Λύσεις — Κεφάλαιο 19: Εγώ Ρατσιστής; Κόμικς για τον ρατσισμό (σελ. 104) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 19: Εγώ Ρατσιστής; Κόμικς για τον ρατσισμό

Ενδεικτικές λύσεις των 2 φιλτραρισμένων ερωτήσεων (σελ. 104): η καταγγελλόμενη συμπεριφορά και οι κατηγορίες της, οι τρόποι έκφρασης του σατιρικού ύφους. Το Β.2 (α+β ενιαίο item) εξαιρέθηκε ρητά — το υποερώτημα (β) ζητά εφεύρεση πρωτότυπων λεζάντων για το βουβό σκίτσο «Ανατολή - Δύση», χωρίς ενιαία ελέγξιμη απάντηση.

Η συμπεριφορά που καταγγέλλεται και οι κατηγορίες της

Ερώτηση: Ποια ανθρώπινη συμπεριφορά καταγγέλεται μέσα από τα σκίτσα; Σε ποιες κατηγορίες θα μπορούσε να επιμεριστεί;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 101): «Βαρέθηκα να με κοροϊδεύουν επειδή είμαι κοντός!» / «...επειδή είμαι χοντρός!» / «...επειδή είμαι μαύρος!... Ρατσισμός ανόητος και απαρχαιωμένος!» — και στο τέλος, για έναν τέταρτο που περνά: «Κοντός, χοντρός και μαύρος!... Δε σου λέω τίποτα! Δεν είναι παίξε γέλασε, μια ζωή έτσι!».
• Αυτούσιο (σελ. 102): «Μαύρος;... Είναι Άραβας, τότε;... Είναι ανάπηρος, άνεργος και Άραβας!!;... χορτοφάγος!».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η συμπεριφορά που καταγγέλλεται μέσα από τα σκίτσα είναι η διάκριση/κοροϊδία απέναντι στο διαφορετικό, δηλαδή ο ρατσισμός με την ευρεία του έννοια. Θα μπορούσε να επιμεριστεί στις εξής κατηγορίες, όπως προκύπτουν από τα ίδια τα σκίτσα: (1) διακρίσεις λόγω σωματικής εμφάνισης (κοντός, χοντρός), (2) διακρίσεις λόγω φυλής/χρώματος δέρματος (μαύρος), (3) διακρίσεις λόγω εθνικότητας/θρησκείας (Άραβας), (4) διακρίσεις λόγω αναπηρίας ή κοινωνικοοικονομικής θέσης (ανάπηρος, άνεργος), και (5) διακρίσεις λόγω διατροφικών συνηθειών/τρόπου ζωής (χορτοφάγος). Η ποικιλία αυτών των κατηγοριών δείχνει πως ο μηχανισμός της προκατάληψης λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο ανεξάρτητα από την «αφορμή». Καταγγέλλεται επίσης η υποκρισία: στο πρώτο σκίτσο οι τρεις που μόλις διαμαρτυρήθηκαν για τον ρατσισμό κοροϊδεύουν οι ίδιοι έναν τέταρτο που είναι «κοντός, χοντρός και μαύρος» — γι' αυτό και ο τίτλος «Εγώ Ρατσιστής;».

Οι τρόποι έκφρασης του σατιρικού ύφους

Ερώτηση: Το ύφος των σκίτσων είναι σατιρικό - σαρκαστικό. Με ποιους τρόπους εκφράζεται αυτό;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 101): οι τρεις ήρωες παραπονιούνται διαδοχικά για την κοροϊδία που δέχονται (κοντός/χοντρός/μαύρος) και καταγγέλλουν μαζί τον «Ρατσισμό ανόητο και απαρχαιωμένο!», για να ξεσπάσουν αμέσως μετά σε γέλια βλέποντας έναν τέταρτο: «Κοντός, χοντρός και μαύρος!... Δε σου λέω τίποτα!».
• Αυτούσιο (σελ. 102): η κλιμακούμενη υπερβολή της μητέρας («Μαύρος;»... «Είναι Άραβας, τότε;»... «ανάπηρος, άνεργος και Άραβας!!;») που καταρρέει απότομα στο ασήμαντο «...χορτοφάγος!», στο οποίο όμως η μητέρα αντιδρά πάλι με τρόμο: «Θεέ μου! Τι θρησκεία είναι πάλι αυτή;!».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Το σατιρικό/σαρκαστικό ύφος εκφράζεται κυρίως με τρεις τεχνικές: (1) την ανατροπή/ειρωνεία της κατάστασης — στο «Ένας κόσμος γεμάτος διαφορές» οι τρεις ήρωες, που μόλις κατήγγειλαν με στόμφο τον ρατσισμό («Το λέω και το φωνάζω: αυτό είναι ΡΑΤΣΙΣΜΟΣ!!»), γελούν οι ίδιοι με τον τέταρτο που είναι «κοντός, χοντρός και μαύρος», αποκαλύπτοντας την υποκρισία τους· (2) την υπερβολή/κλιμάκωση — στο «Ο αρραβωνιαστικός» η μητέρα περνά διαδοχικά σε όλο και πιο «τρομακτικά» γι' αυτήν σενάρια (μαύρος → Άραβας → ανάπηρος, άνεργος και Άραβας), δημιουργώντας κωμική ένταση· (3) την απότομη αντίθεση ανάμεσα στην προσδοκία και την πραγματικότητα — η «τρομερή» αποκάλυψη αποδεικνύεται ασήμαντη («χορτοφάγος»), κι όμως η μητέρα αντιδρά ξανά με τρόμο («Θεέ μου! Τι θρησκεία είναι πάλι αυτή;!»), κάτι που γελοιοποιεί την προκατάληψή της απέναντι σε οτιδήποτε διαφορετικό. Τη σάτιρα ενισχύουν τα θαυμαστικά και τα ερωτηματικά-θαυμαστικά («Άραβας!!;»), τα επιφωνήματα («Ωχ δυστυχία μου!», «Πω ρεεεε!», «Κόλαση!») και οι εκφράσεις των προσώπων στις εικόνες.