ΤΕΣΤ (ΑΣΚΗΣΕΙΣ) ONLINE
24 Tests / Διαγωνίσματα

Κεφάλαιο 2.8 – Σελίδα 68 – ΧΗΜΕΙΑ Β΄ ΛΥΚΕΙΟΥ – Απαντήσεις – Λύσεις

(Πηγή: Βιβλίο Μαθητή, Χημεία Β΄ ΓΕΛ, σελ. 76-84. Οι εκφωνήσεις είναι του σχολικού βιβλίου.)

Ερωτήσεις επανάληψης

Ερώτηση 18 (σελ. 76)

Να αναφέρετε μερικές ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και να εξηγήσετε τα οφέλη που θα προκύψουν από τη χρήση τους.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανάκληση από τη θεωρία της §2.2.

Λύση:

  1. Ανανεώσιμες μορφές: αιολική, ηλιακή ενέργεια.
  2. Οφέλη: (1) μικρότερη ρύπανση περιβάλλοντος, (2) εξοικονόμηση πετρελαίου, ώστε τα αποθέματά του να αξιοποιηθούν ως πρώτη ύλη (φάρμακα, πλαστικά, απορρυπαντικά, αρώματα) αντί να καίγονται.

Ενδεικτική απάντηση: Αιολική, ηλιακή· οφέλη: λιγότερη ρύπανση + εξοικονόμηση πετρελαίου για χρήση ως πρώτη ύλη.

Πρόσεξε:

  • Κριτήρια αξιολόγησης: αναφορά τουλάχιστον 2 πηγών + τα 2 οφέλη της θεωρίας.

Ασκήσεις - Προβλήματα

Άσκηση 68 (σελ. 84)

Τι είναι και πώς δημιουργείται η ατμοσφαιρική ρύπανση;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ορισμός + μηχανισμός δημιουργίας (πρωτογενείς→δευτερογενείς ρυπαντές).

Λύση:

  1. Ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η αλλοίωση της φυσιολογικής σύστασης του αέρα (N2, O2, CO2, ευγενή αέρια), με βλαβερές επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον.
  2. Δημιουργείται όταν η καύση καυσίμων επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με πρωτογενείς ρυπαντές (σωματίδια, NO, SO2, CO, άκαυστους υδρογονάνθρακες), οι οποίοι με την ηλιακή ακτινοβολία μετατρέπονται σε δευτερογενείς ρυπαντές (όζον, αλδεΰδες, PAN's).

Απάντηση: Αλλοίωση της σύστασης του αέρα από ρυπαντές καύσης, με δημιουργία δευτερογενών ρύπων υπό ηλιακή ακτινοβολία.

Άσκηση 69 (σελ. 84)

Ποιοι είναι οι πρωτογενείς και ποιοι οι δευτερογενείς ρυπαντές;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανάκληση ορισμών από τη θεωρία.

Λύση:

  1. Πρωτογενείς: εκπέμπονται απευθείας από την καύση — αιωρούμενα σωματίδια, NO, SO2, CO, άκαυστοι υδρογονάνθρακες.
  2. Δευτερογενείς: σχηματίζονται από τους πρωτογενείς υπό ηλιακή ακτινοβολία — όζον (O3), αλδεΰδες, PAN's.

Απάντηση: Πρωτογενείς: εκπέμπονται απευθείας (NO, SO2, CO, σωματίδια). Δευτερογενείς: σχηματίζονται από αυτούς με ηλιακό φως (O3, αλδεΰδες, PAN's).

Άσκηση 70 (σελ. 84)

Να περιγράψετε τον τρόπο σχηματισμού όζοντος στη φωτοχημική ρύπανση της ατμόσφαιρας.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Δύο διαδοχικές φωτοχημικές αντιδράσεις.

Λύση:

  1. NO2 →(ηλιακό φως) NO + O (διάσπαση διοξειδίου του αζώτου).
  2. O + O2 →(ηλιακό φως) O3 (το άτομο οξυγόνου αντιδρά με μοριακό οξυγόνο και σχηματίζει όζον).

Απάντηση: NO2 διασπάται με ηλιακό φως σε NO+O, και το O αντιδρά με O2 σχηματίζοντας O3.

Άσκηση 71 (σελ. 84)

Τι είναι οι χλωροφθοράνθρακες, από τι αποτελούνται και ποιος ο ρόλος τους στην ατμόσφαιρα;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ορισμός + σύσταση + ρόλος καταστροφής όζοντος.

Λύση:

  1. Οι CFCs είναι ομάδα οργανικών ενώσεων που αποτελούνται από άτομα χλωρίου, φθορίου και άνθρακα· μη τοξικοί, αδρανείς, μη εύφλεκτοι, με μεγάλη διάρκεια ζωής (55-140 χρόνια).
  2. Στη στρατόσφαιρα διασπώνται με υπεριώδη ακτινοβολία, δίνοντας ρίζες χλωρίου που καταστρέφουν το όζον (κάθε ρίζα Cl• καταστρέφει ~1.000.000 μόρια O3).

Απάντηση: Οργανικές ενώσεις Cl/F/C, αδρανείς αλλά στη στρατόσφαιρα δίνουν ρίζες Cl• που καταστρέφουν το όζον.

Άσκηση 72 (σελ. 84)

Πώς δημιουργείται το φαινόμενο του θερμοκηπίου; Να αναφέρετε ονομαστικά τα κυριότερα αέρια ανθρωπογενούς προέλευσης που συμμετέχουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Μηχανισμός (ανάλογο του γυαλιού θερμοκηπίου) + λίστα αερίων με τα ποσοστά συμβολής τους.

Λύση:

  1. Αέρια όπως υδρατμοί, CO2, CH4, οξείδια αζώτου, CFCs αφήνουν να περάσει η ηλιακή ακτινοβολία αλλά απορροφούν/επιστρέφουν την ανακλώμενη θερμική ακτινοβολία της Γης, θερμαίνοντας το σύστημα Γη-ατμόσφαιρα (όπως το γυαλί ενός θερμοκηπίου).
  2. Κυριότερα αέρια ανθρωπογενούς προέλευσης: CO2 (~50%), CH4 (~18%), χλωροφθοράνθρακες (14-16%), οξείδια αζώτου (8%), όζον (12%).

Απάντηση: Απορρόφηση/επαναφορά θερμικής ακτινοβολίας από αέρια όπως CO2, CH4, CFCs, οξείδια αζώτου, όζον.

Άσκηση 73 (σελ. 84)

Να δώσετε μερικές σίγουρες συνέπειες της παγκόσμιας υπερθέρμανσης.

Σκέψη / Μεθοδολογία: Ανάκληση της λίστας συνεπειών της θεωρίας.

Λύση:

  1. Μείωση στα αποθέματα του νερού.
  2. Απότομες μεταβολές στη θερμοκρασία του αέρα.
  3. Υψηλές θερμοκρασίες στη θερινή περίοδο.
  4. Είσοδος θαλάσσιων υδάτων στον παράκτιο υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα.
  5. Σημαντικές μετακινήσεις πληθυσμού και αγαθών.

Ενδεικτική απάντηση: Ενδεικτικά: μείωση αποθεμάτων νερού, ακραίες θερμοκρασίες, υφαλμύρωση παράκτιων υδροφορέων, μετακινήσεις πληθυσμών.

Πρόσεξε:

  • Κριτήρια αξιολόγησης: αναφορά τουλάχιστον 2-3 από τις 5 συνέπειες της θεωρίας.

Δραστηριότητα Δραστηριότητα (σελ. 84)

Παρακάτω δίνεται ένα μικρό απόσπασμα από τις τιμές που δίνει το Υπουργείο Χωροταξίας και Περιβάλλοντος για την ατμοσφαιρική ρύπανση της περιοχής πρωτευούσης (μέσες ημερήσιες τιμές, έτος 1997, δύο σταθμοί X και Ψ, δύο μήνες M1 και M2· τιμές σε μg/m³ πλην CO σε mg/m³): Μήνας M1 — X: SO2=63, NO=208, NO2=86, O3=19, CO=7,4 · Ψ: SO2=18, NO=37, NO2=29, O3=51, CO=3,2 Μήνας M2 — X: SO2=19, NO=64, NO2=80, O3=39, CO=2,8 · Ψ: SO2=15, NO=20, NO2=35, O3=70, CO=0,8

  1. Μπορείτε μετά από μελέτη του πίνακα να αποφανθείτε ποιος σταθμός είναι στο κέντρο και ποιος στα προάστια;
  2. Αν οι μήνες είναι ο Αύγουστος και ο Ιανουάριος, σε ποιους αντιστοιχούν οι M1 και M2;
  3. Βλέπετε κάποιον ρυπαντή που «δε σέβεται τις ταξικές διαφορές»;
  4. Ποιους από τους ρυπαντές θα χαρακτηρίζατε δείκτες της ρύπανσης από την κίνηση των αυτοκινήτων;

Σκέψη / Μεθοδολογία: Δραστηριότητα ερμηνείας δεδομένων, χωρίς μοναδική αριθμητική απάντηση — απαιτεί σύνδεση των τιμών με γνωστές πηγές ρύπανσης (κυκλοφορία αυτοκινήτων, θέρμανση, φωτοχημική παραγωγή όζοντος).

Λύση:

    1. Ο σταθμός X έχει συστηματικά πολύ υψηλότερες τιμές NO, NO2, SO2, CO (ρύποι από καύση/κυκλοφορία) → πιθανότατα κεντρικός σταθμός. Ο Ψ έχει χαμηλότερες τιμές αυτών αλλά υψηλότερο O3 → πιθανότατα προαστιακός/περιφερειακός σταθμός.
    1. Ο M1 έχει πολύ υψηλότερο NO/SO2/CO στο X (ενδεικτικό αυξημένης καύσης για θέρμανση) → M1 = Ιανουάριος (χειμώνας). Ο M2 έχει χαμηλότερες τιμές αυτών των ρύπων αλλά γενικά υψηλότερο O3 (φωτοχημική παραγωγή ευνοείται από ήλιο/ζέστη) → M2 = Αύγουστος (καλοκαίρι).
    1. Το όζον (O3) εμφανίζει υψηλότερες τιμές στον περιφερειακό σταθμό Ψ απ' ό,τι στο κεντρικό X, σε αντίθεση με τους άλλους ρύπους — δηλαδή δεν περιορίζεται εκεί όπου παράγονται τα αίτιά του (κυκλοφορία στο κέντρο), αλλά μεταφέρεται και επηρεάζει εξίσου ή περισσότερο την περιφέρεια.
    1. Το NO και το CO (και δευτερευόντως το NO2) είναι οι πιο άμεσοι δείκτες κυκλοφοριακής ρύπανσης, αφού προέρχονται κατευθείαν από τα καυσαέρια των αυτοκινήτων.

Ενδεικτική απάντηση: 1. X=κέντρο, Ψ=προάστιο. 2. M1=Ιανουάριος, M2=Αύγουστος. 3. Το όζον (O3). 4. NO και CO.

Πρόσεξε:

  • Ενδεικτική ερμηνεία δεδομένων — αποδεκτή και κάθε άλλη επιχειρηματολογία που συνδέει σωστά τις τιμές του πίνακα με τις πηγές των ρύπων.
  • Δεν υπάρχει επίσημη απάντηση του βιβλίου για αυτή τη δραστηριότητα (είναι ερώτημα ανοιχτής συζήτησης, όχι λυμένη άσκηση με εκφώνηση-κλειδί).

(⚠️ υπό επαλήθευση)