζουμε όσες έχουν τον ίδιο.

Λύση:

    1. CH\(_3\)C\(\equiv\)CH (προπίνιο) = C\(_3\)H\(_4\)· 2. CH\(_3\)CH\(_2\)OH (αιθανόλη) = C\(_2\)H\(_6\)O· 3. CH\(_3\)CH\(_2\)CHO (προπανάλη) = C\(_3\)H\(_6\)O· 4. CH\(_3\)CH\(_2\)COOH (προπανικό οξύ) = C\(_3\)H\(_6\)O\(_2\).
  2. α. CH\(_3\)OCH\(_3\) (διμεθυλαιθέρας) = C\(_2\)H\(_6\)O → ίδιος τύπος με το 2.
  3. β. CH\(_3\)COOCH\(_3\) (αιθανικός μεθυλεστέρας) = C\(_3\)H\(_6\)O\(_2\) → ίδιος τύπος με το 4.
  4. γ. CH\(_2\)=C=CH\(_2\) (προπαδιένιο) = C\(_3\)H\(_4\) → ίδιος τύπος με το 1.
  5. δ. CH\(_3\)COCH\(_3\) (προπανόνη) = C\(_3\)H\(_6\)O → ίδιος τύπος με το 3.

Απάντηση: 1-γ, 2-α, 3-δ, 4-β.

Πρόσεξε:

  • Οι αντιστοιχίσεις είναι όλες παραδείγματα ισομέρειας ομόλογης σειράς: αλκίνιο/αλκαδιένιο, αλκοόλη/αιθέρας, αλδεΰδη/κετόνη, οξύ/εστέρας.

Άσκηση 28 (σελ. 32)

Σε ποιο ή σε ποιους μοριακούς τύπους αντιστοιχούν περισσότεροι από ένα συντακτικοί τύποι; α. C\(_3\)H\(_8\) β. C\(_2\)H\(_4\) γ. C\(_2\)H\(_5\)Cl δ. C\(_4\)H\(_{10}\)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εξετάζουμε αν κάθε μοριακός τύπος επιτρέπει περισσότερες από μία διαφορετικές διατάξεις ατόμων.

Λύση:

  1. α. C\(_3\)H\(_8\): μόνο το προπάνιο (3 άτομα C, καμία διακλάδωση δυνατή) → 1 τύπος.
  2. β. C\(_2\)H\(_4\): μόνο το αιθένιο → 1 τύπος.
  3. γ. C\(_2\)H\(_5\)Cl: μόνο το χλωροαιθάνιο (2 άτομα C, το Cl δεν έχει εναλλακτική θέση σε τόσο μικρή αλυσίδα) → 1 τύπος.
  4. δ. C\(_4\)H\(_{10}\): βουτάνιο και 2-μεθυλοπροπάνιο → 2 τύποι.

Απάντηση: δ. C\(_4\)H\(_{10}\)

Πρόσεξε:

  • Χρειάζονται τουλάχιστον 4 άτομα άνθρακα για να υπάρξει διακλάδωση σε αλκάνιο — γι' αυτό μόνο το δ επιτρέπει ισομέρεια.

Άσκηση 33 (σελ. 33)

Γιατί είναι απαραίτητο να χρησιμοποιούνται οι συντακτικοί τύποι για το συμβολισμό των οργανικών ενώσεων;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Συνδέουμε το ερώτημα με το φαινόμενο της ισομέρειας: πολλές διαφορετικές ενώσεις μπορεί να μοιράζονται τον ίδιο μοριακό τύπο.

Λύση:

  1. Σκεφτόμαστε τι πληροφορία «χάνεται» αν χρησιμοποιήσουμε μόνο μοριακό τύπο.

Ενδεικτική απάντηση: Ο μοριακός τύπος δείχνει μόνο τον αριθμό των ατόμων κάθε στοιχείου, όχι τον τρόπο σύνδεσής τους. Επειδή υπάρχουν ενώσεις με τον ίδιο μοριακό τύπο αλλά διαφορετική διάταξη ατόμων (ισομερείς), ο μοριακός τύπος δεν αρκεί για να καθορίσει μοναδικά μια ένωση. Ο συντακτικός τύπος δείχνει τον τρόπο σύνδεσης των ατόμων, άρα αποκαλύπτει την πραγματική ταυτότητα της ένωσης και τη διακρίνει από τα ισομερή της.

Πρόσεξε:

  • Κριτήρια αξιολόγησης: αναφορά ότι ο μοριακός τύπος δεν διακρίνει ισομερή ΚΑΙ ότι ο συντακτικός τύπος δείχνει τη διάταξη/σύνδεση των ατόμων.

Άσκηση 34 (σελ. 33)

Σε ποια περίπτωση ο συντακτικός τύπος δεν αποκαλύπτει την ταυτότητα της οργανικής ένωσης;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανατρέχουμε στη διάκριση συντακτικής ισομέρειας / στερεοϊσομέρειας της §1.4.

Λύση:

  1. Σκεφτόμαστε ποιο είδος ισομέρειας δεν φαίνεται στον συντακτικό τύπο.

Ενδεικτική απάντηση: Στην περίπτωση της στερεοϊσομέρειας: δύο ή περισσότερες ενώσεις μπορεί να έχουν τον ίδιο συντακτικό τύπο (ίδια σειρά σύνδεσης ατόμων), αλλά διαφορετική διάταξη των ατόμων στο χώρο, άρα και διαφορετικές ιδιότητες. Σε αυτή την περίπτωση ο συντακτικός τύπος δεν επαρκεί για να διακρίνει τις δύο ενώσεις.

Πρόσεξε:

  • Κριτήρια αξιολόγησης: ρητή αναφορά στη στερεοϊσομέρεια ως την περίπτωση όπου ο συντακτικός τύπος «δεν αρκεί».

Άσκηση 35 (σελ. 33)

Να ονομάσετε τις παρακάτω ουσίες (υδρογονάνθρακες και αλκύλια). Ποιες απ' αυτές είναι ισομερείς και τι ισομέρεια εμφανίζουν;

(⚠️ υπό επαλήθευση — βλ. σημείωση στο «Πρόσεξε» παρακάτω)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Η άσκηση απαιτεί ανάγνωση πέντε μοριακών μοντέλων υδρογονανθράκων/αλκυλίων από την εικόνα της σελίδας, η οποία δεν περιγράφεται με επαρκή λεπτομέρεια στο κειμενικό υλικό.

Λύση:

  1. Χωρίς πρόσβαση στην εικόνα δεν μπορούν να προσδιοριστούν με βεβαιότητα οι πέντε συγκεκριμένες δομές ούτε οι σχέσεις ισομέρειας μεταξύ τους.

Απάντηση: Δεν είναι δυνατή η πλήρης απάντηση χωρίς οπτική επαλήθευση των μοριακών μοντέλων στη σελίδα 33 του βιβλίου.

Πρόσεξε:

  • Απαιτείται το PDF/εικόνα για πλήρη απάντηση — δεν ήταν διαθέσιμο κατά τη συγγραφή.

Άσκηση 49 (σελ. 35)

Να σημειώσετε ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι σωστές και ποιες λανθασμένες. α. Το προπάνιο είναι κορεσμένος υδρογονάνθρακας. β. Το 1-βουτίνιο είναι ισομερές με το 1-βουτένιο. γ. Τρία είναι τα ισομερή με μοριακό τύπο C\(_5\)H\(_{12}\). δ. Η προπανάλη είναι ακόρεστη ένωση. ε. Ο γενικός τύπος των κορεσμένων μονοσθενών αλκοολών είναι C\(_ν\)H\(_{2ν}\)OH. στ. Η ένωση CH\(_3\)CH(CH\(_3\))CH\(_2\)CH\(_3\) ονομάζεται 3-μεθυλοβουτάνιο. ζ. Η ένωση CH\(_3\)CH(CH\(_3\))CH(OH)CH\(_2\)CH\(_3\) ονομάζεται 4-μέθυλο-2-πεντανόλη. η. Η προπανάλη είναι ισομερής με την προπανόνη. θ. 10 g αιθενίου και 10 g αιθανίου καταλαμβάνουν τον ίδιο όγκο σε πρότυπες συνθήκες. ι. Το 2,3-διμεθυλοβουτάνιο είναι κυκλική ένωση.

(⚠️ υπό επαλήθευση — βλ. σημείωση στο «Πρόσεξε» παρακάτω)

Σκέψη / Μεθοδολογία: Εξετάζουμε κάθε πρόταση ξεχωριστά, εφαρμόζοντας ορισμούς, κανόνες ονοματολογίας ή υπολογισμούς όπου χρειάζεται.

Λύση:

  1. α. Προπάνιο CH\(_3\)CH\(_2\)CH\(_3\): μόνο απλοί δεσμοί C-C → κορεσμένος.
  2. β. 1-βουτίνιο C\(_4\)H\(_6\), 1-βουτένιο C\(_4\)H\(_8\): διαφορετικός μοριακός τύπος → ΔΕΝ είναι ισομερή.
  3. γ. C\(_5\)H\(_{12}\): πεντάνιο, 2-μεθυλοβουτάνιο, 2,2-διμεθυλοπροπάνιο — 3 ισομερή.
  4. δ. Προπανάλη CH\(_3\)CH\(_2\)CHO: μόνο απλοί δεσμοί C-C (ο δεσμός C=O δεν καθορίζει κορεσμό/ακορεστότητα) → κορεσμένη, όχι ακόρεστη.
  5. ε. Ο σωστός γενικός τύπος (πίνακας 1.3) είναι C\(_ν\)H\(_{2ν+1}\)OH, όχι C\(_ν\)H\(_{2ν}\)OH.
  6. στ. CH\(_3\)-CH(CH\(_3\))-CH\(_2\)-CH\(_3\): κύρια αλυσίδα 4 ατόμων C, μεθύλιο σε εσωτερικό άτομο· αρίθμηση από το άκρο πλησιέστερο στη διακλάδωση δίνει θέση 2, όχι 3 → σωστό όνομα «2-μεθυλοβουτάνιο», η πρόταση «3-μεθυλοβουτάνιο» είναι λανθασμένη ονομασία.
  7. ζ. CH\(_3\)-CH(CH\(_3\))-CH(OH)-CH\(_2\)-CH\(_3\): αλυσίδα 5 ατόμων C με -OH στο μεσαίο άτομο (θέση 3 και από τις δύο κατευθύνσεις) και μεθύλιο διακλάδωση· κατά τον κανόνα χαμηλότερου δείκτη για τη διακλάδωση (αφού η θέση της -OH είναι ισοδύναμη και από τις δύο μεριές), το σωστό όνομα είναι «2-μεθυλο-3-πεντανόλη», όχι «4-μέθυλο-2-πεντανόλη».
  8. η. Προπανάλη CH\(_3\)CH\(_2\)CHO και προπανόνη CH\(_3\)COCH\(_3\): και οι δύο C\(_3\)H\(_6\)O, διαφορετική χαρακτηριστική ομάδα (αλδεΰδη/κετόνη) → ισομερή ομόλογης σειράς.
  9. θ. Αιθένιο C\(_2\)H\(_4\) (M\(_r\)=28): mol = 10/28 ≈ 0,357. Αιθάνιο C\(_2\)H\(_6\) (M\(_r\)=30): mol = 10/30 ≈ 0,333. Διαφορετικά mol ⇒ διαφορετικός όγκος στις ίδιες (πρότυπες) συνθήκες.
  10. ι. Το 2,3-διμεθυλοβουτάνιο, CH\(_3\)CH(CH\(_3\))CH(CH\(_3\))CH\(_3\), έχει ανοιχτή (άκυκλη) διακλαδισμένη αλυσίδα, όχι δακτύλιο.

Απάντηση: α. Σωστό. β. Λάθος. γ. Σωστό. δ. Λάθος. ε. Λάθος. στ. Λάθος. ζ. βλ. σημείωση αμφισβήτησης παρακάτω. η. Σωστό. θ. Λάθος. ι. Λάθος.

Πρόσεξε:

  • Στο ζ υπάρχει απόκλιση: η δική μας ανάλυση του δοσμένου συντακτικού τύπου δίνει «Λάθος» (σωστό όνομα θα ήταν «2-μεθυλο-3-πεντανόλη»), ενώ η επίσημη απαντητική στήλη του βιβλίου δίνει «Σωστό» για αυτό το υποερώτημα. Πιθανή αιτία: σφάλμα μεταγραφής του συντακτικού τύπου κατά την αυτόματη εξαγωγή (parsing) του PDF σε JSON — ο τύπος «4-μέθυλο-2-πεντανόλη» αντιστοιχεί κανονικά στη δομή CH\(_3\)CH(OH)CH\(_2\)CH(CH\(_3\))CH\(_3\), διαφορετική από την CH\(_3\)CH(CH\(_3\))CH(OH)CH\(_2\)CH\(_3\) που δίνεται στην πηγή. Χρειάζεται επαλήθευση στο πρωτότυπο PDF της σελίδας 35 πριν κλειδώσει η απάντηση.
  • Στο στ, η ίδια παγίδα ονοματολογίας (λάθος επιλογή άκρου αρίθμησης) οδηγεί σε λανθασμένο όνομα — η άσκηση ελέγχει τον κανόνα «αρίθμηση από το άκρο πλησιέστερο στη διακλάδωση».
Προηγούμενο Στοιχείο
Επιστροφή στην Ενότητα
Επόμενο Στοιχείο