Λύσεις — Κεφάλαιο 23: Ματιές στον κινηματογράφο (σελ. 122) – ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 23: Ματιές στον κινηματογράφο

Ενδεικτικές λύσεις των 4 φιλτραρισμένων ερωτήσεων (σελ. 122): 2 ερωτήσεις Α. Ανάγνωσης-κατανόησης + 2 κειμενο-θεμελιωμένες ερωτήσεις Β. Προσέγγισης της γλώσσας (σημεία στίξης με βάση τη δοσμένη Βοήθεια, εντοπισμός προφορικού λόγου + μεταφορά σε γραπτό λόγο). Οι ερωτήσεις Γ. Ερμηνεία κειμένου-Παραγωγή λόγου (συλλογή/σύγκριση κριτικών μετά την προβολή ταινίας — προφορική εργασία· παρουσίαση συναυλίας 300 λέξεων) εξαιρούνται ως ανοιχτή παραγωγή λόγου/ομαδική εργασία. Το ένθετο «Βοήθεια» για τα σημεία στίξης (σελ. 124-126) χρησιμεύει ως υλικό αναφοράς για το Β.1, δεν αποτελεί ξεχωριστή άσκηση.

Πληροφορίες και σχόλια στις κριτικές ταινιών

Ερώτηση: Στις παρουσιάσεις ταινιών που διάβασες να διακρίνεις ποιες δίνουν μόνο πληροφορίες και σε ποιες εμπεριέχονται σχόλια του παρουσιαστή.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 121), παρουσίαση μόνο με πληροφορίες: «ΤΙΤΑΝΙΚΟΣ*** (TITANIC) (1997) (Έγχρ.) Σκην. Τζέιμς Κάμερον. Αμερικανική ταινία με τους: Λεονάρντο Ντι Κάπριο, Κέιτ Γουίνσλετ... Ένας νεαρός τυχοδιώκτης, που ταξιδεύει στην τρίτη θέση, ερωτεύεται μια Αγγλίδα αριστοκράτισσα στο μοιραίο ταξίδι του Τιτανικού».
• Αυτούσιο (σελ. 121), παρουσιάσεις με πληροφορίες και σύντομο σχόλιο: «Γλυκανάλατη οικογενειακή κωμωδιούλα» (Parent Trap)· «Η Ντίσνεϋ κτυπά Ασία!... Απολαυστικός ο καλός δράκος με τη φωνή του Έντυ Μέρφυ» (Μουλάν).
• Αυτούσιο (σελ. 120), κριτική με έντονο ερμηνευτικό σχόλιο: «Στοιχεία - κλειδιά όλα τούτα μιας ταινίας που αιωρείται επικίνδυνα, καθώς το καθετί παραπέμπει σε κάτι άλλο... Ο Καραμαγγιώλης ρισκάρει πολλά σκηνοθετώντας μια ταινία».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μόνο πληροφορίες δίνει η παρουσίαση του «Τιτανικού»: σκηνοθέτης, χρονολογία, ηθοποιοί και η υπόθεση σε μία πρόταση, χωρίς σχόλιο (η μόνη αξιολόγηση είναι οι αστερίσκοι * δίπλα στον τίτλο). Οι παρουσιάσεις του «Parent Trap» και της «Μουλάν» δίνουν κυρίως πληροφορίες (σκηνοθέτης, ηθοποιοί, υπόθεση), αλλά εμπεριέχουν και σύντομα σχόλια του παρουσιαστή: «Γλυκανάλατη οικογενειακή κωμωδιούλα»· «Η Ντίσνεϋ κτυπά Ασία!», «επανέρχεται στην... τάξη», «Απολαυστικός ο καλός δράκος». Η παρουσίαση του «Black Out» εμπεριέχει έντονο ερμηνευτικό/αξιολογικό σχόλιο** σε όλη της την έκταση: ερμηνεύει τα «στοιχεία-κλειδιά» της ταινίας, θέτει τα ερωτήματα-θεματικούς άξονές της («ο έρωτας μπορεί να νικήσει το θάνατο;»), κρίνει το σκηνοθετικό ρίσκο και αξιολογεί τη φόρμα, την ατμόσφαιρα και τη μουσική. Άρα οι παρουσιάσεις διαφέρουν στον βαθμό που ο συντάκτης περιορίζεται σε ουδέτερη πληροφόρηση ή προχωρά σε προσωπική αξιολόγηση/ερμηνεία.

Θετική ή αρνητική στάση του κριτικού

Ερώτηση: Να εντοπίσεις τα σχόλια των κειμένων που αποκαλύπτουν τη θετική ή αρνητική στάση του κριτικού.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 120), θετικό/αναγνωριστικό σχόλιο: «Έχει στιγμές ατμοσφαιρικές και πολύ καλή μουσική, με την υπογραφή του Νίκου Κυπουργού».
• Αυτούσιο (σελ. 121), αρνητικό/ειρωνικό σχόλιο: «Γλυκανάλατη οικογενειακή κωμωδιούλα» (το υποκοριστικό «κωμωδιούλα» και το «γλυκανάλατη» δείχνουν υποτίμηση).
• Αυτούσιο (σελ. 121), θετικό σχόλιο: «Απολαυστικός ο καλός δράκος με τη φωνή του Έντυ Μέρφυ».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στην κριτική του «Black Out» ο κριτικός δείχνει θετική αλλά με επιφυλάξεις στάση: αναγνωρίζει τόλμη στον σκηνοθέτη («ρισκάρει πολλά») και επαινεί συγκεκριμένα στοιχεία (ατμόσφαιρα, μουσική), χωρίς όμως ενθουσιώδη τόνο· διατυπώνει και επιφυλάξεις, αφού η ταινία «αιωρείται επικίνδυνα» και ανήκει σε όσες «προσπαθούν να αποκτήσουν περιεχόμενο αυστηρώς προσηλωμένες στη φόρμα». Στην κριτική του «Parent Trap» η στάση είναι σαφώς αρνητική/απαξιωτική: ο χαρακτηρισμός «Γλυκανάλατη οικογενειακή κωμωδιούλα» χρησιμοποιεί υποτιμητικό υποκοριστικό («κωμωδιούλα») και αρνητικά φορτισμένο επίθετο («γλυκανάλατη» = υπερβολικά σιροπιαστή, χωρίς ουσία), δηλώνοντας ότι ο κριτικός τη θεωρεί ρηχή. Στη «Μουλάν» η στάση είναι θετική με λίγη ειρωνεία: «Απολαυστικός ο καλός δράκος» δείχνει ενθουσιασμό, ενώ το «Η Ντίσνεϋ κτυπά Ασία!» και το «επανέρχεται στην... τάξη» σχολιάζουν χαμογελαστά τη συνταγή της Ντίσνεϋ. Στον «Τιτανικό» δεν υπάρχει λεκτικό σχόλιο — η παρουσίαση παραμένει περιγραφική και μόνο οι αστερίσκοι (***) δηλώνουν θετική βαθμολογία.

Σημεία στίξης στις κριτικές

Ερώτηση: Για να σχολιάσει το περιεχόμενο των ταινιών ο κριτικός χρησιμοποιεί και τα σημεία στίξης. Ποια σημεία στίξης χρησιμοποιεί και τι δηλώνει το καθένα απ' αυτά;

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 120): «Ένας φωτογράφος - “παρατηρητής”, που στήνει συνωμοσίες με τη βοήθεια του... φακού»· «έως την εικόνα που είναι “απατηλή”. Διότι η αναπαραστατική της δύναμη χρησιμοποιείται “συνωμοτικά” απέναντι στην πραγματικότητα».
• Αυτούσιο (σελ. 120): «ο έρωτας μπορεί να νικήσει το θάνατο; Είναι δυνατόν να μεταφέρεις τη ζωή... μέσα στο κάδρο μιας φωτογραφίας ή στο καρέ μιας ταινίας;».
• Αυτούσιο (σελ. 121): «Η Ντίσνεϋ κτυπά Ασία!»· «και κατόπιν επανέρχεται στην... τάξη»· «ΤΙΤΑΝΙΚΟΣ***».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Στις παρουσιάσεις των ταινιών ο κριτικός χρησιμοποιεί: αποσιωπητικά (...) — «με τη βοήθεια του... φακού», «επανέρχεται στην... τάξη»: δημιουργούν μια παύση πριν από τη λέξη-κλειδί και της δίνουν ειρωνική χροιά (η Μουλάν, μετά την περιπέτειά της, «μπαίνει στη θέση της», όπως θέλει η συνταγή)· εισαγωγικά (« ») — «παρατηρητής», «απατηλή», «συνωμοτικά»: δηλώνουν ότι οι λέξεις δε χρησιμοποιούνται με το συνηθισμένο τους νόημα, αλλά μεταφορικά ή ειρωνικά (όπως εξηγεί και η «Βοήθεια» για τα σημεία στίξης)· ερωτηματικά (;) — «ο έρωτας μπορεί να νικήσει το θάνατο;», «Είναι δυνατόν να μεταφέρεις τη ζωή... ;»: διατυπώνουν ως ερωτήματα τους θεματικούς άξονες της ταινίας και προκαλούν τον αναγνώστη να σκεφτεί· θαυμαστικό (!) — «Η Ντίσνεϋ κτυπά Ασία!»: δίνει έμφαση και χιουμοριστικό, ελαφρώς ειρωνικό τόνο· παύλα (-) — «Ένας φωτογράφος - “παρατηρητής”», «Στοιχεία - κλειδιά»: συνδέει λέξεις σε σύνθετη έννοια· αστερίσκοι ()— «ΤΙΤΑΝΙΚΟΣ»: συμβατικό σημάδι βαθμολογίας της ταινίας. Με αυτά τα σημεία ο κριτικός μεταφέρει όχι μόνο πληροφορία αλλά και τη στάση του (ειρωνεία, προβληματισμό, θαυμασμό).

Λέξεις/φράσεις προφορικού λόγου και μεταφορά σε γραπτό λόγο

Ερώτηση: Τόσο στην παρουσίαση των ταινιών όσο και της συναυλίας (που ακολουθεί) υπάρχουν πολλές λέξεις ή φράσεις του προφορικού λόγου. Να τις εντοπίσεις και να τις μεταφέρεις σε γραπτό λόγο, ο οποίος θα απευθύνεται σ' ένα κοινό μεγαλύτερης ηλικίας.

Απάντηση:

• Αυτούσιο (σελ. 121): «Γλυκανάλατη οικογενειακή κωμωδιούλα».
• Αυτούσιο (σελ. 123): «τρελούς μπάσταρδους», «head-baging», «Οι Metallica σαρώνουν τη σκηνή».
• Αυτούσιο (σελ. 124): «Φίλε, δεν τους έχουμε ξαναδεί να παίζουν έτσι», «οι Metallica είναι πώρωση».

Σύνοψη: (ενδεικτική) Λέξεις/φράσεις προφορικού λόγου εντοπισμένες στα κείμενα, με ενδεικτική μεταφορά σε πιο επίσημο γραπτό λόγο για κοινό μεγαλύτερης ηλικίας: «γλυκανάλατη... κωμωδιούλα» → «υπερβολικά συναισθηματική, επιφανειακή κωμωδία»· «τρελούς μπάσταρδους» (αργκό/χυδαίο) → «ενθουσιώδεις θαυμαστές»· «head-baging» (ξενισμός/αργκό) → «έντονο, ενεργητικό χορό στον ρυθμό της μουσικής»· «Οι Metallica σαρώνουν τη σκηνή» (προφορική υπερβολή) → «Οι Metallica πραγματοποίησαν μια εντυπωσιακή, δυναμική εμφάνιση»· «Φίλε, δεν τους έχουμε ξαναδεί να παίζουν έτσι» (προφορική, οικεία προσφώνηση) → «Οι θεατές δήλωσαν ότι δεν είχαν ξαναδεί το συγκρότημα σε τόσο καλή βραδιά»· «οι Metallica είναι πώρωση» (αργκό, νεανική έκφραση ενθουσιασμού) → «το συγκρότημα αποτελεί αντικείμενο έντονου θαυμασμού για τους θεατές». Γενικά, η μεταφορά σε επίσημο λόγο αντικαθιστά αργκό/υποκοριστικές λέξεις με ουδέτερους, περιγραφικούς όρους, αφαιρώντας τη νεανική οικειότητα του πρωτότυπου κειμένου.