Λύσεις — 2ο Μέρος: Ζωική Παραγωγή — Βοοτροφία (σελ. 295) – ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — 2ο Μέρος: Ζωική Παραγωγή — Βοοτροφία (σελ. 295)

Λύσεις στις 9 ερωτήσεις του κεφαλαίου (Βοοτροφία): τύποι αγελάδων, οίστρος, τεχνητή σπερματέγχυση, τοκετός/φροντίδα νεογνών, διατροφή, βόσκηση, υγιεινό γάλα, βουστάσιο, συστήματα σταβλισμού. Η ανώνυμη εισαγωγή του 2ου Μέρους (Ζωική Παραγωγή, σελ. 267-272) δεν έχει δικές της ερωτήσεις.

Τύποι αγελάδων και σκοπός εκτροφής κάθε τύπου

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι διάφοροι τύποι αγελάδων και ποιος ο σκοπός εκτροφής του κάθε τύπου;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 275): «Πολλές από αυτές τις φυλές χαρακτηρίζονται από την ικανότητά τους να παράγουν πολύ γάλα και ανήκουν στο λεγόμενο γαλακτοπαραγωγικό τύπο. Άλλες χαρακτηρίζονται από την παραγωγή μοσχαριών που έχουν την ιδιότητα να μεγαλώνουν γρήγορα, να αποκτούν μεγάλο βάρος και έτσι να δίνουν πολύ κρέας. Οι φυλές αυτές ανήκουν στον κρεατοπαραγωγικό τύπο. Υπάρχουν επίσης φυλές που συνδυάζουν ικανοποιητική παραγωγή γάλακτος και μοσχαριών για κρέας και ανήκουν στον τύπο συνδυασμένων ή μεικτών αποδόσεων.»
• Παραδείγματα (σελ. 275-281): γαλακτοπαραγωγικός — Φρισλανδίας/Holstein, Jersey, Guernsey, Ayrshire· κρεατοπαραγωγικός — Charolais, Limousin, Aberdeen Angus, Hereford, Shorthorn· μεικτών αποδόσεων — Schwyz/Brown Swiss, Simmental.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι αγελάδες κατατάσσονται σε τρεις τύπους: γαλακτοπαραγωγικό (μεγάλη παραγωγή γάλακτος — π.χ. Φρισλανδίας/Holstein, Jersey), κρεατοπαραγωγικό (γρήγορη ανάπτυξη, μεγάλο βάρος, πολύ κρέας — π.χ. Charolais, Aberdeen Angus) και συνδυασμένων/μεικτών αποδόσεων (ικανοποιητική παραγωγή και γάλακτος και κρέατος — π.χ. Schwyz, Simmental).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πότε και πώς εκδηλώνεται ο οίστρος στις αγελάδες

Ερώτηση: Κάθε πότε και πώς εκδηλώνεται ο οίστρος στις αγελάδες;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 284-285): «Στις αγελάδες η κάθε οιστρική περίοδος διαρκεί 21 ημέρες και ο οίστρος (οργασμός) 18 ώρες περίπου.»
• Διαπίστωση του οίστρου (σελ. 286): «βασίζεται σε συμπτώματα που παρουσιάζει η αγελάδα κατά την περίοδο του οργασμού, όπως η υπεραιμία και η διόγκωση του αιδοίου από το οποίο συνήθως εκρέει βλέννα, η συνεχής ανησυχία και κινητικότητα και η προσπάθεια επίβασης σε άλλες αγελάδες ή η δεκτικότητα επίβασης από άλλες αγελάδες.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο οίστρος (οργασμός) στις αγελάδες επαναλαμβάνεται κάθε 21 ημέρες (οιστρική περίοδος) και διαρκεί περίπου 18 ώρες. Εκδηλώνεται με υπεραιμία/διόγκωση του αιδοίου με εκροή βλέννας, συνεχή ανησυχία/κινητικότητα και προσπάθεια επίβασης σε άλλες αγελάδες ή δεκτικότητα επίβασης από αυτές.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Πλεονεκτήματα τεχνητής σπερματέγχυσης

Ερώτηση: Ποια είναι τα πλεονεκτήματα από την εφαρμογή της τεχνητής σπερματέγχυσης στην αναπαραγωγή των αγελάδων;

Απάντηση:

• Αυτούσια, τα 7 πλεονεκτήματα (σελ. 285): «1) Το σπέρμα μιας σπερματοληψίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για γονιμοποίηση περισσοτέρων αγελάδων. 2) Μπορεί να χρησιμοποιείται το σπέρμα από πολύ καλούς ταύρους για γονιμοποίηση πολλών αγελάδων. 3) Δε χρειάζεται ο κάθε αγελαδοτρόφος να έχει δικούς του ταύρους με αποτέλεσμα να έχει μικρότερο κόστος παραγωγής. 4) Αποφεύγεται η μετάδοση ασθενειών, γιατί ο ταύρος δεν έρχεται σε επαφή με αγελάδες που μπορεί να έχουν κάποια ασθένεια. 5) Το σπέρμα του ταύρου μπορεί να συντηρηθεί σε βαθιά κατάψυξη για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα και να χρησιμοποιηθεί όταν χρειάζεται. 6) Το σπέρμα μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις και έτσι εξυπηρετούνται αγελάδες απομακρυσμένων περιοχών. 7) Μπορούν να ελέγχονται καλύτερα οι αποδόσεις των απογόνων, αφού πάντοτε είναι γνωστός ο πατέρας-ταύρος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η τεχνητή σπερματέγχυση έχει 7 πλεονεκτήματα: γονιμοποίηση πολλών αγελάδων από μία σπερματοληψία, χρήση σπέρματος από άριστους ταύρους, μικρότερο κόστος (χωρίς ανάγκη ιδιόκτητου ταύρου), αποφυγή μετάδοσης ασθενειών, δυνατότητα βαθιάς κατάψυξης/μακράς συντήρησης, μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις και καλύτερος έλεγχος των αποδόσεων των απογόνων (γνωστός πατέρας-ταύρος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Φροντίδες κατά τον τοκετό αγελάδων και νεογέννητων μοσχαριών

Ερώτηση: Ποιες είναι οι απαραίτητες φροντίδες στη διάρκεια του τοκετού των αγελάδων και των νεογέννητων μοσχαριών;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 286-287): «Ο τοκετός πρέπει να γίνεται σε καθαρό χώρο και με την παρουσία του κτηνοτρόφου για την επίβλεψη της πορείας του τοκετού και για την άμεση φροντίδα του νεογνού. […] Στις περιπτώσεις αυτές πρέπει να καλείται ειδικός, γιατί υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί θάνατος ή στην αγελάδα ή στο έμβρυο ή και στα δύο.»
• «Όταν γεννιέται το νεογνό, πρέπει να καθαρίζεται αμέσως στην περιοχή του στόματος και των ρουθουνιών για να διευκολυνθεί η αναπνοή του, να στεγνώνεται από τα υγρά που περιβάλλουν το σώμα του και να απολυμαίνεται ο ομφάλιος λώρος. Όταν είναι ικανό το νεογνό να σταθεί στα πόδια του, οδηγείται στη μητέρα του για να θηλάσει το πρωτόγαλα, το οποίο θα το βοηθήσει να δημιουργήσει αντισώματα κατά των ασθενειών στις οποίες είναι ανθεκτική η μητέρα του (παθητική ανοσία).» Μετά την αποβολή του πλακούντα (3-5 ώρες μετά τον τοκετό), αυτός απομακρύνεται και το γεννητικό σύστημα της αγελάδας καθαρίζεται/απολυμαίνεται.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο τοκετός γίνεται σε καθαρό χώρο, με παρουσία του κτηνοτρόφου· σε δυστοκία (μεγάλο βάρος ή λάθος θέση εμβρύου) καλείται ειδικός. Το νεογνό καθαρίζεται στο στόμα/ρουθούνια, στεγνώνεται, απολυμαίνεται ο ομφάλιος λώρος και θηλάζει το πρωτόγαλα (παθητική ανοσία). Ο πλακούντας απομακρύνεται μετά την αποβολή του (3-5 ώρες) και ακολουθεί καθαρισμός/απολύμανση του γεννητικού συστήματος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Απαραίτητο είδος ζωοτροφών για τη διατροφή των βοοειδών

Ερώτηση: Ποιο είδος ζωοτροφών είναι απαραίτητο για τη διατροφή των βοοειδών και γιατί;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 288): «Το σιτηρέσιο (η καθημερινή ποσότητα τροφής) των βοοειδών πρέπει οπωσδήποτε να βασίζεται στη χλόη διαφόρων φυτών (από φυσική βλάστηση - λιβάδια ή από καλλιεργούμενα φυτά) ή σε προϊόντα συντήρησης της χλόης (σανοί, ενσιρώματα) ή και υποπροϊόντα φυτικών καλλιεργειών (άχυρα, κ.ά.). Οι τροφές αυτές, που ονομάζονται χονδροειδείς ζωοτροφές, θα πρέπει, κατά περίπτωση, να συμπληρώνονται με άλλες πλούσιες σε άμυλο […] και πλούσιες σε πρωτεΐνη […]».
• Ο λόγος (σελ. 287): «το πεπτικό σύστημα των βοοειδών είναι διαμορφωμένο με τέτοιο τρόπο που να επιτρέπει εκεί (στους προστομάχους) την παρουσία μεγάλου αριθμού μικροοργανισμών» που διασπούν την κυτταρίνη της χλόης.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Απαραίτητες είναι οι χονδροειδείς ζωοτροφές (χλόη, σανοί, ενσιρώματα, άχυρα), γιατί το πεπτικό σύστημα των βοοειδών (μηρυκαστικά) έχει προστομάχους με μικροοργανισμούς που διασπούν την κυτταρίνη της φυτικής ύλης. Συμπληρώνονται με αμυλούχες, πρωτεϊνούχες, ανόργανες τροφές και βιταμίνες, ανάλογα με ηλικία, βάρος και παραγωγή του ζώου.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προγραμματισμένη βόσκηση για αποφυγή υποβάθμισης λειμώνα

Ερώτηση: Σε περίπτωση βόσκησης των βοοειδών, πώς πρέπει αυτή να εφαρμόζεται για να αποφεύγεται η υποβάθμιση του λειμώνα;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 289): «Για καλύτερη εκμετάλλευση της βοσκής θα πρέπει να εφαρμόζεται προγραμματισμένη βόσκηση ως εξής: • σύμφωνα με τον αριθμό των ζώων που θα βοσκήσουν, υπολογίζεται η ποσότητα της χλόης που χρειάζονται κάθε ημέρα • χωρίζεται η συνολική έκταση του λειμώνα σε κομμάτια, έτσι ώστε το κάθε κομμάτι να έχει την ποσότητα της χλόης που χρειάζονται τα ζώα • κάθε ημέρα τα ζώα βόσκουν σε διαφορετικό κομμάτι του λειμώνα.»
• «Ο αριθμός των κομματιών θα πρέπει να είναι ίσος με τον αριθμό των ημερών που χρειάζεται για να ξαναβλαστήσει η χλόη που ήδη βοσκήθηκε και να είναι έτοιμη για νέα βόσκηση.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πρέπει να εφαρμόζεται προγραμματισμένη βόσκηση: υπολογισμός της απαιτούμενης ημερήσιας ποσότητας χλόης, διαίρεση του λειμώνα σε κομμάτια ανάλογα με αυτή την ποσότητα, και καθημερινή εναλλαγή σε διαφορετικό κομμάτι — με τον αριθμό των κομματιών ίσο με τις ημέρες που χρειάζεται η χλόη για να ξαναβλαστήσει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Βασικοί κανόνες για την παραγωγή υγιεινού γάλακτος

Ερώτηση: Ποιοι είναι οι βασικοί κανόνες για την παραγωγή υγιεινού γάλακτος;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 290-291): «πριν από κάθε άμελξη να καθαρίζεται καλά ο μαστός της αγελάδας • ο αμελκτής να έχει πάντα καθαρά τα χέρια του • τα δοχεία ή η δεξαμενή συγκέντρωσης του γάλακτος να είναι πάντα καθαρά και να έχουν απολυμανθεί • να δίνεται προσοχή ώστε ο χρόνος λειτουργίας της αμελκτικής μηχανής να είναι όσος ακριβώς χρειάζεται […]. Εάν παραταθεί ο χρόνος λειτουργίας, μπορεί να προκληθεί βλάβη στο μαστό, που πιθανόν να οδηγήσει σε μαστίτιδα».
• «σε κάθε περίπτωση, να αποφεύγεται η παραλαβή του γάλακτος από αγελάδες στις οποίες έχουν χορηγηθεί φάρμακα λόγω προβλήματος υγείας […] • μετά από κάθε άμελξη να γίνεται σχολαστική πλύση και απολύμανση του αμελκτικού συγκροτήματος • το αμελκτήριο να βρίσκεται μακριά από το χώρο συγκέντρωσης της κοπριάς και τους χώρους αποθήκευσης του ενσιρώματος.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Βασικοί κανόνες: καθαρισμός μαστού πριν την άμελξη, καθαρά χέρια αμελκτή, καθαρά/απολυμασμένα δοχεία-δεξαμενή, σωστός (όχι υπερβολικός) χρόνος λειτουργίας αμελκτικής μηχανής (αποφυγή μαστίτιδας), αποκλεισμός γάλακτος από ζώα υπό φαρμακευτική αγωγή, πλύση/απολύμανση αμελκτικού συγκροτήματος μετά από κάθε άμελξη, και τοποθέτηση του αμελκτηρίου μακριά από κοπριά/ενσίρωμα.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ορισμός βουστασίου

Ερώτηση: Τι είναι το βουστάσιο;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 291): «Βουστάσιο είναι το συγκρότημα των εγκαταστάσεων που περιλαμβάνει τα κτήρια στέγασης των ζώων (στάβλοι), τα κτήρια για αποθήκευση και προετοιμασία των ζωοτροφών, το αμελκτήριο, τους χώρους υποδοχής των αποβλήτων και κάθε άλλο βοηθητικό χώρο.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το βουστάσιο είναι το συγκρότημα εγκαταστάσεων που περιλαμβάνει τους στάβλους στέγασης των αγελάδων, τα κτήρια αποθήκευσης/προετοιμασίας ζωοτροφών, το αμελκτήριο, τους χώρους υποδοχής αποβλήτων και κάθε άλλο βοηθητικό χώρο.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Συστήματα σταβλισμού των αγελάδων

Ερώτηση: Ποια είναι τα συστήματα σταβλισμού των αγελάδων; (συστήματα, πλεονεκτήματα-μειονεκτήματα)

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 291): «με περιορισμένο σταβλισμό […], όπου οι αγελάδες είναι δεμένες σε μόνιμες ατομικές θέσεις, σε κλειστά ή ημιανοιχτά κτήρια και με ελεύθερο σταβλισμό […], όπου οι αγελάδες είναι ελεύθερες να κινούνται τόσο μέσα στο χώρο του στάβλου, όσο και σε προαύλια που υπάρχουν.»
• «Ο ελεύθερος σταβλισμός απαιτεί λιγότερη εργασία από τον κτηνοτρόφο και επί πλέον δίνει τη δυνατότητα κίνησης στα ζώα, η οποία τα βοηθά να αισθάνονται καλύτερα.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Δύο συστήματα: περιορισμένος σταβλισμός (αγελάδες δεμένες σε μόνιμες ατομικές θέσεις) και ελεύθερος σταβλισμός (ελεύθερη κίνηση στο στάβλο και στο προαύλιο). Ο ελεύθερος απαιτεί λιγότερη εργασία από τον κτηνοτρόφο και βελτιώνει την ευζωία των ζώων μέσω της κίνησης· ο περιορισμένος διευκολύνει τον ατομικό έλεγχο κάθε ζώου αλλά περιορίζει την κίνησή του. Και τα δύο συστήματα χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα, ανάλογα με τις κλιματικές συνθήκες.

Κριτήρια αξιολόγησης: