Ενδεικτικές λύσεις των 4 φιλτραρισμένων ερωτήσεων (σελ. 59): 2 ερωτήσεις Α. Ανάγνωσης-κατανόησης + 2 κειμενο-θεμελιωμένες ερωτήσεις Β. Προσέγγισης της γλώσσας (ύφος/αφηγηματική τεχνική). Οι ερωτήσεις Γ. Ερμηνεία κειμένου-Παραγωγή λόγου (έρευνα άρθρων, δραματοποίηση) εξαιρούνται ως ανοιχτή παραγωγή λόγου.

Το αίτημα του πατέρα του Οδυσσέα

Ερώτηση: Τι ζητά ο πατέρας του Οδυσσέα από τον Άγγελο; Ο Άγγελος φαίνεται να ανταποκρίνεται στο αίτημά του;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 57): «Πώς ήταν δυνατό να μας ζητούσε να δεχτούμε, αν θες και να σπρώξουμε τη Φαίδρα μας, να κρατήσει στενές σχέσεις με το γιο του;».
Αυτούσιο (σελ. 57): «Μου είπε κάτι το πολύ χαρακτηριστικό. Είπε ‘ας τους αφήσουμε να βρούνε μόνοι τους την ισορροπία τους’. Και νομίζω, Ελένη, πως έχει δίκιο!».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ο πατέρας του Οδυσσέα ζητά από τον Άγγελο να δεχτούν —έστω και να «σπρώξουν»— η κόρη τους Φαίδρα να διατηρήσει στενή σχέση με τον γιο του, ο οποίος είναι φορέας του ιού. Ο Άγγελος φαίνεται πράγματι να ανταποκρίνεται θετικά στο αίτημα: επαναλαμβάνει τη φράση του πατέρα «ας τους αφήσουμε να βρούνε μόνοι τους την ισορροπία τους» και δηλώνει ρητά ότι συμφωνεί μαζί του («νομίζω, Ελένη, πως έχει δίκιο!»), σε αντίθεση με την αρχική, φοβισμένη αντίδραση της Ελένης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Η αλλαγή στις σκέψεις της Ελένης μετά το όνειρο

Ερώτηση: Ποια αλλαγή στις σκέψεις της Ελένης έφερε το όνειρο που είδε;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 57-58): η πεθαμένη μητέρα του Οδυσσέα λέει στην Ελένη: «Μη φοβάσαι και η κόρη σου δεν έχει τίποτε... Δεν είναι αλήτης ο γιος μου. Την αγάπησε την κόρη σου... Μάνα είσαι και με καταλαβαίνεις».
Αυτούσιο (σελ. 58): «Σηκώθηκα. Έφτιαξα καφέ και στρώθηκα μπροστά στο σχεδιαστήριό μου. Την είχα πάρει την απόφασή μου... Ο Θεός να μας βοηθήσει... Αλλά δεν μπορούμε να πάψουμε να είμαστε άνθρωποι».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πριν από το όνειρο η Ελένη κυριαρχείται από φόβο, πανικό και οργή απέναντι στο αίτημα του πατέρα του Οδυσσέα, βλέποντας μάλιστα και τον ίδιο τον Άγγελο «σαν εχθρό». Στο όνειρο, ο διάλογος με την πεθαμένη μητέρα του Οδυσσέα («σαν μάνες») της επιτρέπει να δει την κατάσταση και από την πλευρά της άλλης οικογένειας —να κατανοήσει τον πόνο και την ανάγκη του άλλου παιδιού, χωρίς να αρνηθεί τους δικούς της φόβους. Το αποτέλεσμα είναι πως το επόμενο πρωί η Ελένη έχει ηρεμήσει σχετικά και έχει καταλήξει σε μια απόφαση, την οποία συνοδεύει η σκέψη «δεν μπορούμε να πάψουμε να είμαστε άνθρωποι» — δηλαδή η αλλαγή είναι η μετάβαση από τον αρχικό φόβο/απόρριψη σε μια πιο ώριμη, ανθρώπινη στάση κατανόησης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Δύο αντίθετες εικόνες στην πρώτη παράγραφο

Ερώτηση: Στην πρώτη παράγραφο του αποσπάσματος («Μόλις είχαμε επιστρέψει... ενάμισης μήνας!») παρουσιάζονται δύο αντίθετες εικόνες και ψυχικές καταστάσεις. Ποιες είναι αυτές; Με ποιες λέξεις, εκφράσεις, σημεία στίξης τις δίνει ο συγγραφέας;

Απάντηση:

Αυτούσιο (σελ. 56): «Πέντε μέρες στη Σαντορίνη και ομολογώ πως αισθανόμουνα πολύ καλύτερα... O καθαρός αέρας, ο μοναδικός συνδυασμός του λευκού με το γαλάζιο, εκείνο το εξαίσιο φως της Οίας είχαν κάνει το θαύμα τους. Αλλά το τηλεφώνημα του πατέρα του Οδυσσέα με ξαναγύρισε στο άγχος και την αγωνία.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Οι δύο αντίθετες εικόνες/ψυχικές καταστάσεις είναι: α) η γαλήνη και η ευεξία των διακοπών στη Σαντορίνη (καθαρός αέρας, λευκό-γαλάζιο, εξαίσιο φως της Οίας, «αισθανόμουνα πολύ καλύτερα»)· β) το άγχος και η αγωνία που επιστρέφουν με το τηλεφώνημα. Ο συγγραφέας τις αποδίδει με την αντιθετική σύνδεση «Αλλά», με τα θετικά, αισθητηριακά επίθετα της πρώτης εικόνας (καθαρός, μοναδικός, εξαίσιο) απέναντι στα αρνητικά ουσιαστικά της δεύτερης (άγχος, αγωνία), και με τα αποσιωπητικά («Είχα καταφέρει να ξεγελάσω τον εαυτό μου πως... Ανοησίες!») που δηλώνουν την απότομη κατάρρευση της ψευδαίσθησης ηρεμίας.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Σύντομες περίοδοι και παρατακτική σύνδεση

Ερώτηση: Σε όλο το απόσπασμα κυριαρχούν οι μικρές - σύντομες περίοδοι λόγου και η παρατακτική σύνδεση των προτάσεων. Να βρεις τέτοια παραδείγματα στο κείμενο. Τι εντύπωση σου δημιουργούν διαβάζοντάς το;

Απάντηση:

Παραδείγματα (σελ. 56-58): «Λέγε!» τον άρπαξα· «Μου τα είπε.»· «‘Θα ’ναι τρελός ο άνθρωπος’ φώναξα.»· «Δεν κάθισα να συνεχίσω αυτήν την κουβέντα. Βγήκα από την κρεβατοκάμαρα ....»· «Πανικός μ' έπιασε και δεν ήξερα πού να κρυφτώ. Τέτοιες αγωνίες είναι σαν μαχαιριές. Πονάνε.»

Σύνοψη: (ενδεικτική) Παραδείγματα σύντομων περιόδων και παρατακτικής σύνδεσης: «Λέγε! τον άρπαξα»· «Μου τα είπε.»· «Δεν κάθισα να συνεχίσω αυτήν την κουβέντα. Βγήκα από την κρεβατοκάμαρα...»· «Πανικός μ' έπιασε και δεν ήξερα πού να κρυφτώ. Τέτοιες αγωνίες είναι σαν μαχαιριές. Πονάνε.» Οι κοφτές, σύντομες προτάσεις, ενωμένες κυρίως παρατακτικά (με «και», ή απλή διαδοχή χωρίς σύνδεσμο), δημιουργούν γρήγορο, νευρικό ρυθμό ανάγνωσης που μιμείται την ταραχή, το άγχος και τον εσωτερικό αναβρασμό της αφηγήτριας — ο αναγνώστης νιώθει την ένταση σαν να παρακολουθεί σκέψεις που διακόπτονται και διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς πλήρη επεξεργασία, ακριβώς όπως λειτουργεί το μυαλό κάποιου σε κατάσταση κρίσης.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Προηγούμενο Στοιχείο

Επιστροφή στην Ενότητα

Επόμενο Στοιχείο