Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 44) – ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ Γ΄ ΕΠΑΛ

Λύσεις — Κεφάλαιο 3 (Ερωτήσεις σελ. 44)

Απαντήσεις στις 9 ερωτήσεις του κεφαλαίου 3.

Ερώτηση 1 — Ορισμός

Ερώτηση: Τι είναι φλεγμονή;

Απάντηση:

• Φλεγμονή είναι αντίδραση του οργανισμού, τοπική ή γενικευμένη, που είναι αποτέλεσμα κάποιου εξωτερικού ή εσωτερικού ερεθίσματος (ικανού να προκαλέσει τέτοιου είδους αντίδραση) (σελ. 37).
• Αποτελεί βασικό μηχανισμό άμυνας του οργανισμού απέναντι σε οποιονδήποτε βλαπτικό παράγοντα: ο οργανισμός την κινητοποιεί ο ίδιος για να περιορίσει τη δράση του παράγοντα — δεν είναι βλάβη των ιστών από αυτόν. Ονοματολογικά, η κατάληξη -ίτις χαρακτηρίζει τη φλεγμονή ενός οργάνου (σκωληκοειδίτις, περιτονίτις).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Αντίδραση του οργανισμού, τοπική ή γενικευμένη, σε εξωτερικό ή εσωτερικό ερέθισμα — βασικός αμυντικός μηχανισμός.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 2 — Αίτια

Ερώτηση: Ποια είναι τα αίτια της φλεγμονής;

Απάντηση:

• Η φλεγμονή είναι ο βασικός μηχανισμός άμυνας απέναντι σε οποιονδήποτε βλαπτικό παράγοντα. Οι βλαπτικοί παράγοντες μπορεί να είναι (σελ. 37):
• • Εξωγενείς (εξωτερικοί): βιολογικοί παράγοντες (π.χ. τα μικρόβια), φυσικοί παράγοντες (π.χ. το αγκάθι ενός αχινού), χημικοί παράγοντες (π.χ. χημικές ερεθιστικές ουσίες).
  • Ενδογενείς (εσωτερικοί): π.χ. κάποιο σημείο νέκρωσης στον οργανισμό.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Εξωγενείς: βιολογικοί (μικρόβια), φυσικοί (αγκάθι), χημικοί (ερεθιστικές ουσίες)· ενδογενείς: π.χ. νέκρωση.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 3 — Χαρακτηριστικά

Ερώτηση: Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της φλεγμονής;

Απάντηση:

• Βασικά σημεία για την κατανόηση της φλεγμονής είναι τα εξής χαρακτηριστικά (σελ. 37-38):
• 1. Δεν είναι μια κατάσταση στατική, αλλά μια διαδικασία που εξελίσσεται — φαίνεται από τη διαρκή μεταβολή στη μορφή της περιοχής που φλεγμαίνει.
  2. Χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα γνωρίσματα, τα οποία είναι κοινά, ανεξάρτητα από το είδος του βλαπτικού παράγοντα που τη δημιούργησε.
  3. Είναι μηχανισμός που κινητοποιεί ο ίδιος ο οργανισμός για να περιορίσει τη δράση των βλαπτικών παραγόντων — και όχι βλάβη των ιστών από τους παράγοντες αυτούς.

Σύνοψη: (ενδεικτική) α) Διαδικασία που εξελίσσεται, β) κοινά γνωρίσματα ανεξάρτητα από τον παράγοντα, γ) αμυντικός μηχανισμός του ίδιου του οργανισμού, όχι βλάβη των ιστών.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 4 — Κοινά γνωρίσματα

Ερώτηση: Ποια είναι τα κοινά γνωρίσματα της φλεγμονής;

Απάντηση:

• Τα κοινά γνωρίσματα της φλεγμονής είναι γνωστά από την αρχαιότητα και περιγράφηκαν αρχικά από τον Ρωμαίο γιατρό-συγγραφέα Κέλσο (Celsus). Είναι (σελ. 38): α) πόνος, β) οίδημα, γ) ερυθρότητα, δ) αύξηση της θερμοκρασίας.
• Εμφανίζονται σε κάθε φλεγμονή, ανεξάρτητα από τον βλαπτικό παράγοντα, και οφείλονται στη διαστολή των τριχοειδών: περισσότερο αίμα (ερυθρότητα, θερμότητα) και έξοδος πλάσματος (οίδημα → ερεθισμός νεύρων → πόνος).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος, οίδημα, ερυθρότητα, αύξηση θερμοκρασίας (Κέλσος).

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 5 — Τοπικά συμπτώματα

Ερώτηση: Ποια είναι τα τοπικά συμπτώματα και σημεία της φλεγμονής;

Απάντηση:

• Αρχικά η φλεγμονή είναι τοπική αντίδραση. Τα τοπικά συμπτώματα και σημεία της οξείας φλεγμονής είναι τα τέσσερα κοινά γνωρίσματα (σελ. 38): πόνος, οίδημα, ερυθρότητα, αύξηση της θερμοκρασίας της περιοχής.
• Παράδειγμα: σε φλεγμονή της κνήμης φαίνονται έντονα η ερυθρότητα και το οίδημα, η περιοχή είναι θερμή και επώδυνη (εικόνα σελ. 39).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πόνος, οίδημα, ερυθρότητα και αύξηση θερμοκρασίας στην περιοχή που φλεγμαίνει.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 6 — Γενικά συμπτώματα

Ερώτηση: Ποια είναι τα γενικά συμπτώματα και ευρήματα της φλεγμονής;

Απάντηση:

• Η φλεγμονή γενικεύεται όταν προϊόντα της με τοξική δράση κυκλοφορήσουν στον οργανισμό· τότε, εκτός από τα τοπικά, εμφανίζονται και γενικά συμπτώματα οξείας φλεγμονής (σελ. 38):
• • Πυρετός (με ρίγος)
  • Ταχυκαρδία
  • Αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων (γενική εξέταση αίματος)
  • Αύξηση της Τ.Κ.Ε. (Ταχύτητας Καθίζησης Ερυθρών)
  • Καταβολή δυνάμεων του αρρώστου.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Πυρετός με ρίγος, ταχυκαρδία, αύξηση λευκών αιμοσφαιρίων, αύξηση ΤΚΕ, καταβολή δυνάμεων.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 7 — Δημιουργία γνωρισμάτων

Ερώτηση: Πώς δημιουργούνται τα κοινά γνωρίσματα της φλεγμονής;

Απάντηση:

• Σημαντικό ρόλο παίζει η μικροκυκλοφορία (τα τριχοειδή αγγεία της περιοχής). Στην περιοχή της φλεγμονής τα τριχοειδή διαστέλλονται (με τη δράση της ισταμίνης και των άλλων μεσαζουσών ουσιών που απελευθερώνονται από τα κύτταρα) και ανοίγουν «περάσματα» ανάμεσα στα κύτταρα του τοιχώματός τους, από όπου βγαίνουν πλάσμα και κύτταρα του αίματος (ουδετερόφιλα, πολυμορφοπύρηνα, λεμφοκύτταρα) (σελ. 39-40).
• • Οίδημα: η έξοδος του πλάσματος αυξάνει το μεσοκυττάριο υγρό → διόγκωση (πρήξιμο) της περιοχής.
  • Πόνος: η διόγκωση ερεθίζει τις νευρικές απολήξεις.
  • Ερυθρότητα και αύξηση θερμοκρασίας: τα διεσταλμένα τριχοειδή επιτρέπουν μεγαλύτερη ποσότητα αίματος να περάσει από την περιοχή.
• Συνοπτικά: βλαπτικός παράγοντας → αναγνώριση από κύτταρα → απελευθέρωση ισταμίνης-μεσαζουσών → διαστολή αγγείων → περισσότερο αίμα (ερυθρότητα, θερμοκρασία), εξαγγείωση πλάσματος (οίδημα, πόνος), μετανάστευση λευκών (χημειοταξία) (σχήμα σελ. 41).

Σύνοψη: (ενδεικτική) Ισταμίνη-μεσάζουσες → διαστολή τριχοειδών: περισσότερο αίμα → ερυθρότητα-θερμότητα· έξοδος πλάσματος → οίδημα → ερεθισμός νευρικών απολήξεων → πόνος.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 8 — Ρόλος λευκοκυττάρων

Ερώτηση: Ποιος είναι ο ρόλος των λευκοκυττάρων;

Απάντηση:

• Τα λευκά αιμοσφαίρια μεταναστεύουν στην περιοχή της φλεγμονής, καθώς προσελκύονται από τις μεσάζουσες ουσίες και τον παράγοντα της φλεγμονής — φαινόμενο που ονομάζεται χημειοταξία (σελ. 41).
• Ο λόγος της μετανάστευσης είναι η καταστροφή των μικροοργανισμών και η απομάκρυνση αυτών και των νεκρωμένων κυττάρων της περιοχής με τα φαγοκύτταρα. Έτσι, ο κυριότερος ρόλος των λευκοκυττάρων είναι η φαγοκυττάρωση του παράγοντα που δημιούργησε τη φλεγμονή, καθώς και των νεκρωμένων κυττάρων και ιστών.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Μεταναστεύουν στη φλεγμονή (χημειοταξία) και φαγοκυτταρώνουν τον βλαπτικό παράγοντα και τα νεκρωμένα κύτταρα-ιστούς.

Κριτήρια αξιολόγησης:

Ερώτηση 9 — Τελευταία φάση

Ερώτηση: Ποια είναι η τελευταία φάση της φλεγμονής;

Απάντηση:

• Το τέλος της διαδικασίας της φλεγμονής χαρακτηρίζεται από τη φάση της αποκατάστασης, κατά την οποία η περιοχή επανέρχεται στην αρχική της μορφή (σελ. 42).
• Είναι όμως δυνατό να δημιουργηθεί μόνιμη αλλοίωση, που προκαλείται από την εμφάνιση ινώδους συνδετικού ιστού (ουλής) στην περιοχή όπου υπήρχε η φλεγμονή.

Σύνοψη: (ενδεικτική) Η φάση της αποκατάστασης: η περιοχή επανέρχεται στην αρχική μορφή ή μένει μόνιμη αλλοίωση από ινώδη συνδετικό ιστό.

Κριτήρια αξιολόγησης: